# جذر شيد (ش-ي-د)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%8A%D8%AF

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Badanalanmış

- الحروف: ش - ي - د
- في القرآن: الورود: ٢ · الآيات: ٢ · الصيغ: ٢
- المعاجم: ٩

## الصيغ (٢)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [مَشِيدٍ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/siga/%D9%85%D9%8E%D8%B4%D9%90%D9%8A%D8%AF%D9%8D.md) | مَفْعُولٍ | Badanalanmış | ١ | ١ | [٢٢:٤٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/ayet/22:45.md) |
| [مُشَيَّدَةٍ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/siga/%D9%85%D9%8F%D8%B4%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D9%91%D8%AF%D9%8E%D8%A9%D9%8D.md) | مُفَعَّلَةٍ | Sağlamlaştırılmış | ١ | ١ | [٤:٧٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/ayet/4:78.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ٢٣ (الإجمالي: ٣٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [بأر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٧ · Biir kuyu demektir
2. [عطل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٤ · Başı boş bırakılmış, çöle bırakılmış devedir
3. [خوي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%88%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٢ · Haviy (hı) : Dere demektir
4. [برج](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%B1%D8%AC.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · Bir yapının en yüksek yeri demektir
5. [درك](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D8%B1%D9%83.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · Ona yetişir
6. [قصر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · Kusare, anız demektir
7. [فقه](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D9%82%D9%87.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Kavrarlar
8. [كود](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%88%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Neredeyse o
9. [عرش](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B1%D8%B4.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Toplantı yerinde yöneticinin durduğu yüksek yerdir
10. [حدث](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AB.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra…
11. [قري](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B1%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Kasaba
12. [صوب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D9%88%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Sağanak yağmur demektir
13. [هلك](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
14. [موت](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%88%D8%AA.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
15. [سوأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
16. [حسن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
17. [عند](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
18. [ظلم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Zalimler
19. [أيي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Evye kuş yuvası demektir
20. [قوم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Hayvanların ön ayaklarına denir
21. [كون](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Kevn, tepe demektir
22. [قول](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
23. [أله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | شيد |
| Yapı | Üçlü (sülâsî) |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi yâ) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [بني](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%86%D9%8A.md), [رفع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B9.md), [حصن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B5%D9%86.md), [وثق](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) |
| Zıt Kök | [هدم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D8%AF%D9%85.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Harç ve kireçle sıvayarak bir yapıyı muhkem kılmak ve yukarıya doğru yükseltmek |
| Çekirdek Özet 2 | İnsanın sığınak veya güç vehmiyle tahkim edip göğe doğru yükselttiği yapay korunaklar |
| Çekirdek Özet 3 | Fiziksel tahkimat ve teknik yükseltmenin ilahî takdir ve ölüm karşısında mutlak yetersizliği |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalnızca fiziksel badanaya veya sadece mimari yüksekliğe indirgenip sağlamlaştırma ve tahkim etme boyutunun göz ardı edilmesi |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| شي | Belirme, somutlaşma, yayılma ve varlık alanına çıkma; nitekim [شيأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) irade ile varlığın belirmesini, [شيب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A8.md) saçta beyazlığın açığa çıkıp yayılmasını, [شيخ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AE.md) yaş kemalinin ve otoritenin belirginleşmesini, [شيع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%B9.md) ise sesin ve fırkaların yayılıp taraftarlaşmasını ifade eder | د | Beliren ve yükselen varlığa dayanıklılık, kapanma, engelleme ve muhkem bir sınır çizgisi kazandırarak onu harçla tutturulmuş muhkem bir yapıya dönüştürür |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ش | Diş; keskinlik, parçaların birbirine kenetlenmesi ve tutunma | Malzemelerin birbirini kavraması, harcın taşları sıkıca tutarak kenetlemesi |
| ي | El ve kol; iş, yapma, işleme ve yukarı doğru uzanma | İnsan emeğinin, işçiliğin ve harç sürerek duvarı yukarı doğru örme eyleminin devreye girmesi |
| د | Kapı; giriş, bariyer, geçit vermeme ve koruyucu sınır | Yükseltilen duvarın aşılmaz bir engel, koruyucu bir set ve muhkem bir kalkan haline gelmesi |
| شيد | Harcın taşları kenetlemesiyle insan elinin yükselttiği aşılmaz ve muhkem koruyucu yapı | Yapı malzemelerinin kireç ve harç vasıtasıyla kenetlenip insan eliyle muhkem bir korunak halinde göğe doğru yükseltilmesi eylemini gösterir |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Kireç, alçı veya harç maddesiyle duvarı sıvamak, taşları birleştirip binayı muhkem bir biçimde göğe doğru yükseltmek |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Şemmâh b. Dırâr bir beytinde su yılanını taş örgüsü ile kireç sıvası arasında tasvir eder: لا أحسبني وإن كنت امرأ غمرا / كحية الماء بين الطي والشيد |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönemde sesin yükseltilmesi, bir haberin veya şahsın adının övgü ya da yergi maksadıyla yayılması anlamında eşâde bihi kullanımı yaygınlaşmıştır |

المصدر: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde شيد kökü, harç, kireç, sıvama ve yükseltilmiş tahkimat matrisiyle doğrudan ilişkilidir. Batı Sami sahasında ve özellikle İbranicede yer alan שִׂיד (şîd / sîd) kelimesi kireç, kireç badanası ve sıvama anlamında kullanılır (örneğin Tesniye [27:2](https://lisan.digital/ar/ayet/27:2.md)-4 metinlerinde taşların kireçle sıvanması bağlamında). Süryanicede şîdā veya şīdā biçimleri kireç, sıva ve harç karşılığında kaydedilmiştir. Kökün Afro-Asyatik katmandaki ilksel çekirdeği, kireç taşının yakılmasıyla elde edilen bağlayıcı beyaz maddenin (kalsiyum oksit / kalsiyum hidroksit) bir yüzeye sürülerek koruyucu ve bağlayıcı bir katman oluşturmasıdır. Arapçada bu somut harç ve sıva anlamı, hem mimari olarak yapının kat kat yükseltilmesi ve sağlamlaştırılması (teşyîd) hem de soyut düzlemde sesin, şöhretin ve adın yükseltilip yayılması (işâde) istikametinde semantik bir genişleme göstermiştir.

درجة الثقة: Kesin

المصدر: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, HALOT, Lisān al-ʿArab.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | شيد | Kireç ve harç maddesinden (şîd) türeyerek binayı sağlamlaştırıp yükseltme (teşyîd) ve sesi/şöhreti yükseltme (işâde) anlamına genişlemiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice שִׂיד (sîd), Süryanice ܫܝܕܐ (şīdā) | Kireç, alçı, sıva ve duvarı ak badana ile sıvama anlamında düzenli ses denkliğiyle ortak Sami mirasıdır | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında doğrulanmış doğrudan bir Afro-Asyatik eşasıl tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

المصدر: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, Maqāyīs al-Lugha.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| شيد | Anlamlı | Yükseltmek ve kireçle sağlamlaştırmak | Duvarı kireç harcıyla sıvayıp muhkem kılmak, binayı göğe doğru yükseltmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [شدي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%AF%D9%8A.md) | Anlamlı | Nağme yapmak, ses çıkarmak, bir şeyden pay almak | Şarkı söylemek, deveyi ezgiyle sürmek veya az bir hayır elde etmek | Sesin yükseltilmesi bağlamında hedef kökle kısmi anlam ortaklığı taşır; Kur'an'da geçmez |
| يشد | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| يدش | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| دشي | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| [ديش](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D9%8A%D8%B4.md) | Anlamlı | Topluluk adı | Arap kabilelerinden bir fırkaya verilen özel ad | Yalnızca kabile adı olarak aktarılmıştır, kök anlamı zayıftır; Kur'an'da geçmez |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| شيد | Merkez | Yükseltme ve tahkim etme | Harç ve kireç kullanarak yapıyı hem sağlamlaştırma hem de yukarıya doğru uzatma | Yapay tahkimat ve görsel yükseklik bir aradadır |
| [بني](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%86%D9%8A.md) | Komşu | İnşa etme ve kurma | Malzemeleri birbiri üzerine koyarak genel anlamda yapı kurma | شيد gibi harçla sıvanıp göğe yükselme şartı içermez, genel inşadır |
| [رفع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B9.md) | Komşu | Yükseltme | Bir nesneyi veya yapıyı alçaktan yukarıya doğru kaldırma | Malzemenin cinsine veya harçla sağlamlaştırılmasına bakılmaksızın salt dikey harekettir |
| [حصن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B5%D9%86.md) | Komşu | Koruma ve sığınak kılma | Düşman saldırısına karşı geçit vermez hale getirme, korunaklı kılma | شيد mimari işçilik ve yüksekliği, [حصن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B5%D9%86.md) ise güvenlik ve korunma işlevini öne çıkarır |
| [وثق](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) | Komşu | Sağlam bağlama | Bir bağı, akdi veya nesneyi gevşemeyecek şekilde pekiştirme | Maddi yapının harçla sıvanmasından ziyade bağın ve tutunmanın sağlamlığıdır |
| [هدم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D8%AF%D9%85.md) | Zıt | Yıkma ve yerle bir etme | Yükseltilmiş ve kurulmuş bir yapıyı tabanından sarsarak çökertme | شيد kökünün inşa ettiği yüksekliği ve muhkem yapıyı tamamen yok eder |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | شيد | Harçla sağlamlaştırıp yükseltmek | Maddi kireç harcıyla tahkim etme ve mimariyi göğe doğru yükseltme bütünlüğü | Kesin |
| Latince | munire, extollere, calce linere | Tahkim etmek, yükseltmek, kireçlemek | Munire savunma tahkimatını, extollere dikey yükseltmeyi, calce linere kireç sıvasını karşılar; üçü ayrı fiillerdir | Güçlü |
| İngilizce | fortify, loft, plaster | Tahkim etmek, göğe yükseltmek, sıvamak | Fortify sağlamlığı, loft yüksekliği, plaster kireçleme ameliyesini verir; tek sözcükte üç anlam birleşmez | Güçlü |
| Almanca | befestigen, errichten, verputzen | Sağlamlaştırmak, yükseltip kurmak, sıvamak | Befestigen korunaklı kılmayı, errichten dikey inşayı, verputzen harç sıvasını karşılar | Güçlü |
| Fransızca | fortifier, édifier, crépir | Tahkim etmek, yükseltmek, sıva çekmek | Édifier mimari yükseltmeyi, fortifier aşılmaz kılmayı, crépir harçla kaplamayı anlatır | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Littré.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| مَشِيدٍ | Harçla sıvanıp göğe doğru yükseltilmiş muazzam saray / köşk | Helak edilen medeniyetlerin geride bıraktığı terkedilmiş ve içi boşalmış mimari azamet bağlamında (Hac [22:45](https://lisan.digital/ar/ayet/22:45.md)) |
| مُشَيَّدَةٍ | Kat kat tahkim edilmiş, aşılmaz kılınmış yüksek burçlar ve kaleler | İnsanın ölümden kaçmak için içine sığındığı yapay ve muhkem savunma kaleleri bağlamında (Nisâ [4:78](https://lisan.digital/ar/ayet/4:78.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Ecel, kader ve sebeplilik tartışmaları | Ölümün tahkim edilmiş muhkem kalelerde dahi insanı bulması üzerinden mutlak ilahî kudretin sebepler üstülüğü | Fiziksel tahkimatın metafizik hükmü engelleyemeyeceği |
| Fıkıh | Yapı hukuku ve kamu güvenliği | Binaların aşırı yükseltilmesi, komşuluk hakkı ve kalelerin tahkimi ile askeri korugan inşası hükümleri | Binayı sağlamlaştırma ve dikey yükseltmenin getirdiği hukuki sınırlar |
| Tefsir | Hac [22:45](https://lisan.digital/ar/ayet/22:45.md) ve Nisâ [4:78](https://lisan.digital/ar/ayet/4:78.md) lafız tahlilleri | مَشِيد ile مُشَيَّد arasındaki sîga farkı; ferdi yapı için hafifletilmiş, çoğul ve yoğun tahkimat için şeddeli formun tercihi | Maddi kireç sıvası ile göğe uzanan muhkem kale duvarı anlamının tespiti |
| Hadis | Dil ve ahlak sınırları | Bir müslümanın ayıbını yaymak, sesini kötülükle duyurmak manasındaki إشادة kullanımı | Maddi yükseltmenin ahlaki alanda ifşa ve yaygaraya dönüşmesi |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Fanilik ve ilahi kudret | Yapay sığınak | Acziyeti perdeleme | İnsanın sağlam yapılar arkasına saklanarak ölümden ve hesap verme gerçeğinden kaçamayacağını gösterir | Kesin |
| İlmi | Malzeme ve inşaat teknolojisi | Harç ve statik tahkimat | Birleştirici mukavemet | Parçalı yapı taşlarının kireç harcı vasıtasıyla monolitik ve aşılmaz bir kütleye dönüştürülmesi tekniğidir | Güçlü |
| Siyasi | İktidar ve güvenlik stratejisi | Tahkim edilmiş savunma kalesi | Otoriteyi koruma | İktidar sahiplerinin kendilerini halktan ve dış tehditlerden izole etmek için başvurdukları mimari kalkan | Güçlü |
| İktisadi | Sermaye birikimi ve anıtsal harcama | Lüks ve anıt mimari | Servet sergileme | Üretken sermayenin donuk, gösterişli ve kireçle yükseltilmiş anıtsal yapılara gömülerek atıl kalması | Güçlü |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kompozit malzeme mukavemeti ve dikey gerilme vektörü | Ayrık bileşenlerin kimyasal bağlayıcı bir matrisle (harç) birleşerek dikey eksende yük taşıma kapasitesinin ve dış direncinin katlanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kurumsal tahkimat ve bürokratik yabancılaşma | Güç sahiplerinin kendilerini toplumsal denetimden ve kırılganlıktan korumak amacıyla etraflarına ördükleri aşılmaz kurumsal duvarlar | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir badana veya basit bir kireç sürme işlemine indirgeyerek kelimenin içerdiği mimari tahkimat ve dikey yükselme boyutunu göz ardı etmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | شيد Kur'an'da sadece bir boyama değil; insanın ölümden ve ilahi gazaptan korunmak gayesiyle bütün imkanlarını seferber ederek yükselttiği sarsılmaz korunakları ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Nisâ [4:78](https://lisan.digital/ar/ayet/4:78.md) ayetindeki burçların heybet ve savunma gücü kavranamaz; ayet sıradan boyalı binalar şeklinde algılanarak ölüm gerçeğinin aşılmaz tahkimatları dahi aşan gücü zayıflatılmış olur |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | İnsanoğlunun teknolojik ve mimari dehasını kullanarak kurduğu en muhkem savunma sistemlerinin dahi ilahi takdir, ölüm ve tarihsel helak yasaları karşısındaki çaresizliğini iki kilit tabloda özetlediği için önemlidir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Maddi zenginliğine ve mimari ihtişamına güvenip şımaran kadim kavimlerin helakini anlatan ayetler ile ecelden kaçış psikolojisini tasvir eden ayetlerde belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Güvenliğin sadece teknik, mimari ve maddi tahkimatla sağlanabileceği vehmini kırar; sığınağın binada değil ilahi hakikate teslimiyette olduğunu hatırlatır |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Ayrık yapı taşlarını kireç ve harç gibi bağlayıcı bir madde ile birbirine kenetleyip sıvayarak binayı muhkem kılmak ve yukarı doğru yükseltmek.
- Soyut anlam: Zayıflık ve ölüm korkusuna karşı yapay tahkimatlar kurmak, kendini dokunulmaz kılacak kurumsal veya mimari kalkanlar yükseltmek, sesini ve şöhretini yukarıya taşımak.
- Sistematik karşılık: İnsan elinden çıkan en ileri mühendislik tahkimatının ve anıtsal yüksekliğin, ontolojik varoluş sınırları (ölüm ve ecel) karşısında sıfır direnç üretmesi.
- LaTeX modeli: $$\lim_{H \to \infty, \, S \to \infty} P(E \mid H, S) = P(E) = 1$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $H$ yapının dikey yüksekliğini ve mimari azametini, $S$ harç ve tahkimatla sağlanan yapısal mukavemeti temsil eder. $E$ mutlak ecel veya ilahi hüküm hadisesidir. $P(E \mid H, S)$ tahkimat ve yükseklik ne kadar sonsuza yaklaşırsa yaklaşsın ecelin gerçekleşme olasılığını gösterir. Formül, insanın kurduğu $H$ ve $S$ parametreleri sonsuza ırasasa dahi ecelin kaçınılmazlık olasılığının değişmeyip daima 1 olarak sabit kaldığını simgeler.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ٢)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/occurrences?meal=IK

### [النساء ٤:٧٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/ayet/4:78.md) — مُشَيَّدَةٍ

أَيْنَمَا تَكُونُوا يُدْرِككُّمُ الْمَوْتُ وَلَوْ كُنْتُمْ فِي بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ وَإِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هَذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هَذِهِ مِنْ عِنْدِكَ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَمَا لِهَؤُلَاءِ الْقَوْمِ لَا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثًا

### [الحج ٢٢:٤٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/ayet/22:45.md) — مَشِيدٍ

فَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَهْلَكْنَاهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ فَهِيَ خَاوِيَةٌ عَلَى عُرُوشِهَا وَبِئْرٍ مُعَطَّلَةٍ وَقَصْرٍ مَشِيدٍ

## المعاجم (٩)

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

باب الشين والدال و و ا ي ء معهما
ش د و، ش و د، ش ي د، د ي ش مستعملات
شدو:
الشَّدو: أن يُحسنَ الإنسانُ من أمرٍ شيئاً، تقول: هو يشدو شيئاً من العلم والغناء، ونحو ذلك.
شود:
شوّدتِ الشَّمسُ: ارتفعت.
شيد:
تشييدُ البناء: إحكامه ورفعه، وقد يسمَّى الجصُّ شيداً، قال الشّماخ:
لا أحسبنيِّوإن كنتُ امرأً غمراًكحيَّةِ الماء بين الطَّيِّ والشِّيدِ
وقيل: لا يكون القصر مشيداً حتى يجصَّص ويرفع.. والمشيد: المبني بالشَّيد.
والإشادة: شبه التَّنديد، وهو رفعك الصَّوت بما يكره صاحبك، قال:
أتانـي أن داهـيةً نـاداُ		أشاد بنا على خطلٍ هشام
ديش:
دِيس: قبيلة من بني الهون بن خزيمة، وهم من القارة.

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

الشيدُ، بالكسر: كلُّ شيء طَلَيْتَ به الحائِطَ من جِصٍّ أو مِلاطٍ؛ وبالفتح المصدر. تقول: شادَهُ يَشيدُهُ شَيْداً: جَصَّصَهُ. والمَشيدُ: المعمول بالشِيدِ. والمُشَيَّدُ، بالتشديد: المُطَوَّلُ. وقال الكسائي: المَشيدُ للواحد من قوله تعالى: "وقَصْرٍ مَشيدٍ"، والمُشَيَّد للجمع، من قوله: "في بروجٍ مُشَيَّدَةٍ". والإشادَةُ: رَفْعُ الصوت بالشيء. وأَشادَ بِذِكْرِه، أي رَفَع من قدره. قال أبو عمرو: قال العَبْسِيُّ: أَشَدْتُ بالشيء: عَرَّفْتُهُ.

### [مقاييس اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/mekayis.md) — ابن فارس · القرن ١١

(باب الشين والياء وما يثلثهما)
(شيأ) الشين والياء والهمزة كلمةٌ واحدة. يقال شَيَّأ الله وجْهَه؛ إِذا دعا عليه بالقُبح. ووجهٌ مُشَيَّأٌ.وأنشد:
إِنَّ بَنِي فزارةَ بنِ ذُبيانْ ***
قد طَرَّقَتْ ناقتُهم بإنسانْ
مُشَيَّأٍ أعجِبْ بِخَلْقِ الرَّحمن([1])
(شيب) الشين والياء والباء. هذا يقرب من باب الشين والواو والباء، وهما يتقاربان جميعاً في اختلاط الشّيء بالشيء. من ذلك الشَّيب: شَيب الرأس؛ يقال شاب يَشيب. قال الكسائيّ: شيّب الحُزنُ رأَسَه وبرأسه، وأشابَ الحُزْن رأسَه وبرأْسه. والرجل إِذا شابَ فهو أَشْيَب. والشِّيب: الجبال يسقُط عليها الثلج، وهو من الشَّيْب. وقال الشاعر:
شيوخٌ تَشِيب إِذا ما شتَت  *** وليسَ المشيبُ عليها معيبا
يريد الجبال إِذا ابيضَّت من الثلج. ووجدت في تفسير شعر عبيد في قوله:
* والشَّيبُ شَينٌ لمن يشِيبُ([2]) *
أنَّ الشَّيب والمَشِيب واحد. قال: وقال الأصمعيّ: الشَّيب: بياض الشَّعر، والمشيبُ: دخولُ الرَّجُل في حدِّ الشِّيبِ من الرِّجال ذوي الكِبَر والشَّيب. وقال أيضاً في هذا الموضع: قال ابن السّكّيت في قول عديٍّ:
* والرأسُ قد شابَهُ المَشِيبُ([3]) *
أراد بَيّضه المَشيب، وليس معناه خالَطَه، وأنشد:
قد رابَه ولِمِثْلِ ذلك رابَهُ  *** وَقَعَ المَشيبُ على المشيبِ فشابَهُ([4])أي بَيَّضَ مسوَدَّه. وشِيبان ومِلْحان: شهرا *قِماح، وهما أشدُّ الشتاء برداً؛ سمِّيا بذلك لبياض الأرض بما عليها من الصَّقيع.
ومما شذَّ عن هذا الباب قولُهم: باتت فلانة بليلةِ شَيْباءَ، إِذا افْتُضَّت. وباتَتْ بليلةِ حُرّةٍ، إِذا لم تُفْتَضّ.
(شيح) الشين والياء والحاء أصلان متباينان، يدلُّ أحدهما على جِدٍّ وحَذَرٍ، والآخر على إعراض.
فأمَّا الأوَّل فقول العرب: أشاحَ على الشيءِ، إِذا واظَبَ عليه وَجَدّ فيه قال الراجز:
* قُبَّاً أطاعَت راعياً مُشِيحاً([5]) *
وقال آخر:
* وشايَحْتَ قبل اليَومِ إِنَّكَ شِيحُ([6]) *
وأمَّا الشِّياح فالحِذَار. ورجل شائحٌ. وهو قوله:
* شايَحْن منه أَيَّما شِيَاحِ([7]) *
والمَشْيُوحاء: أَنْ  يكون القومُ في أمرٍ يَبْتَدِرونه؛  يقال هم في مَشْيُوحاءَ.
وأما الآخر فيقال: أشاحَ بوجهه، أي أعرض. ويقال إِنَّ اشتقاقَه من قولهم أشاحَ  الفرسُ بذنَبه، إذا أرخاه.
ومما شذَّ عن البابين جميعاً: الشِّيح، وهو نبتٌ.
(شيخ) الشين والياء والخاء كلمة واحدة، وهي الشَّيخ. تقول: هو شيخٌ، وهو معروف، بيِّن الشَّيخوخة([8]) والشَّيَخ والتّشييخ. وقد قالوا أيضاً كلمةً، قالوا: شَيَّخت عليه([9]).
(شيد) الشين والياء والدال أصلٌ واحدٌ يدلُّ على رفعِ الشّيء. يقال شِدْت القَصر أَشِيدُهُ شَيْداً. وهو قصرٌ مَشِيدٌ، أي معمولٌ بالشِّيد. وسمِّي شِيداً  لأنَّ به يُرفَعُ البناء. يقال قَصرٌ مَشِيدٌ أي مُطَوّل. والإشادة: رفْع الصَّوت والتنويه.
(شيص) الشين والياء والصاد. يقال إنَّ الشِّيص أردأ التَّمْر.
(شيط) الشين والياء والطاء أصلٌ يدلُّ على ذَهاب الشيء، إمّا احتراقاً وإما غَيْرَ ذلك. فالشَّيْط مِنْ شاط الشَّيءُ، إِذا احترق. يقال شيَّطت اللَّحم. ويقولون: شَيَّطه، إذا دَخَّنه ولم يُنْضِجْه. والأوَّلُ أصحُّ وأقيَس.
ومن المشتقّ من هذا : استشاط الرَّجلُ، إذا احتدَّ غضَباً. ويقولون: ناقةٌ مِشياط، وهي التي يطير فيها السِّمَن.
ومن الباب الشَّيطان، يقارب الياء فيه الواو، يقال شَاط يَشِيط، إِذا بَطَل. وأشاطَ السُّلطانُ دمَ فلانٍ، إِذا أبطَلَه. وقد مضى الكلامُ في اشتقاقِ اسم الشَّيطان.
(شيع) الشين والياء والعين أصلان، يدلُّ أحدُهما على معاضدة ومساعفة، والآخر على بَثٍّ وإشادة.
فالأوّل: قولُهم شَيَّعَ فلانٌ فلاناً عند شُخوصه. ويقال آتِيكَ غداً أو شَيْعَه، أي اليوم الذي بعده، كأنَّ الثاني مُشَيِّع للأوّل في المضيّ. وقال الشّاعر([10]):
قال الخليطُ غداً تَصَدُّعُنا  *** أو شَيْعَه أفلا تُوَدِّعُنا
وقال للشجاع : المشيَّع؛ كأنَّه لقُوَّته قد قَوِي وشُيِّع بغيره، أو شُيِّع بقُوّة.
وزعم ناسٌ أنَّ الشَّيْعَ شِبل الأسد، ولم أسمْعه من عالمٍ سَماعاً. ويقول ناس: إنَّ  الشَّيْع المِقدار، في قولهم: أقام شهراً أو شَيْعَه. والصَّحيح ما قلته، في أنَّ المشيِّع هو الذي يُساعِد الآخَر ويقارنه. والشِّيعة: الأعوان والأنصار.
وأما الآخر [فقولهم] : شاع الحديث، إِذا ذاع وانتشر. ويقال شَيَّع الراعي إِبلَه، إِذا صاح فيها. والاسم الشِّيَاع: القصبة التي ينفُخُ فيها الراعي. قال:
* حنينَ النِّيبِ تَطربُ للشِّياع *
ومن الباب قولهم في ذلك: له سهم شائع، إذا كان غير مقسومٍ. وكأنَّ من لـه([11]) سهمٌ ونَصِيب انتشرَ في السَّهم حتَّى أخذه، كما يَشِيعُ الحديثُ في الناس فيأخذ سَمع كلِّ أحد.
ومن هذا الباب: شيَّعت النّارَ في الحطب، إِذا ألهَبْتَها.
(شيق) الشين والياء والقاف كلمة. يقال إنَّ الشِّيق الشّق الضّيق في رأس الجبل. قال:
* شغْواء تُوطنُ بين الشِّيقِ والنِّيقِ([12]) *
(شيم) الشين والياء والميم أصلان متباينان، وكأنَّهما من باب الأضداد إِذْ أحدُهما يدلُّ على الإظهار، والآخَر يدلُّ على خلافه.
فالأول قولهم: شِمْت السّيفَ، إذا سللَتَه. ويقال للتُّراب الذي يُحفَر فيستخرج من الأرض الشِّيمة، والجمع الشِّيَم.* ومن الباب: شِمْت البرقَ أشِيمُه شَيماً، إِذا رَقَبْتَه تنظر أينَ يَصُوب. وهذا محمول على الذي ذكرناه من شَيْم السَّيف. وقال الأعشى:
فقلتُ للشَّرْبِ في دَُرْنا وقد ثَمِلوا *** شيموا وكيف يَشيم الشَّارِبُ الثَّمِلُ([13])كأنّه لما رَقَبَ السَّحاب شام بَرقَه كما يُشامُ السَّيف.
والأصل الآخَر: قولُهم شِمت السّيفَ، إِذا قَرَبْتَه([14]). ومن الباب الشِّيمة: خَلِيقة الإنسان، سمِّيت شيمةً لأنَّها كأنها مُنْشامة فيه داخلةٌ مستكِنّة. والانشيام: الدُّخول في الشيء؛ يقال: انشام في الأمر، إذا دخلَ فيه. والمَشِيمَة: غِشاءُ وَلَدِ الإنسان، وهو الذي يقال لـه مِنْ غيرِهِ السَّلَى. وسمِّيت بذلك كأن الولد قد انشام فيها.
فأمَّا الشَّامَة فيمكن أن يكون من الباب الأول؛ لأنَّها شيء بارزٌ، يقال منها رجلٌ أشيم، وهو الذي به شامة.
(شين): الشين والياء والنون كلمةٌ تدلُّ على خلاف الزينة. يقال شانَه خلافُ زانه. والله أعلم بالصواب.
--------------ـــــ
([1]) الرجز لسالم بن دارة، كما في الخزانة (1: 293).
([2]) ديوان عبيد بن الأبرص 6 والقصائد العشر 304 وصدره:
* إِما قتيل وإما هالك *
([3]) صدره في اللسان (شيب):  * تصبو وأنى لك التصابي*
    على أنَّ الصواب نسبته إلى عبيد بن الأبرص. انظر المرجعين السابقين.
([4]) البيت في المجمل واللسان (شيب).
([5]) لأبي النجم العجلي، كما في اللسان (شيح).
([6]) لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 116، واللسان (شيح) وصدره:
* بدرت إلى أولاهم فسبقتهم *
([7]) لأبي السوداء العجلي، كما في اللسان (شيح). وقبله :
* إذا سمعن الرز من رباح *.
([8]) في المجمل: "الشيخ معروف، وهو بين الشيخوخة".
([9]) في المجمل: "وذكر أبو عبيد: شيَّخت عليه، أي عبت وشنعت".
([10]) هو عمرو بن أبي ربيعة. ديوانه 106 واللسان (شيع).
([11]) في الأصل: "وكأنَّه من الأول".
([12]) أنشده في اللسان (شيق).
([13]) البيت من معلقته المشهورة.
([14]) قرب السيف: جعله في قرابه، وهو الغمد.

ـ

### [أساس البلاغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/esas.md) — الزمخشري · القرن ١٢

ش ي د
شاد القصر وأشاده وشيده‏:‏ رفعه وقصر مشيد ومشيّد وقيل‏:‏ المشيد المعمول بالشيد وهو الجص والمشيد بالمعنيين‏.‏
ومن المجاز‏:‏ أشاد بذكره‏:‏ رفعه بالثناء عليه وأشاد عليه‏:‏ أفشى عليه مكروهاً ويقال‏:‏ أشاد عليه قبيحاً وبقبيح‏.‏
وفي الحديث ‏"‏ من أشاد على مسلم عورة يشينه بها شانه الله تعالى بها يوم أتاني أنّ داهية نآداً أشاد بها على خطل هشام وأشاد صوته وبصوته‏:‏ رفعه‏.‏
وأشاد بالضالة‏:‏ عرفها‏.‏

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

الشِّيدُ، بالكسر: كلُّ ما طُليَ به الحائطُ من جِصٍّ أَو بَلاط، وبالفتح: المصدر، تقول: شاده يَشِيدُه شَيْداً: جَصَّحَه. وبناءٌ مَشِيدٌ: معمول بالشِّيد. وكل ما أُحْكِمَ من البناءِ، فقد شُيِّدَ. وتَشْييدُ البناء: إِحكامُه ورَفْعُه. قال: وقد يُسَمِّي بعض العرب الحَضَرَ شَيْداً. والمَشِيدُ: المبني بالشِّيد؛ وأَنشد:
شادَه مَرْمَراً، وَجَلَّلَه كِلْـ
ساً، فللطَّيْرِ في ذَراهُ وكُورُ
قال أَبو عبيد: البناء المشَيَّد، بالتشديد، المطوّل. وقال الكسائي: المَشِيدُ للواحد، والمُشِيَّد للجمع؛ حكاه أَبو عبيد عنه؛ قال ابن سيده: والكسائي يجل عن هذا. غيره: المَشِيدُ المعمول بالشِّيد. قال الله تعالى: وقَصرٍ مَشيد. وقال سبحانه: في بروج مُشيَّدة؛ قال الفراء: يشدّد ما كان في جمع مثل قولك مررت بثياب مُصَبَّغة وكباش مُذَبَّحة، فجاز التشديد لأَن الفعل متفرق في جمع، فإِذا أَفردت الواحد من ذلك، فإِن كان الفعل يترددُ في الواحد ويكثر جاز فيه التشديد والتخفيف، مثل قولك مررت برجل مُشَجَّج وبثوب مُخَرَّق، وجاز التشديد لأَن الفعل قد تردَّد فيه وكَثُر. ويقال: مررت بكبش مذبوح، ولا تقل مُذَبَّح، فإِن الذبح لا يتردد كتردُّد التَّخَرُّق. وقوله: وقصر مشيد؛ يجوز فيه التشديد لأَن التشييد بناء والبناء يتطاول ويتردّد، ويقاس على هذا ما ورد. وحكى الجوهري أَيضاً قول الكسائي في أَن المَشيدَ للواحد والمُشَيَّد للجمع، وذكر قوله تعالى: وقصر مَشِيد للواحد، وبروج مُشَيَّدة للجمع؛ قال ابن بري: هذا وهمٌ من الجوهري على الكسائي لأَنه إِنما قال مُشَيَّدة، بالهاء، فأَما مُشَيَّد فهو من صفة الواحد وليس من صفة الجمع؛ قال: وقد غلط الكسائي في هذا القول فقيل المَشِيدُ المعمول بالشِّيد، وأَما المُشَيَّدُ فهو المطوّل؛ يقال: شَيَّدت البناء إِذا طوّلته؛ قال: فالمُشَيَّدَة على هذا جمع مَشِيد لا مُشَيَّد؛ قال: وهذا الذي ذكره الراد على الكسائي هو المعروف في اللغة؛ قال: وقد يتجه عندي قول الكسائي على مذهب من يرى أَن قولهم مُشَيَّدَة أَي مُجَصَّصَة بالشِّيد فيكون مُشَيَّدٌ ومَشِيدٌ بمعنًى، إِلا أَن مَشِيداً لا تدخله الهاء للجماعة فيقال قصور مَشيدة، وإِنما يقال قصور مُشَيَّدَة، فيكون من باب ما يستغني فيه عن اللفظة بغيرها، كاستغنائهم بتَرَك عن وَدَعَ، وكاستغنائهم عن واحدة المَخاضِ بقولهم خَلِفَة، فعلى هذا يتجه قول الكسائي.

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* ش ي د * * الشِّيدُ * بالكسر كل شيء طليت به الحائط من جص أو بلاط و * شادَهُ * جصصه من باب باع و * المَشِيدُ * بالتخفيف المعمول بالشيد و * المُشَيَّدُ * بالتشديد المطول وقال الكسائي المشيد للواحد ومنه قوله تعالى ﴿وقصر مشيد﴾ و * المُشَيَّدُ * للجمع ومنه قوله تعالى ﴿في بروج مشيدة﴾

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

شاد الحائط يشيده شيدا: طلاه بالشيد، بالكسر وهو: ما طلي به حائط من جص ونحوه، كما في الكفاية وغيره وقول الجوهري: من طين، وفي بعض النسخ: من جص أو بلاط، بالباء الموحدة، غلط. والصواب: ملاط، بالميم، لأن البلاط حجارة لا يطلى بها، وإنما يطلى بالملاط وهو الطين. قال شيخنا: وقد يقال: إن الباء في بلاط بدل من الميم، أو قصد أن البلاط الذي هو الحجأرة يطلى به بعد حرقة وصيرورته جصا، والجص هو المنصوص على أنه يشاد به ويطلى، وباب المجاز واسع، فلا غلط حينئذ. انتهى.
 قلت: فيكون عطف البلاط على الجص على النسخة الثانية، بهذا المعنى، من باب عطف الشيء على نفسه، كما هو ظاهر.
 والمشيد، على وزن أمير: المعمول به، أي بالشيد، قال الله تعالى:  وقصر مشيد  وقال تعالى:  في بروج مشيدة  وقال الشاعر:
  شاده مرمرا وجلله كلس                      ا فللطير في ذراه وكور والبناء المشيد كمؤيد: المطول، قاله أبو عبيد، وقول الجوهري، نقلا عن الكسائي، فيما رواه عنه أبو عبيد. في أن المشيد للواحد، والمشيد بالتشديد للجمع غلط ووهم من الجوهري على الكسائي وإنما الذي قاله الكسائي أن المشيدة، بالهاء مع التشديد، جمع المشيد بغير هاء فأما مشيد، كأمير فهو من صفة الواحد، وليس من صفة الجمع. هكذا نص عبارة ابن بري في حواشيه، قال: وقد غلط الكسائي في هذا القول، فقيل: المشيد: المعمول بالشيد، وأم المشيد فهو المطول. قال فالمشيدة على هذا جمع مشيد لا مشيد: قال ابن سيده: والكسائي يجل عن هذا.

  قال الأزهري: وهذا الذي ذكره الراد على الكسائي هو المعروف في اللغة. قال: ويتجه عندي قول الكسائي على مذهب من يرى أن قولهم: مشيدة: مجصصة بالشيد، فيكون مشيد ومشيد بمعنى، إلا أن مشيدا لا تدخله الهاء للجماعة فيقال قصور مشيدة، وإنما يقال: قصور مشيدة، فيكون من باب ما يستغنى فيه عن اللفظة بغيرها، كاستغنائهم بترك عن ودع، وكاستغنائهم عن واحدة المخاض بقولهم: خلفة، فعلى هذا يتجه قول الكسائي.
 قال الفراء: يشدد ما كان في جمع، مثل قولك: مررت بثياب مصبغة، وكباش مذبحة، فجاز التشديد، لأن الفعل متفرق في جمع، فإذا أفردت الواحد من ذلك، فن كان الفعل يتردد في الواحد ويكثر، جاز في التشديد والتخفيف، مثل قولك: مررت برجل مشجج، وبثوب مخرق، وجاز التشديد، لأن الفعل قد تردد فيه وكثر، ويقال، مررت بكبش مذبوح، ولا تقل: مذبح. فإن الذبح لا يتردد كتردد التخرق. وقوله: وقصر مشيد يجوز فيه التشديد، لأن التشييد بناء، والبناء يتطاول ويتردد. ويقاس على هذا ما ورد. كذا في اللسان.
 ومن المجاز: الإشادة: رفع الصوت بما يكره صاحبه، وهو شبه التنديد؛ كما قاله الليث. ويقال: أشاد بذكره، في الخير والشر، والمدح والذم، إذا شهره ورفعه. وأفرد به الجوهري الخير فقال: أشاد بذكره، أي رفع من قدره. وفي الحديث: من أشاد على مسلم عورة يشينه بها بغير حق شانه الله يوم القيامة. ويقال: أشاده وأشاد به، إذا أشاعه ورفع ذكره، من أشدت البنيان فهو مشاد، وشيدته، إذا طولته، فاستعير لرفع صوتك بما يكرهه صاحبك.
 ومن المجاز أيضا: الإشادة: تعريف الضالة، يقال: أشاد بالضالة: عرف. وأشدت بها عرفتها، وأشدت بالشيء: عرفته. وقال الأصمعي، كل شيء رفعت به صوتك، فقد أشدت به، ضالة كانت أو غير ذلك. والإشادة الإهلاك، وهو مجاز مستعار من التنديد، على المبالغة. والشياد، بالكسر الدعاء بالإبل، وهو رفع الصوت به، مأخوذ من كلام الأصمعي. والشياد: دلك الطيب بالجلد، كالتشيد، وفي بعض النسخ: كالتشييد. وشاد الرجل يشيد شيدا، إذا هلك، نقله الصاغاني.

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

شَادَهُ
1 شَادَهُ ذ , aor. يَشِيدُ, (S, Msb, K,) inf. n. شَيْدٌ, (S,) He plastered it (a wall) with شِيد, (S, K,) i. e. gypsum, or the like: (K:) he built it (a structure) with شِيد, meaning gypsum. (Msb.) ― -b2- See also 2. ― -b3- شَادُوا الدِّينَ (assumed tropical:) They strengthened and exalted the religion: from شَادَ in the first of the senses expl. above: (Har p. 5:) [or rather from this verb as syn. with شَيَّدَ and أَشَادَ.] ― -b4- See also 4. ― -b5- As inf. n. of شَادَ in the phrase شَادَ بِالاـِبِلِ, aor. as above, (TK,) شِيَادٌ signifies (assumed tropical:) The calling camels, (Ibn-'Abbلd, O, K, TA,) as also ↓ اـِشَادَةٌ, (Ibn-'Abbلd, O,) raising the voice in doing so. (TA.) ― -b6- Also, (K,) as inf. n. of the same verb, (TK,) (assumed tropical:) The rubbing perfume with the skin; (K;) as also ↓ تَشَيُّدٌ; in some copies of the K, ↓ تَشْيِيدٌ: (TA:) [the former of these two seems to be the right; and the meaning seems to be, the rubbing the skin with perfume; for,] accord. to AA, one says بِهٰذَا الطِّيبِ ↓ تَشَيَّدْ, meaning Rub thy skin with this perfume. (O.) -A2- شَادَ, (said of a man, TA,) aor. as above, (K,) inf. n. شَيْدٌ, (TA,) also signifies He perished, or died. (K.)

شيّدهُ
2 شيّدهُ ذ , (A, L, Msb, TA,) inf. n. تَشْيِيدٌ, (L, Msb, TA,) He raised it high; (A, Msb, TA;) namely, a palace, (A,) or a building; (Msb, TA;) as also ↓ اشادهُ, (A, L, TA,) and ↓ شَادَهُ: (A: [this last is app. included with the two other verbs, in the A, as having this meaning, which is confirmed, as pertaining to it, by an explanation of its pass. part. n., مَشِيدٌ, q. v.:]) or شيّدهُ [implies a repetition of the act of building: (see مَشِيدٌ:) or] signifies he built it firmly, or strongly, and raised it high. (L.) ― -b2- See also 1.

اشادهُ
4 اشادهُ ذ : see 2. ― -b2- Hence, (L,) اـِشَادَةٌ signifies (tropical:) The raising the voice in saying a thing (Lth, S, L, K) [of any kind, or] such as one's companion dislikes; like تَنْدِيدٌ. (Lth, L.) See also 1. You say, اشاد صَوْتَهُ and بِصَوْتِهِ (tropical:) He raised his voice. (A.) And اشاد بِهِ (tropical:) He proclaimed it, or cried it, raising his voice; namely, a stray, or any other thing: (As, L:) (tropical:) he made it known; (AA, S, A, K; *) namely, a stray. (S, K.) And اشاد بِذِكْرِهِ (tropical:) He raised his good fame, by praising him; raised a good report of him: (S, * A, L:) and he raised his ill fame, by dispraising him; raised an evil report of him: and اشادهُ and ↓ شَادَهُ he raised his notoriety or fame. (L.) And اشاد عَلَيْهِ (tropical:) He published against him something disliked, disapproved, or odious: one says, اشاد عَلَيْهِ قَبِيحًا and بِقَبِيحٍ (tropical:) [He published against him something bad, evil, abominable, or foul]. (A.) ― -b3- And اـِشَادَةٌ also signifies (tropical:) The act of destroying: (K, TA:) from the same word as syn. with تَنْدِيدٌ. (TA.)

5 تَشَيَّدَ see 1, in two places.

شَيْدٌ
شَيْدٌ ذ , a Pers. word, [or rather of Pers. origin, from شَيْدَا,] Possessed; or mad, or insane: or intoxicated. (TA.)

شِيدٌ
شِيدٌ ذ Anything with which a wall is plastered, (S, A, K,) consisting of gypsum and the like; (A, K;) J says, of gypsum or بَلَاط; but this last word is a mistake, [probably originated by an early transcriber of the S,] for مِلَاط, i. e. mud, or clay: (K:) or [peculiarly] gypsum. (Msb.) ― -b2- Az says that some of the Arabs sometimes call thus A حِصْن [i. e. fortress, fort, or fortified place]. (TA.)

مَشِيدٌ
مَشِيدٌ ذ Plastered with شِيد; and so, as some say, ↓ مُشَيَّدٌ: (T:) or built with gypsum: (Msb:) or made with شيد, (S, A, K,) i. e. gypsum; and so, some say, ↓ مُشَيَّدٌ: (A:) or the latter signifies raised high, or made lofty; (A 'Obeyd, S, A, K;) and so the former, applied to a place, (A,) or building: (TA:) the former has this meaning in the Kur xxii. 44: (Jel:) J says in the S, Ks says, مَشِيدٌ is applied to a sing., from the saying in the Kur, [ubi suprà,] وَقَصْرٍ مَشِيدٍ; and ↓ مُشَيَّدٌ, to a pl., from the saying in the same, [iv. 80,] فِى بُرُوجٍ مُشَيَّدَةٍ: but this is a mistake: what Ks says is that مُشَيَّدَةٌ, with ة and teshdeed, is a pl. [i. e. a lexicological, not a grammatical, pl.] of مُشَيَّدٌ: (IB, K: *) or the saying of Ks [if as quoted in the S] may be expl. accord. to the opinion of those who hold that مَشِيدٌ and مُشَيَّدٌ both signify plastered with شِيد, on the supposition that the Arabs did not use مَشِيدَةٌ as applied to a pl., but only to a sing.: (Az, L:) [for] Fr says that the pass. part. n. of the unaugmented verb only is used when applied to a sing. and not denoting repetition, or muchness; but either this or the pass. part. n. of the verb of the measure فَعَّلَ may be used when applied to a sing. and denoting repetition, or muchness, and when applied to a pl.: thus you say كَبْشٌ مَذْبُوحٌ [“ a slaughtered ram ”]; but not مُذَبَّحٌ; but you may say ثَوْبٌ مُخَرَّقٌ [as meaning “ a garment in which holes have been repeatedly made, ” or “ in which many holes have been made, ” or “ much pierced with holes, ” as well as ثَوْبٌ مَخْرُوقٌ meaning “ a garment in which a hole has been made, ” or “ in which holes have been made, ”] and كِبَاشٌ مُذَبَّحَةٌ [“ slaughtered rams ”]: and hence you may say ↓ قَصْرٌ مُشَيَّدٌ; because تَشْيِيدٌ denotes building, and the act of building is repeated, and a building becomes high by degrees. (L.)

مُشَيَّدٌ
مُشَيَّدٌ ذ : see the next preceding paragraph, in four places.

### [قاموس سالمون](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%AF/sozluk/salmone.md) — هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩

شَادَ
شَادَ ( y ) ,  I ( n. ac. شَيْد 1 ),
a.  Plastered ( wall ).

b.  Raised high, built strongly ( edifice ).

c.  Strengthened.

d.  [ acc. &  Bi ], Rubbed, smeared with.

e.  Called.

شَيَّدَ
شَيَّدَ II ,
a.  see I (a) ,

b.  ( d ).

أَشْيَدَ
أَشْيَدَ IV
a.  [ acc. or Bi ], Raised.

b.  [ Bi ], Chanted, recited ( verses ); chanted, sung, sounded ( the praises of ).

c.  [ 'Ala ], Published against, defamed.

d.  see I (b) .

شَيْد
شَيْد [ 1 ],
a.  Possessed, insane.

شِيْد
شِيْد [ 2 ],
a.  Plaster, mortar; gypsum, stucco; rough-casting.

مَشِيْد
مَشِيْد [ 18 ],
a.  Plastered ( wall ).

b.  see N. P. II .

مُشَيَّد
مُشَيَّد [ N. P.
a.  II], High, lofty.
