# جذر طفق (ط-ف-ق)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%81%D9%82

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Ve ikisi yapmaya başladı

- الحروف: ط - ف - ق
- في القرآن: الورود: ٣ · الآيات: ٣ · الصيغ: ٢
- المعاجم: ١٢

## الصيغ (٢)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [وَطَفِقَا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/siga/%D9%88%D9%8E%D8%B7%D9%8E%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8E%D8%A7.md) | وَفَعِلَا | Ve ikisi yapmaya başladı | ٢ | ٢ | [٧:٢٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/ayet/7:22.md) |
| [فَطَفِقَ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/siga/%D9%81%D9%8E%D8%B7%D9%8E%D9%81%D9%90%D9%82%D9%8E.md) | فَفَعِلَ | Hemen yapmaya başladı | ١ | ١ | [٣٨:٣٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/ayet/38:33.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ٢٤ (الإجمالي: ٣٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [خصف](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D8%B5%D9%81.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٣٢ · Ayakkabının yüzü için kullanılan meşin demektir
2. [ورق](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B1%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢٧ · Yaprak
3. [بدي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١٨ · Açığa çıkarırsınız
4. [دلو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D9%84%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · Delv(dal) : Kova demektir
5. [سوأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%88%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١١ · Sey’e(hemze): “Sivad” kara demektir
6. [جنن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%86%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١٠ · Bahçe demektir
7. [عنق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%86%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Onların boyunları
8. [مسح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B3%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Mesih
9. [سوق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%88%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Sevk bacak demektir
10. [غوي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D9%88%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Ğaviy, “Ğaye” kenar demek, “ğavy” kenara çekilmek, yoldan…
11. [غرر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B1%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Ğerer, “Ğerer” çuval demektir
12. [أدم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AF%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Edim dibalı deri demektir
13. [شجر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%AC%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Ağaç
14. [عصي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · İsyan eder
15. [ندو](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AF%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Nedve halkın toplandığı yerdir
16. [نهي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D9%87%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Nihayet, son demektir
17. [ردد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
18. [ذوق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%88%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Sevik (Sin) özel bir un çorbasıdır
19. [شطن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%B7%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Şetan, kuyudan su çekilen uzun iptir
20. [عدو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Mu’ted, “adeve”den iftial babından gelmektedir
21. [أكل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%83%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Ekel pas demektir
22. [ربب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٤ · Ribve, tümsek demektir
23. [بين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Beyn topraktaki yarık demektir
24. [قول](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٠ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | طفق |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [جعل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md), [أخذ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md), [علق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%84%D9%82.md) |
| Zıt Kök | [كفف](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%81%D9%81.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeye sımsıkı yapışmak, elde edilen hedefe tutunarak ayrılmamak |
| Çekirdek Özet 2 | Bir eyleme içsel bir saikle, derhal ve aralıksız şekilde girişmek |
| Çekirdek Özet 3 | Eylemin niyet veya bekleme safhasından kesintisiz fiilî icra safhasına geçmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün yalın bir zaman zarfı gibi algılanıp taşıdığı ivedilik, yapışma ve kesintisizlik nüansının kaybolması |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| طف | Yüzeye çıkma, eşikte bulunma, hafiflik ve henüz tam yerleşmemiş başlangıç hali; nitekim [طفأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D8%A3.md) sönmeye yüz tutmayı, [طفف](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%81.md) kabın veya nehrin kenarına/eşiğine varmayı, [طفل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%84.md) ise varlığın henüz ilk ve taze aşamasında oluşunu gösterir | ق | Harfin sağladığı sınırlama, kavrama ve tutunma etkisiyle, eşikteki beliriş hali soyut bir başlangıçta kalmayıp fiile sımsıkı yapışma ve aralıksız icraya dönüşmüştür |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ط | Sepet, çark; sarma, kuşatma, içine alma | Fiilin veya durumun faili çepeçevre sarıp içine alması hareketini kurar |
| ف | Ağız; söz, açıklık, kenar | Eylemin kenarından, eşiğinden veya açılan kapısından fiili alana çıkış hareketini temsil eder |
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | İcranın dağılmadan tek bir noktada toplanmasını, hedefe kilitlenip tutunmasını sağlar |
| طفق | Kuşatıcı bir kararlılıkla eşiği geçip hedefe kilitlenerek eyleme sarılma | Failin yöneldiği işi bütünüyle sahiplenip başlangıç eşiğinden itibaren aralıksız icraya koyulması hareketidir |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir hedefe ulaşıp ona sımsıkı yapışmak, elden bırakmamak ve bir nesneye mülazemet gösterip ayrılmamak |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Klasik rivayet ve hadis metinlerinde bir işe derhal ve aralıksız sarılmayı anlatmak üzere fiil olarak yer almış, bedevî lehçesinde ise muradına erişip ona tutunmayı ifade eden طَفِقَ فلانٌ بما أراد kalıbıyla kullanılmıştır |

المصدر: Lisânü’l-ʿArab, Kitâbü’l-ʿAyn, Mekâyîsü’l-Luğa.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça طفق kökü, klasik sözlüklerde şürû‘ (eyleme başlama) ve mülâzemet (ayrılmayıp yapışma) çekirdeği etrafında açıklanan bir fiildir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Ârâmîce) bu harf dizilimiyle birebir örtüşen yaygın bir şürû‘ fiili tespit edilememektedir; semantik açıdan yapışma, bitişme ve bağlanma ifade eden köklerle (örneğin İbranice d-b-q / Arapça [طبق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D8%A8%D9%82.md) eksenindeki temas ve kaplama olgusuyla) kavramsal paralellik gösterse de fonetik denkliği doğrudan karşılayan soydaş biçimler sınırlıdır. Erken Arapçada yardımcı eylemleşmiş (grammaticalized) olan bu kök, fiilin başına gelerek o fiile derhal, kararlılıkla ve bitişik biçimde başlandığını bildiren özel bir kullanıma kavuşmuştur.

درجة الثقة: Muhtemel

المصدر: Lisânü’l-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Şürû‘ ve mülâzemet ekseni | Bir şeye nail olup ona yapışmak (ظفر ve لزم) anlamından eylemi aralıksız icraya başlama işlevine evrilmiştir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Morfo-semantik paralellik | Doğrudan üçlü kök soydaşlığı zayıf olmakla birlikte yapışma ve sarılma bildiren Sami çekirdekleriyle kavramsal akrabalık taşır | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir doğrudan veri tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |

المصدر: Mekâyîsü’l-Luğa, Lisânü’l-ʿArab, Cohen.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| طفق | Anlamlı | Başlamak, yapışmak | Bir işe derhal ve aralıksız girişmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [طقف](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%82%D9%81.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez |
| فطق | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilir; Kur'an'da geçmez |
| فقط | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Müstakil üçlü fiil kökü olarak mühmeldir; Kur'an'da geçmez |
| [قطف](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B7%D9%81.md) | Anlamlı | Koparmak, devşirmek | Meyveyi sapından kesip almak, hayvanın yürüyüşünü kısaltmak | Hedef kökle harf ortaklığı vardır; ayırma/koparma yönündedir; Kur'an'da geçer |
| [قفط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%81%D8%B7.md) | Anlamlı | Birleşmek, yapışmak | Çiftleşme esnasında birbirine kenetlenip sarılmak | Bitişme ve yapışma yönüyle hedef kökle semantik akrabalık taşır; Kur'an'da geçmez |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| طفق | Merkez | Eyleme başlama ve yapışma | İvedilik, aralıksızlık ve fiile sarılma nüansı taşır | Yalnızca olumlu cümlede gelen şürû‘ fiilidir |
| [جعل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) | Komşu | Eyleme koyulma | Nitelik değiştirme ve dönüştürme vurgusu öne çıkar | Failin bir durumu başka bir hale evirerek başlamasıdır |
| [أخذ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) | Komşu | İşe girişme | Eylemi kavrama, tutma ve sahiplenme ön plandadır | İşi bir nesne gibi ele alarak yürütmeye koyulmaktır |
| [علق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%84%D9%82.md) | Komşu | İşe takılma/sarılma | Gönül veya beden bağıyla fiile asılı kalma nüansı baskındır | İşten kopamama ve yapışıp kalma halini bildirir |
| [كفف](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%81%D9%81.md) | Zıt | Eylemden el çekme | Girişilen işi bırakma, geri durma ve eylemi sonlandırmadır | Başlama ve yapışmanın karşıtı olarak geri çekilmedir |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | طفق | Bir işe derhal başlayıp aralıksız icra etmek | Mülazemet ve ivedi şürû‘ anlamlarını tek gövdede birleştirir | Kesin |
| Latince | coepisse, incipere | Başlamak, girişmek | Eylemin başlangıç anını verir ancak yapışma ve sarılma hissini tam taşımaz | Güçlü |
| İngilizce | to set about, to fall to (doing) | Bir işe koyulmak, hemen girişmek | "To fall to" deyimi ivedi yönelişi yakalar; yalın "to begin" kökün dinamizmini eksik bırakır | Güçlü |
| Almanca | sich daranmachen, anheben | İşe koyulmak, başlamak | "Sich daranmachen" ifadesi işe bedenen ve fiilen sarılma nüansını iyi karşılar | Güçlü |
| Fransızca | se mettre à, entreprendre | Başlamak, koyulmak | Failin kendini doğrudan eylemin içine bırakma tavrını yansıtır | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Le Robert.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Mazi ikil (وَطَفِقَا) | Mahcubiyet ve telaşla örtünmeye koyulmak | Hz. Âdem ve eşinin çıplaklıklarını fark edince derhal cennet yapraklarını üst üste yapıştırmaya başlamaları (A'râf [7:22](https://lisan.digital/ar/ayet/7:22.md), Tâhâ [20:121](https://lisan.digital/ar/ayet/20:121.md)) |
| Mazi tekil (فَطَفِقَ) | Derin teessür ve tazimle eyleme girişmek | Hz. Süleyman'ın atların bacaklarını ve boyunlarını kesintisiz ve yoğun bir ilgiyle sıvazlamaya koyulması (Sâd [38:33](https://lisan.digital/ar/ayet/38:33.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kök doğrudan bir kelam ıstılahı haline gelmemiştir |
| Fıkıh | İbadete veya akde fiilen başlama hali | Eylemin niyet aşamasından icra safhasına geçiş anı ve şürû‘ ile doğan bağlayıcılık | İbadete fiilen girildiği andan itibaren terkinin caiz olup olmaması tartışmasında şürû‘ kavramı ekseninde değerlendirilir |
| Tefsir | Kıssa tahlilleri ve nefsî hallerin tasviri | Hz. Âdem'in telaşı ile Hz. Süleyman'ın tasarrufunun mahiyeti | Eylemin sıradan bir başlangıç değil, faili bütünüyle saran ivedi bir icra olduğunu göstermesi bakımından incelenir |
| Hadis | Olayların akışını ve sahâbe amelini aktarma | Rivayetlerde bir eylemin hemen ve kesintisiz uygulandığını bildiren kiplik | Hadis metinlerinde sahabi veya Hz. Peygamber'in bir fiile derhal yöneldiğini anlatan edat-fiil yapısı olarak yoğunlaşır |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevbe ve arınma refleksi | Günahın fark edildiği anda derhal telafi ameline sarılmak | Hatayı gecikmeksizin örtme ve ıslah etme | Farkındalık doğar doğmaz gecikmeksizin hayırlı fiile yapışma tavrını kurar | Güçlü |
| İlmi | Yöntem ve icra safhası | Teorik tespitten deneysel/pratik icraya geçiş | Bilginin amele dönüştürülme ânı | Tasavvur edilen hakikatin aralıksız bir ameliyatla tatbik sahasına sokulmasıdır | Muhtemel |
| Siyasi | Kriz anında ivedi idari tasarruf | Karar mekanizmasının vakit kaybetmeksizin eyleme dönüşmesi | Zafiyeti ve açığı hızla kapatma | Yöneticinin ortaya çıkan idari veya ahlaki açığı derhal fiili adımlarla telafi etmesidir | Muhtemel |
| İktisadi | İktisadi eyleme fiilen giriş | Taahhüdün ve niyetin fiili üretime veya tazmine başlanması | Kaynakların bekletilmeden icraya bağlanması | Sözleşme veya zarar anında derhal ifa ve telafi sürecine sarılmaktır | Muhtemel |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Basamak fonksiyonu (Heaviside step function) ve ani faz geçişi | Sistemin bekleme veya sıfır durumundan, eşik aşıldığı anda gecikmesiz olarak tam icra ve akış durumuna sıçraması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kararın fiili icraya dökülmesi (inchoative action / psikomotor atılım) | Zihinsel veya duygusal niyet safhasının geride bırakılıp, bedenin aralıksız ve odaklanmış şekilde eyleme kilitlenmesi | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca zamansal bir başlangıç bildiren "başladı" kelimesine indirgeyerek, fiilin gerektirdiği yapışma, sarılma ve aralıksız icra nüansını göz ardı etmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Failin maruz kaldığı derin içsel sarsıntı, mahcubiyet veya teessür sebebiyle kendini tamamen o fiile vermesi, işi aralıksız ve telaşla sürdürmesi |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. Âdem ve Havva'nın cennetteki çıplaklık karşısında duydukları derin ızdırabın ve telaşlı örtünme çabasının hafifsenmesi; Hz. Süleyman'ın tavrındaki kesintisiz yönelişin sıradan bir eylem zannedilmesi |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Failin eyleme başlarken içinde bulunduğu psikolojik atmosferi, telaşı, odaklanmayı ve eyleme sımsıkı yapışma halini tek bir fiille özetlediği için kritik bir belagat anahtarıdır. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Hz. Âdem kıssasındaki yasak ağaç sonrası mahcubiyet sahnesinde (A'râf [7:22](https://lisan.digital/ar/ayet/7:22.md), Tâhâ [20:121](https://lisan.digital/ar/ayet/20:121.md)) ve Hz. Süleyman'ın atlarla imtihanı sonrasındaki tasarruf sahnesinde (Sâd [38:33](https://lisan.digital/ar/ayet/38:33.md)) belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Ayetlerdeki eylemlerin keyfi, sakin veya zamana yayılmış bir süreç değil; derhal, yapışırcasına ve aralıksız icra edilen varoluşsal bir telaş ve yöneliş olduğunu göstererek anlamı derinleştirir. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Bir hedefe kavuşup ona sımsıkı sarılmak, elde edilen şeyi bırakmayıp aralıksız yapışmak.
- Soyut anlam: Bir eylemin niyet ve hazırlık aşamasını derhal terk ederek, faili bütünüyle kuşatan kesintisiz bir icra safhasına geçiş.
- Sistematik karşılık: Gecikmesiz eylemsellik; ortaya çıkan eksiklik, açık veya kusuru anında ameli adımlarla kapatma refleksi.
- LaTeX modeli: $$E(t) = \theta(t - t_0) \cdot I$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $t_0$ kritik eşik veya farkındalık anını, $\theta$ bu eşikte sıfırdan bire sıçrayan basamak fonksiyonunu temsil eder; $I$ ise eylemin kesintisiz ve yapışkan icra şiddetini gösterir, böylece $E(t)$ fonksiyonu eşik aşılır aşılmaz gecikmesiz ve sürekli bir fiili sürecin başladığını modeller.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ٣)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B7%D9%81%D9%82/occurrences?meal=IK

### [الأعراف ٧:٢٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/ayet/7:22.md) — وَطَفِقَا

فَدَلَّاهُمَا بِغُرُورٍ فَلَمَّا ذَاقَا الشَّجَرَةَ بَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَنَادَاهُمَا رَبُّهُمَا أَلَمْ أَنْهَكُمَا عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ وَأَقُلْ لَكُمَا إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمَا عَدُوٌّ مُبِينٌ

### [طه ٢٠:١٢١](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/ayet/20:121.md) — وَطَفِقَا

فَأَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْءَاتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى

### [ص ٣٨:٣٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/ayet/38:33.md) — فَطَفِقَ

رُدُّوهَا عَلَيَّ فَطَفِقَ مَسْحًا بِالسُّوقِ وَالْأَعْنَاقِ

## المعاجم (١٢)

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

القاف والطاء والفاء معهما
ق ط ف، ط ف ق، ق ف ط مستعملات قطف:
القِطفُ: اسم الثمار المَقْطُوفةِ، والجميع القُطوفُ.
وقول الله عز وجل: "قُطُوفُها دانية"، أي ثمارها قريبة يتناولها القاعد والقائم.
والقَطْفُ: قطفك العنب وغيره.
وكل شيء تقطِفُه عن شيء فقد قَطفتَه حتى الجراد تَقْطِفُ رؤوسها.
وأقْطَفَ الكرم: أنى قِطافُه، والقِطافُ اسم وقت القَطْفِ.
وقال الحجاج: إني أرى رءوساً قد أينعت وحان قِطافها.
والقَطيفةُ دثار.
والقَطَفُ: نبات رخص عراض الورق، يطبخ، الواحدة قَطَفَةٌ.
والِقِطافُ مصدر القَطُوف من الدواب والإبل، وهي البطيء المتقارب لخطو، وقطَفَتْ تَقْطِفُ قِطفاً وقُطُوفاً.
وأقْطَفَ الرجلُ: صار صاحب دابة قَطوفٍ، قال ذو الرمة:
كأن رجليه رجلاً مُقطِفٍ عجل
طفق: طَفِقَ، وطَفَقَ لغة رديئة، أي جعل يفعل، وهو مثل ظل وبات وما جمعهما.
فقط: واقفاطَّتِ العنز للتيس اقفيطاطاً إذا حرصت على الفحل فمدت مؤخرها إليه حرصاً على السفاد، والتيس يقتفِطُ إليها ويقتفِطُها إذا ضم مؤخره إليها، فتقافطا: تعاوناً على ذلك.
ورقية للعقرب إذا لسعت: شجة قرنية، ملحة بحري قفطي. تقرأ سبع آيات، وقل هو الله أحد سبع مرات.
وسئل النبي عليه السلام عن هذه الرقية بعينها فلم ينه عنها، وقال: في عزائم أخذت على الهوام.

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

طَفِقَ يفعل كذا يَطْفَقُ طَفَقاً، أي جعل يفعل. ومنه قوله تعالى: "وطَفِقا يَخْصِفانِ عليهما" قال الأخفش: وبعضهم يقول طَفَقَ بالفتح يَطْفقُ طُفوقاً.

### [تهذيب اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/tehzib.md) — الأزهري · القرن ١٠

ق ط ف
قطف ، قفط ، طفق : مستعملة .
قطف : قالَ الليث وغيرُهُ : القَطْف : قَطْعُكَ العِنَبَ وغَيْرَهُ وكلُّ شَيْءٍ تقطَعُه ، فقد قَطَفْتَهُ ، حتَّى الجرادُ تُقْطَفُ رؤوسُها .
قالَ : والقِطْفُ : اسمٌ للثِمارِ المقْطُوفَةِ ، وجَمْعُها : قُطُوف .
قالَ : الله تعالى : ( عَالِيَةٍ قُطُوفُهَا دَانِيَةٌ ) ( الحاقة : 23 ) أي : ثِمَارُها قَريْبَة المُتَناوَلِ ، يَقطِفُها القَاعِدُ والقَائِمُ .
قالَ : والقطافُ : اسمُ وَقْتِ القطْفِ ، قالَ الحَجَّاجُ على المِنْبَرِ : ( أَرَى رُؤوساً قَدْ أيْنَعَت وَحَانَ قِطَافُهَا ) .
قُلتُ : والقطَاف بالفَتْح جائز ، عندَ الكِسائيِّ ، أيضاً .
وقالَ الليثُ : والقَطَفُ : نبات رَخْص عريضُ الوَرَقِ يُطبَخُ ، الواحدةُ : قَطَفَة .
والقِطافُ مَصْدرُ القَطُوفِ مِنَ الدّوابِّ ، وَهْوَ المُقارِبُ الخَطْوِ ، البَطِيءُ وأقْطَفَ الرَّجُلُ ، إذا كانَتْ دابَّتُهُ قَطُوفاً ، وَقَد قَطَف الدّابَّةُ يَقْطِفُ قُطُوفاً ، وقال ذُو الرُّمَّةِ يذكُر جَراداً :
كأنَّ رِجْلَيْهِ رِجْلا مُقْطَفٍ عَجِلِ
إذَا تَجَاوَب من بُرْدَيْهِ تَرْنِيمُ
أبو عُبيدٍ عن الأحْمَرِ : أَقْطَفَ القَوْمُ : إذا حَانَ قِطَافُ كُرومِهِمْ ، وأَجْزَزُوا من الجِزَازِ في النَّخْلِ ، إذا أَصْرَمَوا . وأقْطَفَ الكَرْمُ ، إذا أَتى قِطافُه . والقَطْفُ : الخَدشُ ، وأنشد :
وَهُنَّ إذَا أَبْصَرْنَهُ مُتُبَذِّلاً
خَمَشْنَ وُجُوهاً حُرَّةً لم تُقَطَّفِ
أيْ لم تُخَدَّشْ .
ابن السّكّيت ، عن أبي عمرٍ و : القُطُوفُ : الخُدُشُ ، واحدُها : قَطْفٌ ، وقد قطَفَهُ يقطِفُهُ ، إذا خَدَشَهُ ، وأنشَدَ لحاتِمَ :
ولكِنْ وَجْهَ مَوْلاكَ تَقْطِفُ
قلتُ : والقَطِيفَةُ : ثوبٌ ذو خَمَلٍ تُفْتَرَشُ ، وجمعُهُ : قُطُفٌ وهيَ : القَراطِفُ ، ومنه قوله :
بأنْ كَذَبَ القَراطِفُ والقُرُوفُ
وقيلَ للطْعام الّذي سُمِّيَ : ( القَطَائِف ) ؛ لأنَّ لَهَا مِثْلَ خَمَلِ : القَطَائِفِ .
روى سَعيدُ بنُ أبي عُروبَةَ عن أنَسِ :
أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) جاءَ عَلَى فَرَسٍ ، لأبي طَلْحَةَ يَقطِفُ .
قلتُ : القَطْفُ مُقَارَبَةُ الخَطْو ، وذلكَ من فعلِ الهَمَالِيجِ . والقَطِيفةُ والقَرْطَفَةُ ، وجمعُها : القطائِفُ ، والقراطفُ : فُرُشٌ مَخْمَلَةٌ .
والقَطائِفُ : طَعَامٌ يُسَوّى من الدَّقيقِ المُرَقِّ بالماءِ شُبِّهَتْ بخَمل القطائفِ الّتي تُفْتَرشُ ، الواحدة : قَطِيْفَةٌ .
قفط : أبو عُبَيْدٍ عن الأصْمعِيّ : قَفط الطّائِرُ أُنْثَاهُ وقَمَطَها ، يَقْفِطُها ويَقمِطُها ، ويَقْفُطُها . قالَ : وقال أبو زيدٍ : ذَقَطَ الطّائرُ يَذْقُطُ ذَقْطاً . فأما القَّفْطُ ، فَلِذَواتِ الظِّلف .
وقالَ ابنُ شُمَيْلٍ : القَفْطُ : شِدّةُ لِحَاقِ الرَّجُلِ المَرْأةَ ، أيْ : شِدَّة احْتِفازِهِ .
قالَ . والذَّقْطُ : غَمْسُهُ فيها ، والمَقْط : نَحْوُهُ ، يقالُ : مَقَطَها ، ونَخَسَها ، ودَاسَها يُدوسُها ، قالَ : والدَّوْسُ : النَّيْكُ .
وقالَ الليثُ : يُقالُ للعَنْزِ إذا حَرَصَتْ عَلَى التَّيْس فَمَدَّتْ مُؤَخَّرَها إلَيْهِ ، قَدِ أقْفَاطَّت أقْفِيطَاطاً ، والتَّيْسُ يَقْتَفِطُ إلَيْها ، إذا ضَمَّ مُؤَخَّرَهُ إلَيْها ، وَقَد تَقَافطا ، إذا تَعَاوَنا عَلَى ذلِكَ .
وقالَ الليثُ : رُقْيَةٌ للعَقْرَبِ ، قِيْلَ : ( شَجَّةٌ قَرَنيَّة مِلْحَة بَحْري قَفَطى ) ، يُقْرأُ هذا سبعَ مراتِ ، و : ( ) ( الإخلاص : 1 ) : سَبْعَ مَرّاتٍ .
طفق : قال الليثُ : طَفِقَ : بِمَعْنى : عَلِقَ يَفْعَلُ كِذا ، وهو يَجْمَعُ : مَعْنى : ظَلَّ وَبَاتْ .
قالَ : وَلُغَةٌ رَدِيئَة : طَفَقَ . وقالَ أبو سَعِيدٍ : الأَعْرابُ يَقُولُونَ : طِفِقَ فلان بما أراد ، أيْ : ظَفِرَ بِهِ ، وأطْفَقَهُ الله بِهِ إطْفَاقاً ، إذا أَظْفَرَه بهِ ، ولئِنْ أَطْفَقَني اللَّهُ بِفُلانٍ ، لأَفْعَلَنَّ بِهِ ، ( ولأَفْعَلَنْ ) .
وقالَ أبو الهيثَم : طفِقَ وَعَلِقَ ، وجَعَلَ وَكَادَ ، وكَرَبَ لا بُدَّ لَهُنَّ من صاحِبٍ يَصْحَبُهُنَّ ، يُوصَفُ بِهِنَّ ، فَيَرْتَفِعُ . وَيَطْلُبْنَ الْفِعْلَ المسْتَقْبَلَ خاصةً ، كقولِكَ : ( كادَ زيدٌ يقولُ ذَاكَ ) .
فإن كَنَّيْتَ عن الاسْمِ قُلْتَ : ( كادَ يقولُ ذَاكَ ) ومنْهُ قولُه جلّ وعزّ ) عَلَىَّ فَطَفِقَ مَسْحاً ) ( ص : 33 ) أرادَ ؛ طَفِقَ يَمْسَحُ مَسْحاً ( بالسَّوقِ والأَعْنَاقِ ) وهذِهِ تُسَمى حُروفَ المُقَارَبَةِ ) 1 ) .

### [مقاييس اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/mekayis.md) — ابن فارس · القرن ١١

(باب الطاء والفاء وما يثلثهما)
(طفق) الطاء والفاء والقاف كلمةٌ صحيحة. يقولون: طفِقَ يفعل كذا كما يقال ظلَّ يفعلُ. قال اللهُ تعالى: ﴿فَطَفِقَ مَسْحَاً بالسُّوقِ والأعناقِ﴾ [ص 33]، ﴿وَطَفِقا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ﴾ [الأعراف 22].
(طفل) الطاء والفاء واللام أصل صحيحٌ* مطّرد، ثم يقاس عليه، والأصل المولود الصغير؛ يقال هو طِفْلٌ، والأنثى طِفلة. والمُطْفِل: الظَّبْية معها طِفْلُها. وهي قريبة عهدٍ بالنِّتاج. ويقال طَفَّلْنا إبلَنا تطفيلاً، إذا كان معها أولادُها فرفَقْنا بها في السَّير. فهذا هو الأصل. ومما اشتُقَّ منه قولهم للمرأة الناعمة: طَفْلة، كَأنَّها مشبَّهة في رُطوبتها ونَعمتها بالطِّفلة، ثم فرق بينهما بفتح هذه وكسر الأولى. ومن الباب أو قريب منه: طِفْل الظَّلام، وهو أوَّلُه، وإِنَّما سمِّيَ طِفلاً لقلَّته ودقته؛ وذلك قبل مجيء مُعظَم الليل. قال لبيد:
فتدلَّيْتُ عليه قافلاً *** وعلى الأرضِ غَياياتِ الطَّفَلْ([1])ويقال: طَفَلَ اللَّيل: أقبل ظلامُهُ. وأمَّا قول القائل:
* لوَهْدٍ جادَه طَفَلُ الثُّريّا([2]) *
(طفو) الطاء والفاء والحرف المعتل أصلٌ صحيح، وهو يدلُّ على الشَّيء الخفيف يَعلُو الشَّيء. من ذلك قولهم طَفَا الشَّيءُ فوق الماء يطفو طَفْوَاً وطُفُوَّاً، إذا علاهُ ولم يرسُب، وحتَّى يقولوا: طَفَا الثَّور فوقَ الرَّمْلة.
ومن الباب: الطُّفْية، وهي خُوصة المُقْلِ، وسمِّيت بذلك لأنها تَعظم([3]) حتى تغطِّيَ الشجرة. وفي كتاب الخليل: الطُّفْية: حيَّة خبيثة. وهذا عندنا غلطٌ إنما الطُّفية خُوصة المقل، والجمع طُفْيٌ، ثم يشبَّه الخطُّ الذي على ظهرِ الحيَّة بها. وقال رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم في الحيَّات: "اقتلوا ذا الطُّفْيَتَيْنِ والأَبْتَر". ألا تَراهُ جعله ذا طُفيَتَيْنِ، لأنَّهُ شبَّهَ الخطَّينِ اللذين على ظهره بذلك. وقال الهُذَ ليّ في الطُّفْي:
عفت غيرَ نُؤْيِ الدارِ ما إنْ تُبينُه *** وأقطاعِ طُفْيٍ قد عفَتْ في المعاقِلِ([4])فأمَّا قولُ القائل:
* كما تَذِلُّ الطُّفَى مِنْ رُقْيَةِ الرَّاقي([5]) *
فإنه أراد ذوات الطُّفَى. والعرب قد تتوسَّع بأكثر من هذا. كما قال:
* إذا حملتُ بِزَّتِي على عَدَسْ([6]) *
أراد: على التي يقال لها عَدَسْ؛ وذلك زْجرٌ للبغال.
فإذا هُمِزَت كان في معنى آخر، يقال طَفِئَت النار تَطْفَأُ، وأنا أطفَأْتُها. فأمَّا الطَّفاء مثل الطَّخاء، وهو السَّحابُ الرَّقيقِ، فهو من الباب الأول، كأنَّه شيءٌ يطفو.
(طفح) الطاء والفاء والحاء. وهو شبيهٌ بالباب الذي قبله. يقال الطُّفَاحة: ما طَفَحَ فوق الشَّيءِ يُطْبَخُ من زُبْدٍ أو غيره، ثمَّ يُحْمَلُ عليهِ  فيسمَّى كلُّ شيءٍ عَلاَ شيئاً فغطَّاهُ طافحاً. يقال طَفَحَ النهرُ: امتلأ. طَفَحَ السَّكرانُ من ذلك، فهو طافح. وطفَّحت الرِّيح القُطنةَ في الهواء، إذا سطعَت  بها.
(طفر) الطاء والفاء الراء كلمةٌ صحيحةٌ، يقال طَفَر: وثَب.
(طفس) الطاء والفاء والسين، يقولون طفس: مات، والطَّفَس الدَّرَن.
(طفن) الطاء والفاء والنون ليس بشيء. على أنهم يقولون: الطُّفَانِيَة نعتُ سَوءٍ في الرّجل والمرأة. والله أعلم بالصواب.
---------------------ـ
([1]) سبق البيت وتخريجه في (1: 167) مادة (أيي).
([2]) أنشده في المجمل واللسان (طفل 429). والكلام بعد مبتور، تقديره: "فالطفل هنا المطر". وفي المجمل قبل إنشاد البيت: "والطفل مطر. قال".
([3]) في الأصل: "تعلم".
([4]) البيت لأبي ذؤيب الهذلي في ديوانه 140 واللسان (طفا). ورواية الديوان واللسان: "عفا غير نؤى الدار"، يعود الضمير إلى "طلل" في بيت قبله. وفي الديوان أيضاً: "ما إن أبينه".
([5]) صدره في اللسان (طفا): * وهم يذلونها من بعد عزتها *.
([6]) انظر اللسان (عدس).

ـ

### [المفردات في غريب القرآن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/mufredat.md) — الراغب الأصفهاني · القرن ١١

- يقال: طفق يفعل كذا، كقولك: أخذ يفعل كذا، ويستعمل في الإيجاب دون النفي، لا يقال: ما طفق. قال تعالى: ﴿فطفق مسحا بالسوق والأعناق﴾ [ص/33]، ﴿وطفقا يخصفان﴾ [الأعراف/22].

### [أساس البلاغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/esas.md) — الزمخشري · القرن ١٢

ط ف ق
طفق يفعل كذا‏.‏
‏"‏ فطفق مسحاً ‏"‏‏.‏

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

طَفِقَ طَفَقاً: لزم. وطَفِق يفعل كذا يَطْفَق طَفَقاً: جعل يَفْعَل وأَخذ. وفي التنزيل: وطَفِقا يَخْصِفان عليهما من وَرَق الجنة. وفي الحديث: فطَفِقَ يُلْقِي إِليهم الجَبُوبَ، وهو من أَفعال المقاربة، والجَبُوب المَدَر. الليث: طَفِق بمعنى عَلِق يفعل كذا، وهو يجمع ظَلَّ وبات، قال ولغة رديئة طَفَق. ابن سيده: طَفَق، بالفتح، يَطْفِق طُفُوقاً لغة؛ عن الزجاج والأَخفش. أَبو الهيثم: طَفِقَ وعَلِقَ وجََعَل وكادَ وكَرَب لا بُدَّ لهنَّ من صاحب يصحبهنّ يوصف بهن فيرتفع، ويطلُبْنَ الفعل المستقبل خاصة، كقولك كادَ زيد يقول ذلك؛ فإِن كَنَيْت عن الاسم قلتَ كاد يقول ذاك؛ ومنه قوله تعالى: فطَفِقَ مَسْحاً بالسُّوقِ والأَعْناق؛ أَراد طَفِق يمسَح مَسْحاً. قال أَبو سعيد: الأَعراب يقولون طَفِق فلان بما أَراد أَي ظَفِر، وأَطْفَقَه الله به إِطْفاقاً إِذا أَظفره الله به، ولئن أَطْفَقَنِي الله بفلان لأَفعلَنّ به.

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* ط ف ق * * طَفِقَ * يفعل كذا أي جعل يفعل وبابه طرب ومنه قوله تعالى ﴿وطفقا يخصفان عليهما﴾ وبعضهم يقوله من باب جلس

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

طفق يفعل كذا، كفرح طفقا: جعل يفعل، وأخذ، وهو من أفعال المقاربة. قال الليث: ولغة رديئة طفق، مثل ضرب طفقا، وطفوقا، وعزاه الجوهري الى الأخفش. وقال ابن سيده: وهي لغة عن الزجاج والأخفش. وقال أبو الهيثم: طفق، وعلق، وجعل، وكاد، وكرب لابد لهن من صاحب يصحبهن يوصف بهن، فيرتفع، ويطلبن الفعل المستقبل خاصة، كقولك: كاد زيد يقول ذلك، فإن كنيت عن الاسم قلت: كاد يقول ذاك. ومنه قوله تعالى: )فطفق مسحا بالسوق والأعناق( أراد: طفق يمسح مسحا. وقوله: إذا واصل الفعل قال شيخنا: هو مثل نقل الحافظ بن حجر في فتح الباري: طفق يفعل كذا: إذا شرع في فعل واستمر فيه. قلت: المعروف في أفعال الشروع هو الدلالة على الشروع فيه مع قطع النظر عن الاستمرار والمواصلة أم لا، ولذلك منعوا خبرها من دخول أن عليه، لما فيها من معنى الاستقبال، فدلالتها على الاستمرار كيف يتصور فتأمل. وقال ابن دريد: خاص بالإثبات يقال: طفق يفعل كذا، ولا يقال: ما طفق يفعل كذا وكذا. وقال أبو سعيد: الأعراب يقولون: طفق فلان بمراده: إذا ظفر. وأطفقه الله به أي: أظفره به، ولئن أطفقني الله به لأفعلن به. وطفق الموضع، كفرح: إذا لزمه، نقله ابن سيده.

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

طَفِقَ يَفْعَلُ كَذَا
1 طَفِقَ يَفْعَلُ كَذَا ذ , (S, Mgh, O, K,) aor. طَفَقَ ; (S, K;) and طَفَقَ, aor. طَفِقَ , (S, O, K,) mentioned by Akh, (S, ISd, O,) and by Zj, (ISd, TA,) as said by some, (S, O,) but pronounced by Lth to be bad; (TA;) inf. n. طَقَقٌ, (S, K, TA, [in some copies of the K, erroneously, طَفْقٌ,]) of the former verb; (S, TA;) and طُفُوقٌ, (S, O, K,) of the latter verb; (S, O;) He set about, began, commenced, took to, or betook himself to, doing such a thing: (S, Mgh, O, TA:) expl. in the K as meaning he continued uninterruptedly the doing of such a thing (وَاصَلَ الفِعْلَ [or in some copies وَصَلَ الفِعْلَ]), and by El-Hلfidh Ibn-Hajar, in the “ Fet-h el-Bلri, ” as meaning he entered upon, began, or commenced, and went on continually, doing such a thing; but it denotes the entering upon the doing of a thing irrespectively of the going on continually or not, and therefore it is not allowable to prefix أَنْ to its predicate: (MF, TA:) it is followed by a future [or an aor., as in the ex. above]: the saying فَطَفِقَ مَسْحًا بِالسُّوقِ وَالْأَعْنَاقِ, in the Kur [xxxviii. 32], (TA,) i. e. He took to severing with the sword [the thighs and the necks], or, as some say, to wiping [or stroking] with his hand [the thighs and the necks], (Bd,) is for طَفِقَ يَمْسَحُ مَسْحًا: (Bd, * TA:) the verb is used only in an affirmative phrase: they do not say مَا طَفِقَ. (IDrd, O, K.) ― -b2- طَفِقَ فُلَانٌ بِمَا أَرَادَ, (Aboo-Sa'eed, O, K, *) a phrase of the Arabs of the desert, (Aboo-Sa'eed, O,) means Such a one attained that which he desired. (Aboo-Sa'eed, O, K. *) ― -b3- And one says طَفِقَ المَوْضِعَ, aor. طَفَقَ , He kept, or clave, to the place. (ISd, K.)

اطفقهُ اللّٰهُ بِهِ
4 اطفقهُ اللّٰهُ بِهِ ذ God caused him to attain him, or it. (Aboo-Sa'eed, O, K.) One says, لَئِنْ أَطْفَقَنِى اللّٰهُ بِهِ لَأَفْعَلَنَّ بِهِ [Verily if God cause me to attain him, or it, I will assuredly do something with him, or it]. (TA.)

### [قاموس سالمون](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/salmone.md) — هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩

طَفَقَ
طَفَقَ I ( n. ac. طَفْق 1 ,  طُفُوْق 27 )
a.  [ Fī ], Set about, began, commenced.

b.  [ Bi ], Obtained.

c.  Clave to ( a place ).

طَفِقَ
طَفِقَ A ( n. ac. طَفَق 4 ),
a.  see supra.

أَطْفَقَ
أَطْفَقَ IV
a.  [ acc. &  Bi ], Made to obtain.

### [كتاب الله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%81%D9%82/sozluk/kitab_allah.md) — مستخلص من الاستعمال القرآني

طفق
طَفِقَ - يَطْفَقُ
طَفِقَ - يَطْفَقُ + كائن + فعلاً أو يفعل + أمراً: انطلق وشرع يفعل الفعل، وظل يزاوله فترة من الزمن: فعل مساعد يدخل على فعل آخر، فيدل على أن الفاعل قد بدء الفعل وظل يفعله مدة من الزمن
﴿فبدت لهما سوآتهما وطفقا يخصفان عليهما من ورق الجنة﴾: عندما بدت لهما سوآتهما بدءا فوراً وسريعاً بخصف ورق الجنة عليهما، وظلا مدة من الزمن يفعلان الخصف
﴿فطفق مسحا بالسوق والأعناق﴾: بدأ بمسح السوق والأعناق، وظل يفعل ذلك مدة من الزمن
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " اليسر والسرعة والفعالية في سير الفعل بعد بدئه"، وهي:
سَرُعَ - يَسْرُعُ (سَرِعَ - يَسْرَعُ)، يَسَرَ - يَيْسِرُ، عَجِلَ - يَعْجَلُ، حَثَّ - يَحُثُّ، طَفِقَ - يَطْفَقُ، دأَبَ - يَدْأَبُ
طفق
 	﴿فدلاهما بغرور فلما ذاقا الشجرة بدت لهما سوآتهما وطفقا يخصفان عليهما من ورق الجنة وناداهما ربهما ألم أنهكما عن تلكما الشجرة وأقل لكما إن الشيطان لكما عدو مبين(22)﴾ الأعراف ﴿فأكلا منها فبدت لهما سوآتهما وطفقا يخصفان عليهما من ورق الجنة وعصى آدم ربه فغوى(121)﴾ طه
 	﴿ردوها علي فطفق مسحا بالسوق والأعناق(33)﴾ ص
مختار الصحاح
● [طفق] ط ف ق: طَفِقَ يفعل كذا أي جعل يفعل وبابه طرب ومنه قوله تعالى ﴿وطفقا يخصفان عليهما﴾ وبعضهم يقوله من باب جلس
الراغب
طفق
- يقال: طفق يفعل كذا، كقولك: أخذ يفعل كذا، ويستعمل في الإيجاب دون النفي، لا يقال: ما طفق. قال تعالى: }فطفق مسحا بالسوق والأعناق﴿[ص/33]،﴾وطفقا يخصفان{ [الأعراف/22].
ملخص اللسان:
1. طفق: طَفِقَ طَفَقاً: لزم.
2. وطَفِق يفعل كذا يَطْفَق طَفَقاً: جعل يَفْعَل وأَخذ.
3. طَفِق فلان بما أَراد أَي ظَفِر،
4. طَفِقَ وعَلِقَ وجََعَل وكادَ وكَرَب لابُدَّ لهنَّ من صاحب يصحبهنّ يوصف بهن فيرتفع، ويطلُبْنَ الفعل المستقبل خاصة،
لسان العرب
● - طفق: طَفِقَ طَفَقاً: لزم. وطَفِق يفعل كذا يَطْفَق طَفَقاً: جعل    يَفْعَل وأَخذ. وفي التنزيل: وطَفِقا يَخْصِفان عليهما من وَرَق الجنة. وفي    الحديث: فطَفِقَ يُلْقِي إِليهم الجَبُوبَ، وهو من أَفعال المقاربة،    والجَبُوب المَدَر. الليث: طَفِق بمعنى عَلِق يفعل كذا، وهو يجمع ظَلَّ وبات،    قال ولغة رديئة طَفَق. ابن سيده: طَفَق، بالفتح، يَطْفِق طُفُوقاً لغة؛ عن    الزجاج والأَخفش. أَبو الهيثم: طَفِقَ وعَلِقَ وجََعَل وكادَ وكَرَب لا    بُدَّ لهنَّ من صاحب يصحبهنّ يوصف بهن فيرتفع، ويطلُبْنَ الفعل المستقبل    خاصة، كقولك كادَ زيد يقول ذلك؛ فإِن كَنَيْت عن الاسم قلتَ كاد يقول    ذاك؛ ومنه قوله تعالى: فطَفِقَ مَسْحاً بالسُّوقِ والأَعْناق؛ أَراد طَفِق    يمسَح مَسْحاً. قال أَبو سعيد: الأَعراب يقولون طَفِق فلان بما أَراد أَي    ظَفِر، وأَطْفَقَه الله به إِطْفاقاً إِذا أَظفره الله به، ولئن    أَطْفَقَنِي الله بفلان لأَفعلَنّ به.
مقاييس اللغة:
(طفق) الطاء والفاء والقاف كلمةٌ صحيحة. يقولون: طفِقَ يفعل كذا كما يقال ظلَّ يفعلُ. قال اللهُ تعالى: ﴿فَطَفِقَ مَسْحَاً بالسُّوقِ والأعناقِ﴾ [ص 33]، ﴿وَطَفِقا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِنْ وَرَقِ الْجَنَّةِ﴾ [الأعراف 22].
القاموس المحيط:
طَفَِقَ يَفْعَلُ كذا، كفرِحَ وضَرَبَ، طَفْقاً وطُفوقاً إذا واصَلَ الفِعْلَ، خاصٌّ بالإِثْباتِ، لا يقالُ ما طَفِقَ، و بمُرادِهِ ظَفِرَ وأطْفَقَهُ اللّهُ به. وطَفِقَ المَوْضِعَ، كَفرِحَ لَزِمَهُ.
تاج العروس:
ط ف ق
طَفِق يفْعَلُ كَذا كفرِح طَفَقاً : جعَلَ يفعَلُ وأخذَ وهو من أفْعالِ المُقارَبَة . قال الليْثُ : ولُغَة رَديئة طَفَق مثل ضَرَبَ طَفْقاً وطُفوقاً وعَزاه الجَوْهَريّ الى الأخْفَش . وقال ابنُ سيدَه : وهي لُغة عن الزّجّاج والأخفَش . وقال أبو الهَيثَم : طَفِق وعلِقَ وجَعَل وكادَ وكَرَب لابُدّ لهُنّ من صاحِب يصْحَبهنّ يوصَف بهنّ فيرتَفِع ويطلُبْن الفِعْلَ المُسْتَقْبَل خاصّةً كقولك : كادَ زيْدٌ يقول ذلك فإن كنَيْتَ عن الاسمِ قلت : كادَ يقول ذاك . ومنه قولُه تعالَى : ( فطَفِقَ مَسْحاً بالسّوقِ والأعْناقِ ) أراد : طَفِق يمْسَحُ مسْحاً . وقولُه : إذا واصَلَ الفِعْلَ قال شيخُنا : هو مثَلُ نقْلِ الحافِظِ بنِ حَجَرٍ في فتح الباري : طَفِقَ يفعَل كذا : إذا شرَعَ في فِعْلٍ واستمرّ فيه . قلتُ : المَعروفُ في أفعال الشّروعِ هو الدّلالة على الشّروعِ فيه مع قطْعِ النّظَر عن الاستِمرار والمُواصَلة أم لا ولذلِك مَنَعوا خبَرَها من دخولِ أنْ عليه لما فِيها من مَعْنى الاستِقْبال فدَلالتُها على الاستِمرار كيْفَ يُتَصَوَّر فتأمّل . وقال ابنُ دُرَيد : خاصٌّ بالإثباتِ يُقال : طفِقَ يفعَلُ كذا ولا يُقال : ما طَفِقَ يفعلُ كذا وكذا . وقال أبو سعيد : الأعرابُ يَقولون : طفِقَ فلانٌ بمُرادِه : إذا ظَفِر . وأطْفَقَه اللهُ به أي : أظفرَه به ولَئن أطْفَقَني الله به لأفْعَلنّ به . وطفِقَ الموضِعَ كفَرح : إذا لزِمَه نقَله ابنُ سيدَه
