# جذر ماذا (م-ا-ذ)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Şey nedir?

- الحروف: م - ا - ذ
- في القرآن: الورود: ٢٧ · الآيات: ٢٧ · الصيغ: ٣
- المعاجم: ٠

_هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة._

## الصيغ (٣)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [مَاذَا](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/siga/%D9%85%D9%8E%D8%A7%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | مَاذَا | Şey nedir? | ٢٣ | ٢٣ | [٢:٢٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/2:26.md) |
| [فَمَاذَا](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/siga/%D9%81%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%A7%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | فَمَاذَا | Şey nedir?; Hemen şey nedir? | ٣ | ٣ | [٧:١١٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/7:110.md) |
| [وَمَاذَا](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/siga/%D9%88%D9%8E%D9%85%D9%8E%D8%A7%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | وَمَاذَا | Ve şey nedir? | ١ | ١ | [٤:٣٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/4:39.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ٤٦ (الإجمالي: ١٧٩)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [قول](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢٠ · G² ٣٣ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
2. [علم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%84%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١٠ · G² ١٢ · Dağın sivri noktası demektir
3. [نظر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B8%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ١٠ · Korkuluk demektir
4. [رود](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ١٠ · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
5. [نفق](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D9%81%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٨ · İki yüzlüler
6. [ضلل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B6%D9%84%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٨ · Fi Tadlil Dalle kaybolan deve demektir
7. [رأي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٥ · G² ٧ · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
8. [أرض](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ٦ · Hayvanların sırtına sema, alt tarafına ard denir
9. [جوب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%88%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٦ · Cevbe içi su dolu çukur, kova demektir
10. [سأل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%A3%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٦ · “Sehl” ova demektir
11. [أمر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٦ · Murar acı bir ağacın adıdır
12. [نفع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D9%81%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٦ · Fayda eder
13. [أله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — الآيات المشتركة: ١٤ · G² ٦ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
14. [دون](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٥ · Dane, inek yavrusuna denir
15. [قلب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٥ · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
16. [خرج](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D8%B1%D8%AC.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٥ · Huruc : Harc duvarın dışına sürülen harçtır
17. [كتب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D8%AA%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٤ · Derinin deri ile dikildiği sırım, iptir
18. [عند](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%86%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٤ · “Anid“ yulara gelmeyen devedir
19. [بعض](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B6.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٤ · Bu’sus kalça kemiği, buud kalça, türkçedeki but buradan…
20. [أتي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٥ · G² ٣ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
21. [فعل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%B9%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٣ · Fa’l “Fa’l” “yapmak” demektir
22. [خلق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٣ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
23. [أبو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٣ · Bab kapı demektir
24. [نزل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٢ · “Nezle” konaklama yeri demektir
25. [بنو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Oğullar
26. [حقق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%82%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٢ · Hokka, devlere yemin dağıtıldığı kaptır
27. [شرك](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%B1%D9%83.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Tasma kayış demektir
28. [مثل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
29. [كبر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D8%A8%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Yaşlı adamdır
30. [سمو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%85%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٢ · “Sem” hayvanın sırtı, “ard” da hayvanın karnıdır
31. [أول](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Alet kaldıraç demektir
32. [خير](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%8A%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Hayr : At sürüsü demektir
33. [دعو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
34. [ربب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ١ · Ribve, tümsek demektir
35. [أيي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ١ · Evye kuş yuvası demektir
36. [وقي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
37. [أخر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Uhur ense demektir
38. [يوم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%8A%D9%88%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١ · “Yemm” durgun akan su demektir
39. [ذكر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
40. [هدي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D8%AF%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · “Hediye”, insanların görüşmeden evvel görüşmek isteklerini…
41. [بين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١ · Beyn topraktaki yarık demektir
42. [قبل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%A8%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٠ · Önce
43. [ظلم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٠ · Zalimler
44. [أمن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٠ · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
45. [رسل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٠ · Saçak demektir
46. [شيأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%8A%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٠ · Şey

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ماذا |
| Yapı | Birleşik edat ve soru sözü |
| Özel Durum | Soru edatı ما ile işaret/ilgi ismi ذا bileşimi |
| Bağlamsal Yakın Kökler | ما, من, اي |
| Zıt Kök | هكذا |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyin mahiyetini, içeriğini veya gayesini doğrudan sorgulayan bileşik soru kalıbı |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi iradenin, yaratılışın veya insan eylemlerinin ardındaki amaç ve mahiyeti açığa çıkarma yönelimi |
| Çekirdek Özet 3 | Belirsiz olanı tayin etme, nesnel hakikati talep etme ve muhatabı gerekçelendirmeye zorlama |
| Kritik Hata Riski | İfadenin yalnızca basit bir gramer sorusu sanılarak kınama, taaccüp veya imtihan boyutu içeren sorgulayıcı işlevinin gözden kaçırılması |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| ما | Şeylik, belirsizlik ve mahiyet sorma | ذا | İşaret veya mevzuluk bildiren unsur eklenerek soru tek bir nesneye veya fiile doğrudan odaklı, pekiştirilmiş bir sorgulama kalıbına dönüşmüştür |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | Su | Akış, kapsayıcılık ve genel mahiyetin kuşatılması |
| ا | Öküz başı | Başlangıç, yöneliş ve odaklanılan birincil hedef |
| ذ | Kapı piktogramının ikizi | Giriş ve geçiş imgesinin yoğunlaşarak belirli bir nesneye işaret etmesi ve sınır çizmesi |
| ا | Öküz başı | Belirlenen hedefin kesinleşmesi ve dikkat çekilmesi |
| ماذا | Mahiyetin sınırlanarak belirlenmesi | Genel ve belirsiz bir mahiyet arayışının somut ve işaret edilen bir nesneye yöneltilerek kesinleştirilmesi |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Somut bir varlığın veya fiilin ne olduğunu elle gösterircesine işaret ederek mahiyetini sorma kullanımıdır |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem şiirinde muhatabın niyetini, ardında bıraktığı izleri veya bir eylemin gayesini sorgulayan vurgulu soru kalıbı olarak yer alır |
| Erken Arapça kullanım | Arap dilinde ماذا terkibi iki şekilde değerlendirilmiştir; birleşik tek bir soru ismi kabul edilmesi veya ما soru ismi ve ذا işaret/mevsul ismi olarak ayrılmasıdır |

المصدر: el-Halîl b. Ahmed, Kitâbü’l-ʿAyn; Sîbeveyhi, el-Kitâb; Lisânü’l-ʿArab.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça ماذا yapısı, iki bağımsız Sami morfemin birleşmesinden oluşmuş ikincil bir terkiptir. İlk unsur olan ما, Proto-Sami soru ve nisbet zamiri *mā / *man tabakasına dayanır; İbranice mah ve Süryanice mōn / mānâ biçimleriyle soydaştır. İkinci unsur olan ذا ise Sami dillerinde yaygın olan işaret tabanına (*ḏā / *d-) aittir; İbranice zeh ve Aramice dī ile morfolojik paralellik gösterir. Terkip, genel soru edatının işaret köküyle pekiştirilmesi sonucu ortaya çıkmış ve Klasik Arapçada müstakil bir soru edatı haline gelmiştir.

درجة الثقة: Kesin

المصدر: Brown-Driver-Briggs, Hebrew and English Lexicon; Carl Brockelmann, Grundriss der vergleichenden Grammatik der semitischen Sprachen.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Soru edatı ما ile işaret ismi ذا terkibi | İki unsur birleşerek mürekkep bir soru lafzı oluşturmuş, cümlede tek bir öge gibi amel etmiştir | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Sami *mā ve *ḏā tabanları | Akraba dillerdeki soru ve işaret morfemlerinin benzer birleşme örüntüleriyle tam uyum gösterir | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik soru morfemleri (*m-) | Mahiyet sorgulayan m- tabanlı biçimler Afro-Asyatik ailenin genelinde soru işlevi görür | Güçlü |

المصدر: David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Wolf Leslau, Comparative Dictionary of Ge'ez.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ماذا | Anlamlı | Birleşik soru sözü | Bir şeyin mahiyetini ve gayesini sorma | Kur'an'da geçer |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ماذا | Merkez | Mahiyet sorgulama | Belirli bir nesne veya fiilin ne olduğunu doğrudan ve pekiştirerek sorar | Mürekkep soru edatıdır |
| ما | Komşu | Genel sorgulama | Genel mahiyet ve nesne sorusudur, ماذا kadar tahsis ve işaret taşımaz | Basit soru edatıdır |
| من | Komşu | Özne sorgulama | Yalnızca akıl sahibi varlıkları ve şahısları sormak için kullanılır | Şahıs odaklı soru ismidir |
| اي | Komşu | Ayırt etme | Belirli seçenekler arasından birini seçme ve tayin etme amaçlıdır | Temyiz ve tayin soru ismidir |
| هكذا | Zıt | Belirleme ve tasdik | Soru sormak yerine durumun tam olarak böyle olduğunu bildiren işaret terkibidir | İşaret ve tasdik ifadesidir |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ماذا | Şey nedir, neyi | Mahiyet ve eylemin nesnesini vurgulu sorgulayan soru sözü | Kesin |
| Latince | quidnam, quid | Tam olarak ne | Birleşik yapıdaki vurguyu quidnam tam olarak yansıtır | Güçlü |
| İngilizce | what, what is it that | Ne, o şey nedir ki | İsmi mevsullü veya yalın nesne sorularını karşılar | Kesin |
| Almanca | was denn, was | Ne, tam olarak ne | Cümledeki pekiştirilmiş sorgulamayı ifade eder | Güçlü |
| Fransızca | qu'est-ce que, que | Ne, nedir o şey ki | Bileşik yapısı ve sorgu biçimi morfolojik olarak örtüşür | Kesin |

المصدر: Oxford Latin Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch; Trésor de la Langue Française.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Gerçek soru ve bilgi talebi | Hangi şey, neyi | Kaybolan veya aranan bir nesnenin ya da harcanacak malın mahiyetini öğrenme bağlamı (Bakara [2:219](https://lisan.digital/ar/ayet/2:219.md), Yûsuf [12:71](https://lisan.digital/ar/ayet/12:71.md)) |
| Taaccüp ve inkar | Bu da ne demek, neyi amaçlıyor | İnkarcıların ilahi temsilleri ve meselleri anlamsız bularak kınaması bağlamı (Bakara [2:26](https://lisan.digital/ar/ayet/2:26.md), Müddessir [74:31](https://lisan.digital/ar/ayet/74:31.md)) |
| İstifhâm-ı inkârî ve kınama | Neyi bekliyorlar, ne zarar verir | İman etmemenin veya haktan sapmanın hiçbir meşru gerekçesi olmadığını beyan bağlamı (Nisâ [4:39](https://lisan.digital/ar/ayet/4:39.md), Yûnus [10:32](https://lisan.digital/ar/ayet/10:32.md)) |
| İstişare ve görüş sorma | Ne buyurursunuz, ne dersiniz | Yöneticilerin veya toplulukların bir meselede karar almak üzere fikir sorması bağlamı (A'râf [7:110](https://lisan.digital/ar/ayet/7:110.md), Şuarâ [26:35](https://lisan.digital/ar/ayet/26:35.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi mesellerin hikmeti | İnkarcıların ilahi temsilleri sorgularken kullandığı ifadenin kulluk imtihanındaki yeri | Hikmet arayışı ile kınayıcı inkar arasındaki ayrım |
| Fıkıh | İnfak ve mükellefiyet sınırları | İnfak edilecek şeyin miktar ve vasfının sual edilmesi | Hükmün konusunu teşkil eden nesnenin tayini |
| Tefsir | İrab ve mana ilişkisi | Kelimenin tek bir soru ismi mi yoksa soru ve işaret bileşimi mi olduğu meselesi | Vurgunun ve nesne bağının tespiti |
| Hadis | Nebevi irşad ve sual üslubu | Hz. Peygamber'in muhatabı düşünmeye sevk etmek için yönelttiği sorular | Düşündürücü ve bilinçlendirici talim üslubu |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Varlık ve hikmet muhasebesi | Mahiyet sorgusu | İmanı tahkik etme | İnsanın ilahi fiiller karşısındaki amacını ve teslimiyetini sınar | Kesin |
| İlmi | Epistemolojik metodoloji | Bilgi talebi | Tanımlama ve tasnif | Bilinmeyenin sınırlarını çizerek nesneyi tanımlamaya yöneltir | Güçlü |
| Siyasi | Şûra ve meşveret | Karar alma sorgusu | İstişare mekanizması | Toplumsal kararlarda muhatapların görüşünü açığa çıkarır | Kesin |
| İktisadi | Kaynak kullanımı ve infak | Değer ve pay tayini | Dağıtım planlaması | Harcanacak malın niteliğini ve fazlasını belirlemeye yarar | Güçlü |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Fonksiyonel bağımsız değişken sorgusu | Bir denklemde sonucu belirleyen bilinmeyen girdinin ($x$) değerini ve niteliğini talep etme işlemidir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Teleolojik motivasyon analizi | Bireyin veya toplumun sergilediği bir davranışın ardındaki gaye ve gerekçeyi ortaya çıkarma sürecidir | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | İfadenin yalnızca lisan düzeyinde alelade bir nesne sorusuna indirgenmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kınama, hayret, istişare, sorumluluğu hatırlatma ve delil getirme işlevlerini barındıran zengin bir belagat aracı olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki inkarcı psikolojinin, ilahi mesellerin gayesinin ve infak bilincinin sorgulayıcı derinliğinin kavranamaması |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin muhatabı yalnızca edilgen bir dinleyici değil, kendi niyetini ve varlığın gayesini sorgulayan etkin bir akıl olmaya çağırdığını gösterir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | İnkarcıların temsilleri hafife aldığı ayetlerde, infakın mahiyetinin sorulduğu hüküm bildiren pasajlarda ve kıssalardaki şûra sahnelerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sorunun yalnızca cehaletten kaynaklanmadığını; bazen kibir, bazen istişare, bazen de hakikati derinlemesine kavrama amacıyla yöneltildiğini öğretir. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: İşaret edilen bir nesnenin veya durumun ne olduğunu doğrudan elle gösterir gibi ortaya koyma.
- Soyut anlam: Bir fiilin, nesnenin veya ilahi hükmün ardında yatan mahiyet, hikmet ve gayenin açığa çıkarılmasını talep etme.
- Sistematik karşılık: Bilinmeyen veya tartışmalı bir girdinin sistem içindeki özgül yerini ve değerini saptayan sorgulama operatörü.
- LaTeX modeli: $$Q(x) = \arg\max_y \mu(y \mid x)$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $x$ incelenen veya gözlemlenen olguyu, $Q$ mahiyet ve niyet sorgulama operatörünü, $y$ bu olgunun arkasındaki gaye veya mahiyeti, $\mu$ ise verilen $x$ durumunda $y$ mahiyetinin doğruluk veya anlam değerini temsil eder; model sorgulamanın en yetkin açıklamaya ulaşma hedefini sembolize eder.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ٢٧)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/occurrences?meal=IK

### [البقرة ٢:٢٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/2:26.md) — مَاذَا

إِنَّ اللَّهَ لَا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا مَا بَعُوضَةً فَمَا فَوْقَهَا فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَيَعْلَمُونَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِنْ رَبِّهِمْ وَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَيَقُولُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا يُضِلُّ بِهِ كَثِيرًا وَيَهْدِي بِهِ كَثِيرًا وَمَا يُضِلُّ بِهِ إِلَّا الْفَاسِقِينَ

### [البقرة ٢:٢١٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/2:215.md) — مَاذَا

يَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلْ مَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ فَلِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ

### [البقرة ٢:٢١٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/2:219.md) — مَاذَا

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا وَيَسْأَلُونَكَ مَاذَا يُنْفِقُونَ قُلِ الْعَفْوَ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ

### [النساء ٤:٣٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/4:39.md) — وَمَاذَا

وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُوا بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَأَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقَهُمُ اللَّهُ وَكَانَ اللَّهُ بِهِمْ عَلِيمًا

### [المائدة ٥:٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/5:4.md) — مَاذَا

يَسْأَلُونَكَ مَاذَا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَمَا عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوَارِحِ مُكَلِّبِينَ تُعَلِّمُونَهُنَّ مِمَّا عَلَّمَكُمُ اللَّهُ فَكُلُوا مِمَّا أَمْسَكْنَ عَلَيْكُمْ وَاذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

### [المائدة ٥:١٠٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/5:109.md) — مَاذَا

يَوْمَ يَجْمَعُ اللَّهُ الرُّسُلَ فَيَقُولُ مَاذَا أُجِبْتُمْ قَالُوا لَا عِلْمَ لَنَا إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ

### [الأعراف ٧:١١٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/7:110.md) — فَمَاذَا

يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ

### [يونس ١٠:٣٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/10:32.md) — فَمَاذَا

فَذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمُ الْحَقُّ فَمَاذَا بَعْدَ الْحَقِّ إِلَّا الضَّلَالُ فَأَنَّى تُصْرَفُونَ

### [يونس ١٠:٥٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/10:50.md) — مَاذَا

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَتَاكُمْ عَذَابُهُ بَيَاتًا أَوْ نَهَارًا مَاذَا يَسْتَعْجِلُ مِنْهُ الْمُجْرِمُونَ

### [يونس ١٠:١٠١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/10:101.md) — مَاذَا

قُلِ انْظُرُوا مَاذَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا تُغْنِي الْآيَاتُ وَالنُّذُرُ عَنْ قَوْمٍ لَا يُؤْمِنُونَ

### [يوسف ١٢:٧١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/12:71.md) — مَاذَا

قَالُوا وَأَقْبَلُوا عَلَيْهِمْ مَاذَا تَفْقِدُونَ

### [النحل ١٦:٢٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/16:24.md) — مَاذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

### [النحل ١٦:٣٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/16:30.md) — مَاذَا

وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا مَاذَا أَنْزَلَ رَبُّكُمْ قَالُوا خَيْرًا لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَلَدَارُ الْآخِرَةِ خَيْرٌ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ

### [الشعراء ٢٦:٣٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/26:35.md) — فَمَاذَا

يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ بِسِحْرِهِ فَمَاذَا تَأْمُرُونَ

### [النمل ٢٧:٢٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/27:28.md) — مَاذَا

اذْهَبْ بِكِتَابِي هَذَا فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ ثُمَّ تَوَلَّ عَنْهُمْ فَانْظُرْ مَاذَا يَرْجِعُونَ

### [النمل ٢٧:٣٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/27:33.md) — مَاذَا

قَالُوا نَحْنُ أُولُو قُوَّةٍ وَأُولُو بَأْسٍ شَدِيدٍ وَالْأَمْرُ إِلَيْكِ فَانْظُرِي مَاذَا تَأْمُرِينَ

### [النمل ٢٧:٨٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/27:84.md) — مَاذَا

حَتَّى إِذَا جَاءُوا قَالَ أَكَذَّبْتُمْ بِآيَاتِي وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا أَمْ مَاذَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

### [القصص ٢٨:٦٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/28:65.md) — مَاذَا

وَيَوْمَ يُنَادِيهِمْ فَيَقُولُ مَاذَا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَ

### [لقمان ٣١:١١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/31:11.md) — مَاذَا

هَذَا خَلْقُ اللَّهِ فَأَرُونِي مَاذَا خَلَقَ الَّذِينَ مِنْ دُونِهِ بَلِ الظَّالِمُونَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

### [لقمان ٣١:٣٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/31:34.md) — مَاذَا

إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَاذَا تَكْسِبُ غَدًا وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ

### [سبأ ٣٤:٢٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/34:23.md) — مَاذَا

وَلَا تَنْفَعُ الشَّفَاعَةُ عِنْدَهُ إِلَّا لِمَنْ أَذِنَ لَهُ حَتَّى إِذَا فُزِّعَ عَنْ قُلُوبِهِمْ قَالُوا مَاذَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا الْحَقَّ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ

### [فاطر ٣٥:٤٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/35:40.md) — مَاذَا

قُلْ أَرَأَيْتُمْ شُرَكَاءَكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَوَاتِ أَمْ آتَيْنَاهُمْ كِتَابًا فَهُمْ عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْهُ بَلْ إِنْ يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا إِلَّا غُرُورًا

### [الصافات ٣٧:٨٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/37:85.md) — مَاذَا

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَقَوْمِهِ مَاذَا تَعْبُدُونَ

### [الصافات ٣٧:١٠٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/37:102.md) — مَاذَا

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَابُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَاأَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ

### [الأحقاف ٤٦:٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/46:4.md) — مَاذَا

قُلْ أَرَأَيْتُمْ مَا تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَوَاتِ ائْتُونِي بِكِتَابٍ مِنْ قَبْلِ هَذَا أَوْ أَثَارَةٍ مِنْ عِلْمٍ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ

### [محمد ٤٧:١٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/47:16.md) — مَاذَا

وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ حَتَّى إِذَا خَرَجُوا مِنْ عِنْدِكَ قَالُوا لِلَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ مَاذَا قَالَ آنِفًا أُولَئِكَ الَّذِينَ طَبَعَ اللَّهُ عَلَى قُلُوبِهِمْ وَاتَّبَعُوا أَهْوَاءَهُمْ

### [المدثر ٧٤:٣١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%A7%D8%B0%D8%A7/ayet/74:31.md) — مَاذَا

وَمَا جَعَلْنَا أَصْحَابَ النَّارِ إِلَّا مَلَائِكَةً وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا لِيَسْتَيْقِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَيَزْدَادَ الَّذِينَ آمَنُوا إِيمَانًا وَلَا يَرْتَابَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْمُؤْمِنُونَ وَلِيَقُولَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْكَافِرُونَ مَاذَا أَرَادَ اللَّهُ بِهَذَا مَثَلًا كَذَلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ وَمَا هِيَ إِلَّا ذِكْرَى لِلْبَشَرِ

## المعاجم (٠)

لا توجد مداخل معجمية لهذا الجذر.
