# جذر بغت (ب-غ-ت)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%BA%D8%AA

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir

- الحروف: ب - غ - ت
- في القرآن: الورود: ١٣ · الآيات: ١٣ · الصيغ: ١
- المعاجم: ١٣

## الصيغ (١)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [بَغْتَةً](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/siga/%D8%A8%D9%8E%D8%BA%D9%92%D8%AA%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَعْلَةً | Aniden | ١٣ | ١٣ | [٦:٣١](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/6:31.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ٦٥ (الإجمالي: ٩٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [أتي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١١ · G² ٤٦ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
2. [شعر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%B9%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ٤٤ · Şuurunda olurlar
3. [سوع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%88%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ٤٢ · “Sığa(sad)” kalıba dökülmüş şeydir
4. [عذب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٥ · G² ١٣ · Su yosunudur
5. [شرط](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%B1%D8%B7.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٢ · Şerit demektir
6. [نظر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١٠ · Korkuluk demektir
7. [حفي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%81%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · İzleyici
8. [عقم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%82%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · عَقِيمٌ: kısır anlamındadır ancak hastalığa bağlı…
9. [جلو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%84%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Belirdi
10. [بهت](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%87%D8%AA.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Mehd beşik demektir
11. [فرط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B7.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Fert (tı) Topluluktan ayrılan kişidir
12. [جيأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٦ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
13. [زول](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · “Zeval” öğle vaktinde güneşin en yüksekte olduğu yer…
14. [حسر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Hasir(ha,sin) : Susuz kalmış, çorak yer demektir
15. [وقت](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%82%D8%AA.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Belli zamanlarda buluşulan yer, buluşma zamanı demektir
16. [رسو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Sıra dağlar
17. [وزر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B2%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Kemiksiz et parçası demektir
18. [جهر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%87%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Kuru halde olan bir toprağın yağmur aldıktan sonra yeşerip…
19. [بلس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B3.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Belas kıl keçesi demektir
20. [مري](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · مري Eskimiş elbise
21. [فرح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Ferh (ha) “Felah” çatlak toprak demektir, sonra toprağı…
22. [سوأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٤ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
23. [بوب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%88%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Bab kapı demektir
24. [ثقل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AB%D9%82%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Terazinin karşı kefesine konan taş demektir
25. [غشو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B4%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Örter
26. [حسن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٤ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
27. [عفو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%81%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Affetti
28. [فتح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Feth, kapının açılması demektir
29. [نسي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Çadırın kurulduğu yer demektir
30. [بدل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Bedr dolunay demektir
31. [سرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Serer üstüne oturulan kanepe türü divandır
32. [عجل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AC%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Buzağı demektir
33. [أجل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · İcl havuz demektir
34. [مكن](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%83%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Kevn tepe demektir
35. [حمل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%85%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Haml: İple yüklenen yük demektir
36. [أخذ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٣ · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
37. [ردد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
38. [ظهر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B8%D9%87%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Arka demektir
39. [مسس](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Ona dokundu
40. [خسر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D8%B3%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Husrin : “Hasre" harap olmuş yer demektir
41. [ذكر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
42. [سمي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Ad verilen
43. [هلك](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
44. [ضرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
45. [أبو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Bab kapı demektir
46. [سأل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · “Sehl” ova demektir
47. [طوع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
48. [لقي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
49. [تبع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · İnek yavrusu, dana demektir
50. [كثر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D8%AB%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Kesr(sin ile) kırık demektir
51. [عند](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
52. [قول](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
53. [كذب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D8%B0%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · Kizb, kumaşın boyanmasında kullanılan bir çeşit boya…
54. [نزل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · “Nezle” konaklama yeri demektir
55. [قبل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · Önce
56. [ظلم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · Zalimler
57. [رأي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
58. [سمو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
59. [أنس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
60. [ربب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٠ · Ribve, tümsek demektir

البقية (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/neighbours?offset=60&limit=50

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | بغت |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [فجأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%AC%D8%A3.md), [عجل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AC%D9%84.md), [دهم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D9%87%D9%85.md) |
| Zıt Kök | [مهل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%87%D9%84.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir olayın veya durumun hesapta yokken, hazırlıksız ve savunmasız anda ansızın ortaya çıkıp kişiyi gafil avlaması |
| Çekirdek Özet 2 | Kur'an'da ilahi helakin, azabın ve kıyamet saatinin inkârcıları tam bir gaflet ve refah içindeyken ansızın yakalaması |
| Çekirdek Özet 3 | Zaman algısındaki erteleme yanılgısını yıkan, tedbir imkânını sıfırlayan mutlak eşik ve baskın anı |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca nötr bir zaman zarfı (herhangi bir sürpriz veya sıradan bir çabukluk) sanıp ardındaki hazırlıksız yakalanma, şaşkına dönme ve hesap hatası boyutunu gözden kaçırmak |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| بغ | Sınırı aşma, kabarma, taşkınlık gösterme ve aniden öne fırlama; nitekim [بغي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) kökünde haddi aşma ve saldırganlık, [بغض](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%B6.md) kökünde öfkenin aniden kabarması ve [بغل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%84.md) kökünde fırlama ve sıçrama anlamı belirgindir | ت | Eklenen ت harfi, çekirdeğin taşıdığı taşkınlık ve ileri fırlama eylemini kesin, ani ve sonlandırıcı bir temas noktasına bağlayarak hazırlıksız bir özneyi ansızın bastırma ve şaşırtıp dondurma anlamına daraltmıştır |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, içinde olma | Bir koruma, mekan, güvenli alan veya içsel algı sınırını temsil eder |
| غ | Görme, kaynak, dışarı taşma; harfin boğazdaki hırıltılı yoğunluğu imgeyi karanlık, örtülü ve aniden beliren bir baskıya yoğunlaştırır (türetme imge) | Korunaklı alana dışarıdan giren, başlangıçta algılanamayan örtülü ve yoğun taşkınlığı simgeler |
| ت | İşaret, çarpı; im, sınır, antlaşma, son | Hareketi birdenbire kesen, nihai sınırı çizen, süreci geri dönülmez kılan kesin sonlanmayı temsil eder |
| بغت | Güvenli iç alana örtülü bir taşkınlığın aniden girmesi ve süreci kesin bir sınırla sonlandırması | Güvenli alanında gaflet içinde bulunan bir kimsenin, nereden geldiğini fark edemediği ani bir baskınla yüz yüze gelip bütün planlarının bir anda kesintiye uğraması hareketidir |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir kimseye veya av hayvanına hesaplamadığı, beklemediği bir anda ve yönden aniden hücum etmek, baskın yapmak; baskına uğrayanın aklını başından alıp onu afallatmak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şahitlerinde ölümün veya musibetin hazırlıksız anda ansızın gelişi bu kökle ifade edilmiştir: وأعْظَمُ شيءٍ حِينَ يَفْجَؤُك البَغْتُ |
| Erken Arapça kullanım | Yezîd b. Dabbetü's-Sekafî akrabalarının ani ölümünü anlatırken kökü şöyle kullanır: ولكنَّهم ماتُوا، ولم أَدْرِ، بَغْتَةً، / وأَفْظَعُ شيءٍ، حينَ يَفْجَؤُكَ، البَغْتُ |

المصدر: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Tehzîbü’l-Luğa.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça بغت kökü, merkezi Sami dillerinde dar ve özelleşmiş bir semantik çekirdek sergiler. Kökün ilk iki ünsüzü olan بغ birleşimi, Afro-Asyatik ve Sami sahasında patlama, taşkınlık, kabarma ve aniden dışarı vurma matrisine dayanır. İbranicede bu ses dizilimine yakın kökler çoğunlukla kabarma veya aniden ortaya çıkma hareketleriyle örtüşürken, Süryanicede korkutma ve ani dehşet bağlamında paralellikler görülür. Ancak بغت dizilişinin doğrudan "gafil avlama ve ansızın bastırma" anlamında üçlü bir kök halinde tam kurumsallaşması ağırlıklı olarak Arap dil coğrafyasında belirginleşmiştir. Erken Arapça söz varlığında kök, failin gizli kalarak hedefe beklemediği anda ulaşması ve hedefte tam bir şaşkınlık (mütehayyir / mebhût) hali meydana getirmesi ekseninde özelleşmiştir.

درجة الثقة: Güçlü

المصدر: Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | بغ ikili tabanından türeyiş | Taşkınlık ve öne fırlama bildiren çekirdeğin, sonlandırıcı ت sesiyle hedefe aniden ulaşan baskın hareketine dönüşmesi | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Güney Sami kök akrabalıkları | Beklenmedik anda beliren korku, şaşkınlık ve dehşet bildiren biçimlerle semantik paralellik | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir ve doğrulanabilir doğrudan bir soydaş tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

المصدر: Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha, HALOT.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| بغت | Anlamlı | Ansızın gelmek, baskın yapmak | Bir kimseyi hiç beklemediği ve tedbirsiz olduğu anda yakalamak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| بتغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| غبت | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| غتب | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| تبغ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu diziliş mühmel kabul edilmiştir | Kur'an'da geçmez |
| [تغب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AA%D8%BA%D8%A8.md) | Anlamlı | Helak olmak, telef olmak | Bir felakete veya tuzağa düşerek mahvolmak; fesat ve helak hali | Kitābü'l-Ayn'da müsta'mel kayıtlıdır; Kur'an'da geçmez |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| بغت | Merkez | Ansızın ve hazırlıksız yakalama | Hedefin tam bir gaflet anında, hiçbir ön belirti sezilmeden gafil avlanması | Olayın gelişindeki mutlak beklenmediklik ve hedefi afallatıp dondurması |
| [فجأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%AC%D8%A3.md) | Komşu | Ansızın ortaya çıkma | Önceden kestirilemeyen bir durumun birdenbire belirmesi | Vurgu olayın aniliğindedir; بغت kökünde ise muhatabın gafil avlanması ve tedbirsizliği daha baskındır |
| [عجل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AC%D9%84.md) | Komşu | Çabukluk, acele etme | Bir sürecin zamanından önce veya hızla gerçekleşmesi | Vurgu hız ve sürenin kısalığındadır; sürpriz veya hazırlıksız yakalama zorunlu değildir |
| [دهم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D9%87%D9%85.md) | Komşu | Ansızın basma, sarıp kuşatma | Büyük bir kalabalığın veya felaketin karanlık gibi birden çökmesi | Vurgu ağırlık, kuşatıcılık ve eziciliktedir |
| [مهل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%87%D9%84.md) | Zıt | Süre tanıma, erteleme | Bir işi aceleye getirmeyip zamana yayma, hazırlık payı bırakma | Fırsat verme, yavaş hareket etme ve sonucun adım adım gelişmesi |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | بغت | Ansızın gafil avlamak | Beklenmedik bir anda gelip muhatabı şaşkına çeviren baskın hareketi | Kesin |
| Latince | improviso, inopinatus | Beklenmedik anda, aniden | Öngörülemeyen ve hesaba katılmayan hadiseleri karşılar; gafil avlama nüansı bağlama göre oluşur | Güçlü |
| İngilizce | suddenly, unawares, catch by surprise | Ansızın, habersizce yakalayarak | Hem aniliği hem de hedefin hazırlıksız ve gafil oluşunu birlikte ifade eder | Kesin |
| Almanca | jählings, überraschend, unversehens | Ansızın, hiç beklenmedik şekilde | Planların dışında birdenbire gerçekleşen ve şaşkınlık uyandıran durumu karşılar | Güçlü |
| Fransızca | à l'improviste, soudainement | Ansızın, habersizce basarak | Önceden haber verilmeksizin hazırlıksız yakalama boyutunu aktarır | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lisān al-ʿArab.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| بَغْتَةً | İlahi helak ve dünya azabının ansızın gelmesi | İnkârcıların refah ve bolluk içinde şımarıp uyarıları unuttukları anda gelen ani yıkım (En'âm [6:44](https://lisan.digital/ar/ayet/6:44.md), En'âm [6:47](https://lisan.digital/ar/ayet/6:47.md), A'râf [7:95](https://lisan.digital/ar/ayet/7:95.md)) |
| بَغْتَةً | Kıyamet saatinin ve mahşer gününün ansızın kopması | İnsanlar dünyevi meşgalelerle oyalanırken ve kıyameti uzak sayarken bir anda yüzleştikleri nihai saat (En'âm [6:31](https://lisan.digital/ar/ayet/6:31.md), A'râf [7:187](https://lisan.digital/ar/ayet/7:187.md), Yûsuf [12:107](https://lisan.digital/ar/ayet/12:107.md), Muhammed [47:18](https://lisan.digital/ar/ayet/47:18.md)) |
| بَغْتَةً | Uhrevi azabın ve cehennem tehdidinin habersizce çatması | Alaycı inkârcıların azabı acele istedikleri, ancak azabın onların hiç farkında olmadıkları anda başlarına ineceği bağlam (Enbiyâ [21:40](https://lisan.digital/ar/ayet/21:40.md), Şuarâ [26:202](https://lisan.digital/ar/ayet/26:202.md), Ankebût [29:53](https://lisan.digital/ar/ayet/29:53.md), Zümer [39:55](https://lisan.digital/ar/ayet/39:55.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ecel, kıyamet ve istidrac teorisi | İnkârcılara verilen mühletin (imhal) onların azabını kaldırmadığı, aksine tam güven duydukları anda helakin ansızın inmesinin ilahi adaletle bağı | Güven duygusu zirvedeyken gelen ani kopuş |
| Fıkıh | Ani ölüm ve mükellefiyet sınırları | Ani ölüm (mevtü'l-fece/bağte) durumunda vasiyet, tevbe ve borçların ifası; ölüm anında irade beyanı imkânının kalmaması | Hukuki tedbir alma imkânının ortadan kalkması |
| Tefsir | İlahi sünnetullah ve imtihan kanunları | "Feth-i ebvab" (kapıların açılması) safhasından sonra gelen "bağtetün" ifadesinin, gaflet ile ani ceza arasındaki nedensellik bağını açıklaması | Rehavetin hemen ardından inen şaşırtıcı darbe |
| Hadis | Ani ölümden sığınma ve teyakkuz hali | Hz. Peygamber'in ansızın gelen ölümden (mevtü'l-bağte) Allah'a sığınması; müminin her an hesaba hazır bulunma zorunluluğu | Hazırlıksız yakalanmanın doğurduğu pişmanlık |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İman ve gaflet diyalektiği | Nihai hesap baskını | Erteleme hissini yıkmak | İnsanın ölümü ve hesabı sürekli öteleme yanılgısını, her an gerçekleşebilecek ani bir eşikle kırar | Kesin |
| İlmi | Olasılık ve kaos süreçleri | Doğrusal olmayan kırılma noktası | Sistemin durumunu bir anda değiştirmek | Yavaş biriken risklerin öngörülemeyen bir anda aniden patlak verip dengeyi tamamen bozması | Güçlü |
| Siyasi | Devletlerin ve iktidarların çöküşü | Ani meşruiyet ve kontrol kaybı | Sahte güvenlik algısını sonlandırmak | Toplumların en güçlü ve müreffeh göründükleri anda gelen beklenmedik devrim veya çöküş darbesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa ve servet krizleri | Ani likidite ve sistemik iflas | Tedbirsiz birikimi sıfırlamak | Refaha aldanıp kriz ihtimalini göz ardı eden ekonomik yapıların bir anda çöküşe uğraması | Güçlü |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dirac delta fonksiyonu veya süreksizlik eşiği | Sürekli ve doğrusal ilerleyen bir fonksiyonun belirli bir $t_0$ anında aniden sonsuz bir sıçrama yaparak sistemin önceki durumunu geçersiz kılması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Siyah Kuğu (Black Swan) teorisi ve bilişsel gaflet | Olasılığı yok sayılan, öngörülmeyen fakat gerçekleştiğinde birey veya toplum üzerinde yıkıcı ve dönüştürücü etki bırakan hadiseler | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca bir zaman zarfı veya sıradan bir sürpriz ("ansızın oldu bitti") olarak görüp ahlaki ve ontolojik boyutundan soyutlamak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da kök, daima bir gaflet, kibir, sahte güvenlik hissi ve ilahi uyarılara karşı kayıtsızlık tablosunun ardından gelen, muhatabın planlarını sıfırlayan ilahi bir müdahale biçimidir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki uyarının yalnızca gelecekteki bir vakte dair olduğunu zannedip insanın kendi anlık gafletinin her an ilahi bir baskınla sonlanabileceği bilincini kaybetmesi |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın zaman, gaflet ve sorumluluk tasavvurunu inşa eder; insanın geleceğe dair kurduğu sahte güvenlik ve erteleme kurgusunu yıkarak her an hesaba hazır olma bilincini diri tutar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Önceki kavimlerin helak sahnelerini anlatan kıssalarda, kıyamet saatinin niteliğini bildiren uyarılarda ve ahiret azabını hafife alan müşriklerin psikolojisini tasvir eden ayetlerde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Azabın veya ölümün gelmesi için mutlaka görünen dünyevi sebeplerin ve ön işaretlerin olacağı zannını düzeltir; en büyük felaketlerin tam da her şeyin yolunda gittiği sanılan refah anında indiğini gösterir. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Beklenmedik bir anda ve açıkta yakalanan hedefe aniden hücum edip onu şaşırtarak hareketsiz bırakmak.
- Soyut anlam: Gaflet ve sahte güvenlik içindeki bilincin, hiçbir ön tedbir alma fırsatı bulamadan ani ve nihai bir eşikle yüzleşmesi.
- Sistematik karşılık: Zamansal erteleme yanılgısını sıfırlayan, hazırlıksız yakalanmış sistemlerde geri dönülmez kırılma üreten ilahi eşik.
- LaTeX modeli: $$ S(t) = \begin{cases} P(t), & t < t_0 \\ 0, & t \ge t_0 \end{cases} \quad \text{ile} \quad \lim_{\Delta t \to 0} \frac{\Delta \Psi}{\Delta t} = \infty $$
- LaTeX açıklaması: Modelde $P(t)$ ifadesi öznenin gaflet ve sahte refah içinde sürdürdüğü doğrusal plan ve güvenlik durumunu; $t_0$ anı ise ilahi azabın veya kıyametin ansızın koptuğu baskın eşiğini temsil eder. Eşik aşıldığında sistem durumu aniden sıfırlanır ($S(t)=0$). İkinci bağıntı, zaman aralığı sıfıra yaklaşırken ($\Delta t \to 0$) algılanan gerçeklik ve yıkım şiddetindeki değişimin ($\Delta \Psi$) anilik ve mutlak bir şok etkisi yaratarak sonsuza fırladığını sembolize eder.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ١٣)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/occurrences?meal=IK

### [الأنعام ٦:٣١](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/6:31.md) — بَغْتَةً

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَاحَسْرَتَنَا عَلَى مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَى ظُهُورِهِمْ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ

### [الأنعام ٦:٤٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/6:44.md) — بَغْتَةً

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

### [الأنعام ٦:٤٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/6:47.md) — بَغْتَةً

قُلْ أَرَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُ اللَّهِ بَغْتَةً أَوْ جَهْرَةً هَلْ يُهْلَكُ إِلَّا الْقَوْمُ الظَّالِمُونَ

### [الأعراف ٧:٩٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/7:95.md) — بَغْتَةً

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتَّى عَفَوْا وَقَالُوا قَدْ مَسَّ آبَاءَنَا الضَّرَّاءُ وَالسَّرَّاءُ فَأَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

### [الأعراف ٧:١٨٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/7:187.md) — بَغْتَةً

يَسْأَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَاهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ رَبِّي لَا يُجَلِّيهَا لِوَقْتِهَا إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ لَا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً يَسْأَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْهَا قُلْ إِنَّمَا عِلْمُهَا عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

### [يوسف ١٢:١٠٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/12:107.md) — بَغْتَةً

أَفَأَمِنُوا أَنْ تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

### [الأنبياء ٢١:٤٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/21:40.md) — بَغْتَةً

بَلْ تَأْتِيهِمْ بَغْتَةً فَتَبْهَتُهُمْ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ رَدَّهَا وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ

### [الحج ٢٢:٥٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/22:55.md) — بَغْتَةً

وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ حَتَّى تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً أَوْ يَأْتِيَهُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَقِيمٍ

### [الشعراء ٢٦:٢٠٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/26:202.md) — بَغْتَةً

فَيَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

### [العنكبوت ٢٩:٥٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/29:53.md) — بَغْتَةً

وَيَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَلَوْلَا أَجَلٌ مُسَمًّى لَجَاءَهُمُ الْعَذَابُ وَلَيَأْتِيَنَّهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

### [الزمر ٣٩:٥٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/39:55.md) — بَغْتَةً

وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ مِنْ رَبِّكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ بَغْتَةً وَأَنْتُمْ لَا تَشْعُرُونَ

### [الزخرف ٤٣:٦٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/43:66.md) — بَغْتَةً

هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

### [محمد ٤٧:١٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/ayet/47:18.md) — بَغْتَةً

فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا السَّاعَةَ أَنْ تَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً فَقَدْ جَاءَ أَشْرَاطُهَا فَأَنَّى لَهُمْ إِذَا جَاءَتْهُمْ ذِكْرَاهُمْ

## المعاجم (١٣)

### ★ معجم آق إيفلر (بالتركية)

Baas aniden ortaya çıkıp saldıran hayvan demektir. Sonra T ile ansızın, aniden anlamlarına gelmiştir.
“Beğiy” boğa demektir. “Y” “t”ye dönüşmüştür ve boğanın ani saldırısından dolayı ani oluşa “beğt” denmiştir.

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

باب الغين والتاء والباء معهما
ب غ ت، ت غ ب يستعملان فقط بغت: البَغْتُ: البَغْتَةُ، قال:
وأفظع شيء حين يفجؤك البَغْتُ
وباغَتَه مبُاغَتةً: أي فاجأه بَغْتَةً.
تغب: التَّغَبُ: الوَتَغُ أي: الهَلاكُ، وتَغِبَ تَغَباً.

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

البَغْتُ: أن يَفجَأَكَ الشيء. وقال:
ولكنّهمْ بانـوا ولـم أدرِ بَـغْـتَةًوأعظمَ شيءٍ حين يَفْجَؤُكَ البَغْتُ
تقول: بَغَتَهُ، أي فاجأهُ. ولقيته بَغْتَةً، أي فجأة. والمُباغَتَةُ: المفاجأة. ويقال: لستُ آمَنُ بَغَتاتِ العدو، أي فَجآتِه.

### [تهذيب اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/tehzib.md) — الأزهري · القرن ١٠

غ ت ب
تغب ، بغت
استعمل من وجوهه : تغب بغت .
بغت : قال الليثُ : الْبَغْتُ والبَغْتَةُ ، وقد باغَتَهُ إذا فاجَأَهُ . وأنشد :
ولكنهمْ بانُوا ولمْ أدْر بَغْتَةً
وأفْظَعُ شيءٍ حين يَفْجؤكَ البَغْتُ
وقال الله جلَّ وعزَّ : ( أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُّبْلِسُونَ ) ( الأنعام : 44 ) ، أي : أخذناهمْ فجأَةً .
تغب : قال الليث : التَّغَبُ والْوَتَغُ : الْهلاكُ .
أبو عبيد عن الكسائيِّ : تَغِبَ يَتْغَبُ تَغَباً : إذا هَلكَ في دين أوْ دنيَا ، وكذلِكَ الْوَتَغُ .
وفي الحديثِ : ( لا تُقبلُ شَهادةُ ذي تَغْبةٍ ) وهوَ الفاسِدُ في دينهِ وعملهِ وسوءِ فِعْلِهِ .
أبو العبَّاس عن ابن الأعرابيِّ : يقال لِلقَحْط تَغْبَةٌ وللجُوعِ الْيَرْقُوع تَغبَةٌ .

### [مقاييس اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/mekayis.md) — ابن فارس · القرن ١١

(باب الباء والغين وما يثلثهما)
(بغل) الباء والغين واللام يدلُّ على قُوَّةٍ في الجِسم. من ذلك البَغْل، قال قومٌ: سُمِّيَ بذلك لقُوَّةِ خَلْقِه. وقد قالوا: سُمّيَ بَغْلاً من التّبْغيل، وهو ضربٌ من السَّيْرِ. والذي نَذْهَبُ إليه أنَّ التَّبغيلَ مشتقٌّ من سَيْر البَغْل.
(بغم) الباء والغين والميم أصلٌ يسير، وهو صوتٌ وشبيهٌ به لا يتَحَصّل. فالبُغام صَوت النّاقة تردِّدُه، وصوتُ الظَّبيةِ بُغامٌ أيضاً. وظَبْيَةٌ بَغُوم. قال الشاعر([1]) في النَّاقة:
حَسِبْتَ بُغَامَ راحِلتي عَنَاقاً *** وما هِيَ وَيْبَ غَيرِكَ بالعَنَاقِ
ومما يُحمَلْ عليه قولُهُم بَغَمْتُ للرّجل بالحديث إذا لم تفسِّرْه له.
(بغو) الباء والغين والواو ليس فيه إلا البَغْو. وذكر ابن دُرَيْدٍ أنه التمرُ قبلَ أن يستحكِمَ يُبْسُه([2]).
(بغي) الباء والغين والياء أصلان: أحدهما طَلَب الشيء، والثاني جنسٌ من الفَساد. فمن الأوّل بَغَيْتُ الشيء أبْغِيه إذا طلبتَه. ويقال بَغَيْتُك* الشيءَ إذا طلبته لك، وأبغَيْتُك الشّيءَ إذا أَعَنْتُكَ على طَلَبه. والبُغْية والبِغْية الحاجة. وتقول: ما ينبغي لك أن تفعل كذا. وهذا مِن أفعال المطاوَعَة، تقول بَغيْتُ فانبغَى، كما تقول كسرتُه فانكَسَر.
والأصل الثاني: قولهم بَغَى الجرح، إذا تَرامَى إلى فساد، ثم يشتقّ من هذا ما بَعْدَهُ([3]). فالبغيّ الفاجِرةُ، تقول بَغَتْ تَبْغي بِغاءً، وهي بَغِيّ([4]). ومنه أن يبغي الإنسانُ على آخَرَ. ومنه بَغْيُ المَطَر، وهو شِدّتُه ومُعْظَمُه. وإذا كان ذا بَغْيٍ
فلا بدّ أنْ يقَعَ منه فسادٌ.
قال الأصمعي: دَفَعْنا بَغْيَ السّماءِ خَلْفَنا([5])، أي مُعْظَم مَطَرِها.
والبَغْي: الظْلم. قال:
ولكنَّ الفَتَى حَمَلَ بنَ بَدْرٍ *** بَغَى، والبَغْيُ مَرْتَعُهُ وَخِيمُ([6])وربما قالوا لاختيال الفرس ومَرَحِهِ بَغْيٌ.
قال الخليل: ولا يُقال فَرَسٌ باغٍ.
(بغت) الباء والغين والتاء أصلٌ واحدٌ لا يُقاس عليه، منه البغْت، وهو أَنْ يفجَأَ الشيءُ. قال:
* وأعْظَمُ شيءٍ حِينَ يَفْجَؤُك البَغْتُ ([7]) *
(بغث) الباء والغين والثاء أصل واحد، يدلُّ على ذُلّ الشيءِ وضَعفِه. من ذلك بَُِغاث الطَّير، وهي التي لا تَصِيد ولا تَمتَنِع. ثم يقال لأَخْلاطِ الناس وخُشارَتهم البَغْثَاء. والأبْغَثُ: مكان ذُو رملٍ. وهو من ذاك([8]) لأنه ليّنٌ غيرُ صُلْب.
(بغر) الباء والغين والراء أصلٌ واحد، وفيه كلماتٌ متقاربة في الشُّرْب ومَعْناه. فالبَغَر أنْ يَشْربَ الإنسانُ ولا يَرْوَى، وهو يصيبُ الإبلَ أيضاً. وعُيِّر رَجلٌ فقيل: "ماتَ أبُوهُ بَشَماً وماتَتْ أمُّهُ بَغَراً". ويقولون: بَغَر النَّوءُ، إذا هاج بالمطر. وحكى بعضهم: بُغِرَتِ الأرضُ، إذا ليَّنَها المطر.
(بغز) الباء والغين والزاء أصلٌ، وهو كالنّشاط والجَرَاءةِ في الكلام. قال ابن مُقْبِل:
* تَخالُ باغِزَها بالليل مَجْنُونا([9]) *
وقالوا: الباغز الرّجُلُ الفاحش. وذلك كلُّه يَرجِعُ إلى الجُرْأَة.
(بغش) الباء والغين والشين أصلٌ واحد، وهو المطر الضّعيف([10])، ويقال له البَغْش. وأرضٌ مَبْغُوشة. وجاء في الشِّعر: مطر باغشٌ([11]).
(بغض) الباء والغين والضاد أصلٌ واحد، وهو يدلُّ على خلاف الحبّ. يقال أبغَضْتُه أُبْغِضُه. فأمّا قوله:
ومِنَ العَوادِي أن تَقَتْكَ بِبِغْضةٍ *** وتَقَاذُفٍ منها وَأنَّكَ تُرْقَبُ([12])فقيل البِغْضَةُ الأعداء، وقيل أراد ذَوِي بِغْضةٍ. وربما قالوا بَغُض جَدُّه، كقولهم عثَرَ. والله أعلم.
--------------ــــ
([1]) هو ذو الخرق الطهوي، كما في اللسان (ويب، بغم).
([2]) انظر الجمهرة (1: 319).
([3]) في الأصل: "من بعده".
([4]) وتقول أيضاً: باغت تباغي بغاء.
([5]) وروى اللحياني: "دفعنا بغي السماء عنا". انظر اللسان (18: 84).
([6]) البيت لقيس بن زهير، كما في حماسة أبي تمام (1: 163).
([7]) ليزيد بن ضبة الثقفي. وصدره كما في اللسان (بغت):
* ولكنهم ماتوا ولم أدر بغتة *
([8]) في الأصل: "في ذاك".
([9]) صدره كما في اللسان (بغز): * واستحمل السير مني عرمسا أجدا *
([10]) بعده في الأصل: "ويقال له الضعيف"، وهي عبارة مقحمة.
([11]) مثل هذا في الجمهرة (1: 292). ولم ينصا على شاهد.
([12]) البيت لساعدة بن جؤية، كما في القسم الأول من ديوان الهذليين 168 واللسان (بغض) وفي شرح الديوان: "تقتك، يقول أن اتقتك"، وفيه: "ترقب: ترصد وتحرس".

ـ

### [المفردات في غريب القرآن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/mufredat.md) — الراغب الأصفهاني · القرن ١١

- البغت: مفاجأة الشيء من حيث لا يحتسب.
قال تعالى: ﴿لا تأتيكم إلا بغتة﴾ [الأعراف/187]، وقال: ﴿بل تأتيهم بغتة﴾ [الأنبياء/40]، وقال: ﴿تأتيهم الساعة بغتة﴾ [يوسف/107]، ويقال: بغت كذا فهو باغت. قال الشاعر:
*إذا بغتت أشياء قد كان مثلها ** قديما فلا تعتدها بغتات*
(البيت لابن الرومي، وهو في الذريعة إلى مكارم الشريعة ص 172؛ وديوانه 1/377 من قصيدة يعزي فيها عبيد الله بن عبد الله عن والدته؛ والدر المصون 3/689 دون نسبة)

### [أساس البلاغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/esas.md) — الزمخشري · القرن ١٢

ب غ ت
بغته الأمر وباغته وجاءه بغتة ولا رأى للمبغوت والمبغوت مبهوت‏.‏

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

البَغْتُ والبَغْتَةُ: الفَجْأَة، وهو أَن يَفْجَأَكَ الشيءُ. وفي التنزيل العزيز: ولَتَأْتِيَنَّهم بَغْتَةً أَي فجأَةً؛ قال يَزيد بن ضَبَّةَ الثَّقَفِيُّ:
ولكنَّهم ماتُوا، ولم أَدْرِ، بَغْتَةً،
وأَفْظَعُ شيءٍ، حينَ يَفْجَؤُكَ، البَغْتُ
وقد بَغَتَه الأَمرُ يَبْغَتُه بَغْتاً: فَجِئَه.
وباغَتَه مُباغَتةً وبِغاتاً: فاجأَه. وقوله عز وجل: فأَخَذْناهُمْ بَغْتَةً أَي فَجْأَة.
والمُباغَتةُ: المُفاجأَة.
وتكرَّر ذِكر البَغْتةِ في الحديث. ولَقِيتُه بَغْتةً أَي فَجْأَةً؛ ويقال: لَسْتُ آمَنُ من بَغَتَاتِ العَدُوِّ أَي فَجَآتِه. والباغُوتُ، أَعجمي مُعَرَّبٌ: عيدٌ للنصارى. وفي حديث صُلْح نَصارَى الشام: ولا يُظْهِرُوا باغوتاً؛ قال ابن الأَثير: كذا رواه بعضهم، وقد روي باعوثاً، بالعين المهملة والثاء المثلثة، وسيأْتي ذِكره. والباغُوتُ: اسم موضع؛ قال النابغة:
لَيْسَتْ تَرَى حَوْلَها شَخْصاً، وراكِبُها
نَشْوانُ، في جُوَّةِ الباغُوتِ، مَخْمُورُ

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* ب غ ت * * بَغَتَهُ * أي فاجأه ولقيه * بَغْتَةً * أي فجأة و * المُبَاغَتَةُ * المفاجأة

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

البغت، بالفتح وإعجام الغين، وروى شيخنا فيه التحريك لكونه حلقي العين، والبغتة، والبغتة، محركة، وقال الزمخشري: قرأة أبو عمرو:  حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة  بتشديد الفوقية بوزن جربة، ولم يرد في المصادر مثلها. وأشار البلقيني إلى هذا، كما قاله شيخنا: الفجأة بالضم فسكون، ويمد، وهو أن يفجأك الشيء. وفي التنزيل العزيز.  وليأتينهم بغتة  ، قال يزيد بن ضبة الثقفي:
  ولكنهم بانـوا ولـم أدر بـغـتة                      وأعظم شيء حين يفجؤك البغت وقد بغته، كمنعه بغتا: إذا فجأه والمباغتة: المفاجأة، باغته مباغتة وبغاتا: فاجأه، ويقال: لست آمن من بغتات العدو، أي: فجآته. في حديث صلح نصارى الشام:  ولا يظهروا باغوتا  الباغوت: عيد للنصارى، قال ابن الأثير: كذا رواه بعضهم، وقد روي: باعوثا، بالعين المهملة والثاء المثلثة، وسيأتي ذكره. الباغوت: قال النابغة:
  نشوان في جوة الباغوت مخمور وما رأيته في المعجم. وفي الأساس، يقال: لا رأي لمبغوت. والمبغوت: المبهوت.

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

بَغَتَهُ
1 بَغَتَهُ بغى بغت بغته بغتة بغتته غت , (S, A, &c.,) aor. بَغَتَ , (A, Msb, K,) inf. n. بَغْتٌ and بَغْتَةٌ (S, A, Msb, K) and بَغَتٌ (MF) and بَغَتَةٌ (K) and بَغَتَّةٌ, with teshdeed to the ت, of the same measure as جَرَبَّةٌ, accord. to AA's reading of the Kur in a passage which will be found below, without a parallel among inf. ns., (Z,) [and said by some to have an intensive signification,] He, or it, came upon him, or happened to him, suddenly, unexpectedly, without his being aware of it, or without any previous cause; surprised him; took him by surprise, or unawares; (S, A, Msb, K;) as also ↓ باغتهُ, (A, Msb,) inf. n. مُبَاغَتَةٌ (S, K) and بِغَاتٌ. (TA.) It is said in the Kur vi. 31, accord. to the reading mentioned above, اـِذَا جَآءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغَتَّةً [When the hour of the resurrection shall come upon them suddenly, unexpectedly, &c.]. (Z.) And you say, جَآءَهُ بَغْتَةً He, or it, came to him suddenly, &c. (A, Msb.) And لَقِيَهُ بَغْتَةً He met, or found, him, or it, suddenly, &c. (S.) And لَسْتُ آمَنُ بَغَتَاتِ العَدُوِّ I am not secure from, or free from fear of, the enemy's comings [upon me] unawares. (S.)

3 بَاْغَتَ see 1.

البَاغُوتُ
البَاغُوتُ الباغوت The festival, (A,) or a certain festival, (IAth, K,) of the Christians; (A, IAth, K;) [namely, Easter;] thus called accord. to some; but accord. to others, الباعوث [q. v.], with the unpointed ع and the three-pointed ث. (IAth.)

مَبْغُوتٌ
مَبْغُوتٌ مبغوت i. q. مَبْهُوتٌ [Confounded, or perplexed, and unable to see his right course]: so in the saying, لَا رَأْىَ لِمَبْغُوتٍ [There is no judgment to one who is confounded, &c.]. (A.)

### [قاموس سالمون](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/salmone.md) — هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩

بَغَتَ
بَغَتَ A ( n. ac. بَغْت 1 ),
a.  Happened suddenly,   unexpectedly, took by surprise.

b.  [ coll. ], Sent.

بَاْغَتَ
بَاْغَتَ III ,
a.  Surprised.

اِنْبَغَتَ
اِنْبَغَتَ VII ,
a.  Was surprised.

بَغْتَة
بَغْتَة 1t ,
a.  Surprise, surprisal; suddenness.

بَغْتَةً
بَغْتَةً ,
a.  عَلَى بَغْتَة Unexpectedly, suddenly, on a sudden.

### [كتاب الله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%AA/sozluk/kitab_allah.md) — مستخلص من الاستعمال القرآني

بغت
بَغَتَ - يَبْغَتُ - بَغْتَة - بَغْتَة ً
بَغَتَ - يَبْغَت ُ + كائن أو شيء أو أمر + كائناً: يفجؤه: يداهمه فجأة: يحدث أو يقع له بشكل مفاجئ وفوري، ومن غير سابق إنذار أو علامات
بَغْتَة: على  وزن " فـَعـْـلـَة "  اسم فعل بمعنى مفعول للمرة من " بَغَتَ - يَبْغَتُ ": فَجْأة: الفعلة المفاجئة التي تقع بشكل مفاجئ وفوري ومن غير سابق إنذار أو علامات
بَغْتَة ً : حال من " بَغْتَة": بشكل مفاجئ ومن غير سابق إنذار
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان مدة تأخر الفعل القريب في الوقوع عن الوقت الحالي مع الترتيب الأقرب فالأبعد"، وهي:
أَنَى - يَأْنِي (آنَ - يَئِينُ)، حَانَ - يَحيْنُ، بَغَتَ - يَبْغَتُ، حَدَثَ - يَحْدُثُ، جَدَّ - يَجِدُّ، سَحِرَ - يَسْحَرُ

بغتة
الساعة تأتي بغتة	﴿قد خسر الذين كذبوا بلقاء الله حتى إذا جاءتهم الساعة بغتة قالوا ياحسرتنا على ما فرطنا فيها وهم يحملون أوزارهم على ظهورهم ألا ساء ما يزرون(31)﴾ الأنعام ﴿يسألونك عن الساعة أيان مرساها قل إنما علمها عند ربي لا يجليها لوقتها إلا هو ثقلت في السماوات والأرض لا تأتيكم إلا بغتة يسألونك كأنك حفي عنها قل إنما علمها عند الله ولكن أكثر الناس لا يعلمون(187)﴾ الأعراف ﴿أفأمنوا أن تأتيهم غاشية من عذاب الله أو تأتيهم الساعة بغتة وهم لا يشعرون(107)﴾ يوسف ﴿بل تأتيهم بغتة فتبهتهم فلا يستطيعون ردها ولا هم ينظرون(40)﴾ الأنبياء ﴿ولا يزال الذين كفروا في مرية منه حتى تأتيهم الساعة بغتة أو يأتيهم عذاب يوم عقيم(55)﴾ الحج
 	﴿هل ينظرون إلا الساعة أن تأتيهم بغتة وهم لا يشعرون(66)﴾ الزخرف ﴿فهل ينظرون إلا الساعة أن تأتيهم بغتة فقد جاء أشراطها فأنى لهم إذا جاءتهم ذكراهم(18)﴾ محمد
 	﴿ويستعجلونك بالعذاب ولولا أجل مسمى لجاءهم العذاب وليأتينهم بغتة وهم لا يشعرون(53)﴾ العنكبوت ﴿واتبعوا أحسن ما أنزل إليكم من ربكم من قبل أن يأتيكم العذاب بغتة وأنتم لا تشعرون(55)﴾ الزمر ﴿فيأتيهم بغتة وهم لا يشعرون(202)﴾ الشعراء ﴿قل أرأيتكم إن أتاكم عذاب الله بغتة أو جهرة هل يهلك إلا القوم الظالمون(47)﴾ الأنعام
 	﴿فلما نسوا ما ذكروا به فتحنا عليهم أبواب كل شيء حتى إذا فرحوا بما أوتوا أخذناهم بغتة فإذا هم مبلسون(44)﴾ الأنعام ﴿ثم بدلنا مكان السيئة الحسنة حتى عفوا وقالوا قد مس آباءنا الضراء والسراء فأخذناهم بغتة وهم لا يشعرون(95)﴾ الأعراف
مختار الصحاح
● [بغت] ب غ ت: بَغَتَهُ أي فاجأه ولقيه بَغْتَةً أي فجأة و المُبَاغَتَةُ المفاجأة
الراغب
بغت
- البغت: مفاجأة الشيء من حيث لا يحتسب.
قال تعالى: }لا تأتيكم إلا بغتة﴿[الأعراف/187]، وقال:﴾بل تأتيهم بغتة﴿[الأنبياء/40]، وقال:﴾تأتيهم الساعة بغتة{ [يوسف/107]، ويقال: بغت كذا فهو باغت. قال الشاعر:
- 62 - إذا بغتت أشياء قد كان مثلها *** قديما فلا تعتدها بغتات
(البيت لابن الرومي، وهو في الذريعة إلى مكارم الشريعة ص 172؛ وديوانه 1/377 من قصيدة يعزي فيها عبيد الله بن عبد الله عن والدته؛ والدر المصون 3/689 دون نسبة)
ملخص اللسان
1.     بَغَتَه الأَمرُ يَبْغَتُه بَغْتاً: فَجِئَه
2.     وباغَتَه مُباغَتةً وبِغاتاً: فاجأَه.
3.     البَغْتُ والبَغْتَةُ: الفَجْأَة،
4.     والباغُوتُ: عيدٌ للنصارى
5.     والباغُوتُ: اسم  موضع؛
لسان العرب
● -   بغت: البَغْتُ والبَغْتَةُ: الفَجْأَة، وهو أَن يَفْجَأَكَ الشيءُ. وفي  التنزيل العزيز: ولَتَأْتِيَنَّهم بَغْتَةً أَي فجأَةً؛ قال يَزيد بن  ضَبَّةَ الثَّقَفِيُّ:  ولكنَّهم ماتُوا، ولم أَدْرِ، بَغْتَةً،  وأَفْظَعُ شيءٍ، حينَ يَفْجَؤُكَ، البَغْتُ  وقد بَغَتَه الأَمرُ يَبْغَتُه بَغْتاً: فَجِئَه.  وباغَتَه مُباغَتةً وبِغاتاً: فاجأَه. وقوله عز وجل: فأَخَذْناهُمْ  بَغْتَةً أَي فَجْأَة.  والمُباغَتةُ: المُفاجأَة.  وتكرَّر ذِكر البَغْتةِ في الحديث. ولَقِيتُه بَغْتةً أَي فَجْأَةً؛  ويقال: لَسْتُ آمَنُ من بَغَتَاتِ العَدُوِّ أَي فَجَآتِه.  والباغُوتُ، أَعجمي مُعَرَّبٌ: عيدٌ للنصارى. وفي حديث صُلْح نَصارَى  الشام: ولا يُظْهِرُوا باغوتاً؛ قال ابن الأَثير: كذا رواه بعضهم، وقد روي  باعوثاً، بالعين المهملة والثاء المثلثة، وسيأْتي ذِكره. والباغُوتُ: اسم  موضع؛ قال النابغة:  لَيْسَتْ تَرَى حَوْلَها شَخْصاً، وراكِبُها  نَشْوانُ، في جُوَّةِ الباغُوتِ، مَخْمُورُ
مقاييس اللغة:
بغت الباء والغين والتاء أصلٌ واحدٌ لا يُقاس عليه، منه البغْت، وهو أنْ يفجَأَ الشيءُ؛ قال:
وأَعْظَمُ شيءٍ حِينَ يَفْجَؤُك البَغْتُ
القاموس المحيط:
البَغْتُ والبَغْتَةُ والبَغَتَةُ، محركةً الفَجْأَةُ. بَغَتَهُ، كَمَنَعَهُ فجِئَهُ. والمُباغَتَةُ المُفاجَأَةُ. والباغوتُ عِيدٌ للنَّصارَى،
تاج العروس:
ب غ ت
البَغْت بالفتح وإِعجام الغين وروى شيخُنا فيه التّحريكَ لكونه حَلْقِيَّ العين والبَغْتَةُ والبَغَتَةُ محرَّكَةً وقال الزَّمَخْشَرِي : قرأَة أَبو عَمْرٍو : " حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السّاعَةُ بَغْتَةً " بتشديد الفَوْقيّة بوزن جَرَبَّة ولم يَرِدْ في المصادر مثلُها . وأَشار البُلْقِينيُّ إِلى هذا كما قالَه شيخُنا : الفَجْأَةُ بالضَّمّ فسكون ويُمَدُّ وهو أَن يَفْجَأَك الشَّيْءُ . وفي التّنزيل العزيز . " ولَيَأَتِيَنَّهُم بَغْتَةً " قال يَزِيدُ بنُ ضَبَّةَ الثَّقَفِيُّ :
ولكِنَّهُم بانُوا ولَمْ أَدْرِ بَغْتَةً ... وأَعْظَمُ شَيْءٍ حين يَفْجَؤُكَ البَغْتُ وقد بَغَتَهُ كمَنَعَهُ بَغْتاً : إِذا فَجَأَهُ والمُبَاغَتَةُ : المُفَاجَأَةُ بَاغَتَه مُبَاغَتَةً وبِغَاتاً : فاجَأَهُ ويُقَال : لستُ آمَنُ من بَغَتَاتِ العَدُوِّ أَي : فَجَآته . في حديث صُلْح نصارى الشّام : " ولا يُظْهِروا باغُوتاً " البَاغُوتُ : عِيدٌ للنَّصَارَى قال ابن الأَثير : كذا رَوَاه بعضُهُم وقد رُوِيَ : باعُوثاً بالعين المُهْمَلة والثّاءِ المُثَلَّثَة وسيأَتي ذكره . البَاغُوتُ : قال النّابغة :
" نَشْوَانُ في جَوَّةِ البَاغُوتِ مَخْمُورُ وما رَأَيْته في المُعْجَم . وفي الأَساس يقالُ : لاَ رَأْيَ لمبغوتِ . والمبغوتُ : المبهوتُ
