# جذر زكريا (ز-ك-ر)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Zekeriya

- الحروف: ز - ك - ر
- في القرآن: الورود: ٧ · الآيات: ٦ · الصيغ: ٣
- المعاجم: ٠

## الصيغ (٣)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [زَكَرِيَّا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/siga/%D8%B2%D9%8E%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | فَعَلِيَّا | Zekeriya | ٤ | ٣ | [٣:٣٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/3:37.md) |
| [وَزَكَرِيَّا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B2%D9%8E%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | وَفَعَلِيَّا | Ve Zekeriya | ٢ | ٢ | [٦:٨٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/6:85.md) |
| [يَازَكَرِيَّا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A7%D8%B2%D9%8E%D9%83%D9%8E%D8%B1%D9%90%D9%8A%D9%8E%D9%91%D8%A7.md) | يَافَعَلِيَّا | Ey Zekeriya | ١ | ١ | [١٩:٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/19:7.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ٣٧ (الإجمالي: ٥٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [إلياس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A5%D9%84%D9%8A%D8%A7%D8%B3.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · Ve ilyas
2. [فرد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%B1%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Ferd (dal) Düzlükte tek başına yükselen tepe demektir
3. [ربب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٩ · Ribve, tümsek demektir
4. [كفل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%81%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Üstüne oturulan keçe demektir
5. [حرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Harbe mızrak ucu demektir
6. [حيي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٧ · Uyanık yılan demektir
7. [غلم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D9%84%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Ğulam, Genç, delikanlı demektir
8. [لدن](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D8%AF%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Katın
9. [وهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Ve hibe ettik
10. [نبت](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%A8%D8%AA.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Bitki
11. [عيسى](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B3%D9%89.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · İsa
12. [مريم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Meryem
13. [قبل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٥ · Önce
14. [ورث](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AB.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…
15. [ذرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Zerre toz demektir
16. [وذر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B0%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir
17. [طيب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%8A%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · İyi
18. [ندو](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AF%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Nedve halkın toplandığı yerdir
19. [سمي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%85%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Ad verilen
20. [وجد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Su birikintisidir
21. [حسب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B3%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Hisbe okun nişangah kısmına denir
22. [رزق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Üzüm demektir
23. [دخل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D8%AE%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Dahl: Kuytu yer demektir
24. [بشر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%B4%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Beşere derinin tüysüz dış yüzü demektir
25. [غير](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D9%8A%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Ğayr, Ğayr dışında demektir
26. [سمع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · İşiten
27. [صلح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
28. [حسن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
29. [خير](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Hayr : At sürüsü demektir
30. [دعو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
31. [عند](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
32. [عبد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%A8%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Ana kapının önündeki bekçidir
33. [ذكر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
34. [جعل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…
35. [رحم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
36. [شيأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Şey
37. [قول](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٠ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | زكريا |
| Yapı | Özel ad |
| Özel Durum | A’cemî (İbrânîce/Ârâmîce kökenli yabancı özel isim), gayr-ı munsarif |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [ذكر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md), عمران, يحيى |
| Zıt Kök | [نسي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) |
| Çekirdek Özet 1 | İbrânîce z-k-r kökü ve ilâhî isim bileşimiyle Tanrı hatırladı veya Rabbin andığı anlamında teoforik şahıs adı |
| Çekirdek Özet 2 | İleri yaşta neslin kesilme kaygısıyla yapılan duaya icabet, kesintisiz tebliğ ve Meryem’in kefaleti bağlamında nübüvvet temsili |
| Çekirdek Özet 3 | İlâhî vaadin biyolojik imkânsızlıkları aşarak zikri ve tevhidi sürdürme kanunu |
| Kritik Hata Riski | İsmi salt Arapça kök türetimi kabul edip kökenindeki teoforik anlamı ve tarihsel peygamberlik bağlamını göz ardı etme yanılgısı |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| زك | Parlama, temizlenme, artma ve saflaşma hareketini ifade eden ses ve hareket çekirdeği ([زكو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D9%88.md) kökünde görüldüğü gibi) | ر | Çekirdeğin Sami dillerindeki ذكر (hatırlama, anma) köküyle tarihsel ilişkisine işaret eder; Arapça iç türetimi olmayıp İbrânîce z-k-r kök tabanına eklemlenir |
| زك | Parlama, temizlenme ve zihinsel uyanış | يا | Teoforik eki temsil eden unsur eklenerek yalın anma eylemi ilâhî zâtla irtibatlandırılmış ve şahıs adına dönüşmüştür |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ز | Kesici alet | Keskinlik, ayrılma, dikkat çekici biçimde öne çıkma ve unutuluşu kesme |
| ك | Avuç içi | Kavrama, himaye altına alma, kefalet ve duada açılan eller |
| ر | İnsan başı | Bilinç, zihin, ilk olma, öncülük ve hatırda tutma |
| ي | El ve kol | Eylem, ilâhî kudretin müdahalesi, yönelme ve icabet |
| ا | Öküz başı | Güç, ilâhî başlangıç, sarsılmaz irade ve vahyin teyidi |
| زكريا | Kesici alet, avuç içi, insan başı, el ve gücün birleşimi | Unutuluş perdesini yırtarak ilâhî himaye ve bilinçle açılan ellerin ilâhî kudret eliyle karşılanıp bereketli bir nesille süreklilik kazanması hareketi |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Özel isim olduğu için doğrudan bir fiziksel nesneye veya bedensel duruma delalet etmez; Sami dillerindeki kök anlamı unutulmayıp zihinde tutulan, yâd edilen kimsedir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | İslâm öncesi Arap Hristiyan ve Yahudi topluluklarında Ârâmîce ve İbrânîce aktarımla peygamber ismi olarak kullanılmış; erken İslâm dönemi rivayetlerinde Meryem’in koruyucusu ve Yahyâ’nın babası olan İsrâiloğulları peygamberi olarak yer almıştır |

المصدر: Lisânü’l-ʿArab, Tâcü’l-Arûs, Taberî Târîhu’r-Rusul ve’l-Mülûk.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Kelime Sami dil ailesinin Kuzeybatı koluna (İbrânîce ve Ârâmîce) ait teoforik bir birleşik özel isimdir. İbrânîce זְכַרְיָה (Zəḵaryāh) veya זְכַרְיָהוּ (Zəḵaryāhū) formundan neşet etmiştir. Bu yapı z-k-r (hatırladı, andı) fiili ile ilâhî isim olan Yāh (Yahve) unsurunun birleşiminden oluşur ve Tanrı hatırladı, Tanrı yâd etti manasına gelir. Arapça [ذكر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) köküyle tam bir ses ve semantik denklik taşır (Arapça zâ / İbrânîce zayin denkliği). Kelime Arapçaya doğrudan İbrânîceden ziyade Hristiyan-Ârâmî / Süryânî telaffuzu olan ܙܟܪܝܐ (Zḵaryā) vasıtasıyla aktarılmıştır. Arap dili fonetiğine uyarlanırken sonundaki elif elif-i memdûde veya maksûre ile karşılanmış, gayr-ı munsarif kabul edilmiştir.

درجة الثقة: Kesin

المصدر: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon, Payne Smith Syriac Dictionary, Arthur Jeffery The Foreign Vocabulary of the Qur'an.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Mürekkep a’cemî alem | Klasik Arap dilcileri kelimenin Arapça [ذكر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) kökünden türetilmediğini, a’cemî (yabancı) bir özel isim olduğunu ve ucme ile te'nis/elif sebebiyle gayr-ı munsarif sayıldığını belirtir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbrânîce Zəḵaryāh / Süryânîce Zḵaryā | Kuzeybatı Sami dillerindeki hatırlama fiili ile ilâhî ismin kaynaşmasından türemiş teoforik isimdir | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik z-k-r kök tabanı | Zihinsel faaliyet, anma ve kaydetme anlamı taşıyan arkaik Afro-Asyatik kök tabanına uzanır | Muhtemel |

المصدر: Brown-Driver-Briggs, Arthur Jeffery, el-Müfredât fi Garîbi’l-Kur’ân.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| زكريا | Anlamlı | Zekeriya peygamberin özel adı | İlâhî anmaya ve teoforik kökene dayanan peygamber ismi | Kur'an'da geçer (hedef kök) |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| زكريا | Merkez | Nübüvvet, teoforik isim | İlâhî hatırlanışın ve duanın kabulünün şahsında tecelli ettiği peygamber adı | Kur'an'da adı geçen peygamber |
| [ذكر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) | Komşu | Anma, hatırlama | İsmin etimolojik kökenindeki eylemi temsil eder; zihinde tutma ve dille yâd etme | Ortak Sami kök tabanı |
| عمران | Komşu | Aile, nesil, mabet | Zekeriya’nın akrabalık bağıyla ve mabet hizmetiyle bağlı olduğu hane | Çağdaş ve akraba bağlam |
| يحيى | Komşu | Hayat, varis, icabet | Zekeriya’nın duası üzerine ilâhî bir müjdeyle lütfedilen oğul ve nebi | Nübüvvet zincirinin devamı |
| [نسي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) | Zıt | Unutma, terk etme | Hatırlanmanın, zikrin ve ilâhî vaadin zıddı olan yok oluş ve zihinden silinme | Anlamsal karşıtlık |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | زكريا | Peygamber adı | İbrânîce kökenli, Tanrı hatırladı anlamına gelen teoforik isim | Kesin |
| Latince | Zacharias | Zekeriya | Grekçe üzerinden aktarılan İncil şahsiyeti adı | Kesin |
| İngilizce | Zechariah, Zachary | Zekeriya | Kitab-ı Mukaddes ve Kur'an'da geçen peygamberin ismi | Kesin |
| Almanca | Zacharias | Zekeriya | Teoforik kökenli peygamber ismi | Kesin |
| Fransızca | Zacharie | Zekeriya | Sami kökenli peygamber ismi | Kesin |

المصدر: Oxford English Dictionary, Lewis & Short Latin Dictionary, Bauer Greek-English Lexicon.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| زَكَرِيَّا | Meryem’in kefili ve mabetteki himaye önderi | Meryem’in mabette adanmışlığı ve Zekeriya’nın onun bakımını üstlenmesi bağlamı (Âl-i İmrân [3:37](https://lisan.digital/ar/ayet/3:37.md)) |
| زَكَرِيَّا | İleri yaşta gizli niyazla temiz bir nesil dileyen nebi | Biyolojik ümitsizlik anında gizlice Rabbine yalvarıp vâris isteyen kul bağlamı (Âl-i İmrân [3:38](https://lisan.digital/ar/ayet/3:38.md), Meryem [19:2](https://lisan.digital/ar/ayet/19:2.md)) |
| وَزَكَرِيَّا | Salihler ve hidayete erdirilmiş peygamberler zümresi | Peygamberler silsilesinin bir halkası olarak salihler arasında sayılması bağlamı (En'âm [6:85](https://lisan.digital/ar/ayet/6:85.md)) |
| وَزَكَرِيَّا | Yalnız bırakılmama duası kabul edilen ve Yahyâ müjdelenen nebi | Duasına icabet edilip eşinin ıslah edilmesi ve Yahyâ’nın hibe edilmesi bağlamı (Enbiyâ [21:89](https://lisan.digital/ar/ayet/21:89.md)) |
| يَازَكَرِيَّا | Doğrudan ilâhî hitaba ve müjdeye mazhar olan elçi | İlâhî tebşir ile Yahyâ’nın doğumunun bildirildiği nida bağlamı (Meryem [19:7](https://lisan.digital/ar/ayet/19:7.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Nübüvvet ve duanın kudretle ilişkisi | Biyolojik olarak kısır ve yaşlı bir çiftten çocuk var edilmesinin imkânı ve ilâhî iradenin sebepleri aşması | Sebepler üstü yaratılış ve ilâhî kudret |
| Fıkıh | Kefalet, adak ve mabet hizmeti | Meryem’in bakımını üstlenmek için çekilen kuralar ve yetimin/çocuğun velayet ve kefalet hükümleri | Velayet ve kefalet hukuku |
| Tefsir | A’cemî lafızlar ve icabet ahlakı | İsmin morfolojik yapısı (maksûr/memdûd kıraatleri) ile gizli yakarışın (nidâen hafiyyâ) edebi ve ahlaki boyutu | Huşû, gizli yakarış ve tefsiri tahlil |
| Hadis | Peygamberlerin meslekleri ve faziletleri | Zekeriya’nın marangozluk yaparak el emeğiyle geçindiğine dair rivayetler | El emeği, iffet ve peygamberlik ahlakı |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahiy ve dua kurumu | Kesintisiz tebliğ ve niyaz | İlâhî zikrin nesiller boyu devamını sağlama | Şahsi menfaat için değil, dini mirasın ve mabedin korunması için soy talebi | Kesin |
| İlmi | Sebepler ve ilâhî sünnet | Biyolojik determinizmin aşılması | İmkânsızlık algısını ilâhî bilgi ve kudretle dönüştürme | Tıbbi/biyolojik engellerin ilâhî takdirle aşılabilirliğini kavrama | Güçlü |
| Siyasi | Mabet yönetimi ve önderlik | Dinî-toplumsal rehberlik | Toplumun manevi emanetlerini koruma ve adaletle yönetme | Meryem’in velayeti meselesinde kuraya başvurarak çatışmayı önleme yöntemi | Güçlü |
| İktisadi | Mabet vakıfları ve maişet | Emek temelli geçim | Başkasına yük olmadan üretme ve emaneti gözetme | Peygamberlik görevini dünyevi kazanca dönüştürmeksizin el emeğiyle geçinme ilkesi | Muhtemel |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Düşük olasılıklı eşik aşımı (Stokastik rezonans) | Sıfıra yaklaşmış bir sistem parametresinin (ihtiyarlık/kısırlık) dışsal bir etkiyle beklenmedik biçimde aktif duruma geçmesi | Muhtemel |
| Beşeri bilimler | Kültürel ve manevi mirasın aktarımı (Kuşaklararası süreklilik teorisi) | Bir inanç ve anlam dizgesinin, fiziksel tükeniş anında yeni bir özne üzerinden geleceğe devredilmesi | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Zekeriya kıssasını yalnızca yaşlı bir adamın çocuk sahibi olma mucizesine indirgeyip arkasındaki tevhidî davanın sürekliliği ve mabet sorumluluğu boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, bireysel bir ebeveynlik arzusunu değil; Yâkub hanedanının manevi mirasını yüklenecek, bâtıl güçlerin elinde mabedi sahipsiz bırakmayacak bir varis yetiştirme davasını ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kıssanın evrensel mesajı kaybolur; dua yalnızca maddi taleplere indirgenir ve ilâhî müdahalenin peygamberlik silsilesindeki sistemik konumu kavranamaz |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin umutsuzluk, tükeniş ve biyolojik imkânsızlık eşiğinde duaya nasıl icabet ettiğini ve ilâhî davanın devamlılığı ilkesini Zekeriya şahsında somutlaştırdığı için hayati önemdedir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Âl-i İmrân suresindeki mabet ve Meryem kıssalarında, Meryem suresinin girişindeki dua ve müjde sahnelerinde, Enbiyâ suresindeki enbiyâ münâcâtları bağlamında |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sebepler dünyasına mutlak bağımlılık vehmini kırar; duanın pasif bir temenni değil, şartları dönüştüren aktif ve ihlaslı bir yöneliş olduğunu gösterir |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Sami dillerindeki kökeni itibarıyla zikredilmiş, Tanrı tarafından unutulmayıp anılmış kimse manasına gelen özel peygamber ismi.
- Soyut anlam: Maddi imkânların tükendiği noktada ilâhî hafıza ve kudretin devreye girerek hayatiyeti, duayı ve hakikat tebliğini yeniden üretmesi.
- Sistematik karşılık: Nübüvvet kurumunda kesintisiz süreklilik kanunu, manevi mirasın intikali ve sebepleri aşan ilâhî icabet mekanizması.
- LaTeX modeli: $$Z(t) = \lim_{S \to 0} \Phi(D, K) = R^+$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $Z$, Zekeriya şahsında somutlaşan duayı ve ilâhî icabeti; $S$, biyolojik ve maddî imkân şartlarını; $D$, gizli ve ihlaslı yakarışı; $K$, ilâhî kudret ve lütfu; $R^+$ ise tükeniş eşiğinde ($S \to 0$ durumunda) ortaya çıkan bereketli ve devamlı nesli/mirası temsil eder. Maddî şartlar sıfıra yaklaşsa dahi ihlaslı dua ile ilâhî kudretin birleşimi pozitif ve dönüştürücü bir sonuç üretir.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ٦)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/occurrences?meal=IK

### [آل عمران ٣:٣٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/3:37.md) — زَكَرِيَّا

فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا قَالَ يَامَرْيَمُ أَنَّى لَكِ هَذَا قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ

### [آل عمران ٣:٣٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/3:38.md) — زَكَرِيَّا

هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ

### [الأنعام ٦:٨٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/6:85.md) — وَزَكَرِيَّا

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيَى وَعِيسَى وَإِلْيَاسَ كُلٌّ مِنَ الصَّالِحِينَ

### [مريم ١٩:٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/19:2.md) — زَكَرِيَّا

ذِكْرُ رَحْمَةِ رَبِّكَ عَبْدَهُ زَكَرِيَّا

### [مريم ١٩:٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/19:7.md) — يَازَكَرِيَّا

يَازَكَرِيَّا إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَامٍ اسْمُهُ يَحْيَى لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا

### [الأنبياء ٢١:٨٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%83%D8%B1%D9%8A%D8%A7/ayet/21:89.md) — وَزَكَرِيَّا

وَزَكَرِيَّا إِذْ نَادَى رَبَّهُ رَبِّ لَا تَذَرْنِي فَرْدًا وَأَنْتَ خَيْرُ الْوَارِثِينَ

## المعاجم (٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.
