# جذر غصب (غ-ص-ب)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B5%D8%A8

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Gasp etmek

- الحروف: غ - ص - ب
- في القرآن: الورود: ١ · الآيات: ١ · الصيغ: ١
- المعاجم: ١٠

## الصيغ (١)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [غَصْبًا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/siga/%D8%BA%D9%8E%D8%B5%D9%92%D8%A8%D9%8B%D8%A7.md) | فَعْلًا | Gasp etmek | ١ | ١ | [١٨:٧٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/ayet/18:79.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ١٠ (الإجمالي: ١٤)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [عيب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٩ · Onu kusurlu kılarım
2. [سفن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%81%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٦ · Gemi
3. [وري](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B1%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · Arka
4. [بحر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%AD%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · Bahr deniz demektir
5. [سكن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%83%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · “Sikkin” bıçak demektir
6. [رود](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
7. [ملك](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%84%D9%83.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Melekut, tüm kainatı mülk olarak varlığını ifade eder
8. [أخذ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
9. [عمل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%85%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Amele iş yapmaya alıştırılmış deve veya öküz demektir
10. [كون](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Kevn, tepe demektir

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | غصب |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [نهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D9%87%D8%A8.md), [سلب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%84%D8%A8.md), [قهر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1.md) |
| Zıt Kök | [وهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin üzerindeki örtüyü, tüyü veya hakkı ıslatıp yumuşatmadan, zorla ve kaba kuvvetle kazıyıp çekip almak |
| Çekirdek Özet 2 | Hukuki ve meşru bir dayanak olmaksızın, salt iktidar veya güç kullanarak başkasına ait mülkü zorla ve açıkça temellük etme eylemi |
| Çekirdek Özet 3 | Meşru mülkiyet ve rıza prensibinin kaba cebir yoluyla ihlal edildiği keyfî tahakküm durumu |
| Kritik Hata Riski | Gasp eylemini gizli hırsızlık ([سرق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%B1%D9%82.md)) veya savaş ganimeti ([غنم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D9%86%D9%85.md)) ile karıştırarak, fiilin açık cebir, mukavemetsiz bırakma ve keyfî elkoyma niteliğini göz ardı etmek |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| غص | Boğulma, sıkışma, içe doğru tıkanma ve hareketin engellenmesi anlamını taşır; nitekim [غصص](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%B5.md) kökünde lokmanın boğazda tıkanıp kalması ve nefesi kesmesi bu çekirdeğin somut tezahürüdür. | ب | İçe kapanan ve tıkayan sıkıştırma hareketine dahil olma, doğrudan temas kurma ve nesneye yönelme anlamı katarak soyut tazyiki, dış dünyada bir nesneyi veya mülkü zorla kavrayıp yerinden koparma eylemine dönüştürür. |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| غ | Göz imgesinden türetme; perdeleme, örtme, karanlık niyet ve derin odaklanma | Eylemin ardındaki meşruiyetten yoksun, karanlık ve saldırgan niyeti, hedefe dikilen açgözlü dikkati temsil eder. |
| ص | Olta, bitki; yakalama, peşine düşme, kıstırma ve sıkıştırma | Hedefin kaçamayacağı biçimde abluka altına alınmasını, baskı altına alınıp kıskaca sokulmasını simgeler. |
| ب | Ev, çadır; iç, barınma, korunak ve mülkiyet alanı | Başkasının dokunulmaz korunağına, meşru mülk alanına veya tasarruf sahasına fiilen girilmesini ifade eder. |
| غصب | Karanlık bir hırsla yönelip hedefi kıskaca alarak onun korunaklı mülk alanını zorla ve cebren ele geçirme hareketi | Harflerin birleşimi, meşruiyet sınırını aşan bir gücün korumasız bir varlığı kıstırarak elindekini zorbalıkla söküp alması hareketini oluşturur. |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Tabaklanacak deriyi ıslatıp yumuşatmadan, kimyasal işlemden geçirmeden üzerindeki kıl veya yünü kaba kuvvetle, çekerek ve kazıyarak zorla sökmek غَصَبْتُ الجِلْدَ. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Veri bulunamadı |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis ve bedevi rivayetlerinde bir kimsenin malını baskı ve açık zorbalıkla elinden alma anlamında kullanılmış; ayrıca kadının rızası hilafına zorlanması durumu غَصَبَهَا نَفْسَهَا istiaresiyle ifade edilmiştir. |

المصدر: Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Asās al-Balāgha.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça غصب kökü, Sami dil ailesinin Güney-Batı kolunda belirginleşen ve özellikle cebir, baskı yoluyla zorla alma semantiğini taşıyan özgün bir gövdedir. Kuzeybatı Sami dillerinde (İbranice ve Aramice) doğrudan birebir ses denkliğiyle غ-ص-ب dizilişi yerine kökün semantik yükünü karşılayan farklı kökler (örneğin İbranice גזל / gazal "zorla almak, soymak, gasp etmek") öne çıkmaktadır. Arapça içerisinde kök, fiziksel dünyada derinin tüyünün tabii usulü dışında zorlanarak koparılması eyleminden mülkiyet ve hukuk alanındaki zorbalığa doğru düzenli bir semantik genişleme sergilemiştir. Doğu Sami (Akadca) katmanında bu kök yapısıyla doğrudan örtüşen ikna edici bir leksikal karşılık tespit edilmemiştir; kökün Arapça içindeki gelişimi fiziksel kazıma ve koparma fiilinden kurumsal cebre doğru şekillenmiştir.

درجة الثقة: Güçlü

المصدر: Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | غصب | Fiziksel olarak deriden kılı zorla ve kuru kuruya kazıma hareketinden, hukuken bir mala cebren el koyma anlamında soyutlanmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Arapçaya özgü daralma ve gelişim | Kuzeybatı Sami dillerindeki paralel cebir kökleriyle kavramsal ortaklık taşımakla birlikte, üç harfli form Arapça leksikonunda yoğunlaşmıştır. | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında doğrulanmış bir soydaş form tespit edilmemiştir. | Veri bulunamadı |

المصدر: Lisān al-ʿArab, Lane's Lexicon, David Cohen.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| غصب | Anlamlı | Zorla almak | Bir şeyi zulüm ve cebir yoluyla, meşru dayanak olmaksızın zorla çekip almak. | Hedef kök; Kur'an'da geçer. |
| [غبص](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%A8%D8%B5.md) | Anlamlı | Göz kusuru | Gözün çapaklanması, kirpiklerin dökülmesi veya görme zayıflığı. | Çekirdek anlamla doğrudan zıtlık veya ortaklık taşımaz; Kur'an'da geçmez. |
| [صغب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%BA%D8%A8.md) | Anlamlı | Ses çıkarma, ciyaklama | Kuş veya çocukların açlık ve güçsüzlük sebebiyle zayıf sesle bağırması. | Güçsüzlük ve tazyik hissi barındırır; Kur'an'da geçmez. |
| [صبغ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%BA.md) | Anlamlı | Boyamak, daldırmak | Bir nesneyi bir sıvıya batırıp rengini değiştirmek, bütünüyle nüfuz etmek. | Kur'an'da geçer; renklendirme ve dönüştürme anlamı taşır. |
| بغص | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |
| بصغ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde bu harf dizilimi mühmel kabul edilmiştir. | Kur'an'da geçmez. |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| غصب | Merkez | Cebren mülk edinme | Güç kullanarak, açıkça ve mukavemeti kırarak haksızca el koymak. | Sahibinin gözü önünde, karşı koyamayacağı otorite veya kaba kuvvetle malı çekip almaktır. |
| [نهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D9%87%D8%A8.md) | Komşu | Yağmalama | Açıkta bulunan veya korumasız kalmış bir şeyi kapıp kaçmak, kargaşa anında talan etmek. | غصب eylemindeki gibi kalıcı mülk edinme kastından ziyade aceleyle kapıp götürme esastır. |
| [سلب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%84%D8%A8.md) | Komşu | Soyup alma | Üzerinde taşınan veya yapışık olan elbiseyi, silahı ya da teçhizatı sıyırıp almak. | Nesneyi taşıyıcısından veya yerinden doğrudan soyup çıkarma hareketine odaklanır. |
| [قهر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%87%D8%B1.md) | Komşu | Boyun eğdirme | Karşı tarafı iradesiz bırakacak derecede mutlak galebe ve üstünlük kurmak. | Mülkün kendisinden ziyade karşı iradenin bütünüyle ezilmesini ve kırılmasını anlatır. |
| [وهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) | Zıt | Karşılıksız verme | Hiçbir zorlama, bedel ve baskı olmaksızın sırf rıza ve lütufla mülkü devretmek. | غصب zorla ve haksızca alırken, [وهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) gönül rızasıyla ve karşılıksız verir. |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | غصب | Zorla ve haksızca el koymak | Zulüm ve açık cebirle başkasının hakkını temellük etme fiilidir. | Kesin |
| Latince | usurpatio, rapina | Gasp, zorla alma | Rapina açık şiddetle el koymayı, usurpatio ise yetkisiz ve haksız temellükü karşılar. | Güçlü |
| İngilizce | usurpation, extortion, expropriation by force | Gasp etme, cebren el koyma | Usurpation meşru hakkı veya makamı zorla işgal etmeyi, extortion ise baskıyla almayı ifade eder. | Güçlü |
| Almanca | Usurpation, gewaltsame Aneignung | Zorla temellük, gasp | Hukuki meşruiyeti olmaksızın kaba güç veya iktidar zoruyla mülkü ele geçirme durumunu tam karşılar. | Güçlü |
| Fransızca | usurpation, spoliation | Gasp, yağma ve soyma | Spoliation özellikle otoritenin mülkü zorla ve haksızca soymasını, usurpation ise haksız hak iddiasını içerir. | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| غَصْبًا | Siyasi ve askeri otoritenin sağlam mülklere zorla ve tazminatsız el koyması | Hükümdarın sağlam gemileri zorbalıkla müsadere etmesi tehdidi bağlamında, meşruiyeti olmayan devlet terörü ve keyfî elkoyma yüzüdür; Kehf [18:79](https://lisan.digital/ar/ayet/18:79.md). |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi adalet ve zulüm meselesi | Allah'ın mülkünde dilediği gibi tasarruf etmesi ve kula ait bir hakkın gasbedilmesinin imkânsızlığı; zulmün kul fiillerinde tecelli eden bir sınır aşımı olması tartışması. | Haksız yetki kullanımı ve yaratılmışlar arası adaletsizliğin ontolojik sınırları. |
| Fıkıh | Gasp ve tazminat hukuku (Kitābü'l-Gasb) | Gasbedilen malın aynen iadesi, telef olmuşsa misli veya kıymetinin tazmini, gasıp elindeki malın menfaatlerinin tazmini ve gasp edilen arazide namaz kılmanın hükmü. | Hukuki ehliyet ve rıza olmaksızın tesis edilen zilyetliğin geçersizliği ve mutlak tazmin sorumluluğu. |
| Tefsir | Hızır ve Mûsâ kıssası (Kehf suresi) | Zahirde kusurlu kılınan geminin daha büyük bir kötülükten (zalim kralın gasbından) korunması hikmeti ve ehven-i şerreyn kuralı. | Zahiri zararın, mutlak cebir ve istibdat karşısında mülkiyeti koruyucu bir kalkan haline gelmesi. |
| Hadis | Kul hakkı ve haram kazanç | Başkasına ait bir karış toprağı dahi haksızca gasbedenin kıyamet günü yedi kat yerden o toprakla cezalandırılacağına dair nebevi uyarılar. | Ahirette ağır mesuliyet doğuran, affı hak sahibinin rızasına bağlı bulunan mutlak haram. |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul hakkı ve mülkiyetin kutsallığı | Haram zilyetlik | Sınır ihlali | Yaratıcının belirlediği mülkiyet ve tasarruf sınırlarının kaba kuvvetle çiğnenmesi durumudur. | Kesin |
| İlmi | Bilgi felsefesi ve metodoloji | İntihal ve tahrif | Yetkisiz sahiplenme | Hakikate veya birikime dayanmayan, başkasının fikri emeğini zorla veya hileyle kendine mal etme davranışı. | Muhtemel |
| Siyasi | Otorite ve kamu hukuku | İstibdat ve keyfî müsadere | Hukuksuz temellük | Meşruiyetini yitirmiş iktidarın tebaasının servetine ve haklarına kanunsuz biçimde el koyması. | Kesin |
| İktisadi | Piyasa ve mülkiyet düzeni | Rızasız kaynak transferi | Mülkiyet güvenliğini yok etme | Üretim ve mübadele süreçlerini tahrip eden, sermaye birikimini ve serbest sözleşme hürriyetini felç eden cebir. | Kesin |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Dışsal zorlayıcı kuvvet (vektörel deplasman) | Bir sistemdeki parçacığın kendi doğal dengesinden, iç dinamikleri dışındaki baskın ve harici bir kuvvet vektörüyle zorla koparılıp başka bir konuma taşınması. | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Müsadere ve ilhak (cebri tasarruf) | Meşru sözleşme ve rıza mekanizmalarının askıya alınarak, gücü elinde bulunduranın zayıfın mülkünü ve egemenlik alanını tek taraflı iradeyle kendine katması. | Kesin |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kavramı yalnızca bireyler arasındaki adi eşya hırsızlığına veya kaba sokak kapkaççılığına indirgemek. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'daki tek kullanımında kavram, tebaanın mülkünü denetimsizce ve keyfî olarak yağmalayan kurumsal/siyasi iktidarın zorbalığını ([ملك](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%84%D9%83.md) otoritesinin gasbını) tanımlar. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetteki kralın tavrını basit bir eşkıyalık gibi görmek; devlet eliyle veya siyasal güçle yapılan kurumsal müsadere ve mülkiyet ihlallerinin ayetin ana hedefi olduğunu kavrayamamak. |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın mülkiyet güvenliğine ve zalim iktidarların keyfî tasarruflarına bakışını ortaya koyar; ayrıca görünürdeki bir hasarın (geminin delinmesi) daha büyük bir yıkımı (gasbı) önleyici bir strateji olabileceğini gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kehf suresindeki kıssa ekseninde (Kehf [18:79](https://lisan.digital/ar/ayet/18:79.md)) ve dolaylı olarak kamu otoritesinin haksız kazanç ve müsadere yollarını yasaklayan ayet bağlamlarında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Hızır'ın gemiye zarar verme fiilini haksız bir saldırı zanneden zahirci bakışı düzeltir; bazen küçük bir kusurun, zalim otoritenin açgözlü iştahını keserek mülkü asıl sahibinde bırakan hikmetli bir koruma olduğunu öğretir. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Islatılıp yumuşatılmamış derinin üzerindeki tüyü kaba kuvvetle ve zorla kazıyıp koparmak.
- Soyut anlam: Bir kimseye ait meşru mülkiyeti, hakkı veya tasarruf yetkisini açık bir cebir ve kaba iktidar kullanarak rıza dışı elinden alma fiili.
- Sistematik karşılık: Hukuki ve ahlaki meşruiyetten yoksun, güce dayalı tek taraflı el koyma (usurpation/spoliation) mekanizması.
- LaTeX modeli: $$M_0 \xrightarrow{F_z} M_g \quad (R = 0, \quad F_z > F_d)$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $M_0$ meşru sahibine ait başlangıçtaki mülkiyet durumunu, $M_g$ ise haksız el koyma sonucu oluşan gayrimeşru zilyetliği temsil eder. $F_z$ uygulanan harici zorbalık ve kaba kuvveti, $F_d$ ise mülk sahibinin gösterebildiği direnci ifade eder. $F_z > F_d$ şartı kaba kuvvetin direnci kırdığını, $R = 0$ şartı ise bu devirde meşru rıza faktörünün bütünüyle sıfırlandığını gösterir.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ١)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/occurrences?meal=IK

### [الكهف ١٨:٧٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/ayet/18:79.md) — غَصْبًا

أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَهَا وَكَانَ وَرَاءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا

## المعاجم (١٠)

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

باب الغين والصاد والباء معهما
غ ص ب، ص ب غ يستعملان فقط غصب: الغَصْبُ: أخذ الشيء ظلماً وقهراً.
صبغ: الصِّبْغُ والصِّباغُ ما يلون به الثيابُ.
والصَّبْغُ مصدره، والصِّباغة حِرْفةُ الصَّبْاغِ.
والصِّبْغُ والصِّباغُ: ما يُصْطَبَغُ في الأطعِمةِ ونحوها أي يُؤتَدَمُ، قال تعالى: "وصبعٍ للآكلين".
وصِبْغةٌ الله: الملةُ التي يمل بها المسلمون أي يدينون بها.
والأصبَغُ من الطير: ما أبيض ذنبه، والأسمُ الصِّبْغةُ.
وصَبَغَتِ الناقة لغة في سَبَغَت يعني: جاءَتْ بَولَدِها تامّاً والمَصْبَغُ: المكان الذي يُصْبَغُ فيه، والمصدر المَصْبَغُ أيضاً، يقال: صَبَغْتُه مَصْبَغاً.

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

الغصْب: أخذ الشيء ظُلماً. تقول: غَصَبَه منه، وغَصَبَه عليه، بمعنًى. والاغتصاب مثله؛ والشيء غَصْبٌ ومَغْصوب.

### [تهذيب اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — الأزهري · القرن ١٠

غ ص ب
غصب ، غبص ، صبغ ، صغب : ( مستعملة ) .
غبص : قلت : لم أجد في حَرْفِ غبص غيرَ مَا وَجَدْتُهُ في ( نوادر الأعرابِ ) أخَذْتُهُ مُغَابَصةً ومُغافَصَةً : أي : مُعَازَّةً .
غصب : قال الليث : الْغَصْبُ أخْذُ الشيء ظلماً وقهراً ، قلت : وسمعتُ العرب تقول : غَصَبْتُ الْجِلْدَ غَصْباً إذا كَدَدْتَ عنه شعره أو وبرَه قَسْراً ولم تعطنه حتى يسترخي عنه شعرُه أو صُوفهُ فَيُمْرَطَ ، وإذا أرادوا ذلك بَلُّوا الجِلْدَ بالماء وأبوال الإبل ، ثم أعملوه وهو مدرج مَطْوِيّ فيسترخي عنه شعره .
ويقال : اغتَصَبَ فلانٌ فلاناً مَالَهُ اغتِصاباً .
صغب : أهْمَلَهُ الليث .
وقال أبو تراب : سمعت الباهِليَّ يقول : يقال لِبيْضَةِ القَمْلَةِ صُغَابٌ وصُؤَابٌ .
ويقال للجائع سَاغِبٌ وسَغْبانُ وصَغبانُ .
صبغ : قال الليث : الصِّبغُ والصِّباغُ ما يلوَّنُ به الثِّيابُ والصَّبْغُ المصدَرُ ، والصِّبَاغَةُ حِرْفَةُ الصَّبَّاغِ .
قال : والصِّبغُ والصِّباغُ ما يُصْطَبَغُ به من الأُدْمِ .
قال الله جلَّ وعز في الزَّيْتُونِ : ( وَصِبْغٍ لِّلأَكِلِيِنَ ) ( المؤمنون : 20 ) ، يعني : دُهْنَه .
وقال الفراء : يقول الآكلونَ يَصْطَبِغُونَ بالزَّيتِ ، فجعل الصِّبْغَ الزَّيتَ نفسه .
وقال الزجاج : أراد بالصِّبغِ الزَّيتونَ في قول اللَّهِ : ( وَصِبْغٍ لِّلأَكِلِيِنَ ( قلت : وهذا أجوَدُ القَوليْنَ ، لأنه قد ذكر الدُّهْنَ قبله قال : وقوله : ( تَنبُتُ بِالدُّهْنِ ) ( المؤمنون : 20 ) أي : تَنْبُتُ وفيها الدُّهنُ أو ومعها دُهنُ كَقَوْلِكَ : جَاءَني زيد بالسَّيفِ ، أي : جاءني ومعه السَّيْفُ .
وقال غيره : صَبِيغٌ : اسم رجل كان يَتَعَنَّتُ الناس بسُؤالاتٍ مشكلةٍ من القرآن فأمر عمر بن الخطاب بِتَأدِيبِه ونَفْيِهِ إلى البصرةِ وكتَبَ إلى أبي موسى أَنْ ينهى الناس عن مُجالَسَتِهِ .
وقال الليث : والأَصْبَغُ من الطير ما ابْيضَّ أَعلى ذَنبه .
وقال أبو عبيدة : إذا شابت ناصِيةُ الفَرَسِ فهو أسْعَفُ ، فإِذا ابْيَضَّتْ كلها فهو أصبغُ قال : والشَّعَلُ : بَيَاضٌ في عُرضِ الذَّنَبِ فإِن ابيض كلُّه أو أطْرَافه فهو أصبغ قال : والْكَسَع أن تَبْيَضَّ أطراف الثُّنَنِ فإِن ابيَضَّتِ الثُّنَنُ كلها في يَدٍ أو رجْلٍ ولم تَتَّصِلْ بِبَياض التَّحْجيِل فهو أصبغُ أيضاً .
أبو عبيدة عن أبي زَيدٍ قال : إذا ابيَضَّ طَرَف ذَنَبِ النّعْجَةِ فهي صَبْغاءُ ، قلت : والصَّبغاءُ نَبْتٌ معروفٌ .
وجاء في الحديث : ( هل رأيتم الصَّبغاءَ ، ما يلي الظِّل منها أصفَرُ أو أبيض ) ، وذلك أن الطاقَةَ الغضَّةَ من الصَّبغاء حين تطلع الشمس يكون ما يَلي الشمس من أعاليها أبْيضَ وما يلي الظِّلَّ أخْضَرَ كأنَّها شُبِّهَتْ بالنَّعجةِ الصَّبْغاءِ .
وفي الحديث أنهُ قال : ( فَيَنْبتون كما تَنْبتُ الحبَّة في حَمِيل السَّيْلِ ألم ترَوها ما يلي الظِّل منها أصيْفرٌ أو أبيض وما يلي الشمس منها أخَيضِرُ ، وإذا كانت كذلك فهي صبغاء ، قال ابن قتَيبَة : شَبَّهَ نَباتَ لحومهم بعدَ إحْراقِها بِنَبات الطاقة من النَّبتِ حين تطلع وذلك أنها حين تطلع تكون صبغاءَ ، فما يلي الشمس من أعاليها أخضر وما يلي الظِّل أَبيض .
وقال ابن الأنباري في قولهم : قد صَبَغوني في عيْنِك .
قال : معناه : غيرُونِي عندَك وأخبرُوا أني قد تغيّرْتُ عما كنتُ عليه .
قال : والصَّبْغُ في كلام العرب التغييرُ ، ومنه صُبغَ الثوبُ إذا غُيِّرَ لونه وأُزيل عنْ حاله إلى حال سوادٍ أو حمرة أو صُفرة ، قالَ : وقيل : هو مأخوذ مِن قولهم : صَبغوني في عينِك وصَبغوني عندك ، أي أشارُوا إليكَ بأني موْضعٌ لما قصدتني به من قول العرب صَبَغْتُ الرجل بعيني ويدِي أي أشرتُ إليه .
قال الأزهري هذا غَلَطٌ ، إذا أرادَتِ
العربُ الإِشارة بعَيْب أو غيره قالوا : صَبَعْتُ بالعين ، قاله أبو زيد ، قال أبو بكر : وقال أَبو العباس : قال الفراءُ : صَبَغتُ الثوب أصْبُغُه وأصْبَغُهُ وأصبِغه ثلاث لغاتٍ ويقال : ناقةٌ صابِغٌ إذا امتلأ ضَرْعُهَا وحَسَنَ لونهُ ، وقد صَبُغَ ضَرْعُها صُبُوغاً وهي أجودها محلبةً وأحبها إلى الناس ، وصَبَغَتْ عضلَةُ فلان إذا طالت تَصْبُغُ وبالسين أيضاً ، وصَبَغَت الإبلُ في الرعي تَصْبُغُ فهي صَابِغة قال جَنْدَلٌ الطهوي يصفُ إبلاً :
قطَعْتها بِرُجَّع أبْلاءِ
إذا اغْتَمسْنَ مَلَثَ الظُّلماءِ
بالقوم لم يصبُغْن في عَشاءِ
ويروى : لم يصبُؤونَ في عَشاء يقال : صَبأ في الطعام إذا وضَعَ فيه رأسَه .
وقال أبو حاتم : سمعتُ الأصمعيَّ وأبا زيد يقولانِ : صبغتُ الثوْبَ أصبُغه وأصبَغه صِبَغاً حسناً ، الصادُ مكسورةٌ والباءُ متحركة ، والذي يُصبغُ به الصبغُ بسكونِ الباء مثلُ الشِّبَع والشِّبْع .
وأنشد :
واصْبغ ثيابي صِبَغاً تحقيقاً
مِن جيِّد العُصْفُر لا تشرِيقا
والتشرِيقُ : الصَّبْغُ الخفيفُ .
وقال الله تعالى : ( صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً ) ( البقرة : 138 ) .
قال الفراء : إنما قيلَ : صبغةً لأن بعضَ النصارى كانوا إذا وُلدَ المولودُ جعلوه في ماءٍ لهم كالتطهير فيقولون هذا تَطهِيرٌ له كالختانةِ فقال اللَّهُ جل وعزّ : قل ) صِبْغَةَ اللَّهِ ( يأمرُ بها محمداً ( صلى الله عليه وسلم ) وهي الختانَةُ اخْتَتنَ إبراهيم وهي الصِّبغةُ ، فجرتِ الصِّبْغة على الخِتانة لصَبغهمُ الغلمانَ في الماء ونصبَ ) صِبْغَةَ اللَّهِ ( لأنه ردَّها على قوله : بل نتبعُ ملة إبراهيمَ ونتبعُ صبغةَ الله .
وقال غيرُ الفراء : أضمرَ لها فعلاً اعرِفوا صبغةَ الله وتدبَّرُوا صبغة الله وشِبه ذلك ، ويقال : صَبَغَتِ الناقة مشافِرَها في الماء إذا غَمَستها ، وصبغَ يدُه في الماء .
وقال الراجز :
قد صَبَغَتْ مشافِراً كالأشبار
تُرْبى عَلَى ما قُدَّ يفريه الفارْ
مَسْكَ شَبُوبَين لها بأَصبار
قلت : فَسَمَّت النصارى غَمْسَهم أولادَهم في ماء فيه صِبغٌ صَبغاً لغمْسِهم إياهمْ فيه ، والصَّبغُ الغمْسُ .
وقال اللحيانيُّ : تَصَّبَغُ فلانٌ في الدِّينِ تصبُّغاً وصِبْغةً حسنة .
وقال أبو عمرو : كلُّ مَا تُقرِّب به إلى الله فهوَ الصِّبغةُ .
أبو عبيد عن الأصمعي : إذا ألقتِ الناقةُ ولدَها وقد أشعرَ قيلَ : سبّغتْ فهي مُسَبِّغ .
قلتُ : ومن العَربِ من يقول : صَبَّغتْ بالصاد فهيَ مُصَبِّغٌ ، والسينُ أكثرُ ، ويقال : أصبغتِ النخلةُ فهي مُصْبغ ، إذا ظهر في بُسرِها النضجُ ، والبسْرَةُ التي قد نضجَ بعضُها هي الصُّبغةُ تقول : نزعْتُ منها صُبغة أو صُبْغتين .
وقال أبو زيد : يقال : ما تركتُه بصِبْغ الثمن ، أيْ لم أتركهُ بثمنِه الذي هو ثمنُه ، ويقال : ما أخذتُه بصبْغ الثمنِ ، أي لمْ آخذْه بثمنِه الذي هو ثمنه ، ولكني أخذْتُه بِغلاءٍ .

### [أساس البلاغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/esas.md) — الزمخشري · القرن ١٢

غ ص ب
غُصِبَ على عقله‏.‏
واغتصبت فلانة نفسها‏:‏ جومعت مقهورة‏.‏

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

الغَصْبُ: أَخْذُ الشيءِ ظُلْماً.
غَصَبَ الشيءَ يَغْصِـبُه غَصْباً، واغْتَصَبَه، فهو غاصِبٌ، وغَصَبه على الشيءِ: قَهَره، وغَصَبَه منه. والاغْتِصَابُ مِثْلُه، والشَّيْءُ غَصْبٌ ومَغْصُوب. الأَزهري: سمعت العرب تقول: غَصَبْتُ الجِلْدَ غَصْباً إِذا كَدَدْتَ عنه شَعَرَه، أَو وَبَره قَسْراً، بِلا عَطْن في الدِّباغِ، ولا إِعْمالٍ في نَـدًى أَو بَوْلٍ، ولا إِدراج. وتكرّر في الحديثِ ذِكْرُ الغَصْبِ، وهو أَخْذُ مالِ الغَيْرِ ظُلْماً وعُدْواناً. وفي الحديث: أَنه غَصَبَها نَفْسَها: أَراد أَنه واقَعَها كُرْهاً، فاستعاره للجِماعِ.

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* غ ص ب * * الغَصْبُ * أخذ الشيء ظُلما وبابه ضرب تقول * غَصَبَهُ * منه وغَصبه عليه و * الاغْتِصَابُ * مثله والشيء * غَصْبٌ * و * مَغْصُوبٌ

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

غصبه يغصبه غصبا: أخذه ظلما، كاغتصبه وهو غاصب. غصب فلانا على الشيء: قهره، والاغتصاب مثله. غصب الجلد غصبا، إذا أزال عنه شعره ووبره نتفا وقشرا بلا عطن في دباغ ولا إغمال بالغين المعجمة في ندى أو بول ولا إدراج. قال الأزهري: سمعت ذلك عن العرب. وفي لسان العرب: وقد تكرر ذكر الغصب في الحديث، وهو أخذ مال الغير ظلما وعدوانا. وفي الحديث أنه غصبها نفسها أراد أنه واقعها كرها فاستعاره للجماع.

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

غَصَبَهُ
1 غَصَبَهُ ذ , (S, A, Msb, K,) aor. غَصِبَ , (Msb, K,) inf. n. غَصْبٌ; (S, Mgh, Msb;) and ↓ اغتصبهُ; (S, Msb, K;) He took it wrongfully, unjustly, or injuriously; (S, A, Mgh, K;) or by force; (Mgh, Msb;) مِنْهُ and عَلَيْهِ [i. e. from him], both meaning the same. (S.) الغَصْبُ repeatedly occurs in the traditions, signifying The taking another's property wrongfully, unjustly, injuriously, or by violence. (L.) But as employed in law, it means The taking property that has a price and is forbidden, without the permission of its owner, without stealthiness: therefore it does not rightly apply in the case of an animal that has died a natural death or not been slaughtered according to the law, because it is not property; nor in the case of the free person, in like manner; nor in the case of the wine of the Muslim, because it has not a price; nor in the case of the property of him with whom one is at war, because it is not forbidden; the saying “ without the permission of the owner ” precludes the trust, or deposit; and the saying “ without stealthiness ” excludes theft. (KT.) ― -b2- One says also, غَصَبْتُهُ مَالًا and غَصَبْتُ مِنْهُ مَالًا I took property from him [wrongfully, &c., or] by force. (Msb.) ― -b3- And غَصَبَهَا نَفْسَهَا (Msb, TA) and نفسها ↓ اغتصبها (Msb) (tropical:) He violated her; forced her; had connection with her against her will; (TA;) or constuprated her by force. (Msb.) ― -b4- And غَصَبَ فُلَانًا عَلَى الشَّىْءِ (K, TA) and ↓ اغتصبه (TA) He compelled such a one by force to do the thing. (K, TA.) ― -b5- And غَصَبَ الجِلْدَ, (K, TA,) inf. n. as above, (TA,) (assumed tropical:) He removed from the skin its hair and its fur by plucking and peeling, without subjecting it to the process termed عَطْنٌ, in the tan, and without اـِغْمَال [i. e. burying it] in moist earth, (K, TA,) or [soaking it in] urine [to loosen the hair and fur], and without folding it up: so Az heard it expl. by the Arabs. (TA.)

غاصبهُ اـِيَّاهُ
3 غاصبهُ اـِيَّاهُ ذ , accord. to Freytag, signifies He took it from him by violence: but for this he has not named any authority.]

8 اـِغْتَصَبَ see 1, in three places. ― -b2- One says also, of a woman, اُغْتُصِبَتْ نَفْسَهَا, meaning (tropical:) She was constuprated by force; (A, Mgh, Msb;) as also اُغْتُصِبَتْ عَلَى نَفْسِهَا. (Msb.)

غَصْبٌ
غَصْبٌ ذ and ↓ مَغْصُوبٌ A thing taken wrongfully, unjustly, injuriously, (S, Mgh,) or by force: (Mgh, Msb:) the former originally an inf. n. (Msb.)

غَاصِبٌ
غَاصِبٌ ذ One taking, or who takes, a thing wrongfully, unjustly, injuriously, (TA,) or by force: pl. غُصَّابٌ. (Msb.)

مَغْصُوبٌ
مَغْصُوبٌ ذ : see غَصْبٌ. ― -b2- مَغْصُوبٌ لَهُ and مِنْهُ A man from whom a thing has been taken [wrongfully, unjustly, injuriously, or] by force. (Msb.)

### [قاموس سالمون](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/salmone.md) — هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩

غَصَبَ
غَصَبَ I ( n. ac. غَصْب 1 )
a.  [ acc. &  Bi ], Snatched, rent, tore from; took by force from.

b.  [ acc. &  'Ala ], Forced, compelled, constrained to.

c.  Violated, forced, outraged.

غَاْصَبَ
غَاْصَبَ III ,
a.  Used violence to.

b.  Took by violence.

تَغَاْصَبَ
تَغَاْصَبَ VI ,
a.  Used violence to each other.

اِنْغَصَبَ
اِنْغَصَبَ VII
a.  [ coll. ], Was forced, compelled, constrained,

اِغْتَصَبَ
اِغْتَصَبَ VIII ,
a.  see I (a) .

غَصْب
غَصْب 1 ,
a.  Violence, force, compulsion, constraint.

b.  Theft; plunder.

غَاْصِب
غَاْصِب 21 . ( pl. reg. &  غُصَّاْب 29 ),
a.  Violent; tyrannical; oppressor.

اِغْتَصَبَ
N. Ag. اِغْتَصَبَ VIII ,
a.  see 21 .

اِغْتَصَبَ
N. Ac. اِغْتَصَبَ VIII ,
a.  Violence, force; oppression, tyranny.

غَصْبًا عَنْهُ
غَصْبًا عَنْهُ
a.  Against his will, in spite of him.

غُصْلُب
غُصْلُب
a.  Tall, slim.

### [كتاب الله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D8%B5%D8%A8/sozluk/kitab_allah.md) — مستخلص من الاستعمال القرآني

غصب
غَصَبَ - يَغْصِبُ - غَصْب - غَصْبَاً
غَصَبَ - يَغْصِبُ + كائن + شيئاً + من كائن: يأخذ شيئاً يملكه آخر عنوة وقهراً وظلماً دون وجه حق
غَصْب: اسم فعل " غَصَبَ - يَغْصِبُ ": وهو كذلك بمعنى اسم مفعول منه: المغصوب
غَصْبَاً: حال من " غَصْب ": على وجه الغصب
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " التملك واستحواذ كائن من كائن آخر، بغير جهد أو عمل يستحق به ذلك "، وهي:
غَنِمَ - يَغْنَمُ، تَرَثَ - يَتْرُثُ، ورِثَ - يَرِثُ، سَلَبَ - يَسْلُبُ، غَصَبَ - يَغْصِبُ، سَرَقَ - يَسْرِقُ
غصبا
 	﴿أما السفينة فكانت لمساكين يعملون في البحر فأردت أن أعيبها وكان وراءهم ملك يأخذ كل سفينة غصبا (79)﴾ الكهف
مختار الصحاح
● [غصب] غ ص ب: الغَصْبُ أخذ الشيء ظُلما وبابه ضرب تقول غَصَبَهُ منه وغَصبه عليه و الاغْتِصَابُ مثله والشيء غَصْبٌ و مَغْصُوبٌ
معجم الفرائد القرآنية:
غ ص ب
"غَصْباً" في قوله تعالى :" وَكَانَ وَرَاءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْباً" (79) الكهف .
الغَصْبُ : أخذ مال الغير والاستيلاء عليه قهراً .
ملخص اللسان:
1. غَصَبَ الشيءَ يَغْصِـبُه: الغَصْبُ: أَخْذُ الشيءِ ظُلْماً. وهو أَخْذُ مالِ الغَيْرِ ظُلْماً وعُدْواناً.
2. غَصَبَها نَفْسَها:واقَعَها كُرْهاً،
لسان العرب
● - غصب: الغَصْبُ: أَخْذُ الشيءِ ظُلْماً.  غَصَبَ الشيءَ يَغْصِـبُه غَصْباً، واغْتَصَبَه، فهو غاصِبٌ، وغَصَبه على الشيءِ: قَهَره، وغَصَبَه منه. والاغْتِصَابُ مِثْلُه، والشَّيْءُ غَصْبٌ ومَغْصُوب. الأَزهري: سمعت العرب تقول: غَصَبْتُ الجِلْدَ غَصْباً إِذا كَدَدْتَ عنه شَعَرَه، أَو وَبَره قَسْراً، بِلا عَطْن في الدِّباغِ، ولا إِعْمالٍ في نَـدًى أَو بَوْلٍ، ولا إِدراج. وتكرّر في الحديثِ ذِكْرُ الغَصْبِ، وهو أَخْذُ مالِ الغَيْرِ ظُلْماً وعُدْواناً. وفي الحديث: أَنه غَصَبَها نَفْسَها: أَراد أَنه واقَعَها كُرْهاً، فاستعاره للجِماعِ.
مقاييس اللغة:
غير مدون
القاموس المحيط:
غَصَبَهُ يَغْصِبُهُ أخَذَهُ ظُلْماً، كاغْتَصَبَهُ، وفُلاناً على الشَّيءَ قَهَرَهُ، والجِلْدَ أزَالَ عنه شَعْرَهُ وَوَبَرَهُ نَتْفاً وقَشْراً، بلاَ عَطْنٍ في دِباغٍ، ولا إعْمالٍ في نَدًى.
تاج العروس:
غصب
غَصَبَه يَغْصِبُه غَصْباً : أَخَذَه ظُلْماً كاغْتَصبه وهو غَاصِبٌ . غَصَبَ فُلاناً على الشَّيءِ : قَهَرَه والاغْتِصَابُ مِثْلهُ . غَصَبَ الجِلْدَ غَصْباً إِذَا أَزالَ عنه شَعَرَه ووبَرَه نَتْفاً وقَشْراً بِلاَ عَطْنٍ في دِباغ ولا إِغْمَالٍ بالغَيْنِ المُعْجَمَة في نَدىً أَو بَوْل ولا إِدْراج . قال الأَزْهَرِيُّ : سمعْتُ ذَلِكَ عنِ العَرب . وفي لسان العرب : وقد تَكَرَّر ذكْرُ الغَصْب فِي الحَدِيث وهو أَخْذُ مَالِ الغَيْرِ ظُلْماً وعُدْواناً . وفي الحَدِيثِ أَنَّه غَصَبَها نَفْسَها أَرادَ أَنَّه وَاقَعها كُرْهاً فاسْتَعَارَه لِلْجِمَاع
