# جذر ميل (م-ي-ل)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D9%84

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

Eyik ağaç anlamındadır

- الحروف: م - ي - ل
- في القرآن: الورود: ٦ · الآيات: ٣ · الصيغ: ٥
- المعاجم: ١٠

## الصيغ (٥)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [تَمِيلُوا](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/siga/%D8%AA%D9%8E%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%84%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تَفْعِلُوا | Meyledersiniz | ٢ | ٢ | [٤:٢٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/ayet/4:27.md) |
| [الْمَيْلِ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/siga/%D8%A7%D9%84%D9%92%D9%85%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%84%D9%90.md) | الْفَعْلِ | Meyletmek | ١ | ١ | [٤:١٢٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/ayet/4:129.md) |
| [فَيَمِيلُونَ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/siga/%D9%81%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D9%85%D9%90%D9%8A%D9%84%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | فَيَفْعِلُونَ | Hemen meylederler | ١ | ١ | [٤:١٠٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/ayet/4:102.md) |
| [مَيْلًا](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/siga/%D9%85%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%84%D9%8B%D8%A7.md) | فَعْلًا | Meyletmek | ١ | ١ | [٤:٢٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/ayet/4:27.md) |
| [مَيْلَةً](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/siga/%D9%85%D9%8E%D9%8A%D9%92%D9%84%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَعْلَةً | Meyletmek | ١ | ١ | [٤:١٠٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/ayet/4:102.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ٤٢ (الإجمالي: ٥٧)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [سلح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%84%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٦ · Silahlarınız
2. [حرص](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B1%D8%B5.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١١ · Haris elbisedeki yırtık demektir
3. [علق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%84%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٠ · Sülük demektir
4. [مطر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B7%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · Yağmur
5. [شهو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D9%87%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٩ · “Şeğefe” yağmur alan yüksek dağ demektir
6. [حذر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi
7. [أذي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٨ · Başta saçlar arasında kepeklenmeyi yapan hastalığın adıdır
8. [مرض](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B6.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · “Bürde” gocuk demektir
9. [عدل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Denk tutuyorlar
10. [وضع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B6%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Koyar
11. [أله](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٧ · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
12. [هون](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D9%88%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Düzlük demektir
13. [ودد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AF%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır
14. [وري](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B1%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Arka
15. [جنح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%86%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Kanat demektir
16. [طوف](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%88%D9%81.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Çeper demektir
17. [غفل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D9%81%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٧ · Ğufl, “Ğefer” örtü demektir
18. [وذر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B0%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · “Bezr” tohum, “tebzil” etmek tohumu saçmak demektir
19. [عدد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AF%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · İdad toplayıcılık zamanında meyve toplayanların aşiret…
20. [نسو](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B3%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Kadınlar
21. [متع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%AA%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Mut’a, üzerine ev eşyasını konduğu yüksekçe yer; sonra…
22. [توب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AA%D9%88%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Eveye yuva demektir
23. [سجد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
24. [صلو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D9%84%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٥ · Namaz
25. [طوع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Koparılmaya elverişli hale gelmiş hurma tanesi veya…
26. [رود](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
27. [عظم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B8%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Büyük
28. [وحد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
29. [مع](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Beraber
30. [تبع](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AA%D8%A8%D8%B9.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · İnek yavrusu, dana demektir
31. [صلح](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D9%84%D8%AD.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٤ · Sarh köşk, serh (sinle) silah demektir
32. [كون](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٣ · Kevn, tepe demektir
33. [غفر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D9%81%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Ğafere, Hefere kelimesi ile akrabadır
34. [وقي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%82%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Takva kelimesindeki ilk te harfi vavdan dönüşmüştür, vav…
35. [أخر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · Uhur ense demektir
36. [أخذ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٣ · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
37. [رحم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Rahim, bebeğin doğana kadar geliştiği yerdir
38. [عذب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Su yosunudur
39. [بين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Beyn topraktaki yarık demektir
40. [كفر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Hufre, çukur demektir
41. [أتي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٢ · Etve çardağa doğru suyu getiren kanaldır
42. [قوم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١ · Hayvanların ön ayaklarına denir

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | ميل |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Ecvef (orta harfi illetli/yâî) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [زيغ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA.md), [جور](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B1.md), [عدل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) |
| Zıt Kök | [قسط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B3%D8%B7.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Dik veya dengeli duran bir nesnenin bir tarafa doğru eğilmesi, merkez hattından sapması |
| Çekirdek Özet 2 | Adalet ve denge merkezinden ayrılarak taraflardan birine haksızca veya duygusal olarak yönelme; baskın taarruz |
| Çekirdek Özet 3 | Yargıda ve ilişkilerde orta yol dengesinin (itidal) bozulması, tarafgirlik veya düşmanca çullanma |
| Kritik Hata Riski | Kökün Kur'an'daki ahlaki ve hukuki kullanımını sadece bireysel bir «sevgi/ilgi duyma» derecesine indirgeyip hakkın zayi edilmesine yol açan yapısal sapma boyutunu gözden kaçırmak |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| مي | Denge halinden çıkma, akışkan veya esnek bir şekilde bir yöne doğru hareket etme ve salınma; nitekim [ميد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%AF.md) kökünde sallanıp çalkalanma, [مير](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B1.md) kökünde erzak getirmek üzere yer değiştirme/akma, [ميز](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D8%B2.md) kökünde ise birbirinden ayrışıp bir tarafa çekilme anlamları ortaktır | ل | Temel salınma ve yer değiştirme hareketine tutunma, yönelme ve belirli bir tarafa kalıcı olarak yaslanma niteliği katarak gövdenin doğrultusunu tek bir yana eğik kılma anlamını oluşturmuştur |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| م | Su | Akışkanlık, durulmama, yerinde sabit kalamayıp bir yöne doğru dalgalanma ve akma eğilimi |
| ي | El ve kol | Uzantı, bir tarafa doğru açılma, aktif biçimde belirli bir istikamete erişme hareketi |
| ل | Çoban değneği, üvendire | Yöneltme, bir doğrultuya sevk etme, mevcudu dikey ekseninden çekerek başka bir tarafa sevk etme |
| ميل | Denge merkezinden bir yöne yönelip o tarafa kalıcı veya bariz biçimde yatma hareketi | Suyun akışkanlığı gibi dengesinden kurtulan bir varlığın, el gibi uzanıp çoban değneği gibi harici veya dahili bir çekimle tek bir tarafa eğilmesi, dikliğini kaybetmesidir |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir ağacın gövdesinin veya bir tepe/kum yığınının dikey eksenden bir yana doğru eğik durması; at üzerinde binicinin dengesini kaybedip bir yana kayması |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şâir Maqāyīs metninde geçtiği üzere at üzerinde dik duramayan, mızrağı veya silahı olmayan güçsüz savaşçıyı «mîl» çoğuluyla şöyle niteler: غَيْرُ مِيلٍ ولا عَواوِيرَ في الهَيْـ / ـجا ولا عُزّل ولا أكفالِ |
| Erken Arapça kullanım | Çölde yolcuların yön tayini için dikilen taş veya işaret kulelerine «mîl» denilmesi; göz sürme milinin (el-mîl) göze doğru eğilip sürülmesi; rüzgârın etkisiyle ayrışıp tek bir tarafa yığılan kütleye «meylâ» denmesi |

المصدر: İbn Fâris, Maqāyīs al-Lugha; el-Halîl b. Ahmed, Kitābü’l-ʿAyn; Ebü’l-Kâsım ez-Zemahşerî, Asâsü’l-Belâga.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Sami dil ailesinde ميل kökü, fiziksel düzlemde bir merkezden sapma, eğilme ve yön değiştirme çekirdeğini temsil eder. Batı Sami dillerinde ve özellikle İbranicede m-w-l veya m-y-l biçimleri yönelme, bir sınıra dayanma veya bir yana meyil etme türevleriyle sınırlı bir yakınlık gösterir; ancak kökün klasik Arapçada kazandığı sistematik ahlaki ve fiziksel boyut (doğruluktan sapma, tarafgirlik yapma, üzerine çullanma) Arapçanın iç gelişimiyle oldukça zenginleşmiştir. Erken Arap leksikografisinde kök, hem doğuştan gelen bedensel eğikliği (meyel) hem de sonradan iradi veya gayri iradi gerçekleşen yönelişi (meyl) kapsayan somut bir yer değiştirme ekseninde gelişmiştir.

درجة الثقة: Güçlü

المصدر: Brown-Driver-Briggs Hebrew and English Lexicon; David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Lisânü’l-Arab.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Bir yöne eğilme, merkezden ayrılma | Ağacın eğilmesi (şecere meylâ), kum tepesinin ayrışması ve insanın bir tarafa kaykılması gibi somut eylemlerden ahlaki/hukuki tarafgirliğe aktarılmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice ve Aramice sınır/yönelme kökleri | Benzer fonetik yapıdaki köklerde belirli bir sınıra doğru yaklaşma ve eksen değiştirme izleri görülmekle birlikte Arapçadaki kadar merkezî bir ahlaki terimleşme oluşmamıştır | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında bu üçlü köke doğrudan ve güvenilir bir soydaşlık bağı tespit edilmemiştir | Veri bulunamadı |

المصدر: Maqāyīs al-Lugha; Gesenius Hebrew Grammar; Lisān al-ʿArab.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| ميل | Anlamlı | Bir tarafa eğilmek, sapmak | Doğru ve dengeli olan dikey eksenden bir tarafa doğru yatmak, meyletmek | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [ملي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%84%D9%8A.md) | Anlamlı | Uzun zaman geçmek, mühlet verilmek | Zamanın uzaması, bir süreye yayılma; «melâve» (uzun zaman parçası) | Kur'an'da geçer; genişleme yönü ortaktır |
| يمل | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| [يلم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%8A%D9%84%D9%85.md) | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Klasik sözlüklerde mühmel kabul edilmiştir |
| [لمي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D9%85%D9%8A.md) | Anlamlı | Dudakta koyu esmerlik/kahverengilik | Dudak renginin koyulaşması ve güzelleşmesi (el-lemâ) | Kur'an'da geçmez; hedef kökle doğrudan anlam bağı zayıftır |
| [ليم](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%84%D9%8A%D9%85.md) | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Müsta'mel sayılsa da bağımsız üçlü kök anlamı leym/levm üzerinden değerlendirilir | Kur'an'da geçmez |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| ميل | Merkez | Dikey/orta hattan bir tarafa sapma ve yönelme | Hem sevgiyle bir tarafa meyletmeyi hem de baskın amaçlı çullanmayı veya adaletten ayrılmayı ifade eden fiziksel/iradi sapma | Bir eksenden bir yana kalıcı ya da bariz biçimde yatmak |
| [زيغ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA.md) | Komşu | Haktan ve istikametten eğrilme | [زيغ](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%BA.md) özellikle gözün, kalbin veya aklın net görüş ve doğruluk çizgisinden aldanarak kaymasıdır; odak kaybı baskındır | Görüşün veya kalbin eğriliğe düşmesi |
| [جور](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B1.md) | Komşu | Sınırı aşarak zulmetme, haddi çiğneme | [جور](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%88%D8%B1.md) doğru yoldan çıkıp başkasının hakkını gasp edecek şekilde haksızlığa sapmaktır; saldırgan bir taşma içerir | Adalet yolunu terk edip baskıyla haksızlık etmek |
| [عدل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) | Komşu | Doğruluk veya dengeden başka tarafa bükülme | [عدل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%AF%D9%84.md) aslen eşit kılmak ve düzeltmek iken, harf-i cer ile kullanıldığında haktan yüz çevirip eş koşmayı anlatır | Eşitleme veya doğrudan bir tarafa sarf etme |
| [قسط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B3%D8%B7.md) | Zıt | Payları hakkaniyetle paylaştırma, adaleti ayakta tutma | [قسط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B3%D8%B7.md) teraziyi tam tutarak hiçbir tarafa meyil vermeden hakkı eksiksiz teslim etmektir | Dengeyi, hakkaniyeti ve dik duruşu koruma |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | ميل | Bir tarafa eğilmek, sapmak, yönelmek | Dengeden veya merkezden ayrılarak taraflardan birine ağırlık verme | Kesin |
| Latince | Inclinare, declinare | Eğilmek, sapmak, bir yana bükülmek | Doğru bir hattan bir tarafa yatmayı karşılar; ancak düşmanca hücum anlamını içermez | Güçlü |
| İngilizce | Incline, lean, tilt, swoop down | Eğilmek, meyletmek, çullanmak | Hem zihinsel meyli hem fiziksel yatmayı karşılar; askeri taarruz için swoop down karşılığı gerekir | Güçlü |
| Almanca | Neigen, abweichen, zuneigen | Meyletmek, eğilmek, sapmak | Duygusal ve fiziksel eğilimi net verir; ani baskın yapma nüansı dışarıda kalır | Güçlü |
| Fransızca | Incliner, pencher, dévier | Meyletmek, eğrilmek, bir tarafa yatmak | Ağırlık merkezinin kaymasını ifade eder; ahlaki veya fiziksel sapmayı içerir | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary; Wehr Arabic-English Dictionary; Grimm Deutsches Wörterbuch.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| تَمِيلُوا مَيْلًا | Haktan, helal sınırlarından ve fıtrî dengeden bütünüyle sapmak | Şehevî arzularına uyanların, müminleri meşru nikâh ve iffet çizgisinden tamamen uzaklaştırma isteği bağlamı (Nisâ [4:27](https://lisan.digital/ar/ayet/4:27.md)) |
| فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً | Düşmanın tek bir hamlede topluca hücum edip çullanması | Savaş halinde korku namazı kılınırken kâfirlerin müminlerin zaaf anını kollayıp ani bir baskınla üzerlerine çullanması bağlamı (Nisâ [4:102](https://lisan.digital/ar/ayet/4:102.md)) |
| فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ | Eşler arasındaki adalet ve eşitlik yükümlülüğünü tamamen çiğneyecek derecede tarafgirlik göstermek | Çok eşlilik durumunda kalbî sevgi kontrol edilemese dahi fiilî ve hukukî alanda bir eşi bütünüyle askıda bırakacak haksız meyil bağlamı (Nisâ [4:129](https://lisan.digital/ar/ayet/4:129.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İrade, meyil ve kesb teorisi | İnsanın bir fiili işlemeye yönelik içsel yönelişi ve meylinin (meyl-i cüz'î) fiilin yaratılmasındaki sorumluluk derecesi | Kulun iradesinin bir alternatife doğru ağırlık vermesi ve kararlılık kazanması |
| Fıkıh | Aile hukuku ve hâkimin tarafsızlığı | Birden fazla eş arasında nafaka, geceleme ve muamelede eşitlik (tesviye); yargılamada hâkimin taraflardan birine meyil göstermemesi ilkesi | Hukuki eşitliği bozan her türlü sübjektif veya maddi tarafgirlik |
| Tefsir | Adalet-itidal ekseni ve düşman stratejisi | Nisâ suresindeki üç ayetin ortak paydası olarak haktan sapmanın fert, aile ve ordu güvenliği düzeyindeki yıkımı | İtidal çizgisinden koparak aşırılığa ve zaafa sürüklenme |
| Hadis | Eşler arası adalet ve kıyamet tasviri | Birden fazla eşi olup da birine meylederek adaletsizlik yapan kimsenin kıyamet günü bir tarafı felçli/eğik olarak haşredileceği rivayeti | Fiilî meylin bedensel bir eğrilik ve dengesizlik cezası olarak somutlaşması |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Sırat-ı müstakim ve fıtrat dengesi | İtidalden sapma, heva ve hevese yöneliş | Dinin belirlediği meşru sınırları aşındırma tehlikesi | Fıtri istikametten ayrılıp arzuların peşinden gitmek dini yapının merkezini çökertir | Kesin |
| İlmi | Yargılama ve epistemik tarafsızlık | Sübjektif önyargı, bilişsel sapma | Veri ve delil değerlendirmesinde nesnelliği kaybetme | Bir teze veya tarafa meyleden araştırmacı gerçeği tahrif eder ve delilleri çarpıtır | Güçlü |
| Siyasi | Kamu yönetimi ve savunma stratejisi | Hukukta tarafgirlik; savunmada zaaf oluşturma | Sistemin iç barışını bozma veya askeri baskına maruz kalma | Yöneticinin bir zümreye meyletmesi adaleti; ordunun dikkatsizliği düşmanın ani baskınını (meyle) doğurur | Kesin |
| İktisadi | Mülkiyet, piyasa dengesi ve servet dolaşımı | Mal edinme meyli; piyasa tekelleşmesi | Sermayenin belirli ellerde toplanarak genel dengeyi bozması | İnsanın mala meyli fıtridir; ancak piyasanın tek tarafa eğilmesi serbest dolaşımı felç eder | Güçlü |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Denge merkezinin kayması (tork ve devrilme momenti); istatistikte çarpıklık (skewness) | Bir cismin ağırlık merkezinin taban destek alanının dışına doğru eğilmesi cismi devrilmeye götürür; istatistikte verinin simetriden bir kuyruğa doğru meyli dağılımın dengesini bozar | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Yargısal yanlılık (judicial bias) ve kutuplaşma dinamiği | Sosyal ve hukuki ilişkilerde sistemin merkezcil normlardan uzaklaşarak belirli bir klik veya taraf lehine asimetrik güç transferi üretmesi | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca bireysel psikolojik bir duygu, masum bir sempati veya hoşlanma hissine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kök Kur'an'da; cinsel/ahlaki yozlaşma projelerine kapılmayı ([4:27](https://lisan.digital/ar/ayet/4:27.md)), düşmanın askeri taktik olarak topluca ezme girişimini ([4:102](https://lisan.digital/ar/ayet/4:102.md)) ve hukuki adaleti yok eden fiilî eşitsizliği ([4:129](https://lisan.digital/ar/ayet/4:129.md)) ifade eden yapısal bir sapma ve dengesizliktir |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | [4:129](https://lisan.digital/ar/ayet/4:129.md) ayetindeki uyarının sadece insanın elinde olmayan kalbî sevgiye dair olduğu zannedilerek, ayetin asıl yasakladığı hukuki ihmal ve kadını muallakta bırakma zulmünün göz ardı edilmesi |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın vazettiği hak, adalet ve «kıst» kavramlarının dikey dengesini neyin bozduğunu gösterir. Kök, adaletin zıddının sadece bilinçli kötülük değil, aynı zamanda taraflardan birine yönelen kontrolsüz bir meyil ve asimetri olduğunu açıklar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Nisâ suresinde yer alan ve toplumsal ahlakı ([4:27](https://lisan.digital/ar/ayet/4:27.md)), savunma/savaş disiplinini ([4:102](https://lisan.digital/ar/ayet/4:102.md)) ve aile içi adalet mekanizmasını ([4:129](https://lisan.digital/ar/ayet/4:129.md)) düzenleyen hüküm ayetlerinde belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Sevgi ve temayül gibi içsel durumların hukuki adaletsizliklere gerekçe yapılamayacağını; insanın duygusunu tamamen sıfırlayamasa bile amelî alanda meylini kontrol edip dengeyi ayakta tutmakla mükellef olduğunu ortaya koyar. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Dik duran bir ağacın, nesnenin veya bedenin dikey ekseninden bir tarafa doğru eğrilmesi, kaykılması ve dengesini yitirmesi.
- Soyut anlam: Adalet, itidal ve hakkaniyet çizgisinden duygusal, ahlaki veya stratejik baskılarla tek bir tarafın lehine/aleyhine asimetrik biçimde sapmak.
- Sistematik karşılık: Bir sistemdeki sıfır noktası veya simetri ekseninin bozulmasıyla dengenin bir tarafa yığılması ve bunun sonucunda yapının devrilme, ezilme veya zulüm üretme riskine girmesi.
- LaTeX modeli: $$\Delta \theta = \int_{0}^{t} \left( F_e(\tau) - R(\tau) \right) d\tau \quad \implies \quad |\Delta \theta| > \theta_c \implies S \to \bot$$
- LaTeX açıklaması:

Modelde $\Delta \theta$ dikey denge ekseninden meydana gelen açısal sapmayı (meyli) gösterir. $F_e$ sisteme etki eden harici heva, düşman baskısı veya sübjektif çekim kuvvetini; $R$ ise sistemin adalet, şeriat ve irade ile gösterdiği direnci temsil eder. Eğer bu sapma payı kritik eşik olan $\theta_c$ değerini aşarsa, sistem $S$ devrilmeye ve zulme ($\bot$) sürüklenir; bu durum Kur'an'ın yasakladığı «bütünüyle meyletme» (küllü'l-meyl) felaketidir.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ٣)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%85%D9%8A%D9%84/occurrences?meal=IK

### [النساء ٤:٢٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/ayet/4:27.md) — تَمِيلُوا · مَيْلًا

وَاللَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ وَيُرِيدُ الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الشَّهَوَاتِ أَنْ تَمِيلُوا مَيْلًا عَظِيمًا

### [النساء ٤:١٠٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/ayet/4:102.md) — فَيَمِيلُونَ · مَيْلَةً

وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا

### [النساء ٤:١٢٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/ayet/4:129.md) — تَمِيلُوا · الْمَيْلِ

وَلَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّسَاءِ وَلَوْ حَرَصْتُمْ فَلَا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوهَا كَالْمُعَلَّقَةِ وَإِنْ تُصْلِحُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا

## المعاجم (١٠)

### ★ معجم آق إيفلر (بالتركية)

Eyik ağaç anlamındadır. Yönelmek anlamında “meyl etmek” yani insanın o tarafa içini meyletmesi şeklinde kullanılmaya başlanmıştır. “Mal” da insanların değer verdiği şeylerdir. Bu değer işe yaraması yanında az olması sebebiyle de doğmuş olabilir. Mal piyasada değeri olan eşyadır.

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

باب الّلام والميم و و ا ي ء معهما
ل و م، م ل و، م و ل، و ل م، ل م ي، م ل ي، م ي ل، ل م أ، ل أ م، م ل أ، أ ل م، أ م ل مستعملات
لوم:
اللَّوْم: المَلامةُ، والفعْلُ: لامَ يَلومُ. ورَجُلٌ مَلُومٌ ومَليم: قد استحقّ اللَّوْم. واللَّوْماءُ: المَلامةُ، قال:
ألا يا جارتي غُضِّي		عن اللَّوْماءِ والعَذْلِ
واللَّوْمةُ: الشَّهْدةُ.
واللاّمة، بلا همزٍ، واللاّم: الهَوْلُ، قال:
ويَكادُ من لامٍ يَطـيرُ فُـؤادُهـا		إن صاح مُكّاءُ الضُّحَى المُتَنَكِّسَ
ملو:
المُلاوةُ: مُلاوةُ العَيْش، تقول: إنّه لفي مُلاوةٍ من عَيْشٍ، أي: أُمْلِيَ له، ومن ذلك قيل: تملّى فلانٌ، واللَّهُ تبارك وتَعالى يُملي لمن يشاء فيؤجّله في الخفض والسّعة والأَمْن، قال: مُلاوةً مُلِّئتها كأنِّي ضاربُ صَنْجَيْ نَشْوةٍ مُغَنِّي والمَلَوان: اللّيلُ والنّهار. والمُلاوةُ: فلاة ذات حَرٍّ وسَرابٍ، وأَمْلَيْت الكتاب: لغة في أمللت.
مول:
المال: معروفٌ. وجمعُهُ: أموال. وكانت أموال العرب: أنعامهم.
ورجل مالٌ، أي: ذو مالٍ، والفِعْل: تَمَوَّل.
والمَوْلةُ: اسمُ العَنْكَبُوت.
ولم:
الوليمةُ: طعام يُتَّخَذ على عُرْسٍ، والفِعْل: أَوْلَمَ يُولِمُ.
لمي:
اللَّمَى، مقصور: من الشَّفة اللَّمْياء، وهي اللّطيفة القليلة الدّم، والنّعت: أَلْمَى ولمياء. وكذلك: لثةٌ لمياء، قليلة اللّحْم والدّم، قال ذو الرّمّة:
لمياءُ في شَفَتَيها حوّةٌ لَعَـسٌ		وفي اللِّثات وفي أنيابها شَنَبُ
ملي:
المَلِيُّ: الهويُّ من الدّهر وهو الحين الطّويل من الزّمان، ولم أسمع منه فِعْلاً ولا جَمْعاً.
والإملاءُ: هو الإملالُ على الكاتب.
ميل:
المَيْلُ: مصدر مالَ يَميل، وهو مائل.. والمَيَل: مصدر الأميل، مَيِل يَمْيَلُ مَيَلاً وهو أَمْيَل.
والمَيْلاء منْ الرّمل: عُقْدَةٌ ضَخْمةٌ مُعْتَزِلة.
والمِيلُ: مَنارٌ يُبْنَى للمُسافِر في أنْشاز الأَرْضِ وأَشْرافها.. والمِيلُ أيضاً: المِكْحال.
والأَمْيل من الرِّجال: الجبان، وهو في تفسير الأعْراب: الذي لا تُرْس معه.
لمأ:
أَلْمَأَ اللِّصُّ على الشّيء فذهب به، أي: وقع عليه ووثب.
والأَرْضُ إذا عهدتَ فيها حُفَراً، ثُمَّ رأيتها قد استوت قلت: تَلَمَّأت، قال:
وللأرض كم من صالحٍ قد تَلَمَّأَتْ		عليه فوارَتْهُ بلـمّـاعةٍ قَـفْـرِ
لأم:
اللَّئِيمُ: مصدرُه اللُّؤْم والَّلآمةُ، والفِعْلُ: لَؤُم يَلْؤُمُ.
والَّلأْمةُ: الدِّرْعُ.. تقول: استلأم الرَّجلُ، أي: لَبِسَ َلأْمَتهُ.
والَّلأْمُ من كلّ شَيءٍ: الشّديدُ.
وإذا اتّفق الشّيئان قيل: الْتَأَما.. وأَْلأَمتُ الجُرْحَ بالدّواء.. وأَْلأَمْتُ القُمْقُمَ أو الشّيء، إذا سَدَدْتَ صُدُوعَهُ.
وريشٌ لُؤامٌ: إِذا كان رِيَش به السَّهْم فالْتَأَم الظَّهران ووافق بَعْضُه بعضاً، قال:
يقلِّب سَهْماً راشَهُ بمَـنـاكـبٍ		ظُهارٍ لُؤامٍ فهو أَعْجَفُ شارِفُ
ملأ:
الملأ: جماعةٌ من النّاس يجتمعون ليتشاوروا ويتحادثوا، والجميع: الأَمْلاء، قال:
وقال لها الأَمْلاءُ من كل مَعْشَرٍ		وخيرُ أقاويلِ الرِّجالِ سَديدُهـا
ومالأتُ فلاناً على الأمر، أي: كنت معه في مشورته. والممالأَة: المعاونة: مالأت على فلان، أي: عاونت عليه.
ويقال: ما كان هذا الأمرُ عن ملأٍ منّا، أي: عن تشاور واجتماع.
والمَلْءُ: من الامتلاء، والمِلءُ: الاسم، ملأته فامتلأ، وهو ملآنٌ مملوءٌ مُمْتلِىءٌ مَلِيءٌ.. وشابٌ ما لِىءُ العَيْن حُسْناً، قال: بهَجْمةٍ تَمْلأُ عَيْنَ الحاسِدِ والمُلأَةُ: ثِقَلٌ يأخذ في الرّأس كالزُّكام من امتلاء المَعِدةِ، فالرّجلُ منه مملوءٌ.. والمُلأَة: كِظّةٌ من كثرة الأكل.. والمُلأةَ:ُ فلاةٌ ذات حرّ وسراب، ويُجْمَعُ: مُلاً، مقصور.
والمُلاءةُ: الرَّيْطةُ، والجميعُ: المُلاءُ.. والمَلاءةُ: مصدر المليء الغنيّ الذي عنده ما يؤدّى، مَلْؤَ يَمْلُؤُ مَلاءَةً فهو مَليءٌ. وقَومٌ مُلآءٌ على فُعَلاء، ومن خَفَّفَ قال: مُلاءُ.
ألم:
الأَلَمُ: الوَجَعُ، والمُؤْلم: المُوجِعُ. والفِعْلُ: أَلِمَ يَأْلَمُ أَلَماً فهو: أَلِمٌ. والمجاوز: آلَمَ يُؤلِمُ إيلاماً، فهو مؤلِمٌ.
أمل:
الأَمَلُ: الرَّجاءُ، تقول: أَمَلْتُهُ آمُلُهُ، وأَمَّلْتُه أؤمّله تأميلا.
والتَّأَمُّل: التَّثَبُّتُ في النّظر، قال:
تأمّلْ خليلي هل تَرَى من ظَعائنٍ		تحمّلْنَ بالعَلْياءِ من فَوْق جُرْثُـمِ
والأَمِيل: حَبْلٌ من الرَّمْلِ معتزل، على تقدير فَعِيل، قال يصف الثَّوْر: فانصاع مَذْعُوراً وما تَصَدّفا
كالبَرْقِ يَجْتازُ أَمِيلاً أَعْرَفا وقال بعضُهم: أراد: الأَمْيَل فخفّف.

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

المَيْلُ: المَيَلانُ. يقال: مالَ الشيء يَميلُ مَمالاً ومَميلاً، في الاسم والمصدر. ومالَ عن الحقِّ، ومالَ عليه في الظُلْم. وأمالَ الشيءَ فمالَ. والمَيَلُ بالتحريك: ما كان خِلْقَةً. يقال منه: رجلٌ أَمْيَلُ العاتِقِ، في عُنُقِهِ مَيَلٌ. والأَمْيَلُ: الذي لا سيفَ معه. والأَمْيَلُ: الذي لا يستوي على السَرج. قال جرير:
لم يركبوا الخيلَ إلاّ بعد ما هَرِموا		فهم ثِقالٌ على أكتافِـهـا مـيلُ
والمَيْلاءُ من الرَمْلِ: العُقدةُ الضخمةُ، والشجرةُ الكثيرةُ الفروعِ أيضاً. وتمايَلَ في مِشْيَتِهِ تمايُلاً. واسْتمالَهُ واسْتَمالَ بقلْبه. والتَمييلُ بين الشيئين: كالتَرجيح بينهما. والمِيلُ من الأرض: مُنتهى مدِّ البصر. ومِيلُ الكُحل، ومِيلُ الجِراحَة، وميلُ الطريق. والفرْسَخُ ثلاثة أميال.

### [مقاييس اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/mekayis.md) — ابن فارس · القرن ١١

(باب المبم والياء ومايثلثهما)
 (ميد)  الميم والياء والدال أصلانِ صحيحان: أحدُهما يدلُّ على حركةٍ في شيء، والآخَر على نفعٍ وعطاء.
فالأوّل المَيْد: التحرُّك. ومادَ يَميدُ. ومادت الأغصان تَمِيد: تمايلَتْ. والمَيْدان على فَعْلان: العيش النّاعم الريّان. قال ابنُ أحمر:
............ وصادَفَتْ *** نَعِيماً وميداناً من العيشِ أخْضَرا([1])
والأصل الآخر المَيْد. ومَادَ يَمِيدُ: أطْعَمَ [و] نَفَع. ومادَنِي يَميدُني: نَعَشَنِي. قالوا: وسمِّيت المائدة منه، وكذا المائد([2]) من هذا القياس: قال:
* وكُنت للمنتجِعينَ مائدا([3]) *
قال أبو بكر([4]): وأصابه مَيْد، أي دُوَارٌ عن ركوب البَحر. ومِدْتُه:  أعطيتُه وأمَدْتُه بخيرٍ. وامْتَدْتُهُ([5]): طلبت خَيره. وذهب بعضُ المحقِّقين [أنّ] أصل مَيْد الحركة. والمائدة: الخِوان لأنها تميد بما عليها، أي تحرِّكه وتُزحِله عن نَضَدِه([6]). ومادَهم: أطعَمهُم على المائدة. وأمّا قوله صلى الله عليه وآله وسلم: "مَيْدَ أَنَّا أُوتِينا الكتابَ مِن بعدهم([7])"، أي غير أنّا، أو على أنّا، فهو لغة في بَيْد أنَّا.
(مير)  الميم والياء والراء أصلٌ صحيح، هو المَيْر، ومِرْت مَيْراً. والمِيَرة: الطعام له إلى بلده([8]). وقالوا: ما عنده خَيْرٌ ولا مَيْر.
(ميز)  الميم والياء والزاء أصلٌ صحيح يدلُّ على تزيُّلِ شيءٍ من شيء وتَزيِيله. وميَّزته تمييزاً ومِزْتُه مَيْزاً. وامتازُوا: تميَّزَ بعضهم من بعض. ويكاد يَتمَيَّز غيظاً، أي يتقَطَّع. وانمازَ الشَّيء: انفصَلَ عن الشيء. قال يصف حيّة:
قَرَى السُّمَّ حتَّى انمازَ فروةُ رأسِهِ *** عن العَظْمِ صِلٌّ فاتِكُ اللَّسْعِ مارِدُ
(ميس)  الميم والياء والسين كلمةٌ تدلُّ على مَيَلان. ومَاسَ مَيَسانَا([9]): تبختر. وماس الغصن أيضاً. والمَيْس: شجرٌ يقال إنّه أجودُ خَشَب.
(ميش)  الميم والياء والشين أصلٌ يدلُّ على خلطِ شيءٍ بشيءٍ ونَفْشه. وماشَتِ المرأةُ القُطنَ بيدِها بعد الحلج. ومنه قولهم للرّجُل إذا أخبر ببعض الحديث وكَتَمَ بعضاً: قد ماش يَميش. وهو مأخوذٌ من مَيْش النّاقة، أن يَحلُِب بعضَ ما في الضرع ويَدَعَ بعضاً؛ فإذا جاوزَ الحَلب النِّصف فليس بمَيش.
(ميط)  الميم والياء والطاء كلمةٌ صحيحة تدلُّ على دفع ومدافَعَة. وماطه عنه: دفعَه. ومِطتُ الأذَى عن الطريق. يقال أَمَاطَه إماطَةً. ولذلك يقال: "هم في هِياطٍ ومِياط". الهِياط: الصِّياح: والمِياط: الدَّفْع. وقال الفرّاء: تمايَطُوا: تباعدوا وفَسَدَ ما بينهم، تَمَايُطاً.
 (ميع)  الميم والياء والعين كلمةٌ صحيحة تدلُّ على جريانِ شيءٍ واضطرابِ شيءٍ وحركتِه. وماعَ الشّيء يَمِيع: جَرَى على وجه الأرض، والمائع كلُّ شيءٍ ذائب([10]). ومنه المَيْعة والنشاط، وذلك للحركة. والمَيْعة: أوّل الشَّباب، وذلك إذا ترعرعَ وتحرَّك.
(ميل)  الميم والياء واللام كلمةٌ صحيحة تدلُّ على انحراف في الشيء إلى جانب منه. مال يَميل مَيْلاً. فإنْ كان خِلقةً في الشَّيءٍ فَمَيَلٌ. يقال مال يميل مَيَلاً. والمَيْلاء من الرَّمل: عقدة ضخمة تعتزل وتميل ناحيةً. والمَيْلاء: الشَّجرة الكثيرة الفروع، وهي من قياس الباب. والأمْيَل من الرِّجال، يقال إنَّهُ الذي لا يثبت على الفرس. وإن كان كذا فلأنّه يميل عَن سَرْجِهِ. ويقال الذي لا رُمْح معه. وإن كان كذا فشاذٌّ عن الباب. وجمع الأَمْيَلِ مِيل*. قال:
غَيْرُ مِيلٍ ولا عَواوِيرَ في الهَيْـ *** ـجا ولا عُزّل ولا أكفالِ([11])(مين)  الميم والياء والنون كلمةٌ واحدة، هي المَيْن: الكَذِب. ومانَ يَمِين. قال:
وزعمتَ أنَّكَ قد قَتَلْـ ***	ـتَ سَراتَنا كذِباً ومَيْنا([12])
--------------ـــ
([1]) وكذا ورد الاستشهاد بهذه القطعة في المجمل واللسان (ميد).
([2]) في الأصل: "وكذا المائدة".
([3]) ضبط في المجمل بضم التاء من "كنت".
([4]) الجمهرة (2: 303).
([5]) في الأصل: "أمددته".
([6]) في الأصل: "أي يحركه ويزمله عن نصده".
([7]) أوله كما في اللسان: "نحن الآخرون السابقون" وحديث آخر مشهور: "أنا أفصح العرب ميد أني من قريش، ونشأت في بني سعد بن بكر."
([8]) كذا. ولعله:"تنقله إلى بلده" أو "تجلبه".
([9]) يقال ماس ميساً، وميسانا.
([10]) في الأصل: "ذائب منه".
([11]) للأعشى في ديوانه 11. وقد سبق في (كفل) مع تخريجه.
([12]) لعبيد بن الأبرص في ديوانه 27 ومختارات ابن الشجري 90 برواية "أزعمت" فيهما.

ـ

### [المفردات في غريب القرآن](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/mufredat.md) — الراغب الأصفهاني · القرن ١١

- الميل: العدول عن الوسط إلى أحد الجانبين، ويستعمل في الجور، وإذا استعمل في الأجسام فإنه يقال فيما كان خلقة ميل، وفيما كان عرضا ميل، يقال: ملت إلى فلان: إذا عاونته. قال تعالى: ﴿فلا تميلوا كل الميل﴾ [النساء/ 129] وملت عليه: تحاملت عليه. قال تعالى: ﴿فيميلون عليكم ميلة واحدة﴾ [النساء/102]، والمال سمي بذلك لكونه مائلا أبدا وزائلا، ولذلك سمي عرضا، وعلى هذا دل قول من قال: المال قحبة تكون يوما في بيت عطار، ويوما في بيت بيطار (انظر: بصائر ذوي التمييز 4/540. وهذا من كلام الصاحب بن عباد، وهو في التمثيل والمحاضرة ص 250).

### [أساس البلاغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/esas.md) — الزمخشري · القرن ١٢

م ي ل
مال كلّ مميل‏.‏
وفرس ميّال العذر‏.‏
ورجل أميل العنق وأميل المنكب‏.‏
ورجال ميل الطلى من النعاس‏.‏
وفيه ميل‏.‏
ورملة ميلاء‏:‏ معتزلة عن الرّمال مائلة عنها وشجرة ميلاء‏:‏ كثيرة الفروع‏.‏
ورجل أميل‏:‏ بلا سلاح وهو الكفل أيضاً‏.‏
وبنى ميلاً وأميالاً‏.‏
وسار ميلاً‏:‏ قدر مدّ البصر‏.‏
واكتحل بالميل‏.‏
وتميّلت في مشيتها وتمايلت‏.‏
وتمايل الجلّ عن الفرس‏.‏
ومن المجاز‏:‏ مال عن الحقّن وأميل عنه‏.‏
واستماله‏:‏ استعطفه‏.‏
واستمال ما في الوعاء‏:‏ أخذه‏.‏
والدهر ميلٌ‏:‏ أطوار‏.‏
وبين القوم تمايل‏:‏ تفاتن وتحارب‏.‏
وأملت بالفرس يدي‏:‏ أرخيت عنانه وخلّيت له عن طريقه‏.‏
وفلان يتميّل في ظلاله ويتفيّأ‏.‏
وفلان لا تميل عليه المربعة وهي التي ترفع بها الأحمال أي هو قويّ‏.‏
وميلت بين أمرين‏:‏ ترددت‏.‏
ومال عليّ‏:‏ ظلمني ومال معه ومايله‏:‏ مالأه‏.‏
ومال إليه‏:‏ أحبه‏.‏
ووقعت الميلة في الناس‏:‏ الموتان سماعي من العرب‏.‏
ومال به‏:‏ غلبه‏.‏
قال زهير‏:‏ وإنكم وقوماً أخفروكم لكالديباج مال به العباء ومال النهار والليل‏:‏ دنا من المضيّ‏.‏
قال الراعي يصف الأظعان‏:‏ وقد مال النّهار وهنّ فيه يخدّرن الدمقس ويحتوينا يجعلنه خدوراً وحوايا‏.‏
وقال عمر بن أبي ربيعة‏:‏
فتأهبْتُ لها في خُفيَةٍ
حينّ مالَ الليلُ واجتنَّ القمر

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* م ي ل * * مَالَ * الشيء من باب باع و * مَيَلاناً * أيضا بفتح الياء و * مَمَالاً * و * مَمِيلا * مثل مَعَاب ومَعِيب في الاسم والمصدر و * مَالَ * عن الحق ومَالَ عليه في الظُّلم و * أمَالَ * الشيء * فَمَالَ * و * تَمَايَلَ * في مشيته و * اسْتَمَالَهُ * واستمال بقلبه و * المِيلُ * من الأرض مُنتهى مد البصر عن بن السكيت ومِيلُ الكُحل ومِيل الجِراحَةِ وميل الطريق والفرسخ ثلاثة * أَمْيَالٍ

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

مال إليه يميل ميلا وممالا ومميلا، كمعاب ومعيب، في الاسم والمصدر، وتميالا، وهذه عن ابن الأعرابي، وميلانا، محركة، وميلولة، وهذه عن الفراء: عدل وأقبل عليه، ومال الشيء بنفسه كذلك. ومال عليه في الظلم. ومال عن الحق، وفي التنزيل:  فلا تميلوا كل الميل  ، وأنشد ابن الأعرابي:
  لما رأيت أنني راعي مال
  حلقت رأسي وتركت التميال قال ابن سيده: وهذه الصيغة موضوعة بالأغلب لتكثير المصدر، كما أن فعلت بالأغلب موضوعة لتكثير الفعل، فهو مائل ج: مالة وميل، كركع، يقال: إنهم لمالة عن الحق. وماله ميلا، وأماله إليه إمالة، وميله فاستمال، فهو مطاوع. والميلاء: ضرب من الاعتمام، حكى ثعلب: يقال: هو يعتم الميلاء، أي يميل العمامة. الميلاء: من الامتشاط: ما يملن فيه العقاص، وهي مشطة البغايا، وقد جاء كراهتها في الحديث، وهو عن ابن عباس:  قالت له امرأة إني أمتشط الميلاء، فقال عكرمة: رأسك تبع لقلبك فإن استقام قلبك استقام رأسك، وإن مال قلبك مال رأسك  . والميلاء: المائلة السنام من الإبل. والميلاء: عقدة ضخمة من الرمل، كما في الصحاح والعين. زاد الأزهري: معتزلة، قال ذو الرمة:
  ميلاء من معدن الصيران قاصية                      أبعارهن على أهدافها كـثـب

  قال الأزهري: لا أعرف الميلاء في صفة الرمال، ولم أسمعه من العرب، وأما الأميل فمعروف، قال: وأحسب الليث أراد قول ذي الرمة السابق، إنما أراد بالميلاء هنا أرطاة، ولها حينئذ معنيان: أحدهما: أنه أراد أن فيها اعوجاجا، والثاني: أنه أراد بالميلاء أنها متنحية متباعدة من معدن بقر الوحش، قال: وميلاء موضعه خفض لأنه من نعت أرطاة في قوله:
  فبات ضيفا إلى أرطاة مرتكـم                      من الكثيب لها دفء ومحتجب والميلاء: الشجرة الكثيرة الفروع، نقله الجوهري. ومالت الشمس ميولا: ضيفت، أي دنت للغروب، أو زالت عن كبد السماء. مال بنا الطريق: أي قصد بنا. والميل، محركة: ما كان خلقة وقد يكون في البناء، وقد ميل كفرح فهو أميل، وهي ميلاء، يقال: رجل أميل العاتق: أي في عنقه ميل. والأميل: من يميل على السرج، وفي العباب: من لا يستوي على السرج، وقال ابن السكيت: الأميل عند الرواة: الذي لا يثبت على ظهور الخيل إنما يميل عن السرج في جانب، فإذا كان يثبت على الدابة قيل: فارس، وإن لم يثبت قيل: كفل، والجمع ميل، قال جرير:
  لم يركبوا الخيل إلا بعدما هرموا                      فهم ثقال على أكتافهـا مـيل وقال الأعشى:
  غير ميل ولا عواوير في الهي                      جا ولا عـزل ولا أكـفـال الأميل أيضا: من لا ترس معه، أو من لا سيف معه، أو من لا رمح معه، وقال ابن السكيت: الأميل: الذي لا سيف معه، والأكشف: الذي لا ترس معه. وقيل: هو الجبان، والجمع ميل، قال الأعشى:
  ... لا ميل ولا عزل قال ابن الأعرابي: مايلنا الملك فمايلناه: أي أغار علينا فأغرنا عليه. والميل، بالكسر: الملمول الذي يكتحل به، هكذا عبر به الجوهري في م-ل-ل، والجمع أميال، ومنهم من جعله من لغة العامة. الميل من الأرض: قدر مد البصر، ونص ابن السكيت: منتهى مد البصر. الميل: منار يبنى للمسافر في أنشاز الأرض، ومنه الأميال التي في طريق مكة المشرفة، وهي الأعلام المبنية لهداية المسافرين. أو الميل: مسافة من الأرض متراخية بلا حد معين، وفي شرح الشفاء: الفرسخ: ثلاثة أميال، ومثله في العباب. أو الميل: مائة ألف إصبع إلا أربعة آلاف إصبع، أو ثلاثة أو أربعة آلاف ذراع، بذراع محمد بن فرج الشاشي، قال الكرماني، بحسب اختلافهم في الفرسخ، هل هو تسعة آلاف بذراع القدماء، أو اثنا عشر ألف ذراع بذراع المحدثين، وفي شرح الشفاء: الميل: أربعة آلاف ذراع، طولها أربعة وعشرون إصبعا، وقيل: الميل: أربعة آلاف خطوة، كل خطوة ثلاثة أقدام بوضع قدم أمام قدم ويلصق به، وقال شيخنا عند قوله أو ثلاثة أو أربعة: وقد يقال: لا تغاير بين التقدير بالأذرع وبالأصابع على الثاني، لأن الذراع أربع وعشرون إصبعا عرض كل إصبع ست حبات شعير ملصقة ظهرا لبطن، فإذا ضربت في أربعة آلاف حصل ستة وتسعون ألفا، وعلى الأول يكون اثنين وسبعين ألف إصبع، والصحيح أن الميل: أربعة آلاف خطوة. وهي ذراع ونصف، فيكون ستة آلاف ذراع، والفرسخ: ثلاثة أميال، على أن المصنف قال: والبريد: فرسخان واثنا عشر ميلا، فيكون الفرسخ ستة أميال، وهو بيان ما هنا، ومقتضاه أن الفرسخ ستة وثلاثون ألف ذراع، فتأمل. ج: أميال وميول، قال كثير عزة:

  سيأتي أمير المؤمنـين ودونـه                      صماد من الصوان مرت ميولها وبلا لام، ميل بنت مشرح الأشعري التابعية. وأمال الرجل: رعى الخلة، قال لبيد:
  وما يدري عبيد بني أقيش                      أيوضع بالحمائل أم يميل أوضع: حول إبله إلى الحمض. واستمال: اكتال بالكفين أو بالذراعين، وفي المحيط: بالكفين والذراعين، وفي المحكم: باليدين وبالذراعين، قال الراجز:
  قالت له سوداء مثل الغول
  مالك لا تغدو فتستميل من المجاز: استمال فلانا، واستمال بقلبه: استعطفه وأماله. والمائلات في الحديث المروي عن أبي هريرة رضي الله تعالى عنه:  صنفان من أهل النار لم أرهما بعد؛ قوم معهم سياط كأذناب البقر يضربون بها الناس، ونساء كاسيات عاريات مائلات مميلات رؤوسهن كأسنمة البخت المائلة، لا يدخلن الجنة ولا يجدن ريحها، وإن ريحها لتوجد من مسيرة كذا وكذا  ، وهن اللاتي يملن خيلاء، ويصبين قلوب الرجال، وقيل: المائلات: المتبخترات في المشي، والمميلات: أي لأكتافهن وأعطافهن، وقيل: هن اللاتي يملن قلوبنا إليهن، أو المائلات: يملن إلى الهوى والغي عن العفاف، وقيل: مائلات الرؤوس إلى الرجال، وقيل: مائلات الخمرة كما قال الآخر:
  مائلة الخمرة والكلام أو معنى المميلات: يملن المقانع لتظهر وجوههن وشعورهن، وقال ابن الأثير: المائلات: الزائغات عن طاعة الله وما يلزمهن حفظه، ومميلات: يعلمن غيرهن الدخول في مثل فعلهن، وقيل: مائلات: يمتشطن المشطة الميلاء، والمميلات: يمشطن غيرهن تلك المشطة. من المجاز: الميلة، بالكسر: الحين والزمان، ج: ميل، كعنب، يقال: كان ذلك في ميلة من ميل الدهر أي في حين من أحيانه، كما في العباب. وفي حديث أبي موسى أنه قال لأنس: عجلت لنا الدنيا وغيبت الآخرة، أما والله لو عاينوها ما عدلوا ولا ميلوا، قال شمر: أي لم يشكوا ولم يترددوا، وهو مجاز، وقال عمران بن حطان:
  لما رأوا مخرجا من كفر قومهم                      مضوا فما ميلوا فيه وما عدلوا وإذا ميل بين هذا وهذا فهو شاك، وما عدلوا: أي ما ساووا بها شيئا، وفي حديث أبي ذر: دخل عليه رجل فقرب إليه طعاما فيه قلة فميل فيه لقلته، فقال أبو ذر: إنما أخاف كثرته ولم أخف قلته. ميل، أي تردد: هل يأكل أو يترك، تقول العرب: إن لأميل بين ذينك الأمرين وأمايل بينهما، أيهما آتي. من المجاز: هو لا تميل عليه المربعة: أي هو قوي، والمربعة هي التي ترفع بها الأحمال، كما تقدم. ومما يستدرك عليه: تمايل في مشيته تمايلا. والتمييل بين الشيئين كالترجيح بينهما، وكذلك الممايلة والممايطة. وبينهم تمايل: أي تفاتن وتحارب، وهو مجاز. وألف الإمالة: هي التي تجدها بين الألف والياء. ورجال ميل الطلى من النعاس، بالكسر. وتميلت في مشيتها كتمايلت. وتمايل الجل عن الفرس. واستمال ما في الوعاء: أخذه. والدهر ميل، كعنب: أطوار. وأملت بالفرس يدي: أرخيت عنانه، وخليت له طريقه. وفلان يتميل في ظلاله ويتفيأ. ومال علي: ظلمني. ومال معه، ومايله: مالأه. ومال إليه: أحبه. ووقعت الميلة في الناس: الموتان. قال الزمخشري: سماعي من العرب. ومال به: غلبه. ومال النهار أو الليل: دنا من المضي. وأبو مائلة: من كناهم. والميال: الكثير الميل.

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

مَالَ
1 مَالَ ذ [He, or it, inclined, leant, bent, propended, tended, declined, deviated, or deflected.] ― -b2- مَالَ مَعَهُ and ↓ مَايَلَهُ He conformed with, and assisted, or aided, him. (TA.) ― -b3- مَالَ اِلَيْهِ He loved him. (TA.) ― -b4- He wronged him. (TA.) He was, or became, inimical to him. ― -b5- مَالَتِ الدَّابَّةُ مِنْ رِجْلِهَا (K, art. غمز,) i. q. ظَلَعَتْ [It limped]. (TA.)

مَيَّلَ بَيْنَ شَيْئَيْنِ
2 مَيَّلَ بَيْنَ شَيْئَيْنِ ذ He wavered, or vacillated, between two things. (S, MA.) See 10.

مَايَلَهُ
3 مَايَلَهُ ذ He inclined towards him reciprocally: and مَايَلَا they two inclined each towards the other. (TK, art. هود.) See also مَالَ مَعَهُ in 1.

5 تَمَيَّلَ See 6. ― -b2- تَمَيَّلَ بِالقَوْلِ He vacillated in the saying: see تَرَجَّحَ.

تَمَايَلَ فِى مِشْيَتِهِ
6 تَمَايَلَ فِى مِشْيَتِهِ ذ [He affected an inclining of his body, or a bending, or he inclined his body, or bent, from side to side, in his gait; a meaning well known, and still common]; (S;) syn. تَثَنَّى. (Har, p. 269.) ― -b2- See تَزَايُغٌ. ― -b3- تَمَايَلَتْ فِى مِشْيَتِهَا and ↓ تَمَيَّلَتْ signify the same. (TA.) ― -b4- تَمَايَلَ اِلَى الشَّىْءِ; and عَنْ طَرِيقِهِ: i. q. تَجَانَفَ [He affected a deviation, or purposely deviated from his course, &c.] (TA in art. جنف.)

استمالهُ
10 استمالهُ ذ , and استمال بِقَلْبِهِ, (S, K,) He inclined him, and his heart. (K.) ― -b2- اِسْتَمَالَهُ He attracted him to himself; or sought to make him incline. (MA.) ― -b3- استمال is a quasi-pass. of ↓ مَيَّلَهُ. (K, * TA.)

مِيلٌ
مِيلٌ ذ as used by the Arabs, [A mile:] The distance to which the eye reaches along land: accord. to the ancient astronomers, three thousand cubits: accord to the moderns, four thousand cubits: but the difference is merely verbal; for they agree that its extent is ninety-six thousand digits; [about 5166 English feet;] each digit being the measure of six barley-corns, each placed with its belly next to another; but the ancients say that the cubit is thirty-two digits; which makes the mile three thousand cubits. (Msb, which see for more.) See also مُطْلِبٌ ― -b2- ميِلٌ i. q. مُلْمُولٌ, [A style]. (K.)

مَيْلٌ
مَيْلٌ ذ Inclination; leaning; bent; propensity; tendency.

مَيَلٌ
مَيَلٌ ذ A natural wryness. (S.)

مِيلَانِ
مِيلَانِ ذ (?) of a مَحَالَة of a well: see ثِنَايَةٌ.

مَيَّالٌ
مَيَّالٌ ذ [i. q. مُتَمَايِلٌ, Inclining much]. (A, art. فيد.) See سَيَّالٌ.

أَمْيَلُ
أَمْيَلُ ذ Swaying on horseback: see an ex. of its pl. مِيلٌ in a verse cited voce أَشْعَلَ. ― -b2- عِمَّةٌ مَيْلَآءُ: see قَفْدَآءُ.

امالةُ الأَلِفِ
امالةُ الأَلِفِ ذ The inclining of the sound of ا when quiescent, after fet-hah, towards the sound of ى; so that the fet-hah, with that ا, composes a sound the same as that of the long “ e ” in the English word “ there. ” This is accordant with present usage; and I have not found any learned Arab who asserts otherwise. See also نَابٌ, and حَجَّاجٌ, and مَشُوبٌ.

### [قاموس سالمون](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%8A%D9%84/sozluk/salmone.md) — هنري أنتوني سالمون · القرن ١٩

مَالَ
مَالَ ( y )  I ( n. ac. مَيْل 1 ,  مَمَال [ 17A ] ,

مَمِيْل
مَمِيْل [ 18 ] ,  مَيَلَان [ 36 ] ,

تَمْيَال
تَمْيَال [ 62 ],
a.  مَيْلُوْلَة ) [ Ila ], Inclined, leaned towards; was well-disposed to; sympathized with; was inclined to.

b.  [ Ila ], Repaired to.

c.  [ 'An ], Swerved, deviated from.

d.  [ 'Ala ], Was ill-disposed towards; was disinclined, loath, averse to.

e.  ( n. ac. مُيُوْل 27 ), Was low, setting ( sun ).

f.  [ Bi ], Took out of the way ( road ).

g.  see IV (b) .

مَيِلَ
مَيِلَ A ( n. ac. مَيَل 4 ),
a.  Leaned over; was bent, one-sided; stooped.

مَيَّلَ
مَيَّلَ II ,
a.  Made to incline, lean over &c.; bent; curved.

b.  [ Bain ], Hesitated, wavered between.

c.  عِنْد [ coll. ], Alighted at the house, visited.

d.  see IV (b) .

مَاْيَلَ
مَاْيَلَ III ,
a.  Shared the inclinations of.

b.  Made a hostile incursion against.

أَمْيَلَ
أَمْيَلَ IV ,
a.  see II (a) .

b.  [ acc. &  Ila ], Rendered kindly disposed to.

c.  Removed.

تَمَاْيَلَ
تَمَاْيَلَ VI ,
a.  Swayed.

b.  [ Fī ], Thought about, pondered.

اِسْتَمْيَلَ
اِسْتَمْيَلَ X ,
a.  Inclined, leaned over.

b.  Was friendly.

c.  Won the sympathies of.

d.  Measured with the hands.

مَيْل
مَيْل 1 , ( pl. أَمْيَاْل 38 ),
a.  Inclination, sympathy, good-will.

b.  Taste, liking.

c.  Obliquity, deviation.

مِيْل
مِيْل 2 , ( pl. مُيُوْل 27 ,  أَمْيَاْل 38 ),
a.  Probe.

b.  Instrument for applying collyrium.

c.  Reach, range of the eye.

d.  Mile.

e.  Mile-stone; obelisk.

f.  Sandhill.

مِيْلَة
مِيْلَة 2t , ( pl. مِيَل 7 ),
a.  Time, moment.

مَيَل
مَيَل 4 ,
a.  Crookedness, deformity.

أَمْيَلُ
أَمْيَلُ 14 ,
a.  Inclining, leaning over; unsteady.

b.  Bent, deformed.

c.  Unarmed.

d.  Cowardly, pusillanimous.

مَاْيِل
مَاْيِل 21 , ( pl. مَالَة [ 1tA ] ,  مُيَّل 11 ),
a.  Inclined; inclining.

b.  Well-disposed; friendly; sympathetic.

مَاْيِلَة
مَاْيِلَة 21t , ( pl. reg. &  مَوَاْيِلُ 41 ),
a.  fem. of مَاْيِل 21 .

b.  Camel's hump.

c.  see 42 (b) , ( c ).

مَيَاْل
مَيَاْل 22 ,
a.  Inclination.

مَيَّاْل
مَيَّاْل 28 ,
a.  see 21 (a) .

مَيْلَآءُ
مَيْلَآءُ 42 ,
a.  fem. of أَمْيَلُ 14 .

b.  Bushy tree.

c.  Sand-heap.

مَمِيْل
مَمِيْل
a.  see 22 .
