# جذر حنجر (ح-ن-ج)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Gırtlaklar

- الحروف: ح - ن - ج
- في القرآن: الورود: ٢ · الآيات: ٢ · الصيغ: ٢
- المعاجم: ٦

## الصيغ (٢)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [الْحَنَاجِرَ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AD%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%AC%D9%90%D8%B1%D9%8E.md) | الْفَعَالِرَ | Gırtlaklar | ١ | ١ | [٣٣:١٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/ayet/33:10.md) |
| [الْحَنَاجِرِ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D8%AD%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%A7%D8%AC%D9%90%D8%B1%D9%90.md) | الْفَعَالِرِ | Gırtlaklar | ١ | ١ | [٤٠:١٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/ayet/40:18.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ١٨ (الإجمالي: ٢٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [قلب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١٥ · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
2. [أزف](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%B2%D9%81.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٤ · Ezef bodur ormanlık, sık ormanlık demektir
3. [كظم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D8%B8%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · İçerde tutan
4. [زيغ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · Sıyağ(sad) kalıba dökülmüş parça, Sığa fiil olarak şekil…
5. [سفل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%81%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · “Sufla” vadinin alt tarafına, “ulya” ise üst tarafına denir
6. [حمم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%85%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Hümem kömür demektir
7. [لدي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D8%AF%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Onların yanı
8. [شفع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · “Şefeve” dudak demektir
9. [فوق](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Üst
10. [ظنن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B8%D9%86%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Suyu belirsiz, suyun olup olmadığı kuyu demektir
11. [بلغ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · İş ayakkabısı
12. [نذر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B0%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Savaşta veya yürüyüşteki öncüdür
13. [طوع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
14. [بصر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%B5%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Basar çevresiyle birlikte göz, ayn ise gözbebeği…
15. [جيأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
16. [ظلم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Zalimler
17. [يوم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · “Yemm” durgun akan su demektir
18. [أله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | حنجر |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [حلق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%84%D9%82.md), [خنق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%86%D9%82.md), [بلع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B9.md) |
| Zıt Kök | [وسع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Soluk borusunun tepe noktası, gırtlak, nefes ve sesin daralıp düğümlendiği anatomik geçit |
| Çekirdek Özet 2 | Şiddetli dehşet, can korkusu ve ölüm anında içsel sıkışmanın dışa vurulduğu nihai darboğaz |
| Çekirdek Özet 3 | Yaşamsal akışın kesilme eşiği, kriz anında nefesin ve sözün tıkanıp yutkunulamayan sınıra dayanması |
| Kritik Hata Riski | İfadenin yalnızca biyolojik bir organdan ibaret görülüp dehşet, acizlik ve varoluşsal tıkanma boyutunun ıskalanması |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| حن | Eğim, içsel bükülme, iç çekme, sızlama ve daralma; [حنث](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AB.md), [حنك](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D9%83.md), [حنن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D9%86.md) köklerinde görülen kavisli büzülme | ج | İç bükey daralmaya sertlik, kıkırdaksı çıkıntı ve fiziki gövde boyutu kazandırmıştır |
| حن | Büzülme, ses çıkarma ve boğaz hattındaki içsel sıkışma | ر | Çıkıntılı ve kıkırdaksı dar boğaza sürekli bir akış, nefes iletim kanalı ve titreşim sınırı eklemiştir |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ح | Çit, duvar | Yaşamsal nefes akışını çevreleyen, koruyan ve dışarıya karşı daraltan kıkırdak sınır |
| ن | Filiz, balık, canlılık | Bedenin hayatını sürdüren soluk akışı ve kesintisiz ritim |
| ج | Değnek, deve boynu | Bükümlü, dik duran ve yük taşıyan anatomik kavis ve boğaz hattı |
| ر | İnsan başı | Üst sınır, başa bağlanan uç ve soluk kanalının tepe noktası |
| حنجر | Çitle çevrilmiş kavisli boğazdan başa doğru daralan hayat kanalı | Nefesin, sesin ve içsel sıkışmanın dışa açılmadan önce toplandığı ve tıkandığı en üst kıkırdak geçit |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Soluk borusunun üstündeki kıkırdaksı düğüm, nefes geçidi ve yutak çıkıntısı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Nâbiğa el-Câ‘dî şiirinde develerin su içme sırasını tasvir ederken kökün çoğul biçimini kullanmıştır: مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي / بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ الحَناجِرِ |
| Erken Arapça kullanım | Recez şairi el-Accâc beytinde boğazın ve kıkırdak çıkıntısının iriliğini şu mısrayla niteler: حابي الحُيُود فارضِ الحُنْجور |

المصدر: Lisânü’l-Arab, Kitâbü’l-ʿAyn, Tâcü’l-Arûs.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça حنجر kökü, Sami dillerindeki anatomik ve fizyolojik dörtlü kök yapılarının tipik bir örneğini oluşturur. Sami dil ailesinde iç organ, kemik ve kıkırdak adları çoğunlukla ikili veya üçlü çekirdeklere genizsil (nûn) veya boğaz (hâ/ayn) seslerinin eklenmesiyle ya da iki kökün kaynaşmasıyla genişletilmiştir. Kökün temelinde boğaz, kavis ve ses çıkarma çağrışımı taşıyan arkaik bir çekirdek yer alır. İbranice ve Ârâmîce gibi Kuzeybatı Sami dillerinde doğrudan dörtlü biçim yerine aynı anatomik bölge için boğaz ve gırtlağı niteleyen türevler kullanılırken, Arapçada kelime nefes borusunun kıkırdaksı tepe noktasını ve ses tellerinin yerleştiği düğümü karşılayan kesin bir anatomik terim halini almıştır. Dildeki bu gelişim, bedensel organın somut yapısından hareketle korku ve boğulma anında kalbin veya canın yukarı fırlayıp takıldığı son anatomik eşiği anlatan zengin bir mecaza evrilmiştir.

درجة الثقة: Güçlü

المصدر: Brown-Driver-Briggs, Lisânü’l-Arab, David Cohen.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | حن ve kıkırdak türevleri | Bükülme ve ses çıkarma çekirdeğinin dörtlü gövdeye dönüşmesiyle gırtlak anlamı pekişmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Kuzeybatı Sami boğaz/kıkırdak adları | Dörtlü genişleme Arapçada belirginleşmiş, akraba dillerde üçlü eşdeğerler korunmuştur | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik dış kollarında doğrudan dörtlü eşleşme tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

المصدر: David Cohen, Lisânü’l-Arab.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| حنجر | Anlamlı | Gırtlak, nefes borusu başı | Nefesin ve sesin geçtiği kıkırdaksı dar boğaz | Hedef kök; Kur'an'da geçer |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| حنجر | Merkez | Gırtlak ve nefes yolu | Soluk borusunun tepesindeki kıkırdak düğüm ve nihai sıkışma eşiği | Korku ve can havlinin düğümlendiği anatomik nokta |
| [حلق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%84%D9%82.md) | Komşu | Boğaz boşluğu | Havanın ve lokmanın indiği genel yutak kanalı | Geniş iç kanal olup dışa doğru sert kıkırdak düğümünü öne çıkarmaz |
| [خنق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%86%D9%82.md) | Komşu | Boğulma ve nefessizlik | Soluk yolunun dış veya iç etkiyle sıkıştırılıp havanın kesilmesi | Organın adından ziyade soluğun kesilme eylemine odaklanır |
| [بلع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%84%D8%B9.md) | Komşu | Yutma ve boğazdan geçirme | Lokmanın veya suyun boğazdan aşağı sevk edilmesi | Nefes yolunu değil sindirim kanalındaki iletimi ifade eder |
| [وسع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B3%D8%B9.md) | Zıt | Genişlik ve ferahlık | Darlık ve tıkanmanın kalkması, iç ferahlığı ve yayılma | Gırtlaktaki boğulma ve düğümlenmenin tam zıddı olan rahatlama |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | حنجر | Gırtlak, soluk borusu başı | Nefesin düğümlendiği ve krizde tıkandığı anatomik eşik | Kesin |
| Latince | larynx, guttur | Gırtlak, boğaz | Anatomik kıkırdak yapıyı karşılar; kalbin oraya dayanması mecazını içermez | Güçlü |
| İngilizce | larynx, throat | Gırtlak, boğaz borusu | Ses ve soluk geçidini verir; nefesin korkudan tıkanması bağlamını kısmen taşır | Güçlü |
| Almanca | Kehlkopf, Kehle | Gırtlak, boğaz | Biyolojik organı net karşılar; Kur'an'daki varoluşsal dehşet vurgusunu doğrudan vermez | Güçlü |
| Fransızca | larynx, gorge | Gırtlak, boğaz | Soluk borusunun üst düğümünü ifade eder; psikolojik sıkışmayı yan anlamda taşır | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Lane's Lexicon.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| الْحَنَاجِرَ | Kuşatma ve savaş dehşetinden yüreklerin ağza gelmesi | Hendek kuşatmasında müminlerin yaşadığı şiddetli sarsıntı ve can korkusu; Ahzâb [33:10](https://lisan.digital/ar/ayet/33:10.md) |
| الْحَنَاجِرِ | Kıyamet günü çaresizlik ve kederin boğaza tıkanması | Yaklaşan hesap gününde suçluların konuşamayıp içlerindeki kederi yutkunamamaları; Mü'min [40:18](https://lisan.digital/ar/ayet/40:18.md) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ecel ve kıyamet sahneleri | Sekerât-ı mevt ânında ruhun bedeni terk edişi ve haşr günündeki dehşetin kalbi yerinden oynatması | İnsanın nihai acziyeti ve tevbe kapısının kapandığı sınır anı |
| Fıkıh | Zebîha ve diyet hukuku | Hayvan kesiminde hulkûm ve merî ile birlikte hancerenin kesilme sınırı; darbe sonucu sesi kesilen kişinin tam diyeti | Organın hayatî fonksiyonu ve sesin menşei olması |
| Tefsir | Temsîlî istiare tahlili | "Kalplerin gırtlaklara dayanması" ifadesinin hakikat mi yoksa aşırı korkudan kinaye mi olduğu | Dehşetin somut bedensel semptom üzerinden tasviri |
| Hadis | Ahir zaman ve fitne rivayetleri | Kalplerin korkudan titrediği, fitnelerin insanı nefessiz bıraktığı anların tasviri | Soluğun ve imanın boğazda düğümlendiği imtihan eşiği |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Ahiret ve hesap bilinci | Varoluşsal kriz eşiği | İnsana sınırını hatırlatma | Hesabın kaçınılmazlığı karşısında bütün sahte güçlerin suskunluğa gömülmesi | Güçlü |
| İlmi | Biyoloji ve anatomi | Solunum ve ses kapısı | Yaşamsal iletim | Soluk borusu ile ses tellerinin koordinasyonunu sağlayarak hayatı sürdürme | Kesin |
| Siyasi | Kuşatma ve kriz yönetimi | Boğucu baskı noktası | Karar alma mekanizmasını kilitleme | Düşman baskısının toplumu nefes alamaz ve hareket edemez hale getirmesi | Güçlü |
| İktisadi | Piyasa darboğazı | İletim tıkanıklığı | Kaynak akışını kesme | Arz veya lojistik zincirinin tıkanmasıyla sistemin kriz noktasına sürüklenmesi | Muhtemel |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Akışkanlar dinamiğinde boğulma noktası (venturi kısıtı) | Boru kesitinin aniden daralması sonucu debinin sınırlanması ve basınç gradyanının aşırı yükselmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Psikolojide akut panik ve donakalma eşiği | Yoğun stres altında sempatik sistemin soluk borusunu kasıp konuşma ve yutkunma yetisini felç etmesi | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca tıp dilindeki kuru bir kıkırdak dokusu olarak algılayıp manevi ve psikolojik derinliğini silmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Korku, çaresizlik, acı ve kederin insan benliğini bütünüyle kuşatarak nefesini kestiği dehşet eşiği |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki temsilî belâgatın sıradan bir anatomi tasviri sanılması ve hesap gününün sarsıcı psikolojik tesirinin zayıflaması |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanın korku, acziyet ve ölüm karşısındaki psikolojik çöküşünü somut bedensel bir semptom üzerinden en çarpıcı biçimde resmettiği için önemlidir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kuşatma ve ölüm korkusunun yaşandığı tarihsel anlar ile kıyamet gününün dehşetini anlatan eskatolojik uyarılarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'ın kalp ve duygu tasvirlerinin soyut lafızlardan ibaret olmadığını, bedensel tepkilerle bütünleşen canlı bir ruh hali sunduğunu gösterir. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Soluk borusunun üst ucundaki kıkırdaksı dar boğaz, nefes ve ses geçidi.
- Soyut anlam: Aşırı korku, keder ve dehşet sebebiyle içsel canın ve nefesin dışarı çıkamayarak tıkandığı varoluşsal sınır.
- Sistematik karşılık: Sistemin iletim kapasitesinin daralarak akışın kilitlendiği ve geri dönüşsüz bir acziyetin başladığı darboğaz noktası.
- LaTeX modeli: $$ \lim_{P \to P_{\max}} \Phi(V) = 0 \implies \Psi \to \Omega $$
- LaTeX açıklaması: Formülde $P$ maruz kalınan dehşet ve baskı şiddetini, $P_{\max}$ insanın dayanabileceği azami tahammül sınırını temsil eder. $\Phi(V)$ gırtlak kanalından geçen yaşamsal akış ve ifade debisini gösterir; baskı azami sınıra ulaştığında bu akış sıfıra yaklaşır. $\Psi$ bireyin içsel iradesini ve bilinçli direncini simgelerken, $\Omega$ tam bir acziyet, suskunluk ve kilitlenme durumunu ifade eder. Model, dış baskının tepeye varmasıyla hayatî geçidin kapanmasını ve sistemin donakalmasını sembolize eder.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ٢)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [الأحزاب ٣٣:١٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/ayet/33:10.md) — الْحَنَاجِرَ

إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا

### [غافر ٤٠:١٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/ayet/40:18.md) — الْحَنَاجِرِ

وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْآزِفَةِ إِذِ الْقُلُوبُ لَدَى الْحَنَاجِرِ كَاظِمِينَ مَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَلَا شَفِيعٍ يُطَاعُ

## المعاجم (٦)

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

حنجر:
الحَنْجَرَة: جوفُ الحلقوم، والحُنْجُور: الحَنْجَرة في قول العجاج:
في شعشعانٍ عنُقٍ يَمـخْـوُرِ		حابي الحُيُود فارضِ الحُنْجور

### [المفردات في غريب القرآن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — الراغب الأصفهاني · القرن ١١

- قال تعالى: ﴿لدى الحناجر كاظمين﴾ [غافر/18]، وقال عز وجل: ﴿وبلغت القلوب الحناجر﴾ [الأحزاب/10]، جمع حنجرة، وهي رأس الغلصمة من خارج.

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

الحُنْجُورُ: الحَلْقُ. والحَنْجَرَةُ: طَبَقَانِ من أَطباق الحُلْقُوم مما يلي الغَلْصَمَةَ، وقيل: الحَنْجَرَةُ رأْس الغَلْصَمَةِ حيث يحدد، وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحُنْجُورُ، والجمع حَنْجَرٌ؛ قال: مُنِعَتْ تَمِيمٌ واللَّهازِمُ كُلُّها
تَمْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ
وقوله تعالى: إِذ القُلُوبُ لَدَى الحَناجِرِ كاظِمِينَ؛ أَراد أَن الفَزَع يُشخِصُ قُلُوبَهُمْ أَي تَقْلِصُ إِلى حناجرهم. وفي حديث القاسم: سئل عن رجل ضرب حَنْجَرَةَ رجل فذهب صوته؛ قال: عليه الدية؛ الحنجرة: رأْس الغلصمة حيث تراه ناتئاً من خارج الحلق، والجمع حناجر؛ ومنه: وبلغت القلوب الحناجر؛ أَي صَعَدَتْ عن مواضعها من الخوف إِليها. الأَزهري قال في الحُلْقُوم والحُنْجُور وهو مَخْرَجُ النَّفَسِ: لا يجري فيه الطعامُ والشرابُ المَرِيءُ، وتمامُ الذكاة قَطْعُ الحلقوم والمَرِيءِ والوَدَجَيْنِ؛ وقول النابغة:
مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي
بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ الحَناجِرِ
إِنما جعل للنخل حناجر على التشبيه بالحيوان. وحَنْجَرَ الرجلَ: ذبحه. والمُحَنْجِرُ: داء يصيب في البطن، وقيل: المُحَنْجِرُ داء التَّشَيْدُقِ
(* قوله: «التشيدق» وقوله: «للتحيدق» كذا بالأَصل). يقال: حَنْجَرَ الرجلُ فهو مُحَنْجِرٌ، ويقال للتَّحَيْدُقِ العِلَّوْصُ والمُحَنْجِرُ. وحَنْجَرَتْ عينه: غارتْ، الأَزهري عن ثعلب أَن ابن الأَعرابي أَنشده: لو كان خَزُّ واسِطٍ وسَقَطُهْ:
حُنْجُورُهُ وحُقُّهُ وسَقَطُهْ
تَأْوِي إِليها، أَصْبَحَتْ تُقَسِّطُهْ.
ابن الأَعرابي: الحُنْجُورَةُ شِبْهُ البُرْمَةِ من زجاج يجعل فيه الطِّيبُ؛ وقال غيره: هي قارورة طويلة يجعل فيها الذَّرِيرَةُ.

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

حنجره: ذبحه. و حنجرت العين: غارت. والمحنجر: داء يصيب في البطن، قيل: هو داء التشيدق. يقال: حنجر الرجل فهو محنجر. ويقال للتحيدق: العلوص والمحنجر والحنجرة: طبقان من أطباق الحلقوم مما يلي الغلصمة. وقيل: الحنجرة: رأس الغلصمة حيث يحدد، وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحنجور، والجمع حناجر، وقد تقدم في ح-ج-ر.
 وعن ابن الأعرابي: الحنجورة، بالضم: شبه البرمة من زجاج يجعل فيه الطيب. وقال غيره: هي قارورة طويلة تجعل فيها الذريرة. وحنجر: من أعمال الروم، أو هو بجيمين، وقد تقدم.

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

حَنْجَرَهُ
حَنْجَرَهُ حنجر حنجره حنجرة , here mentioned in the K: see art. حجر, in which I have mentioned it as Q. Q., like the two words here following, which are mentioned in the latter art. in the S and K &c.

حَنْجرَةٌ
حَنْجرَةٌ حنجر حنجره حنجرة : see art. حجر.

حُنْجُورٌ
حُنْجُورٌ حنجور : see art. حجر.

### [كتاب الله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D8%AC%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — مستخلص من الاستعمال القرآني

حنجر
حَنْجَرَ - يُحَنْجِرُ - حَنْجَرَة - حَنَاجِر
حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ + الكائن: يأخذ شكل الحنجرة والحنجور: يصير ذا رقبة ضيقة وبطن عريض متطاول
حَنْجَرَة: على وزن " فـَعـْـلـَلـَة: اسم فعل بمعنى مفعول:من " حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ ": ما كان على شكل محنجر: وهو اصطلاحاً عضو التنفس وتشكيل الصوت في أسفل الرقبة
حَناجِر: جمع " حَنْجَرَة "
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " بيان شكل الفتحات الأنبوبية للأشياء المجوفة"، وهي:
حَلْقَمَ - يُحَلْقِمُ، جَفَنَ - يَجْفَنُ، تَنَرَ - يَتْنِرُ، شَفَا - يَشْفُوْ، حَنْجَرَ - يُحَنجِرُ، عَنَقَ - يَعْنُقُ
الحناجر
 ﴿إذ جاءوكم من فوقكم ومن أسفل منكم وإذ زاغت الأبصار وبلغت القلوب الحناجر وتظنون بالله الظنونا (10)﴾ الأحزاب ﴿وأنذرهم يوم الآزفة إذ القلوب لدى الحناجر كاظمين ما للظالمين من حميم ولا شفيع يطاع (18)﴾ غافر
مختار الصحاح
● [حجر] ح ج ر: الحَجَرُ جمعه في القلة أحْجَارٌ وفي الكثرة حِجَارٌ و حِجَارَةٌ كجمل وجمالة وذكر وذكارة وهو نادر و الحَجَرانِ الذهب والفضة و حَجَرَ القاضي عليه منعه من التصرف في ماله وبابه نصر و ِحَجْر الإنسان بكسر الحاء وفتحها واحد الحُجُورُ و الحُجْرُ بكسر الحاء وضمها وفتحها الحرام والكسر أفصح وقرئ بهن قوله تعالى ﴿وحرث حجر﴾ ويقول المشركون يوم القيامة إذا رأوا ملائكة العذاب ﴿حجرا محجورا﴾ أي حراما محرما يظنون أن ذلك ينفعهم ما كانوا يقولونه في الدار الدنيا لمن يخافونه في الشهر الحرام و الحُجْرةُ حظيرة الإبل ومنه حجرة الدار تقول احْتَجَرَ حُجْرةً أي اتخذها والجمع حُجَرٌ كغرفة وغرف و حُجُراتٌ بضم الجيم و الحِجْرُ العقل قال الله تعالى ﴿هل في ذلك قسم لذي حجر﴾ و الحِجْرُ أيضا حجر الكعبة وهو ما حواه الحطيم المدار بالبيت جانب الشمال والحجر أيضا منازل ثمود ناحية الشام عند وادي القرى ومنه قوله تعالى ﴿كذب أصحاب الحجر المرسلين﴾ والحجر أيضا الأنثى من الخيل و مَحْجِرُ العين بوزن مجلس ما يبدو من النقاب و الحَنْجَرَةُ بالفتح و الحُنْجُورُ بالضم الحلقوم
الراغب
حنجر
قال تعالى: }لدى الحناجر كاظمين﴿[غافر/18]، وقال عز وجل:﴾وبلغت القلوب الحناجر{ [الأحزاب/10]، جمع حنجرة، وهي رأس الغلصمة من خارج.
ملخص اللسان
1.     وحَنْجَرَ الرجلَ: ذبحه.
2.     والمُحَنْجِرُ: داء يصيب في البطن، -يقال: حَنْجَرَ  الرجلُ فهو مُحَنْجِرٌ،
3.     وحَنْجَرَتْ عينه: غارتْ،
4.       الحُنْجُورُ: الحَلْقُ.
5.     والحَنْجَرَةُ: طَبَقَانِ من أَطباق  الحُلْقُوم مما يلي الغَلْصَمَةَ،
6.     وقيل: الحَنْجَرَةُ رأْس الغَلْصَمَةِ حيث  يحدد،
7.     وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحُنْجُورُ،
8.     والجمع حَنْجَرٌ؛
9.     إِذ القُلُوبُ لَدَى الحَناجِرِ كاظِمِينَ؛ أَراد أَن  الفَزَع يُشخِصُ قُلُوبَهُمْ أَي تَقْلِصُ إِلى حناجرهم.
10.                        الحنجرة: رأْس  لغلصمة حيث تراه ناتئاً من خارج الحلق، والجمع حناجر؛
11.                        ومنه: وبلغت  القلوب الحناجر؛ أَي صَعَدَتْ عن مواضعها من الخوف إِليها
12.                        . الحُلْقُوم والحُنْجُور وهو مَخْرَجُ النَّفَسِ: لا يجري فيه الطعامُ  والشرابُ المَرِيءُ،
13.                        الحُنْجُورَةُ شِبْهُ البُرْمَةِ من زجاج يجعل فيه  الطِّيبُ؛ وقال غيره: هي قارورة طويلة يجعل فيها الذَّرِيرَةُ.
لسان العرب
● - حنجر: الحُنْجُورُ: الحَلْقُ. والحَنْجَرَةُ: طَبَقَانِ من أَطباق  الحُلْقُوم مما يلي الغَلْصَمَةَ، وقيل: الحَنْجَرَةُ رأْس الغَلْصَمَةِ حيث  يحدد، وقيل: هو جوف الحلقوم، وهو الحُنْجُورُ، والجمع حَنْجَرٌ؛ قال:  مُنِعَتْ تَمِيمٌ واللَّهازِمُ كُلُّها  تَمْرَ العِراقِ، وما يَلَذُّ الحَنْجَرُ  وقوله تعالى: إِذ القُلُوبُ لَدَى الحَناجِرِ كاظِمِينَ؛ أَراد أَن  الفَزَع يُشخِصُ قُلُوبَهُمْ أَي تَقْلِصُ إِلى حناجرهم. وفي حديث القاسم:  سئل عن رجل ضرب حَنْجَرَةَ رجل فذهب صوته؛ قال: عليه الدية؛ الحنجرة: رأْس  الغلصمة حيث تراه ناتئاً من خارج الحلق، والجمع حناجر؛ ومنه: وبلغت  القلوب الحناجر؛ أَي صَعَدَتْ عن مواضعها من الخوف إِليها. الأَزهري قال في  الحُلْقُوم والحُنْجُور وهو مَخْرَجُ النَّفَسِ: لا يجري فيه الطعامُ  والشرابُ المَرِيءُ، وتمامُ الذكاة قَطْعُ الحلقوم والمَرِيءِ والوَدَجَيْنِ؛  وقول النابغة:  مِنَ الوارِداتِ الماءِ بالقَاعِ تَسْتَقِي  بأَعْجازِها قَبْلَ اسْتِقاءِ الحَناجِرِ  إِنما جعل للنخل حناجر على التشبيه بالحيوان. وحَنْجَرَ الرجلَ: ذبحه.  والمُحَنْجِرُ: داء يصيب في البطن، وقيل: المُحَنْجِرُ داء  التَّشَيْدُقِ  (* قوله: «التشيدق» وقوله: «للتحيدق» كذا بالأَصل). يقال: حَنْجَرَ  الرجلُ فهو مُحَنْجِرٌ، ويقال للتَّحَيْدُقِ العِلَّوْصُ والمُحَنْجِرُ.  وحَنْجَرَتْ عينه: غارتْ، الأَزهري عن ثعلب أَن ابن الأَعرابي أَنشده:  لو كان خَزُّ واسِطٍ وسَقَطُهْ:  حُنْجُورُهُ وحُقُّهُ وسَقَطُهْ  تَأْوِي إِليها، أَصْبَحَتْ تُقَسِّطُهْ.  ابن الأَعرابي: الحُنْجُورَةُ شِبْهُ البُرْمَةِ من زجاج يجعل فيه  الطِّيبُ؛ وقال غيره: هي قارورة طويلة يجعل فيها الذَّرِيرَةُ.
مقاييس اللغة:
(حجر) الحاء والجيم والراء أصل واحد مطَّرد، وهو المنْع والإحاطة على الشيء. فالحَجْر حَجْر الإنسان، وقد تكسر حاؤه. ويقال حَجَر الحاكمُ على السَّفيه حَجْراً؛ وذلك منْعُه إيَّاه من التصرُّف في ماله. والعَقْل يسمَّى حِجْراً لأنّه يمنع من إتيانِ ما لا ينبغي، كما سُمِّي عَقْلاً تشبيهاً بالعِقال. قال الله تعالى: ﴿هَلْ فِي ذلِكَ قَسَمٌ لِذِي حِجْرٍ﴾ [الفجر 5]. وحَجْرٌ: قصبَة اليمامة.
والحَجَر معروف، وأحسَِب أنَّ البابَ كلَّه محمولٌ عليه ومأخوذ منه، لشدَّته وصلابته. وقياسُ الجمْع في أدنى العدد أحجار، والحجارة أيضاً له قياس، كما يقال: جمل وجِمالة، وهو قليل. والحِجْر: الفرس الأنثى؛ وهي تصانُ ويُضَنُّ بها. والحاجرُ: ما يُمْسك الماءَ من مكانٍ منْهَبِط، وجمعه حُجْرانٌ([1]). وحَجْرة القوم: ناحية دارهم وهي حِماهُم. والحُجْرة من الأبنية معروفة. وحجَّر القَمَرُ، إذا صارت حولَه دارةٌ.
ومما يشتقُّ من هذا قولهم: حَجَّرْتُ عينَ البعير، إذا وسمْتَ حولَها بميسمٍ مستدير. ومَحْجِر العَين: ما يدور بها، وهو الذي يظهر من النِّقاب. والحِجْر: حطِيم مَكَّة، هو المُدَار بالبيت. والحِجْر: القرابة. والقياس فيها قياس الباب؛ لأنها ذِمامٌ وذِمارٌ يُحمَى ويُحفَظ. قال:
يُرِيدُونَ أن يُقْصُوهُ عَنِّي وإنّه *** لَذُو حَسَبٍ دانٍ إليّ وذو حِجْرِ([2])
والحِجْر: الحرام. وكان الرجل يَلقَى الرجلَ يخافُه في الأشهُر الحُرُم، فيقول: حِجْراً؛ أي حراما؛ ومعناه حرامٌ عليك أن تنالَني بمكروه، فإذا كان يومُ القيامة رأى المشركون ملائكة العذاب فيقولون: ﴿حِجْراً مَحْجُوراً﴾ [الفرقان 22]، فظنُّوا أنّ ذلك ينفعهم في الآخرة كما كان ينفعهُم في الدُّنيا. ومن ذلك قول القائل:
حَتى دَعَوْنا بأَرحامٍ لهم سَلَفَتْ *** وقال قائلُهم إنِّي بحاجُورِ([3])
والمحاجر: الحدائق: واحدها مَحْجِر. قال لبيد:
* تُرْوِي المَحَاجِرَ بازلٌ عُلْكومُ([4]) *
القاموس المحيط:
الحَجْرُ، مثلثةً المنعُ، كالحُِجْرانِ، بالضم والكسر، وحِضْنُ الإِنْسَانِ، والحَرامُ، كالمَحْجِرِ والحاجورِ، وبالفتح نقَا الرملِ، ومَحْجِرُ العينِ، وقصبةٌ باليمامة، وع بديارِ بني عُقَيل، ووادٍ بين بلادِ عُذْرَةَ وغَطَفَانَ، وة لبني سُلَيْم، ويكسر، وجبلٌ ببلادِ غَطَفانَ، وع باليمن، وع به وقعةٌ بينَ دَوْسٍ وكِنانَةَ، وجَمْعُ حَجْرَةٍ للناحية، كالحَجَرَاتِ والحَوَاجِزِ. وحَجْرُ ذِي رُعَيْنٍ أبو القبيلة، منهمْ عباسُ بنُ خُلَيدٍ التَّابِعِيُّ، وعُفَيْل بنُ باقلٍ، وقيسُ بنُ أبي يَزِيدَ، وهشامُ بنُ حُمَيْدٍ وذُرِّيَّتُهُ، ومن حَجْرِ الْأَزْدِ الحافِظَانِ عبدُ الغنِيِّ، والإِمامُ أبو جعفرٍ الطحاويُّ، وبالكسر العقلُ، وما حوَاهُ الحَطِيمُ المُدارُ بالكعبة، شرفها الله تعالى، من جانبِ الشَّمالِ، ودِيارُ ثَمُودَ أو بِلادُهُمْ، والْأُنْثى من الخَيْلِ، وبالهاء لَحْنٌ ج حُجُورٌ وحُجُورَةٌ وأَحْجَارٌ، والقَرابَةُ، وما بينَ يديكَ من ثوبِكَ، من الرجُلِ والمرأةِ فَرْجُهُما، وة لبني سليمٍ، ويفتح فيهما. ونشَأ في حِجْرِهِ وحَجْرِهِ، أي في حِفْظِهِ وسَتْرِهِ. ووَهْبُ بنُ راشِدٍ الحِجْرِيُّ، بالكسر مِصْرِيٌّ، وبالتحريك الصَّخْرَةُ،
كالْأُحْجُرِّ، كأُرْدُنٍّ ج: أحجارٌ وأحْجُرٌ وحِجارَةٌ وحِجارٌ، وأرضٌ حَجِرَةٌ وحَجِيرَةٌ ومُتَحَجِّرةٌ: كِثيرتُه، والفِضَّةُ، والذَّهَبُ، والرملُ. والحَجَرُ الْأَسْوَدُ: م، ود عظيمٌ على جبلٍ بالْأَنْدَلُسِ، ومنه: محمدُ بنُ يَحْيَى المحدثُ، وع آخَرُ. وحَجَر الذهب: محلةٌ بِدِمَشقَ. وحَجر شَغْلاَنَ: حِصْن قرب أنطاكِيَةَ، وبضمتين: ما يُحِيطُ بالظُّفُرِ من اللحْمِ، وكصردٍ: جمعُ الحُجْرَةِ للغُرْفَةِ، وحَظِيرَةُ الإِبِلِ، كالحُجُرَاتِ، بضمتين، والحُجَرَاتِ، بفتح الجيمِ وسكونها، عنِ الزمخشريِّ. الحاجِرُ: الأرضُ المرتفعة ووسَطها منخَفِضٌ، وما يُمْسِكُ الماءَ من شَفَةِ الوادي، كالحاجُورِ، ومَنْبِتُ الرِّمْثِ، ومُجْتمعُهُ، ومُسْتَدَارُهُ ج: حُجْرَانُ، ومنزلٌ للحاجِّ بالبادية. والحُجْريُّ، ككرديٍّ ويكسر: الحق، والحُرمة. وجُحْرٌ، بالضم وبضمتين: والدُ امْرِىءِ القيسِ، وجدُّه الأعلى. وابنُ ربيعةَ، وابنُ عَديٍّ، وابنُ النعمانِ، وابنُ يزيدَ: صحابيون، وابنُ العَنْبَسِ: تابعي، وة باليمنِ من مَخاليفِ بَدْرٍ، منها: يحيى بنُ المُنْذِرِ، ومحمدُ بنُ أحمدَ بنِ جابرٍ، وبالتحريك: والدُ أوسٍ الصحابيِّ ووالِدُ الجاهليِّ الشاعِرِ، ووالدُ أنسٍ المحدثِ، أو هُما بالفتح. وأيوبُ بنُ حَجَرٍ، ومحمدُ بنُ يحيى بنِ أبي حَجَرٍ رَوَيَا. وذُو الحَجَرينِ الْأَزْديُّ لأن ابنَتَهُ كانتْ تَدُقُّ النوى لإِبِلِهِ بِحَجَرٍ، والشَّعيرَ لأهلها بحجرٍ آخرَ. ورُمي بحَجَرِ الأرضِ، أي: بداهيةٍ. وكصَبورٍ: ع بِبلادِ بني سَعدٍ وراءَ عُمانَ، وع باليمن. والحَجُّورةُ، مشددةً، والحاجورةُ: لُعبةٌ تَخُطُّ الصِّبْيَانُ خَطّاً مُدوَّراً، ويَقفُ فيه صبيٌّ، ويُحيطُونَ به ليأخُذُوهُ. والمَحْجِرُ، كمجلسٍ ومِنبرٍ: الحَدِيقَةُ، من العينِ: ما دارَ بها، وبدا من البرقعِ، أو ما يظهرُ من نِقابِهَا، وعِمامَتُهُ إذا اعْتَمَّ، وما حَوْلَ القريَةِ، ومنه: محاجرُ أقيالِ اليمنِ، وهي الأحماءُ، كان لكلِّ واحدٍ حِمًى لا يرعاهُ غيرُهُ. واسْتحجر: اتَّخَذَ حُجرةً، كَتَحَجَّرَ، ومُظَفَّرُ بنُ عبدِ اللَّهِ بنِ بَكْرٍ الحُجَريُّ، كجُهَنِيٍّ: محدثٌ. والْأَحْجَارُ: بُطونٌ من بني تميمٍ.
ومُحَجَّرٌ، كمعظمٍ، ومحدثٍ: ماءٌ، أو ع. وأحجارٌ: فرسُ همَّامِ بنِ مُرَّةَ الشَّيبانِيِّ. وأحجارُ الخَيْلِ: ما اتُّخِذَ منها للنَّسْلِ، لا يكادونَ يُفْرِدونَ الواحدَ. وأحجارُ المِراءِ: بقُبا خارجَ المدينةِ.
وأحجارُ الزيتِ: ع داخلَ المدينةِ. والحُجَيْرَاتُ: منزلٌ لأوسِ بنِ مَغْرَاءَ. والحُنْجُورِ: السَّفَطُ الصَّغيرُ، وقَارُورَةٌ للذَّريرةِ، والحُلْقُومُ، كالحَنْجَرَةِ، والحَنَاجِرُ: جَمْعُهُ، ود. وحَجَّرَ القمرُ تَحْجيراً: اسْتَدَارَ بِخَطٍّ دَقيقٍ من غيرِ أنْ يَغْلُظَ، أو صارَ حولَهُ دارَةٌ في الغيْمِ، البعيرُ: وُسِمَ حولَ عَيْنَيْهِ بِمِيسَمٍ مُستديرٍ. وتَحَجَّرَ عليه: ضَيِّقَ. واسْتَحْجَرَ: اجْتَرَأَ. واحْتَجَرَ الأرضَ: ضَرَبَ عليها مَناراً، اللَّوْحَ: وَضَعَهُ في حَجْرِهِ، به: التجَأَ واسْتَعَاذَ، الإِبلُ: تَشَدَّدَت بطونُها.ووادي الحِجَارَةِ: د بِثُغُورِ الْأَنْدَلُسِ، منه محمدُ بنُ إبراهيمَ بنِ حَيُّونٍ الحِجَاريُّ. وحَجْوَرٌ، كقَسْوَرٍ: اسْمٌ. وككَتَّانٍ: ابنُ أَبْجَرَ، أحدُ حُكَّامِهِمْ. وحُجَيْرٌ، كزُبَيْرٍ: ابنُ الرَّبِيعِ، وهشامُ بنُ حُجَيْرٍ: محدثانِ، وابنُ سُواءَةَ: جَدٌّ لِجابِرِ بنِ سَمُرَةَ.
القاموس المحيط:
حَنْجَرَهُ ذَبَحَهُ، العَيْنُ غارَتْ. والمُحَنْجِرُ داءٌ في البطنِ. والحَنْجَرَةُ في ح ج ر.
تاج العروس:
حنجر
حَنْجَرَه : ذَبَحَه . و حَنْجرَتِ العَيْنُ : غارَتْ . والمُحَنْجِر : دَاءٌ يُصيب في البَطْن قيل : هو داءُ التَّشَيْدُقِ . يقال : حَنْجَر الرَّجُلُ فهو مُحَنْجِرٌ . ويقال للتَّحَيْدُق : العِلَّوْصُ والمُحَنْجِرُ والحَنْجَرَةُ : طَبَقَان من أَطْبَاقِ الحُلْقُومِ ممّا يَلِي الغَلْصَمَةَ . وقيل : الحَنْجَرَة : رَأْسُ الغَلْصَمَةِ حيث يُحَدد وقيل : هو جَوْفُ الحُلْقُومِ وهو الحُنْجُور والجمع حَنَاجِرُ وقد تَقَدَّم في حجر
وعن ابن الأَعرابيّ : الحُنْجورة بالضمّ : شِبْه البُرْمَة من زُجَاجٍ يُجْعَل فيه الطِّيب . وقال غَيرُه : هي قَارُورَةٌ طَوِيلَةٌ تُجْعَل فِيهَا الذَّرِيرَة . وحَنْجَرُ : من أَعمالِ الرُّوم أَو هو بجيمَين وقد تقَدّم
