# جذر مير (م-ي-ر)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D8%B1

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Ve erzak getiririz

- الحروف: م - ي - ر
- في القرآن: الورود: ١ · الآيات: ١ · الصيغ: ١
- المعاجم: ١٠

## الصيغ (١)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [وَنَمِيرُ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%85%D9%90%D9%8A%D8%B1%D9%8F.md) | وَنَفْعِلُ | Ve erzak getiririz | ١ | ١ | [١٢:٦٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/ayet/12:65.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ١٥ (الإجمالي: ٢٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [بعر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٧ · Bair deve sürüsü demektir
2. [بضع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%B6%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٤ · Bud parça et demektir
3. [كيل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%8A%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٢ · Kile ölçü birimidir
4. [فتح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · Feth, kapının açılması demektir
5. [يسر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%8A%D8%B3%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · “Yüsr” sol kol; “u’sr”, yanın ayna dönüşmesi ile solak…
6. [حفظ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%81%D8%B8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · Hafız çanta demektir
7. [ردد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · “Ridde” devenin memesinden doğumdan önce gelen süttür
8. [زيد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Zade : Azık demektir
9. [متع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%AA%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
10. [أخو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Hayvanları bağladıkları ipin iki ucuna konmuş kazıklardan…
11. [بغي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%BA%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Buğa boğa demektir
12. [وجد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AC%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Su birikintisidir
13. [أبو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Bab kapı demektir
14. [أهل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Hilal yeni ay demektir
15. [قول](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | مير |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi ya) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [زود](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AF.md), [قوت](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D8%AA.md), [رزق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) |
| Zıt Kök | [منع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%86%D8%B9.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Uzak bir merkezden yiyecek, tahıl ve temel yaşam maddelerini toplayıp aileye veya kente taşımak, erzak temin etmek |
| Çekirdek Özet 2 | Kıtlık, darlık veya muhtaçlık anında ailenin ve topluluğun hayatını korumak için dış kaynaklardan planlı biçimde iaşe getirmek |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel ve kamusal düzeyde gıda güvenliği, tedarik zinciri ve nafaka yükümlülüğünün yerine getirilmesi |
| Kritik Hata Riski | Kökün ifade ettiği planlı, stratejik ve uzak mesafeli iaşe lojistiğinin alelade bir çarşı alışverişi veya anlık bir rızıklanma gibi dar algılanması |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مي | Hareket etme, uzanma, bir yöne akma ve esneme. Nitekim Kur'an'da aynı ikili tabanı paylaşan [ميد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%AF.md) kökü sarsılma ve kütlesel hareketi, [ميز](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B2.md) kökü hareketle birbirinden ayrışmayı, [ميل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84.md) kökü ise bir tarafa doğru eğilmeyi ve yönelmeyi ifade eder | ر | Çekirdeğe eklenen ر harfi baş, süreklilik ve bir hedefe yönelme niteliği katarak genel akış ve esneme hareketini, belirli bir hedefe (aileye veya merkeze) yönelik döngüsel ve sürekli bir erzak taşıma eylemine dönüştürmüştür |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | su; akış, çokluk, derinlik | Yaşamın devamı için gereken temel sıvı ve besin akışını, bereketi ve kaynakların bolluğunu imler |
| ي | el ve kol; iş, yapma, uzanma | İhtiyaç duyulan kaynağa doğru el uzatmayı, faaliyeti, çalışmayı ve emeği gösterir |
| ر | insan başı; baş, ilk, üst | Ailenin veya topluluğun başını, sorumluluk merkezini ve hedeflenen öncelikli idareyi temsil eder |
| مير | Elin uzanarak hayat kaynağı olan rızkı toplayıp ailenin veya topluluğun başına/merkezine taşıması | Dışarıda bulunan besin ve yaşam kaynaklarına emek ve vasıtalarla ulaşılarak bunların sorumluluk altındaki kimselerin bekası için merkeze nakledilmesi hareketidir |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çöl ve göçebe hayatında kabile veya ailenin geçimini sağlamak amacıyla yerleşim yerlerinden, pazarlardan veya ziraat merkezlerinden binekler sırtında zahire ve yiyecek satın alıp getirmek (el-mîre: getirilen zahire/erzak) |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Erken dönem Arap kullanımında kök atların yarış esnasında birbirine denk hızla gitmesini de ifade eder. Nitekim Hıdaş b. Züheyr atını överken kökü bu hareket anlamında kullanmıştır: يمايرها في جريها وتمايره / Ayrıca Cahiliye dönemi yaygın darbımeselinde faydasız kimseler için kök şöyle yer almıştır: ما عنده خير ولا مير |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem hadis rivayetlerinde zahire ve iaşe taşıyan işçi develerin zekât mükellefiyeti dışında tutulduğunu belirten hukuki nitelemede geçer: والحمولة المائرة لهم لاغية (Erzak taşımacılığında kullanılan binekler vergiden muaftır) |

المصدر: Maqāyīs al-Lugha, Kitābü’l-ʿAyn, Lisān al-ʿArab, Asās al-Balāgha.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dillerinde مير kökü, temel olarak yer değiştirme, mübadele ve dışarıdan bir şey temin etme ekseninde fonetik ve semantik paralellikler barındırır. İbrani ve Batı Sami dil alanında m-w-r / m-y-r kök tabanı bir nesnenin karşılığını vererek başkasıyla değiştirmeyi, takas etmeyi ve tedariki ifade eden yapılara (örneğin İbranicede değişim ve karşılık anlamındaki temurāh / hāmîr) kaynaklık eder. Göçebe ve yarı-göçebe Sami topluluklarının ziraat merkezleriyle kurduğu temel iktisadi bağ, hayvan ve el ürünlerini tahıl ve temel gıda maddeleriyle takas etmeye dayandığından, kök Arapçada özelleşerek mübadele yoluyla uzaktan erzak ve tahıl celbetme (el-mîre) eyleminin adı haline gelmiştir. Bu durum kökün genel bir ticaretten ziyade, hayati tehlike veya iaşe açığı anında dış kaynaklara başvurarak gıda tedarik zinciri kurma pratiğini temsil ettiğini göstermektedir.

درجة الثقة: Güçlü

المصدر: David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques), Brown-Driver-Briggs, Lisān al-ʿArab.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Uzak yerlerden ailenin iaşesi için tahıl ve erzak getirme eylemi | Kök somut olarak kıtlık veya gıda açığı zamanında bineklerle taşınan yaşamsal tahıl yükünü (mîre) ve bu işi yapan kimseleri (meyyâr / müyyâr) ifade eder | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Mübadele, takas ve yer değiştirme semantiği | Batı Sami dillerindeki takas ve bedel ödeyerek karşılık alma anlam alanıyla doğrudan örtüşmekte, Arapçada gıda takası ve iaşe tedarikine odaklanmaktadır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında güvenilir ve doğrudan bir soydaş biçim tespit edilememiştir | Veri bulunamadı |

المصدر: Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab, David Cohen.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| مير | Anlamlı | Erzak getirme, iaşe temini | Dışarıdan yiyecek ve zahire satın alıp aileye taşımak | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [مري](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A.md) | Anlamlı | Şüphe etmek, münakaşa etmek, sağmak | Memeden sütü çekip çıkarmak; fikri sürtüşme yoluyla şüphe üretmek | Kur'an'da geçer; çekip çıkarma yönüyle hedef kökle uzak temaslıdır |
| [يمر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%8A%D9%85%D8%B1.md) | Anlamlı | Bir tür deniz veya kara canlısı | Sözlüklerde av hayvanı veya deniz canlısı olarak zikredilen kelime (el-yâmûr) | Kur'an'da geçmez; kullanımı oldukça sınırlıdır |
| [يرم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%8A%D8%B1%D9%85.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Sözlük kayıtlarında bu dizilişte bağımsız bir kök inşa edilmemiştir | Kur'an'da geçmez; mühmel diziliş |
| [رمي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%85%D9%8A.md) | Anlamlı | Atmak, fırlatmak, itham etmek | Bir nesneyi veya sözü hedefe doğru fırlatmak, savurmak | Kur'an'da geçer; hareket yönü hedefe fırlatma şeklindedir |
| [ريم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%8A%D9%85.md) | Anlamlı | Fazlalık, üstünlük, ayrılma | Bir şeyin üzerine çıkan fazlalık; dağın zirvesi; ayrılma ve uzaklaşma | Kur'an'da geçmez; Arapçada müsta'meldir |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| مير | Merkez | Erzak ve iaşe temini | Uzak bir pazardan veya merkezden taşınarak getirilen toplu gıda ve zahiredir | Ailenin veya topluluğun hayatiyetini sürdürmesi için dışarıdan taşınan besin |
| [زود](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%88%D8%AF.md) | Komşu | Yol azığı | Yolculuk esnasında tüketilmek üzere hazırlanan taşınabilir kısıtlı besindir | Hedefe varıncaya kadar yetecek azık; mîre gibi aileyi besleyecek büyük çaplı tahıl değildir |
| [قوت](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D8%AA.md) | Komşu | Yaşatacak gıda | Bedenin ayakta kalması için asgari düzeyde gereken temel besindir | Miktar ve biyolojik fonksiyon ön plandadır; mîre ise tedarik ve lojistik eylemini vurgular |
| [رزق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) | Komşu | İlahi nasip ve geçimlik | Yaratıcının canlılara tahsis ettiği maddi ve manevi her türlü paydır | مير köküne kıyasla çok daha geniş, kapsayıcı ve doğrudan ilahi lütfa bakan kavramdır |
| [منع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%86%D8%B9.md) | Zıt | Esirgeme ve yoksun bırakma | İhtiyaç duyulan kaynağın, gıdanın veya hakkın ulaşmasına engel olmaktır | Erzak getirme ve besleme fiilinin zıddı olarak tedariki kesmek ve mahrum etmektir |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | مير | Erzak getirmek | Aileye uzak bir merkezden zahire satın alıp getirme eylemini tam karşılar | Kesin |
| Latince | Commeatus, Annona | Askeri iaşe, tahıl tedariki | Commeatus taşınan erzak ve lojistiği, annona ise yıllık tahıl rekoltesi ve kamu iaşesini karşılar; ailevi nafakayı kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | Victual, Provisioning, Forage | Erzak sağlama, iaşe temini | Provisioning genel tedariki, victual gıda erzakını karşılar; çöl şartlarındaki kabile lojistiği boyutunu tam yansıtmaz | Güçlü |
| Almanca | Verproviantierung, Nahrungsmittelbeschaffung | Erzak temini, gıda tedariki | Zor şartlarda gıda maddelerini toplayıp getirme eylemini ifade eder; modern anlamı daha bürokratiktir | Güçlü |
| Fransızca | Ravitaillement, Approvisionnement | İaşe ikmali, erzak sağlama | Özellikle kriz veya kuşatma altındaki bir topluluğa dışarıdan gıda ulaştırma yönünü çok iyi karşılar | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Lewis & Short, Wehr Arabic-English Dictionary.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَنَمِيرُ | Kıtlık anında aileye dış merkezden tahıl ve yaşamsal erzak getirmek | Hz. Yusuf kıssasında kardeşlerin Mısır'dan zahire temin edip Kenan diyarına dönerek babalarına söyledikleri iaşe taahhüdü bağlamı (Yûsuf [12:65](https://lisan.digital/ar/ayet/12:65.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Rızık ve tevekkül teorisi | Dış merkezlerden erzak arama (mîre) eyleminin kulun kesbi ile ilahi rızık takdiri arasındaki bağı | Rızkın ilahi teminat altında olması ile insanın iaşe için fiili tedarik çabası göstermesi arasındaki uyum |
| Fıkıh | Nafaka ve zekât hukuku | Aile reisinin efradına karşı nafaka ve mîre temin etme mecburiyeti ile yük/iaşe develerinin zekât durumu | Ailevi iaşenin hukuki bir borç olması; nakliyede çalışan işçi bineklerin vergiden muafiyeti |
| Tefsir | Kriz yönetimi ve peygamber siyaseti | Hz. Yusuf'un yedi yıllık kuraklık döneminde Mısır ve çevre kabileler için kurduğu merkezi erzak depolama ve dağıtım nizamı | İaşenin adaletle dağıtılması, karneye bağlanması ve nüfus başına denk erzak satışı |
| Hadis | Ticaret ve kabile hayatı | Hz. Peygamber'in kıtlık zamanlarında çevre kabilelere mîre gönderilmesi veya iaşe kervanlarına kolaylık sağlanması uygulamaları | Toplumsal dayanışma, kriz dönemlerinde gıdaya erişimin güvence altına alınması |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Emanet ve rızık arayışı | Meşru nafaka mükellefiyeti | Ailenin ve zayıfların hayatını koruma vecibesi | Kişinin bakmakla yükümlü olduğu topluluğa meşru yollardan erzak temin etmesi dini bir sorumluluktur | Kesin |
| İlmi | Lojistik ve kriz idaresi | Gıda tedarik planlaması | Kaynak ile tüketim noktası arasındaki bağı kurma | Hangi kaynaktan, ne miktarda ve nasıl bir taşıma kapasitesiyle erzak getirileceğinin rasyonel hesabı | Güçlü |
| Siyasi | Kamu güvenliği ve egemenlik | Stratejik gıda rezervi yönetimi | Kıtlıkta iç barışı ve halkın bekasını sağlama | Devlet otoritesinin kıtlık zamanında çevre bölgeler dahil iaşe dağıtımını diplomatik ve merkezi bir güç olarak kullanması | Güçlü |
| İktisadi | Ticaret ve dolaşım | İthalat ve iaşe lojistiği | Arz açığı bulunan bölgeye dış piyasadan mal akışı sağlama | Yerel üretimin sıfırlandığı kuraklık döneminde sermayeyi (bidaa) mala dönüştürerek piyasaya gıda sokulması | Kesin |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Açık sistemlerde kütle transferi ve adveksiyon | Kapalı veya kaynakları tükenmiş bir alt sisteme, sistem sınırları dışındaki bir rezervuardan sürekli ve dengeli kütle/enerji akışı sağlanması | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Tedarik zinciri yönetimi ve gıda güvencesi | Afet, savaş veya kuraklık zamanlarında nüfusun temel biyolojik ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan lojistik koridor | Kesin |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir bakkal veya pazar alışverişi seviyesine indirgeyerek, kelimenin içerdiği stratejik taşıma, kıtlıkla mücadele ve dış merkezden iaşe temini boyutunu görmezden gelmek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Yûsuf suresinde geçen kullanım, bölgesel bir felaket karşısında uluslararası ölçekte yürütülen stratejik gıda tahsisi, sermaye takası ve aile bekasını koruyan lojistik bir hamledir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Hz. Yusuf kıssasındaki kardeşlerin tutumunu basit bir yiyecek arayışı sanmak; Yusuf'un peygamberlik dehasıyla kurduğu devasa kamusal iaşe ve depolama siyasetini kavrayamamak |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kriz zamanlarında aile ve toplum sorumluluğunu nasıl somut iktisadi eylemlere bağladığını gösterir; erzak temininin sadece bir tüketim değil, stratejik bir beka ameliyesi olduğunu bildirir |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yûsuf suresindeki kıtlık, ekonomi yönetimi, Mısır sarayı ile Kenan diyarı arasındaki mal mübadelesi ve aile içi dayanışmayı anlatan ayet grubunda (özellikle Yûsuf [12:65](https://lisan.digital/ar/ayet/12:65.md)) belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Tevekkülün eylemsizlik olduğu yanılgısını düzeltir; inanan bir ailenin en ağır darlık anında dahi uzak pazarlara uzanarak meşru ve planlı bir erzak tedariki (mîre) içine girmesi gerektiğini ortaya koyar |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Uzak bir merkezden binekler ve nakliye vasıtalarıyla aileyi ve topluluğu besleyecek zahire ve erzakı alıp getirmek.
- Soyut anlam: Bir sistemin kendi iç kaynaklarının yetersiz kaldığı kriz anlarında, dış bir kaynaktan yaşamsal girdileri temin ederek varlığını sürdürmesi.
- Sistematik karşılık: İktisadi ve lojistik açıdan tedarik zinciri; hukuki açıdan nafaka ve iaşe borcunun ifası; siyasi açıdan gıda güvenliğinin tesisi.
- LaTeX modeli: $$\Delta E = \sum_{k=1}^{n} T_k(S_{ext} \to S_{int}) - C_{req}$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $\Delta E$, sistemin hayati enerji ve iaşe dengesini gösterir. $S_{ext}$ dış kaynak rezervuarını (örneğin Mısır tahıl ambarlarını), $S_{int}$ ise iç tüketim odağını (ailenin veya kabilenin yerleşimini) temsil eder. $T_k$, $k$ vasıtasıyla dışarıdan içeriye aktarılan erzak ve tahıl taşıma fonksiyonudur ($m\hat{\imath}re$ eylemi). $C_{req}$ ise sistemin hayatta kalması için tükenen asgari tüketim ihtiyacıdır. Toplam transfer ihtiyacı karşıladığında sistem yok olmaktan kurtulur.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ١)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D8%B1/occurrences?meal=IK

### [يوسف ١٢:٦٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/ayet/12:65.md) — وَنَمِيرُ

وَلَمَّا فَتَحُوا مَتَاعَهُمْ وَجَدُوا بِضَاعَتَهُمْ رُدَّتْ إِلَيْهِمْ قَالُوا يَاأَبَانَا مَا نَبْغِي هَذِهِ بِضَاعَتُنَا رُدَّتْ إِلَيْنَا وَنَمِيرُ أَهْلَنَا وَنَحْفَظُ أَخَانَا وَنَزْدَادُ كَيْلَ بَعِيرٍ ذَلِكَ كَيْلٌ يَسِيرٌ

## المعاجم (١٠)

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

باب الرّاء والميم و و ا ي ء معهما
ر و م، و ر م، م و ر، ر م ي، ر ي م، م ر ي، م ي ر، ي م ر، ر أ م، أ ر م، م أ ر، أ م ر، م ر أ مستعملات
روم:
الرَّوْمُ: طَلَبُ الشَّيْءِ. والمَرامُ: المَطْلَبُ. رام يروم روماً ومراما: طَلَبَ.
ورم:
الوَرَمُ: مَعروفٌ، وقد وَرِمَ يَرِم وَرَمأ فهو وارمٌ.
ومَوْرِمُ الأضراس: أصول مَنابتها.
مور:
المَوْرُ: المَوْجُ.. والمَوْزُ: مصدر مار يمور، وهو الشّيء يَتَرَدَّدُ في عَرض كالدّاغِصة في الرُّكْبة.
والبَعير يَمُورُ عَضُداه، إذا تردّدا في عَرْض جنبيه.
والطَّعْنة تمورُ، إذا مالت يَميناً أو شِمالاً.
والدّماءُ تمورُ في وَجْهِ الأَرْض، إذا انصبّت فتردّدتْ.
وانمارت لبدة الفَحْل، وعَقِيقةُ الجَحْش، إذا سَقَطَتْ عنه أَيّامَ الرَّبيع. وكلّ طائفةٍ منه: موّارة، قال: فانْمار عنهنّ مُواراتُ المِزَقْ والمَوْزُ: تُرابٌ وجَوْلانٌ تَمورُ به الرِّيحُ. وفي القرآن: "يوم تَموُرُ السّماء موراً.
وناقة موّارةٌ: سريعةٌ في سَيْرها. والفَرَسُ يكونُ موّارَ الظَهر، قال: على ظَهْر مَوّارِ المِلاطِ حِصانِ
رمي:
رَمَى يَرْمي رَمْياً فهو رامٍ، قال تَعالَى: "وما رَمَيْتَ إذْ رَمَيْتَ ولكنّ اللَّه رَمَى.
والرَّمِيُّ: قِطَعٌ صِغارٌ من السَّحاب رِقاقٌ، قدرُ الكفِّ، أو أكبر شيئاً، والجميع: الأرماء.
وأَرْمَى فلانٌ في هذا الشَّيء، أي: زاد فيه، قال:
وأَسْمَرَ خِطِّيّاً كأنّ كُعُوبَهُنَوَى القَسْبِ قد أَرْمَى ذراعاً على العَشْرِ
والرِّماءُ: الرِّبا، والارتماء: أن يَتَرامَى الشّيء بين الشَّيئين.
والمِرْماةُ: السَّهْمُ الّذي يُتَعَلَّمُ به الرَّمْي وفي الحديث: لو أنّ أَحَدَكُمْ دُعي إلى مِرْماتَيْنِ لأجاب، وقد يُفَسَّر بأنّهما: ما بين ظلفي الشّاة، وليس بمعروف.
والرَّميّة: الصَّيْد الذي تَرميه فتَصْرَعُه ذكَراً كان أو أنثى، قال امرؤ القَيْس:
فهو لا تَنْمِي رَمِيَّتُـهُ		ما له لا عُدَّ من نَفَرِهْ
ريم:

الرَّْمُ: البَراح، والفعل: رام يَرِيم، وتقول: ما يَرِيمُ يَفْعَلُ كذا، أي: ما يَبْرَحُ.
والرَّيْمُ: اسم لما يروم من الأشياء كلها.
والرَّيم: أنْ يُقْسَم الجَزور على أجزاء يُسَوَّى بَيْنَها، فما فضل في يد الجزّار من قطعة لحم، أو عَظْم فتلك الفضلة: الرَّيم، قال:
وكنتم كعَظْمِ الرَّيْمِ لم يَدْرِ جـازِرٌ		على أيّ بَدْأَي مَقْسِمِ اللَّحْم يُجْعَلُ.
وقال العجّاج: بالرَّيْمِ والرَّيْمُ على المَزْجُورِ أي: من زُجِرَ فعليه الفضل، وكانوا في زَمَن الحجّاج يَسْتقرِضونَ على أُعْطياتِهِمْ فإِذا كان على الرَّجُلِ في عَطائِهِ فَضْلٌ قيل له: عليك رَيْمٌ، أي: دَيْنُك أكثرُ من عَطائِك، قال المخبّل:
فأَقعِ كما أَقْعَى أبوكَ على اسْتِهِ		يَرَى أنّ رَيْماً فَوْقَه لا يُعادِلُـهْ
مري:
المريّ، بلا همز: النّاقةُ الكثيرةُ اللَّبَن، قال: إذا ما مَرِيّ الحَرْب قلّ غزارها والمَرْيُ، بالتَّخْفيف: مَسْحُكَ ضَرْعَ النّاقة تمريها بيدك كي تَسْكُنَ للحَلب.
والرِّيحُ تمري السَّحاب مَرْياً.. والمُرِيّ: معروف.
والمِرية: الشّكّ في الأمر، ومنه: الامتراء والتّماري في القرآن، يقالُ: تَمارَى يَتَمارَى تَمارِياً وامترى امتراء، إذا شكّ.
مير:
المِيرة بلا همز: جَلْب القَوْم الطّعامَ للبَيْع، وهم يَمْتارونَ لأَنْفُسِهِمْ، ويَمِيرُونَ غَيْرَهم ميراً.
يمر:
اليامور من دَوابِّ البحر، يجري عليه الحكم إذا صيد في الحَرَم.
رأم:
الرَّأْم، مهموز: هو البَوّ، قال: كأُمّهات الرّأم أو مطافلا وقد رَئِمَتْهُ رَأْماً ورَأَماناً فهي رائمٌ ورؤوم.
وأرأمناها، أي: عَطَفْناها على رأمٍ، والنّاقةُ رَؤُومٌ رائمة.
والآرام: الظِّباءُ البيض، واحدها: رِئْم.
والروائم في وصف الدِّيار: الأَثافيُّ، لأنّها قد رَئِمَتِ الرّماد.
ورَئِمَ الجُرحُ رِئماناً، إذا انضمّ فوه للبُرْء.
وكلّ من أَحَبَّ شيئاً وأَلِفَهُ فقد رَئِمَهُ.
أرم:
الأَرامُ: مُلْتَقَى قبائل الرَّأْس، وبذلك سَمِّي الرّأس الضَّخْم مُؤَرَّماً... وبيضةٌ مُؤَرَّمة: واسعة الأعلى.
والأَرَمِيُّ: من أعلام قوم عاد، كانوا يَبْنونه كهيئة المنارة، وكهيئة القُبُور، قال أبو الدُّقَيْش: الأُروم: قبور عاد، وكذلك الإرَم، قال: بها أُرُومٌ كهوادي البُخْتِ ويقال: ما بها إرم، أي: ما بها أحدٌ.
وإِرَم كان أبا عادٍ الأُولى..
والأَرُومةُ: أصلُ كُلِّ شجرة. وأصل الحَسَب: أُرُومَتُهُ، والجميع: أَرومٌ وأَرُومات. وأَرومُ الأضراس: أُصولُ منابتها.
والأُرُومةُ، بضمّ الألف: غلط، لأنّها اسمٌ واحِد، ولا يَجيءُ اسمٌ واحدٌ على فُعُولةٍ إلاّ في المَصادِر.
والأُرَّم: الحجارة هكذا جمع. قال: يَلُوكُ من حَرْدٍ عليّ الأُرَّما ويقال: بل الأرّم: الأضراس، يقال: إنّه لَيَحْرُق عليه الأُرَّمَ، قال: أُخْبِرْتُ أحماء سُلَيْمَى إنّما باتوا غِضاباً يَحْرُقون الأُرَّما
مأر:
المِئْرة: العداوة، وجَمْعُها: المِئَر.. ماءَرْتُ بين القَوْم مُماءَرةً، أي: عادَيْتُ.
وامْتَأَرَ فلان على فلان، أي: احْتَقَدَ.
أمر:
الأَمْرُ: نقيضُ النَّهي، والأمرُ واحدٌ من أمور النّاس. وإذا أَمَرْتَ من الأمر قلت: اؤْمُرْ يا هذا، فيمن قرأ: "وأْمُرْ أهلك بالصّلاة".

لا يُقال اُؤْمُرْ ولا اُؤْخُذ منه شَيْئا، ولا اُؤْكُل، إنّما يُقالُ:: مُرْ وخُذْ وكُلْ في الابتداء بالأمر، استثقالاً للضَّمَّتين، فإِذا تقدم قبل الكلام واوٌ أو فاءٌ قلت: وأْمُرْ، فَأْمُرْ، كما قال عز وجلّ-: "وأْمُر أهلك بالصّلاة"، فأمّا كُلْ من أَكَلَ يَأْكُلُ فلا يكاد يُدْخلون فيه الهمزة مع الفاء والواو، ويقولون: وكُلا وخذا، وارفعاه فكُلاهُ، ولا يَقُولونَ فأْكلاه.. وهذه أحرف، جاءتْ عن العَرَبَ نوادرُ، وذلك أنّ أكثر كلامها في كُلّ فِعْلٍ أوّله همزة مثل: أَبَل يأبِلُ، وأَسَرَ يأسِرُ أن يكسروا يَفْعِلُ منه وكذلك أَبَق يأبِق، فإِذا كان الفِعْلُ الذي أوّلُهُ همزة ويَفْعِلُ منه مكسوراً مردوداً إلى الأمر قيل: اِيسِرْ يا فلانُ، اِيبِقْ يا غلام، وكأنّ أَصْلَهُ اِئْسِر بهمزتين فكرهوا جَمْعاً بين هَمْزَتَيْنِ، فحوّلوا إحداهما ياءً إذ كان ما قَبْلَها مكسوراً، وكان حقّ الأمر من أَمَرَ يأمُرُ أن يُقال اُؤْمُرْ اُؤْخُذ، اُؤكُلْ بهمزتين فتُرِكَتِ الهمزةُ الثّانية وحُوّلت واواً للضّمّة فاجتمع في الحرف ضمّتان بينهما واوٌ والضّمّة من جنس الواو، فاسْتَثْقَلَتِ العربُ جمعاً بين ضمّتين وواو فطَرَحوا همزة الواو، لأنّه بقي بعد طرحها حرفان فقالوا: مُرْ فلاناً بكذا وكذا، وخذ من فلانٍ وكُلْ، ولم يقولوا: اُكُلْ ولا اُمُرْ ولا أُخُذْ، إلاّ أنّهم قالوا في أَمَرَ يأمُرُ إذا تقدّم قبل أَلِفِ أَمْرِهِ واوٌ أو فاءٌ أو كلامٌ يتّصِلُ به الأمر من أَمَرَ يأْمُرُ، فقالوا: الْقَ فلاناً وأْمُره فردُّوه إلى أَصْلِهِ. وإنّما فعلوا ذلك لأنّ ألف الأمر إذا اتّصلت بكلام قبلها سقطتِ الأَلِفُ في اللفظ، ولم يفعلوا ذلك في كُلْ وخُذْ إذا اتّصل الأَمْرُ بهما بكلام قبله، فقالوا: الْقَ فُلاناً وخُذْ منه كذا، ولم نَسْمَعْ وأْخُذْ كما سمعنا وأْمُرْ. قال الله تعالى: "وكُلا منها رَغَداً" ولم يقل: وأْكُلا. فإِن قيل: لِمَ ردّوا مُرْ إلى أصلها ولم يَرُدُّوا وكُلا، ولا وخُذْ قيل: لسَعَة كلامِ العَرَب، وربّما ردّوا الشّيء إلى أَصْلِهِ، وربّما بنوه على ما سبق، وربما كتبوا الحرف مهموزاً، وربّما تركوه على ترك الهمزة، وربّما كتبوه على الإدغام وكلّ ذلك جائزٌ واسِعٌ.
والأَمِرة: البَرَكة. وامرأة أَمِرةٌ، أي: مباركة على زَوْجها.
وأَمِرَ الشَّيء، أي: كَثُرَ.
والإِمَّرة: الأُنْثَى من الحُمْلان.. والإمَّرُ الضَّعيف من الرِّجال، قال امرؤ القيس:
ولست بذى رَثْيَةٍ إمَّـرٍ		إذا قِيد مُسْتَكْرَها أصحبا
والإمْرةُ الإمارة، وهو أمير مُؤَمّر.
والأَمارُ: الموعد، قال: إلى أمارٍ وأمارٌ مدّتي وأَمِرَ وَلَدُها، أي: كَثُر ما في بَطْنها.. وأَمِرَ بنو فلانٍ أمارة، أي: كثروا وكَثُرَتْ نَعَمُهم.
مرء: المَريء: رأس المَعِدَة والكَرِش اللاّزق بالحُلْقُوم. وهو مجرى الشّراب والطّعام، وهو أحمرُ مُسْتطيلٌ جوفُه أبيض. ومريء الطّعام أضيق من الحُلْقُوم.
والمُرُوءةُ: كمالُ الرُّجوليّة، وقد مَرُؤَ الرّجل، وتمرّأ إذا تَكَلَّف المُروءةَ، وهو مريءٌ بيِّنُ المروءة.
ومَرُؤَ الطّعام، وهو مريءُ بيِّنُ المَراءَةِ. ويقال: ما كان الطّعام مريئاً، وقد مَرُؤَ مَراءةً، واستمرأ، وهذا الشّيءُ يُمْرِئني الطّعام.
والمرأة: تأنيث المَرْء: ويُقالُ: مَرَة بلا ألف.

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

الميرَةُ: الطعام يَمْتارهُ الإنسان. وقد مارَ أهلَه يَميرُهُمْ مَيْراً. ومنه قولهم: ما عنده خيرٌ ولا مَيْرٌ. والامْتِيارُ مثله. وجمع المائِرِ مُيَّارٌ، ومَيَّارَةٌ. يقال: نحن ننتظر مَيَّارَتَنا ومُيَّارَنا.

### [مقاييس اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/mekayis.md) — ابن فارس · القرن ١١

(باب المبم والياء ومايثلثهما)
 (ميد)  الميم والياء والدال أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على حركةٍ في شيء، والآخَر على نفعٍ وعطاء.
فالأوّل المَيْد: التحرُّك. ومادَ يَميدُ. ومادت الأغصان تَمِيد: تمايلَتْ. والمَيْدان على فَعْلان: العيش النّاعم الريّان. قال ابنُ أحمر:
............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1])
والأصل الآخر المَيْد. ومَادَ يَمِيدُ: أطْعَمَ [و] نَفَع. ومادَنِي يَميدُني: نَعَشَنِي. قالوا: وسمِّيت المائدة منه، وكذا المائد([2]) من هذا القياس: قال:
* وكُنت للمنتجِعينَ مائدا([3]) *
قال أبو بكر([4]): وأصابه مَيْد، أي دُوَارٌ عن ركوب البَحر. ومِدْتُه:  أعطيتُه وأمَدْتُه بخيرٍ. وامْتَدْتُهُ([5]): طلبت خَيره. وذهب بعضُ المحقِّقين [أنّ] أصل مَيْد الحركة. والمائدة: الخِوان لأنها تميد بما عليها، أي تحرِّكه وتُزحِله عن نَضَدِه([6]). ومادَهم: أطعَمهُم على المائدة. وأمّا قوله صلى الله عليه وآله وسلم: "مَيْدَ أَنَّا أُوتِينا الكتابَ مِن بعدهم([7])"، أي غير أنّا، أو على أنّا، فهو لغة في بَيْد أنَّا.
(مير)  الميم والياء والراء أصلٌ صحيح، هو المَيْر، ومِرْت مَيْراً. والمِيَرة: الطعام له إلى بلده([8]). وقالوا: ما عنده خَيْرٌ ولا مَيْر.
(ميز)  الميم والياء والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تزيُّلِ شيءٍ من شيء وتَزيِيله. وميَّزته تمييزاً ومِزْتُه مَيْزاً. وامتازُوا: تميَّزَ بعضهم من بعض. ويكاد يَتمَيَّز غيظاً، أي يتقَطَّع. وانمازَ الشَّيء: انفصَلَ عن الشيء. قال يصف حيّة:
قَرَى السُّمَّ حتَّى انمازَ فروةُ رأسِهِ *** عن العَظْمِ صِلٌّ فاتِكُ اللَّسْعِ مارِدُ
(ميس)  الميم والياء والسين كلمةٌ تدلُّ على مَيَلان. ومَاسَ مَيَسانَا([9]): تبختر. وماس الغصن أيضاً. والمَيْس: شجرٌ يقال إنّه أجودُ خَشَب.
(ميش)  الميم والياء والشين أصلٌ يدلُّ على خلطِ شيءٍ بشيءٍ ونَفْشه. وماشَتِ المرأةُ القُطنَ بيدِها بعد الحلج. ومنه قولهم للرّجُل إذا أخبر ببعض الحديث وكَتَمَ بعضاً: قد ماش يَميش. وهو مأخوذٌ من مَيْش النّاقة، أن يَحلُِب بعضَ ما في الضرع ويَدَعَ بعضاً؛ فإذا جاوزَ الحَلب النِّصف فليس بمَيش.
(ميط)  الميم والياء والطاء كلمةٌ صحيحة تدلُّ على دفع ومدافَعَة. وماطه عنه: دفعَه. ومِطتُ الأذَى عن الطريق. يقال أَمَاطَه إماطَةً. ولذلك يقال: "هم في هِياطٍ ومِياط". الهِياط: الصِّياح: والمِياط: الدَّفْع. وقال الفرّاء: تمايَطُوا: تباعدوا وفَسَدَ ما بينهم، تَمَايُطاً.
 (ميع)  الميم والياء والعين كلمةٌ صحيحة تدلُّ على جريانِ شيءٍ واضطرابِ شيءٍ وحركتِه. وماعَ الشّيء يَمِيع: جَرَى على وجه الأرض، والمائع كلُّ شيءٍ ذائب([10]). ومنه المَيْعة والنشاط، وذلك للحركة. والمَيْعة: أوّل الشَّباب، وذلك إذا ترعرعَ وتحرَّك.
(ميل)  الميم والياء واللام كلمةٌ صحيحة تدلُّ على انحراف في الشيء إلى جانب منه. مال يَميل مَيْلاً. فإنْ كان خِلقةً في الشَّيءٍ فَمَيَلٌ. يقال مال يميل مَيَلاً. والمَيْلاء من الرَّمل: عقدة ضخمة تعتزل وتميل ناحيةً. والمَيْلاء: الشَّجرة الكثيرة الفروع، وهي من قياس الباب. والأمْيَل من الرِّجال، يقال إنَّهُ الذي لا يثبت على الفرس. وإن كان كذا فلأنّه يميل عَن سَرْجِهِ. ويقال الذي لا رُمْح معه. وإن كان كذا فشاذٌّ عن الباب. وجمع الأَمْيَلِ مِيل*. قال:
غَيْرُ مِيلٍ ولا عَواوِيرَ في الهَيْـ *** ـجا ولا عُزّل ولا أكفالِ([11])(مين)  الميم والياء والنون كلمةٌ واحدة، هي المَيْن: الكَذِب. ومانَ يَمِين. قال:
وزعمتَ أنَّكَ قد قَتَلْـ ***	ـتَ سَراتَنا كذِباً ومَيْنا([12])
--------------ـــ
([1]) وكذا ورد الاستشهاد بهذه القطعة في المجمل واللسان (ميد).
([2]) في الأصل: "وكذا المائدة".
([3]) ضبط في المجمل بضم التاء من "كنت".
([4]) الجمهرة (2: 303).
([5]) في الأصل: "أمددته".
([6]) في الأصل: "أي يحركه ويزمله عن نصده".
([7]) أوله كما في اللسان: "نحن الآخرون السابقون" وحديث آخر مشهور: "أنا أفصح العرب ميد أني من قريش، ونشأت في بني سعد بن بكر."
([8]) كذا. ولعله:"تنقله إلى بلده" أو "تجلبه".
([9]) يقال ماس ميساً، وميسانا.
([10]) في الأصل: "ذائب منه".
([11]) للأعشى في ديوانه 11. وقد سبق في (كفل) مع تخريجه.
([12]) لعبيد بن الأبرص في ديوانه 27 ومختارات ابن الشجري 90 برواية "أزعمت" فيهما.

ـ

### [المفردات في غريب القرآن](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/mufredat.md) — الراغب الأصفهاني · القرن ١١

- الميرة: الطعام يمتاره الإنسان، يقال: مار أهله يميرهم. قال تعالى: ﴿ونمير أهلنا﴾ [يوسف/65]. والغيرة والميرة يتقاربان (قال ابن منظور: والغيرة، بالكسر والغيار: الميرة. اللسان (غير) )

### [أساس البلاغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/esas.md) — الزمخشري · القرن ١٢

م ي ر
مار أهله يميرهم وامتار لنفسه وجاؤا بالميرة‏.‏
وما عنده خير ولا مير‏.‏
ومن المجاز‏:‏ سايرته ومايرته‏:‏ عارضته‏.‏
قال خداش بن زهير‏:‏ يمايرها في جريها وتمايره

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

المِيرَةُ: الطعامُ يَمْتارُه الإِنسان. ابن سيده: المِيرَةُ جَلَب الطعام، وفي التهذيب: جلَب الطعام للبيع؛ وهم يَمتارُون لأَنفسهم ويَمِيرُون غيرهم مَيْراً، وقد مار عيالَه وأَهلَه يَمِيرُهم مَيْراً وامْتارَ لهم. والمَيَّارُ: جالبُ المِيرَة. والمُيَّارُ: جَلاّبة ليس بِجمْعِ مَيَّار إِنما هو جمع مائِرٍ. الأَصمعي: يقال مارَه يمُورُه إِذا أَتاه بِمِيرَة أَي بطعام، ومنه يقال: ما عنده خَيْر ولا مَيْر، والامْتِيارُ مِثلُه، وجمع المائِر مُيَّارٌ مثل كُفَّارٍ، ومَيَّارَةٌ مثل رَجَّالةٍ، يقال:نحن ننتظر مَيَّارَتَنا ومُيَّارَنا. ويقال للرُّفْقة التي تنهض من البادية إِلى القُرى لِتَمْتار: مَيَّارَةٌ. وفي الحديث: والحَمُولَة المائِرَةُ لهم لاغِيةٌ؛ يعني الإِبل التي تُحْمَلُ عليها الميرة وهي الطعام ونحوه مما يجلب للبيع، لا يُؤْخَذُ منها زكاةٌ لأَنها عَوامِلُ. ويقال مارَهم يَمِيرُهم إِذا أَعطاهم الميرة.
وتمايَرَ ما بينهم: فَسَدَ كتماءَرَ. وأَمارَ أَوداجَه: قطعها؛ قال ابن سيده: على أَن أَلف أَمارَ قد يجوز أَن تكون منقلبة من واو لأَنها عين. وأَمارَ الشيءَ: أَذابَه. وأَمار الزعفرانَ: صَبَّ فيه الماء ثم دافَه؛ قال الشماخ يصف قوساً:
كأَنّ عليها زَعْفَرَاناً تُمِيرُه
خَوازِنُ عَطَّارٍ يَمانٍ كوانِزُ
ويروى: ثمان، على الصفة للخوزان. ومِرْتُ الدواءَ: دُفْتُه. ومِرْتُ الصُّوفَ مَيْراً: نفشْتُه. والمُوارَةُ: ما سقط منه، وواوه منقلبة عن ياء للضمة التي قبلها. ومَيَّارٌ: فَرس قُرطِ بن التَّوْأَم.

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* م ي ر * * المِيرَةُ * الطعام يمتارُهُ الإنسان وقد * مَارَ * أَهله من باب باع ومنه قولهم ما عنده خير ولا * مَيْرٌ * و * الامْتِيَارُ * مثل * المَيْرِ

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

الميرة، بالكسر: الطعام يمتاره الإنسان. وفي المحكم: الميرة: جلب الطعام، زاد في التهذيب: للبيع، وهم يمتارون لأنفسهم، ويميرون غيرهم ميرا. وقد مار عياله يمير ميرا، وقال الأصمعي: يقال: ماره يموره، إذا أتاه بميرة، أي بطعام. وأمارهم وامتار لهم: جلب لهم. ويقال: مارهم يميرهم، إذا أعطاهم الميرة. ويقال: ما عنده خير ولا مير. والميار: كشداد: جالب الميرة، وفي اللسان: جالب المير. الميار، بالضم، كرمان: جلابه ليس بجمع ميار، إنما هو جمع مائر، ككفار جمع كافر، كالميارة، كرجالة، يقال: نحن ننتظر ميرتنا وميرنا. ويقال للرفقة التي تنهض من البادية إلى القرى لتمتار: ميارة. وتماير ما بينهم: فسد، كتماءر، بالهمز، وقد ذكره في محله. وأمار أوداجه: قطعها، قال ابن سيده: على أن ألف أمار قد يجوز أن تكون منقلبة عن واو لأنها عين. أمار الشيء: أذابه. وأمار الزعفران: صب فيه الماء ثم دافه. قال الشماخ يصف قوسا:
  كأن عليها زعفرانا تمـيره                      خوازن عطار يمان كوانز ويروى ثمان على الصفة للخوازن. ومرت الصوف مورا وميرا: نفشته. والموارة، بالضم: ما سقط منه، وواوه منقلبة عن ياء للضمة التي قبلها. وميار، كشداد: فرس شرسفة بن حليف، كزبير، هكذا بالمهملة، وفي بعضها بالمعجمة، وقال الصاغاني هو ابن خليف، كأمير، بالمعجمة المازني. من المجاز: سايره ومايره، مسايرة وممايرة: حكاه ففعل مثل ما فعل، قاله الأصمعي وأنشد:
  يمايرها في جريه وتمايره

  ومما يستدرك عليه: الممايرة: المعارضة. وفي الحديث:  والحمولة المائرة لهم لاغية  يعني الإبل التي تحمل عليها الميرة مما يجلب للبيع ونحوه لا تؤخذ منها زكاة لأنها عوامل. وميار، أيضا: فرس قرط بن التوأم. ومار ميرا: سار. والمير، بالفتح، كالميرة، ويطلق ويراد به القوت. وميارة جد شيخ مشايخنا الإمام المعمر المحدث أبي عبد الله محمد بن محمد الفاسي، أخذ عن إمام المحدثين عبد القادر الفاسي وطبقته، وعنه شيوخنا أبو عبد الله محمد بن الطيب الفاسي تغمده الله برضوانه، ومحمد بن أيوب التلمساني، وعلي بن محمد السوسي ومحمد بن الطالب بن سودة الفاسي، وغيرهم.

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

مَارَ أَهْلَهُ
1 مَارَ أَهْلَهُ ذ (T, * S, A, Msb, *) and عِيَالَهُ, (M, K,) aor. يَمِيرُ, (T, S, A, &c.,) inf. n. مَيْرٌ, (T, S, M, Msb, K,) He brought, or conveyed, or purveyed, طَعَام, [here meaning wheat, or other corn, and food, victuals, or provision, of any kind, (see مِيرَةٌ,)] (T, S, M, A, K) to, or for, his family, (T, * S, A,) or his household: (M, K:) or he brought to them مِيرَة, i. e. طَعَام: (As [accord. to whom, as I find in the TA, the aor. is يَمُورُ, but this I suppose to be a mistranscription,] T, Mgh, Msb:) or he gave them مِيرَة: (TA:) and ↓ أَمَارَهُمْ signifies the same as مَارَهُمْ; (K;) and so لَهُمْ ↓ امتار: (S, * M, K:) or you say, هُمْ يَمْتَارُونَ لِأَنْفُسِهِمْ they bring, or convey, or purvey, طعام for themselves; (T;) and لِنَفْسِهِ ↓ امتار, (A,) or المِيرَةَ لِنَفْسِهِ ↓ امتار, (Mgh, Msb,) he brought, (A, Mgh, Msb,) or conveyed, or purveyed, (A,) طعام for himself. (A, Mgh, Msb.) See مِيرَةٌ.

4 أَمْيَرَ see 1.

8 اِمْتَيَرَ see 1.

مَيْرٌ
مَيْرٌ ذ : see مِيرَةٌ.

مِيرَةٌ
مِيرَةٌ ذ : i. q. طَعَامٌ [here meaning Wheat, or other corn, and food, victuals, or provision, of any kind,] (T, S, A, * Mgh, Msb, K, *) which a man brings, or conveys or purveys (يَمْتَارُهُ) [to be laid up in store for himself or his family or household, or for sale]; (S, TA;) and ↓ مَيْرٌ signifies the same as مِيرَةٌ [in these senses, as will be seen from what follows], and is applied to victuals, or food, or aliment, syn. قُوتٌ. (TA.) Ex. جَالِبُ المِيرَةِ, (K,) or ↓ المَيْرِ, (M,) [The bringer, or conveyer, or purveyor, of wheat, &c.] And أَتَاهُ بِمِيرَةٍ He brought him طَعَام. (T.) And جَاؤُوا بِالْمِيرَةِ [They brought, or conveyed, or purveyed, the wheat, &c.] (A.) And مَا عِنْدَهُ ↓ خَيْرٌ وَلَا مَيْرٌ [He has not wealth, nor wheat, &c.] (T, S, A.) ― -b2- Also, (T,) The bringing, or conveying, or purveyance, of طَعَام [here meaning as explained above] from another place (T, M, A, K,) [for one's self or family or household, (see 1,) or] for sale: (T:) pl. مِيَرٌ. (M, arts. دفأ and صيف; &c.) The first مِيرَة is the رِبْعِيَّة (M, arts. دفأ and صيف,) which is the ميرة in the beginning of [the season called] the شِتَآء [or winter, i. e., in the latter part of December or in January, during the season of rains called الرَّبِيع, about which time, the species of millet called ذُرَة, which, as Niebuhr mentions, (Descr. de l'Arabie, p. 135, note,) is called in El-Yemen طَعَام, is gathered in]: (S, K, art. ربع:) the second, the صَيْفِيَّة, (M, arts, دفأ and صيف,) also called the صَائِفَة, (S, M, K, art. صيف,) which is the ميرة in [the season called] the صَيْف [or spring], (S, M, art. صيف,) in the first part of the صَيْف [i. e., in the latter part of March, about which time, wheat, and a second crop of millet (ذُرَة), and barley, are gathered in]: (M, art. صيف:) the third, the دَفَئِيَّة, (M, arts. دفأ and صيف,) which is [also] in the first part of [the season called] the صَيْف [or spring, and consequently immediately after the صَيْفِيَّة, commencing in the season of the دَفَئِىّ rains, and app. continuing during part of April, when the same grains are gathered in; or by the صَيْف in this instance may be meant summer, but the more proper meaning is spring, and the term دَفَئِيَّةٌ seems already to point to the season of the دَفَئِىّ rains]: (M, art. دفأ:) and the fourth, the رَمَضِيَّة, (M, arts. دفأ and صيف,) which is the ميرة coming when the earth becomes burnt [by the sun, about July, when the month of رَمَضَان began at the period when the calendar by the months was fixed by Kilلb Ibn-Murrah, about two centuries before the Hijreh, and at which season of the year a third crop of ذُرَة is gathered in; for in some parts of Arabia they have three crops of this grain in the year; the second and third being sown immediately after, or produced by the grain which is let fall in cutting, the first and second]. (M, art. دفأ.)

مَيَّارٌ
مَيَّارٌ ذ : see مَائِرٌ.

مَائِرٌ
مَائِرٌ ذ (S, M, K) and ↓ مَيَّارٌ (M, K) One who brings, or conveys, or purveys, مِيرَة, (S, * K,) or مَيْر: (M, L:) pl. of the former, مُيَّارٌ (S, M, K) and مَيَّارَةٌ, like رَجَّالَةٌ. (S, K.) You say نَحْنُ نَنْتَظِرُ مُيَّارَنَا, and مَيَّارَتَنَا, [We are expecting our bringers, or conveyers, or purveyors, of wheat, &c.] (S.) The pl. مَيَّارَةٌ is applied to A company of men who go together from the desert to the towns or villages to bring مِيرَة. (TA.) It is said in a trad. الحَمُولَةُ المَائِرَةُ لَهُمْ لاَغِيَةٌ, meaning, The camels that carry مِيرَة for them for sale and the like are exempt from the eleëmosynary taxation, because they are working beasts. (TA.)

### [قاموس سالمون](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1/sozluk/salmone.md) — هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩

مَارَ
مَارَ ( y )  I ( n. ac. مَيْر 1 ),
a.  Provided with food.

b.  Diluted.

c.  Carded ( wool ).

d.  Tasted.

مَاْيَرَ
مَاْيَرَ III ,
a.  see I (a) .

أَمْيَرَ
أَمْيَرَ IV ,
a.  see I (a) , ( b ).

c.  Opened ( vein ).

تَمَاْيَرَ
تَمَاْيَرَ VI ,
a.  Became enemies.

اِمْتَيَرَ
اِمْتَيَرَ VIII
a.  [ La ], Brought provisions to; provided for.

مِيْرَة
مِيْرَة 2t , ( pl. مِيَر 7 ),
a.  Corn-supply.

b.  see 2yi .

مِيْرِيّ
مِيْرِيّ 2yi , ( pl. مِيْر 2 ,  مِيَر 7 )
a.  [ coll. ], Tax; duty, toll.

مَاْيِر
مَاْيِر 21 , ( pl. مُيَّاْر 29 ),
a.  Purveyor, importer of grain.

مُيَاْرَة
مُيَاْرَة 24t ,
a.  Loose wool.

مَيَّاْر
مَيَّاْر 28 , ( pl. مَيَّاْرَة 28t ),
a.  see 21 .
