# جذر صرصر (ص-ر-ص)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Dondurucu

- الحروف: ص - ر - ص
- في القرآن: الورود: ٣ · الآيات: ٣ · الصيغ: ٢
- المعاجم: ٢

## الصيغ (٢)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [صَرْصَرًا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/siga/%D8%B5%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B5%D9%8E%D8%B1%D9%8B%D8%A7.md) | فَعْفَلًا | Dondurucu | ٢ | ٢ | [٤١:١٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/ayet/41:16.md) |
| [صَرْصَرٍ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/siga/%D8%B5%D9%8E%D8%B1%D9%92%D8%B5%D9%8E%D8%B1%D9%8D.md) | فَعْفَلٍ | Dondurucu | ١ | ١ | [٦٩:٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/ayet/69:6.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ١٥ (الإجمالي: ٢١)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [روح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٢٩ · Reyhan kokulu çiçeğin adıdır
2. [نحس](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D8%B3.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢٩ · Alevi olmayan duman demektir
3. [عتو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AA%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Karşı gelmek
4. [عاد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%A7%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Âd
5. [خزي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D8%B2%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Hizy (hı, ze) : Dikenli çalı demektir
6. [رسل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٧ · Saçak demektir
7. [يوم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٧ · “Yemm” durgun akan su demektir
8. [مرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Ağaç liflerinden bükülerek yapılmış iptir
9. [ذوق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%88%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır
10. [هلك](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
11. [دنو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
12. [نصر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B5%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
13. [حيي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Uyanık yılan demektir
14. [أخر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Uhur ense demektir
15. [عذب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Su yosunudur

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | صرصر |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Mükerrer (ikili çekirdeğin yinelenmesiyle kurulan muzaaf rubâî kök) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [صرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1.md), [عصف](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%81.md), [قصف](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B5%D9%81.md) |
| Zıt Kök | نسيم |
| Çekirdek Özet 1 | Tiz, keskin bir ses çıkararak uğuldayan veya dondurucu şiddette esen rüzgâr |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi helak aracı olarak sınır tanımaz bir gürültü ve dondurucu soğukla gelen kasırga |
| Çekirdek Özet 3 | Fiziksel enerjinin dar alanda yüksek frekanslı sürtünme ve yıkıcı rezonansa dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca kuru bir soğuk veya sıradan bir fırtına sayıp ses ve tahripkâr rezonans boyutunu göz ardı etmek |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| صر | Sıkıştırma, daraltma, tiz ses çıkarma, bağlama ve yakıcı soğuk; nitekim [صرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1.md) ısrar ve çınlamayı, [صرخ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%AE.md) yüksek perdeden bağırmayı, [صرح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%AD.md) berraklaşıp açığa çıkmayı, [صرع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B9.md) yere sermeyi, [صرم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D9%85.md) ise kesip koparmayı gösterir | صر | İkili çekirdeğin bütünüyle yinelenmesi, rüzgârın çıkardığı uğultulu ve tiz sesi kesintisiz bir titreşime, dondurucu şiddeti ise sürekli ve katmerli bir yıkım dalgasına dönüştürmüştür |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | Havanın ve nesnelerin belirli bir hat boyunca kıskaca alınması, kaçışa izin vermeyen sıkışma |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Sıkışmanın üst seviyeden, baş hizasından gelmesi ve yönlendirici bir hızla hareket etmesi |
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, sıkıştırma | İlk sıkışma ve yakalama dalgasının durmayıp geriden gelen yeni bir kuşatmayla tekrarlanması |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Yinelenen başat darbenin hareketi sürekli kılması, üstün gelen bir cereyana dönüşmesi |
| صرصر | İki katlı sıkıştırma ve başat sürükleme hamlesi | Havanın birbirini izleyen ritmik dalgalarla sıkışıp çınlayarak patlaması, hem tiz bir uğultu hem dondurucu bir burgu halinde maddeyi sarsması |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çöl ortamında teni donduracak kadar sert, uğultulu, ıslık çalar gibi tiz ses çıkaran ve önüne geleni savuran şiddetli rüzgâr |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem bedevi şiirinde kış mevsiminin en sert günlerinde çadır iplerini koparan, kemiklere işleyen ve kulak tırmalayıcı bir sesle esen soğuk fırtınaları nitelemek üzere صَرْصَر terkibiyle kullanılmıştır |
| Erken Arapça kullanım | Kur'an öncesi ve nüzul dönemi dilinde hem dondurucu soğukluktaki rüzgâr (ريح باردة) hem de kulakları sağır edercesine uğuldayan ses (ريح شديدة الصوت) anlamında ikili bir fiziksel etkiyi ifade etmekteydi |

المصدر: Lisânü'l-Arab, Mekâyîsü'l-Luğa, et-Tehzîb ve el-Müfredât.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dilleri ailesinde صر veya [صرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1.md) konson dizilimi, daralma, sıkışma, büzülme ve bu sıkışmanın neticesinde ortaya çıkan tiz sesleri (çınlama, sürtünme gıcırtısı) anlatan onomatopoetik (yansıma) bir köktür. İbranicede ş-r-r / t-r-r kök ailesi daralma, düşmanlık ve gerilimle ilişkilendirilirken, Akadcada ṣarāru kökü sızmak, akmak, fışkırmak ve keskin ses çıkarmak ekseninde yer alır. Arapçada bu ikili taban mükerrer dörtlü yapıya kavuşturularak صرصر biçimini almış; ses taklidi kökenden hareketle hem işitsel şiddet (uğultu, ıslık, çınlama) hem de termodinamik şiddet (dondurucu, yakıcı ayaz) anlamlarını katlayarak bünyesinde toplamıştır. Bu yapı, Sami dillerinde eylemin şiddetini ve kesintisizliğini vurgulamak amacıyla uygulanan kök ikilemesinin yetkin bir örneğidir.

درجة الثقة: Güçlü

المصدر: Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisânü'l-Arab.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | صر çekirdeğinden muzaaf rubâî türetim | Kökün yinelenmesiyle sesin ve soğuğun şiddeti katlanmış, kesintisiz bir fırtına profili kazanmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Batı ve Doğu Sami dillerindeki onomatopoetik kökler | Sıkışma, tiz çınlama ve feryat bildiren Sami tabanlarıyla morfo-semantik paralellik taşır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik yansıma ses kökleri | Rüzgâr ve havanın sürtünme sesini yansıtan arkaik ses öbekleriyle muhtemel temas | Muhtemel |

المصدر: Lisânü'l-Arab, Mekâyîsü'l-Luğa, HALOT.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| صرصر | Anlamlı | Uğuldayan, dondurucu rüzgâr | Yüksek sesle ve dondurucu şiddetle esen kasırga | Hedef kök; Kur'an'da geçer |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| صرصر | Merkez | Yıkıcı, uğultulu ve soğuk rüzgâr | Ses şiddeti ile dondurucu soğuğu birleştiren kasırga | Eşzamanlı termal ve akustik yıkım taşır |
| [صرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B1.md) | Komşu | Sıkışma, çınlama, ayaz | Çekirdek anlamı temsil eder, tekil darbe veya bağlama bildirir | Dörtlü kök kadar sürekli ve gürültülü değildir |
| [عصف](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%81.md) | Komşu | Hızlı ve savurucu rüzgâr | Hız ve mekanik savurma ön plandadır | Soğukluk ve tiz uğultu şartı aranmaz |
| [قصف](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B5%D9%81.md) | Komşu | Kırıcı ve parçalayıcı fırtına | Önüne çıkan ağaç ve gemi gibi sert nesneleri kırmaya odaklıdır | Akustik çınlamadan ziyade mekanik kırılma sesidir |
| نسيم | Zıt | Hafif, serinletici, yumuşak esinti | Canlıya sükûnet ve ferahlık veren dingin hava akımı | Ne ses çıkarır ne de dondurucu bir şiddet içerir |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | صرصر | Uğultulu ve dondurucu kasırga | Hem aşırı soğuğu hem kulak tırmalayan fırtına sesini kapsar | Kesin |
| Latince | turbo stridens, ventus gelidus | Uğuldayan fırtına, buz gibi rüzgâr | Ses ve soğuk unsurlarını ayrı tamlamalarla karşılar | Güçlü |
| İngilizce | roaring icy wind, howling gale | Kükreyen buzlu rüzgâr, uğultulu kasırga | Fırtınanın çıkardığı ses ile soğukluk boyutunu birlikte aktarır | Güçlü |
| Almanca | eiskalter Heulwind, Sturmbrausen | Buz gibi uğuldayan rüzgâr, fırtına gürültüsü | Akustik yankı ile donma etkisini bir arada ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | vent glacial et mugissant | Buz kesici ve böğüren rüzgâr | Şiddetli uğultu ile dondurucu niteliği betimler | Güçlü |

المصدر: Lane’s Lexicon, Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| صَرْصَرًا | Günlerce süren, dondurucu ve uğultulu ceza rüzgârı | Âd kavminin uğursuz günlerde cezalandırılmasını anlatan bağlamlar (Fussilet [41:16](https://lisan.digital/ar/ayet/41:16.md), Kamer [54:19](https://lisan.digital/ar/ayet/54:19.md)) |
| صَرْصَرٍ | Kökünden söküp atan, azgın ve sağır edici kasırga | Âd kavminin yedi gece sekiz gün boyunca yok edilişini tasvir eden bağlam (Hâkka [69:6](https://lisan.digital/ar/ayet/69:6.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi azap ve sünnetullah | Tabiat hadiselerinin ahlaki sapma ve inkârla buluştuğu noktada birer ceza aracına dönüşmesi | Kozmik güçlerin ilahi iradeye mutlak boyun eğişi |
| Fıkıh | Afet ve hasar hukuku | Doğal afetlerin getirdiği can ve mal zayiatında mücbir sebep niteliği | İnsan gücünü aşan karşı konulamaz yıkım |
| Tefsir | Âd kıssası tahlili | Rüzgârın şiddetli sesinden mi yoksa dondurucu soğuğundan mı ötürü bu adı aldığı tartışması | Akustik dehşet ile termal şokun birleşimi |
| Hadis | Rüzgâr duaları | Şiddetli rüzgâr estiğinde Allah'ın gazabından sığınıp hayrını talep etme sünneti | Rüzgârın helak edici potansiyelinin hatırlanması |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahî adalet ve helak | Kozmik tecziye vasıtası | İnatçı inkârı ve kibir zeminini fiziksel olarak ortadan kaldırma | Maddi gücüne güvenenlerin havayla çökertilmesi | Kesin |
| İlmi | Termodinamik ve aerodinamik | Rezonans ve aşırı konveksiyon | Havanın dar kanallarda hızlanarak yüksek ses ve dondurucu ısı kaybı üretmesi | Kinetik enerjinin akustik ve termal yıkıma evrilmesi | Güçlü |
| Siyasi | Otorite ve güç kibri | Kibirli iktidarların tasfiyesi | Heybetli yapı ve bedeni üstünlüklerin kontrol dışı güçle sıfırlanması | Askeri veya fiziki gücün doğa karşısındaki aczi | Güçlü |
| İktisadi | Üretim ve altyapı çöküşü | Altyapı ve tarım felaketi | Bütün iktisadi yatırımları ve yerleşimleri yerle bir etme | Birikmiş servetin dakikalar içinde silinmesi | Güçlü |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Yüksek genlikli rezonans ve şok dalgası | Bir sistemin doğal frekansıyla çakışan ve enerjiyi tahrip edici titreşime dönüştüren aerodinamik türbülans | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Toplumsal histeri ve panik dalgası | Kitleleri çaresiz bırakan, sağır edici bir söylem ve korku fırtınasıyla sosyal dokunun dağılması | Muhtemel |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca sıradan bir soğuk hava dalgası veya sadece kuru bir fırtına olarak çevirmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök, hem kulakları patlatan tiz ve sürekli bir uğultuyu hem de canlı dokuyu dondurup çürüten kutup ayazını aynı anda içerir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Âd kavmine gelen azabın psikolojik dehşet boyutu (akustik travma) ile biyolojik donduruculuk etkisi eksik kavranır |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Doğanın en görünmez ve lütuf sayılan unsuru olan havanın, ilahi emirle nasıl karşı konulamaz bir yıkım makinesine dönüştüğünü gösterir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Geçmiş kavimlerin, özellikle fiziki güçleriyle övünen Âd toplumunun cezalandırılışını bildiren kıssalarda anahtar niteliktedir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Azabın yalnızca gökten ateş veya taş yağması şeklinde değil, bizzat atmosferik basınç, ses ve sıcaklık dengelerinin bozulmasıyla da geleceğini hatırlatır |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Yüksek frekansta ıslık çalan, çınlayan, kulakları tırmalayan ve çarptığı yeri donduran şiddetli çöl fırtınası.
- Soyut anlam: İlahi iradenin gazap boyutunun, atmosferik güçleri hem ses hem sıcaklık bakımından olağanüstü sınırlara iterek kibri parçalaması.
- Sistematik karşılık: Biriken kibrin, görünmez fakat her şeyi kuşatan dinamik bir güç dalgasıyla rezonansa sokularak dağıtılması.
- LaTeX modeli: $$F_{\mathrm{net}} = \omega^2 \cdot \Delta T \cdot \oint_{S} \mathbf{v} \cdot d\mathbf{A}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $\omega$, kökün yinelenen yapısından doğan ses frekansını ve rezonansı; $\Delta T$, sıcaklığın dondurucu seviyeye düşüşüyle oluşan negatif termal gradyanı; kapalı yüzey integrali ise belirli bir $S$ bölgesini kuşatan rüzgârın hız vektörünün $\mathbf{v}$ yarattığı kaçınılmaz akıyı temsil eder; bu bileşenlerin çarpımı ortaya çıkan net yıkım kuvvetini $F_{\mathrm{net}}$ belirler.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ٣)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [فصلت ٤١:١٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/ayet/41:16.md) — صَرْصَرًا

فَأَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي أَيَّامٍ نَحِسَاتٍ لِنُذِيقَهُمْ عَذَابَ الْخِزْيِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَلَعَذَابُ الْآخِرَةِ أَخْزَى وَهُمْ لَا يُنْصَرُونَ

### [القمر ٥٤:١٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/ayet/54:19.md) — صَرْصَرًا

إِنَّا أَرْسَلْنَا عَلَيْهِمْ رِيحًا صَرْصَرًا فِي يَوْمِ نَحْسٍ مُسْتَمِرٍّ

### [الحاقة ٦٩:٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/ayet/69:6.md) — صَرْصَرٍ

وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ

## المعاجم (٢)

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

ريحٌ صَرْصَرٌ، أي باردةٌ. ويقال أصلها صَرَّرٌ من الصَرِّ. والصَرْصَرانيُّ: واحد الصَرْصَرانِيَّاتِ، وهي الإبل بين البَخاتِيِّ والعِرابِ، ويقال: هي الفَوالِجُ. والصَرْصَرانيُّ: ضربٌ من سمك البحر. والصَراصِرَةُ: نَبَطُ الشامِ. والصُرْصورُ، مثل الجُرْجورِ. وهي العظامُ من الإبل.

### [قاموس سالمون](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%B1%D8%B5%D8%B1/sozluk/salmone.md) — هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩

صَرْصَرَ
صَرْصَرَ
a.  Cried out, shouted; uttered its note ( woodpecker ).

صَرْصَر
صَرْصَر 51 ,
a.  Cricket.

b.  Cock.

c.  Intense ( cold ); violent ( wind ).

صُرْصُوْر
صُرْصُوْر ( pl. صَرَاْصِيْرُ 67 ),
a.  see 51 (a) .
