# جذر قشعر (ق-ش-ع)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

قشعر Kürklük deridir

- الحروف: ق - ش - ع
- في القرآن: الورود: ١ · الآيات: ١ · الصيغ: ١
- المعاجم: ١٠

## الصيغ (١)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [تَقْشَعِرُّ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%82%D9%92%D8%B4%D9%8E%D8%B9%D9%90%D8%B1%D9%8F%D9%91.md) | تَفْعَلِرُّ | Tüyleri ürperir | ١ | ١ | [٣٩:٢٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/ayet/39:23.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ١٦ (الإجمالي: ٢٥)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٤ · “Line” değişik renkte hurmalıkları olan ağaçlıklardır
2. [جلد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%84%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٣ · Culud deri demektir
3. [شبه](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%A8%D9%87.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٣ · Benzeşen
4. [ثني](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · Sena yaka demektir
5. [حدث](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%AF%D8%AB.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · Hadis : Kirlenmiş veya kapanmış şeyi parlattıktan sonra…
6. [خشي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D8%B4%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · Haşy : Ayaktaki kuru ottur
7. [قلب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
8. [ضلل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
9. [حسن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
10. [نزل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · “Nezle” konaklama yeri demektir
11. [ذكر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
12. [هدي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
13. [كتب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
14. [شيأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Şey
15. [ربب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Ribve, tümsek demektir
16. [أله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | قشعر |
| Yapı | Dörtlü |
| Özel Durum | Belirgin fark tespit edilmedi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [وجف](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AC%D9%81.md), [رعد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B9%D8%AF.md), [رهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) |
| Zıt Kök | [لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Soğuk, korku, kuraklık veya şiddetli bir tesirle derinin toplanıp büzüşmesi, kılların dikelmesi ve yüzeyin pürüzlü hale gelmesi |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi kelamın azamet, tehdit ve derin hakikati karşısında kulun bedeninde beliren sarsıcı ürperti ve gerilim hali |
| Çekirdek Özet 3 | Şok edici dış tesirin bedensel yüzeyde oluşturduğu savunmacı büzüşme ve bunu takip eden rahmetle yumuşama dengesi |
| Kritik Hata Riski | İfadenin sadece basit bir korku veya tiksinti ürpertisi sayılarak vahyin insan psikofizyolojisinde oluşturduğu derin kavrayış sarsıntısının gözden kaçırılması |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| قش | Bir şeyin üzerindeki dış tabakayı, kabuğu, döküntüyü toplama, sıyırma veya yüzeyin kabalaşması; nitekim [قشش](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B4.md), [قشب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%A8.md), [قشر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1.md) köklerinde de yüzey, kabuk ve döküntü anlamı esastır | ع | Anlamı derine, dokuya ve organik tepkiye doğru genişleterek yüzeydeki toplanmayı canlı bir refleksle irtibatlandırmıştır |
| قش | Yüzeyin büzülmesi, kuruması veya pürüzlenmesi | ر | Hareketi sürekli kılan bir titreşim ve yüzey sertliği ekleyerek tüylerin dikelmesi ve derinin pürtüklü kalması halini pekiştirmiştir |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ق | Ufuktaki güneş, iğne deliği; dönme, toplanma, sınır | Yüzeyin bir merkeze doğru büzülmesi, sınırların daralması ve toplanma baskısı |
| ش | Diş; ısırma, parçalama, keskinlik | Dış tesirin keskinliği, sert ve batıcı bir uyaranın yüzeye çarpması |
| ع | Göz; görme, bilme, kaynak | Derin bir algı, içsel farkındalık ve bedensel kaynağın tepki vermesi |
| ر | İnsan başı; baş, ilk, üst | Bedenin en dış yüzeyine, tepeye ve tüylerin uç noktalarına doğru yükselme |
| قشعر | Keskin ve sarsıcı bir iç/dış tesirin sınırlara çarpmasıyla yüzeyin büzüşmesi ve tepeye doğru dikelmesi | Çok katmanlı bir tesirle bedenin veya arazinin yüzeyinde meydana gelen toplanma, pürüzlenme ve dikelme devinimi |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Şiddetli soğuk, dehşet veya hastalık sebebiyle cildin pürtük pürtük kabarması, kılların dikelmesi; toprağın veya bitkinin kuraklıktan çatlayıp büzüşmesi |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şiddetli kuraklık veya korku anında bedenin ve mekanın pürüzlü, ıssız ve soğuk bir büzüşmeye uğraması tasvir edilir |
| Erken Arapça kullanım | Muhadram şair Ebû Zübeyd et-Tâî, terkedilmiş ve hüzün çökmüş bir yurdu tasvir ederken şöyle demiştir: أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ / مُقْشَعِرّاً والحيُّ حَيُّ خُلوفُ |

المصدر: Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Maqāyīs al-Lugha.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça قشعر kökü, dörtlü (rubâî) bir yapı olup büyük olasılıkla Sami dillerindeki kabuk, soyulma, pürüzlenme bildiren köklerin (Arapça [قشر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1.md), İbranice קְלִפָּה / קָשֶׁה ile rabıtalı sertlik ve kabuk kökleri) genişlemesiyle teşekkül etmiştir. Dörtlü kökler Sami dillerinde genellikle ikili çekirdeklerin ikincil bir harfle (özellikle gırtlaksı ع veya akıcı ر) genişletilmesi veya birleşik ses yansımalı tabiat tasvirlerinden doğar. Kökün Yemen lehçesinde pürüzlü kabuğu olan yabani hıyara / acura ad olması (el-kış‘ur), fiziksel matrisin kabuklu, sert ve tırtıklı dokuyla doğrudan ilişkili olduğunu teyit eder. Akatça ve Süryanicede tam örtüşen dörtlü bir eşasıl tespit edilmemekle birlikte, cildin kabalaşması ve soğuk/korku ile sarsılması manası Arapçanın bedevi çöl tecrübesinde kavramlaşmıştır.

درجة الثقة: Güçlü

المصدر: Lisān al-ʿArab, Brown-Driver-Briggs, David Cohen.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | [قشر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B1.md) kökü ile morfolojik genişleme | Kabuk ve yüzey sertliği anlamındaki temel çekirdeğe ع harfinin dahil olmasıyla oluşan nâdir bir rubâî gövdedir | Güçlü |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice sertlik/kabuk kökleri | Benzer semantik alanda yer alan yüzey kabarması ve pürüzlenme olguları ile akraba kabul edilir | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Sami ailesi dışında güvenilir bir eşkökenli form tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

المصدر: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, Gesenius.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| قشعر | Anlamlı | Ürperme ve büzüşme | Derinin veya yerin kuraklık ve korkuyla toplanıp sertleşmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| قشعر | Merkez | Bedensel ürperti ve büzülme | Dış uyarana karşı derinin toplanması ve kılların dikelmesiyle beliren somut fiziksel tepki | Şiddetli tesir altında cildin gerilip sertleşmesi |
| [وجف](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AC%D9%81.md) | Komşu | Kalp çarpıntısı ve sarsıntı | [وجف](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AC%D9%81.md) doğrudan kalbin hızlı atmasını ve iç organların çalkalanmasını ifade eder | İçsel sarsıntı ve hızlı nabız |
| [رعد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B9%D8%AF.md) | Komşu | Titreme ve sarsılma | [رعد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B9%D8%AF.md) genel bir gövdesel titreme ve mekanik sarsılmayı öne çıkarır, deri yüzeyindeki pürüzlenmeyi değil | Bütünsel titreme hareketi |
| [رهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) | Komşu | Sürekli saygı dolu çekinme | [رهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) içsel, zihni ve sürekli bir derin saygı/korkudur; derideki anlık fiziksel reaksiyonu içermez | Bilinçli ve derin çekinme hali |
| [لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) | Zıt | Yumuşama ve gevşeme | [لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D9%8A%D9%86.md) gerginliğin, sertliğin ve büzüşmenin çözülerek dokunun esnek ve rahat hale gelmesidir | Katılığın çözülmesi ve yatışma |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | قشعر | Derinin büzüşüp dikelmesi | Korku, soğuk veya heybetten cildin pürtüklenmesi ve ürpermesi | Kesin |
| Latince | Horreo, horripilatio | Dikelme, ürperme, tüylerin kabarması | Korku veya soğuktan kılların dikleşmesini ve cildin pürüzlenmesini karşılar | Güçlü |
| İngilizce | Shudder, goosebumps, shiver | Ürpermek, tüyleri diken diken olmak | Anlık ürperme hissi ile deride oluşan kaz derisi görünümünü ifade eder | Güçlü |
| Almanca | Schaudern, Gänsehaut | Ürpermek, tüyleri ürpermek | Hem bedensel titremeyi hem de derinin kabarmasını yansıtır | Güçlü |
| Fransızca | Frissonner, chair de poule | Ürperti duymak, tüyleri diken diken olmak | Korku veya soğuk karşısında deride beliren pürüzlü reaksiyonu karşılar | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَقْشَعِرُّ | İlahi kelamın azameti karşısında bedenin ürpermesi | Vahyin tehdit, azamet ve hakikat dozu yüksek ayetleri işitildiğinde muttakilerin derilerinde beliren gerilim ve ürperti bağlamı; Zümer [39:23](https://lisan.digital/ar/ayet/39:23.md) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kur'an'ın icazı ve tesiri | Vahyin insan fıtratı ve bedeni üzerindeki dönüştürücü gücünün delili olarak görülmesi | Kelamın doğrudan bedensel bir şahitlik ve sarsıntı üretmesi |
| Fıkıh | Huşû ve namaz adabı | Kıraat esnasında kalbin ve bedenin etkilenmesi, huşû ve ağlamanın sınırları | İbadette içsel heybetin bedene sirayet etmesi |
| Tefsir | Ahkâm ve vaad-vaîd mukayesesi | Azap ayetlerinde cildin ürpermesi ile rahmet ayetlerinde cildin yumuşaması dengesi | İkili anlatım (mesânî) karşısında duyusal diyalektik |
| Hadis | Havf ve haşyet tasvirleri | Allah korkusundan dolayı kulun cildinin ürpermesi halinde günahların döküleceğine dair rivayetler | Arındırıcı ve sarsıcı bir manevi tecrübe |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Vahyin algılanması | Havf ve haşyet gerilimi | Bilinci uyanık tutma ve lakaytlığı engelleme | Hakikatin azameti karşısında duyarsızlaşmayı yıkan ilk sarsıcı uyanış | Kesin |
| İlmi | Yüksek hakikat tecrübesi | Bilişsel sarsıntı ve hayret | Zihni paradigma değişimine hazırlama | Alışılmış tasavvurları aşan büyük bir keşif karşısında organizmanın verdiği şok tepkisi | Muhtemel |
| Siyasi | Hukukun ve otoritenin ciddiyeti | Kanunun bağlayıcı yaptırım gücü | Hukuk tanımazlığı caydırma | Devletin veya yargının tavizsiz adaleti karşısında suç eğiliminin hissettiği ürperti | Muhtemel |
| İktisadi | Kriz ve kıtlık baskısı | Piyasa büzüşmesi ve daralma | Tüketim israfını durdurma ve tedbir alma | Şiddetli darlık veya kriz beklentisiyle iktisadi aktörlerin harcamaları kısması | Muhtemel |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Faz geçişi veya termodinamik büzülme | Bir sistemin ani sıcaklık veya basınç değişimi karşısında yüzey alanını daraltarak hacmini küçültmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Travmatik veya estetik şok | Bireyin ezici bir estetik yücelik veya ahlaki sorumluluk karşısında benlik savunmasını anlık olarak dondurması | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimenin sadece patolojik bir tiksinti veya sıradan bir soğuk titremesi olarak algılanması |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Zihni kavrayışın bedensel sınıra kadar indiği, vahyin dehşetengiz hakikati karşısında cildin bir alıcı gibi büzüşüp ardından rahmetle açıldığı iki kutuplu bir bilinç hali |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Kur'an okumanın sadece entelektüel bir anlama eylemi sanılması; ayetlerin insan biyolojisi ve duygulanımı üzerindeki somut, dönüştürücü gücünün yok sayılması |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin insan üzerindeki tesirinin salt soyut bir kabulleniş olmadığını, aksine cildin gözeneklerine kadar inen somut bir psikofizyolojik dönüşüm başlattığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Kur'an'ın kendi mahiyetini 'mesânî' (ikili, dengeli) olarak nitelediği ve müminlerin vahye verdiği reaksiyonu tanımlayan ayette belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Dindarlığı salt duygusuz bir lafız ezberciliğine veya sadece içe kapalı pasif bir teslimiyete indirgeyen yaklaşımları düzeltir; hakiki imanın bedende hissedilen bir gerilim ve yatışma ritmi olduğunu ortaya koyar. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Soğuk, korku veya kuraklığın tesiriyle derinin toplanması, yüzeyin kabalaşıp pürüzlenmesi ve tüylerin dikelmesi hali.
- Soyut anlam: Büyük bir kudret ve azamet karşısında duyulan derin haşyetin benlikte oluşturduğu gerilimli uyanış.
- Sistematik karşılık: Bir sistemin dışarıdan gelen yüksek yoğunluklu girdi karşısında koruyucu bir büzüşme sergileyerek sınırlarını toplaması ve ardından gelen dengeleyici unsurla genişlemesi.
- LaTeX modeli: $$T(u) \xrightarrow{\Delta I > \theta} S_{c} \xrightarrow{R} S_{l}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $T(u)$, dış etkiye maruz kalan bedensel veya yapısal yüzeyi temsil eder. Sisteme giren uyaranın şiddeti olan $\Delta I$, kritik eşik değeri $\theta$'yı aştığında sistem $S_{c}$ durumuna, yani büzüşmüş ve dikelmiş gerilim haline (tüylerin ürpermesi) geçer. Ardından gelen rahmet ve sekînet faktörü $R$ ile birlikte yüzey $S_{l}$ durumuna, yani esnek ve mutmain bir yumuşama haline dönüşür.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ١)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [الزمر ٣٩:٢٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/ayet/39:23.md) — تَقْشَعِرُّ

اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابًا مُتَشَابِهًا مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ ذَلِكَ هُدَى اللَّهِ يَهْدِي بِهِ مَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُضْلِلِ اللَّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَادٍ

## المعاجم (١٠)

### ★ معجم آق إيفلر (بالتركية)

قشعر Kürklük deridir.

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

قشعر:
القُشْعُر: القِثّاء بلغةِ أهل الجَوْفِ من اليَمَن. الواحدة بالهاء. ويقال: القُشَعْريرة، العَيْنُ ساكنةٌ: اقشِعْرار الجِلْد من فَزَعٍ ونحوه. وكُلُّ شيءٍ تَغَيَّر فهو مُقْشَعِرٌ.
واقشَعَرَّتِ السَّنَةُ من شِدَّة المَحْل. واقشَعَرَّتِ الأرضُ من المحل، والجِلْدُ من الجَرَبِ.
واقشَعَرَّ النَّباتُ إذا لم يجدْ رِيّاً. والقُشَعريرة مثلُ الإقشعرار، قال:
أصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَـيانٍ		مُقْشَعِرّاً والحيُّ حَيُّ خَلوفُ

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

اقْشَعَرَّ جلد الإنسان اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرٌّ، والجمع قشاعِرُ، فتحذف الميم لأنَّها زائدة. يقال: أخذته قَشَعْريرَةٌ.

### [المفردات في غريب القرآن](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — الراغب الأصفهاني · القرن ١١

- قال الله تعالى: ﴿تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم﴾ [الزمر/23] أي: يعلوها قشعريرة.

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

القُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة، بلغة أَهل الحَوْفِ من اليَمن. والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد؛ وأَخَذَتْه قُشَعْرِيرة وقد اقْشَعَرَّ جلدُ الرجل اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرّ؛ ورجل مُتَقَشْعِرٌ: مُقْشَعِرّ، والجمع قَشاعِرُ، بحذف الميم لأَنها زائدة. والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ. الأَزهري: اقْشَعَرَّتِ الأَرضُ من المَحْلِ. وفي حديث كعبٍ: إِن الأَرض إِذا لم ينزل عليها المطرُ ارْبَدَّتْ واقْشَعَرَّتْ أَي تَقَبَّضَت وتجمعت. وفي حديث عمر: قالت له هِنْد لما ضرب أَبا سيفان بالدِّرَّة: لَرُبَّ يومٍ لو ضَرَبْتَه لاقْشَعَرَّ بطنُ مكة فقال: أَجَلْ. واقْشَعَرَّ الجلدُ من الجَرَبِ والنباتُ إِذا لم يُصِبْ رِيًّا، فهو مُقْشَعِرٌّ؛ وقال أَبو زُبَيْدٍ:
أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ
مُقْشَعِرًّا، والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ
الفراء في قوله تعالى: كتاباً متشابهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ منه جُلودُ الذين يَخْشَوْنَ رَبَّهم؛ قال: تَقْشَعِرُّ من آية العذاب ثم تلين عند نزول آية الرحمة. وقال ابن الأَعرابي في قوله تعالى: وإِذا ذُكِرَ اللهُ وحده اشْمَأَزَّتْ؛ أَي اقْشَعَرَّت؛ وقال غيره: نَفَرَتْ واقْشَعَرَّ جلدُه إِذا قَفَّ.

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* ق ش ع ر * * اقْشَعَرَّ * جلده * اقْشعُرارا * فهو * مُقْشَعِرُّ * والجمع * قَشَاعِرُ * وأخذته * قُشَعْريرةُ * بضم القاف وفتح الشين

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

القشعر، كقنفذ: القثاء، واحدتها بهاء، وهو لغة أهل الجوف من اليمن. واقشعر جلده اقشعرارا، فهو مقشعر: أخذته قشعريرة، بضم ففتح فسكون، أي رعدة، ورجل مقشعر، والجمع قشاعر، بحذف الميم لأنها زائدة. وقوله تعالى: تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم. قال الفراء: أي من آية العذاب ثم تلين عند نزول آية الرحمة. وقال ابن الأعرابي في قوله تعالى: وإذا ذكر الله وحده اشمأزت. أي اقشعرت وقال غيره: نفرت. ومن المجاز: اقشعرت السنة، إذا أمحلت، وذلك إذا لم ينزل المطر. والقشاعر كعلابط: الخشن المس. ومما يستدرك عليه: اقشعرت الأرض من المحل: اربدت وتقبضت وتجمعت. وفي حديث عمر: قالت له هند لما ضرب أبا سفيان بالدرة: لرب يوم لو ضربته لأقشعر بطن مكة فقال: أجل. واقشعر الجلد من الجرب، إذا قف. والنبات، إذا لم يصب ريا، فهو مقشعر. وقال أبو زبيد:
  أصبح البيت بيت آل بـيان                      مقشعرا والحي حي خلوف

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

اـِقْشَعَرَّ
Q. 4 اـِقْشَعَرَّ ذ , said of the skin, (S, K,) It quaked; shuddered; was, or became, affected by a tremor, quaking, or quivering. (K.) [And in like manner said of a man, (see the part. n., below,) i. e. He quaked, or shuddered.] ― -b2- It (the skin) dried up (قَفَّ) by reason of mange, or scab. (TA.) ― -b3- اـِقْشَعَرَّتِ الأَرْضُ The earth became of a colour inclining to that of dust, or ashes, (اـِرْبَدَّت,) and contracted, by reason of drought. (TA.) ― -b4- اقشعرّت السَّنَةُ (tropical:) The year became one of drought. (K, * TA:)

أَخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ
أَخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ ذ (S, K) A tremor, quaking, or quivering, of the skin seized him. (K.)

قُشَاعِرٌ
قُشَاعِرٌ ذ Rough to the touch; خَشِنُ المَسِّ: (K, accord. to the TA:) or rough, and advanced in years; خَشِنٌ مُسِنٌّ, with the art. الخَشِنُ المُسِنُّ. (CK, and a MS. copy of the K.)

مُقْشَعِرٌّ
مُقْشَعِرٌّ ذ , applied to a man, [Having a quaking or shuddering of the skin,] has for its pl. قَشَاعِرُ, without the م because it is augmentative. (S.)

### [قاموس سالمون](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/salmone.md) — هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩

قَشْعَرَ
قَشْعَرَ -  اِقْشَعَرَّ [ اِقْشَعَرَّ IV ] ,
a.  Shuddered, quaked; quivered, twitched, crept ( skin ).

b.  Became dry.

قُشَاعِر
قُشَاعِر
a.  Rough.

مُقْشَعِّر
مُقْشَعِّر ( pl. قَشَاْعِرُ 47 ),
a.  Shivering, shuddering.

قُشَعْرِيْرَة
قُشَعْرِيْرَة
a.  Tremor; quiver; shiver; shudder; horripilation.

قَشْعَم
قَشْعَم ( pl. قَشَاْعِرُ 47 ),
a.  Old, aged.

أمُّ قَشْعَم
أمُّ قَشْعَم
a.  War.

b.  Calamities, disasters.

### [كتاب الله](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B4%D8%B9%D8%B1/sozluk/kitab_allah.md) — مستخلص من الاستعمال القرآني

قشعر
قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ - اقْشَعَرَّ - يَقْشَعِرُّ
قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ + الكائن + شيئاً: قبضه وجمعه على نفسه وخضه ورجه أثناء ذلك
اقْشَعَرَّ - يَقْشَعِرُّ: على وزن " افتعلل " من " قَشْعَر - يُقَشْعِرُ ": يقوم بفعل " قَشْعَر - يُقَشْعِرُ " بشكل ذاتي: ينقبض ويتجمع على نفسه مع رعدة ورجفة: وهي الحال التي تصيب المرء كاستجابة جسدية على شعور بالانبهار والرهبة والعجب المفاجئ والعظيم، وقد يحدث في الإصابة بمرض البرد أو الحمى أيضاً: والذي  يظهر على جسد الإنسان بتقبض العضلات الناصبة للأشعار ورجفان في الجسم، وتقبض مفاجئ وانكماش في الرقبة والرأس والكتفين وتكومها على بعضها.
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " الضم القبض والتجمع والانكماش والجعد " وهي:
قَبَضَ - يَقْبِضُ، غَمَزَ - يَغْمِزُ، قَرَشَ - يَقْرِشُ (قَرَشَ - يَقْرُشُ)، قَرَدَ - يَقْرِدُ (قَرِدَ - يَقْرَدُ)، ضَمَّ - يَضُمُّ، قَشْعَرَ - يُقَشْعِرُ

اقشعر - تقشعر
 	﴿الله نزل أحسن الحديث كتابا متشابها مثاني تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم ثم تلين جلودهم وقلوبهم إلى ذكر الله ذلك هدى الله يهدي به من يشاء ومن يضلل الله فما له من هاد(23)﴾ الزمر
مختار الصحاح
● [قشعر] ق ش ع ر: اقْشَعَرَّ جلده اقْشعُرارا فهو مُقْشَعِرُّ والجمع قَشَاعِرُ وأخذته قُشَعْريرةُ بضم القاف وفتح الشين
معجم الفرائد القرآنية:
ق ش ع
" تَقْشَعِرُّ "  في قوله تعالى :" مَثَانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم" (23) الزمر .
الاقشعرار : أن يلحق الجسم قشعريرة، وهي الرعدة النافضة للجسم من تذكر شيء مهيب أو هجومه.
الراغب
قشعر
- قال الله تعالى: }تقشعر منه جلود الذين يخشون ربهم{ [الزمر/23] أي: يعلوها قشعريرة.
ملخص اللسان:
1.     قشعر: القُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة
2.     والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد
3.     والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ.
4.     واقْشَعَرَّتْ أَي تَقَبَّضَت وتجمعت.
5. واقْشَعَرَّ  جلدُه إِذا قَفَّ.
لسان العرب
● - قشعر: القُشْعُر: القِثَّاء، واحدته قُشْعُرة، بلغة أَهل الحَوْفِ من  اليَمن.  والقُشَعْرِيرة: الرِّعْدَة واقْشِعْرارُ الجلد؛ وأَخَذَتْه قُشَعْرِيرة  وقد اقْشَعَرَّ جلدُ الرجل اقْشِعْراراً، فهو مُقْشَعِرّ؛ ورجل  مُتَقَشْعِرٌ: مُقْشَعِرّ، والجمع قَشاعِرُ، بحذف الميم لأَنها زائدة.  والقُشاعِرُ: الخَشِنُ المَسِّ. الأَزهري: اقْشَعَرَّتِ الأَرضُ من المَحْلِ. وفي  حديث كعبٍ: إِن الأَرض إِذا لم ينزل عليها المطرُ ارْبَدَّتْ  واقْشَعَرَّتْ أَي تَقَبَّضَت وتجمعت. وفي حديث عمر: قالت له هِنْد لما ضرب أَبا  سيفان بالدِّرَّة: لَرُبَّ يومٍ لو ضَرَبْتَه لاقْشَعَرَّ بطنُ مكة فقال:  أَجَلْ. واقْشَعَرَّ الجلدُ من الجَرَبِ والنباتُ إِذا لم يُصِبْ رِيًّا،  فهو مُقْشَعِرٌّ؛ وقال أَبو زُبَيْدٍ:  أَصْبَحَ البيتُ بيتُ آلِ بَيانٍ  مُقْشَعِرًّا، والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ  الفراء في قوله تعالى: كتاباً متشابهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ منه جُلودُ  الذين يَخْشَوْنَ رَبَّهم؛ قال: تَقْشَعِرُّ من آية العذاب ثم تلين عند  نزول آية الرحمة. وقال ابن الأَعرابي في قوله تعالى: وإِذا ذُكِرَ اللهُ  وحده اشْمَأَزَّتْ؛ أَي اقْشَعَرَّت؛ وقال غيره: نَفَرَتْ واقْشَعَرَّ  جلدُه إِذا قَفَّ.
القاموس المحيط:
القُشْعُرُ، كقُنْفُدٍ القِثَّاءُ.واقْشَعَرَّ جِلْدُهُ أخَذَتْهُ قُشَعْرِيرَةٌ، أي رِعْدَةٌ، السَّنَةُ أمْحَلَتْ. وكعُلابِطٍ الخَشنُ المَسِّ.
تاج العروس:
ق - ش - ع - ر
القُشْعُرُ كقُنْفُذ : القِثاءُ واحِدَتُها بهاءٍ وهو لُغَةُ أَهْلِ الجَوْفِ من اليَمَن . واقْشَعَرّ جِلْدُهُ اقْشِعْراراً فهو مُقْشَعِرٌّ : أَخَذَتْه قُشَعْرِيرَةٌ بضم ففَتْح فسُكُون أَي رِعْدَة ورَجُلٌ مُقْشَعِرٌّ والجمع قَشَاعِرُ بحَذْف المِيم لأَنّهَا زائدَةٌ . وقوله تعالى : تَقْشَعِرُّ منهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ . قال الفَرّاءُ : أَي مِنْ آيَةِ العَذَابِ ثُمّ تَلِينُ عند نُزُول آيَةِ الرَّحْمَة . وقال ابنُ الأَعْرَابيّ في قوله تعالى : وإِذا ذُكِرَ اللهُ وَحْدَهُ اشْمَأَزَّتْ . أَي اقْشَعرَّت وقال غيرُه : نَفَرَتْ . ومن المَجَاز : اقْشَعَرَّتِ السَّنَةُ إِذا أَمْحَلَتْ وذلك إِذا لم يَنْزِل المَطَر . والقُشَاعِرُ كعُلابِطٍ : الخَشِنُ المَسِّ . وممّا يُسْتَدْرك عليه : اقْشَعَرَّتِ الأَرْضُ من المَحْلِ : ارْبَدَّت وتَقَبَّضَتْ وتَجَمَّعت . وفي حَدِيث عُمَرَ : قالَت له هِنْدُ لما ضَرَب أَبا سُفْيَانَ بالدِّرَّة : لَرُبَّ يَوْمٍ لو ضَرَبْتَه لأَقْشَعَرَّ بَطْنُ مَكَّةَ فقال : أَجَلْ . واقْشَعَرّ الجِلْدُ من الجَرَبِ إِذَا قَفَّ . والنَّبَاتُ إِذا لم يُصِبْ رِيّاً فهو مُقْشَعِرٌّ . وقال أَبو زُبَيْدٍ :
أَصْبَحَ البَيْتُ بَيْتُ آلِ بَيَانٍ ... مُقْشَعِرّاً والحَيُّ حَيٌّ خُلُوفُ
