# جذر نحن (ن-ح-ن)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AD%D9%86

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

معناه في القرآن: Biz

- الحروف: ن - ح - ن
- في القرآن: الورود: ٨٦ · الآيات: ٨٢ · الصيغ: ٤
- المعاجم: ٥

_هذا الجذر أداة؛ مجاوراته عامة وضعيفة الدلالة._

## الصيغ (٤)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [نَحْنُ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/siga/%D9%86%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86%D9%8F.md) | فَعْلُ | Biz | ٦٥ | ٦٢ | [٢:١١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:11.md) |
| [وَنَحْنُ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/siga/%D9%88%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86%D9%8F.md) | وَفَعْلُ | Biz; Ve biz | ١٥ | ١٥ | [٢:٣٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:30.md) |
| [لَنَحْنُ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/siga/%D9%84%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86%D9%8F.md) | لَفَعْلُ | Biz | ٥ | ٥ | [١٥:٢٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/15:23.md) |
| [أَنَحْنُ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%AD%D9%92%D9%86%D9%8F.md) | أَفَعْلُ | Biz mi? | ١ | ١ | [٣٤:٣٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/34:32.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ٨٧ (الإجمالي: ٢٩٠)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [قول](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٤٠ · G² ٢٨ · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
2. [سحر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%AD%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٧ · G² ٢٠ · Kesilmiş koyunun akciğeri demektir
3. [ملق](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%84%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١٧ · Mal kaybetmek
4. [موت](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%88%D8%AA.md) — الآيات المشتركة: ٩ · G² ١٥ · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
5. [عيسى](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B3%D9%89.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ١٣ · İsa
6. [إسماعيل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A5%D8%B3%D9%85%D8%A7%D8%B9%D9%8A%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١٣ · Ve İsmail
7. [سطر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%B7%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١١ · Et satırıdır
8. [يعقوب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%8A%D8%B9%D9%82%D9%88%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١١ · Ve Yakup
9. [سبط](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%B7.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١١ · Ve oymaklar
10. [عصب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B5%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١١ · Birbirini destekleyen grup
11. [سحق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%AD%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١٠ · Suhk : Eskimiş, yıpranmış elbise demektir
12. [حبل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%A8%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١٠ · Habl ip demektir
13. [أبو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ٩ · Bab kapı demektir
14. [عيش](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D9%8A%D8%B4.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٩ · Ekmek demektir
15. [غلب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%BA%D9%84%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٨ · Ğulb, Ğelba, bahçenin etrafına dikilen ağaçlara denir
16. [حيي](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٧ · G² ٧ · Uyanık yılan demektir
17. [حور](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٧ · Hale güneşin etrafında oluşmuş beyaz halkadır
18. [ورث](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B1%D8%AB.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٧ · “İrs”, ateş söndükten sonra kalan kül ve kömür atıklarına…
19. [حرم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B1%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٦ · Hiram keçe demektir
20. [وحد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ٦ · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
21. [أول](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%88%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ٥ · Alet kaldıraç demektir
22. [سلم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D9%84%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ٥ · G² ٥ · “Süllem” merdiven demektir
23. [وعد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%B9%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٥ · G² ٤ · “Va’id” yağmur bulutu demektir
24. [حسن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D8%B3%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ٤ · Hüsn : Sıra dağların yan yana olan iki büyük dağın en…
25. [قصص](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B5%D8%B5.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٤ · Anlatırız
26. [بين](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ١١ · G² ٤ · Beyn topraktaki yarık demektir
27. [صير](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٤ · Dönüşüm yeri
28. [هود](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D9%88%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٤ · “Hidayet”in değişik söylenişidir
29. [إبراهيم](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٤ · İbrahim
30. [بعث](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AB.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٣ · Baas içtima etmiş askeri birlik demektir
31. [نبأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%A8%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ٥ · G² ٣ · Doğurmadan evvel devenin memesinde görülen süttür
32. [فرق](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%B1%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٣ · Fırka Kayalıktan kopan parça demektir
33. [فرعون](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%B1%D8%B9%D9%88%D9%86.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٣ · Firavun
34. [نزل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B2%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٧ · G² ٣ · “Nezle” konaklama yeri demektir
35. [سبق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٣ · Yarış meydanı demektir
36. [خلق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%84%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٦ · G² ٣ · Halk: Halk, deri veya bez parçası demektir
37. [أهل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%87%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٣ · Hilal yeni ay demektir
38. [مرأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%B1%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٣ · Mer’, “merve”den dönüşmüştür
39. [قوي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D9%88%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٣ · Kuvvet
40. [عذب](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٨ · G² ٣ · Su yosunudur
41. [قرأ](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A3.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٣ · “Karye”, kaynar veya kuyu suyunun bulunduğu, halkın…
42. [ولد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٢ · “Yavru” demektir
43. [بدل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%AF%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Bedr dolunay demektir
44. [دنو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AF%D9%86%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٢ · Dünya : “Dena” kelimesi ecveften nakısa dönüşmüştür
45. [نصر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%B5%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٢ · Bereketli yağmurla sulanmış toprak demektir
46. [فسد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%81%D8%B3%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Fesad “Visad” yıkılmış uzanmış ağaç parçası, yastık…
47. [قرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B1%D8%A8.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٢ · Suyun içine konduğu kap veya tulum demektir
48. [مثل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D8%AB%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٤ · G² ٢ · Çamurdan yapılan ve bir şeye benzetilen nesne, heykeldir
49. [شدد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%AF%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ٢ · Sicim bağıdır
50. [قري](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%B1%D9%8A.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ٢ · Kasaba
51. [ظهر](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B8%D9%87%D8%B1.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Arka demektir
52. [رزق](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%82.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١ · Üzüm demektir
53. [زيد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B2%D9%8A%D8%AF.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Zade : Azık demektir
54. [تلو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AA%D9%84%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Tilvi toklu demektir
55. [هلك](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D9%84%D9%83.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Helek, ot bitmeyen tuzlu çorak yerdir
56. [رجل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Rical ayak demektir
57. [قتل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%82%D8%AA%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١ · “Kıtl”, çatışmada ilk karşılaştırılan kişilerden birine…
58. [بأس](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Bes besese dağınık taşlar demektir
59. [نجو](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — الآيات المشتركة: ٢ · G² ١ · Özel konuşmak
60. [موسى](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — الآيات المشتركة: ٣ · G² ١ · Musa

البقية (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AD%D9%86/neighbours?offset=60&limit=50

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | نحن |
| Yapı | Munfasıl merfû zamir / İşlev sözü |
| Özel Durum | Kök türetimi olmayan donuk (câmid) zamir yapısı |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [انا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A7.md), نا, انتم, هم |
| Zıt Kök | [انا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A7.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Birden çok veya azamet bildiren tekil öznenin kendisinden haber verdiği mütekellim zamiri |
| Çekirdek Özet 2 | İlahi iradenin kudret, yaratma ve vahiydeki failliğini ya da beşerî ortak aidiyet ve iddiayı vurgulama |
| Çekirdek Özet 3 | Bireysel öznelliğin ortak şuur veya mutlak kudret planında kolektif failliğe dönüşmesi |
| Kritik Hata Riski | Kur'an'da Allah Teâlâ için kullanılan çoğul sîgasını çokluk veya ortaklık (şirk) zannederek ilahi vahdaniyeti zedelemek ya da yalnızca mecaza indirgeyerek azamet boyutunu gözden kaçırmak |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| نح | Bir yöne yönelme, nefes alıp verme, yön tayin etme ve fısıltılı iç ses çıkarma kök anlamını paylaşan [نحب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D8%A8.md), [نحت](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D8%AA.md), [نحر](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D8%B1.md), [نحس](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D8%B3.md), [نحل](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%84.md) kelimelerinde görüldüğü üzere içten dışa yönelen bir ses ve kasıt hareketidir. | ن | Zamirsel türetimde sondaki harf, konuşanın benliğini aşarak süreklilik, ortaklık ve topluluk içine yayılmasını sağlayan çoğul/mütekellim işlevini yüklenmiştir. |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ن | Filiz, tohum, süreklilik, canlılık | Bireysel varlığın can bulması, öznenin kendini dışa vurması ve konuşma iradesinin ilk kıvılcımı |
| ح | Çit, duvar, çevirme, koruma | Konuşanların ortak bir daire içinde toplanması, sınırlarının çizilmesi ve birlikteliğin muhafaza altına alınması |
| ن | Filiz, tohum, süreklilik, canlılık | Birlik dairesi içinden çoğalarak dış dünyaya yönelen kolektif faillik ve süreklilik kazanan irade |
| نحن | Çit ile çevrilip birleştirilen varlıkların ortak bir canlılık ve şuurla faillik kazanması | Bireysel benliklerin kapalı bir aidiyet dairesinde bir araya gelerek tek bir irade ve faillik halinde kendilerini ikrar etmesi |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Zamir olması hasebiyle somut bir nesneyi değil, konuşan iki veya daha fazla kişinin veya azamet bildiren tek bir failin kendisini diğerlerinden ayırarak topluca işaret etmesini ifade eder. |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Şair Amr b. Kulsûm el-Mualleka'sında kabile gururunu ve kolektif failliği bu zamirle şöyle haykırır: وَنَحْنُ الحَابِسُونَ بِذِي أَرَاطٍ / فَأَبْ آبُو المُلُوكِ بِمَا حَبَوْنَا |
| Erken Arapça kullanım | Kabile sözleşmelerinde, savaş naralarında ve ortak taahhütlerde grubun yekvücut hareket ettiğini belirtmek üzere doğrudan mütekellim mea'l-gayr makamında kullanılmıştır. |

المصدر: Lisān al-ʿArab, Kitābü'l-ʿAyn, Şerhu'l-Muallakāt.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Proto-Semitik dönemde mütekellim çoğul zamiri *niḥnu / *naḥnu biçiminde kurulmuştur. İbranicede אֲנַחְנוּ (*’ănaḥnū* veya kısaltılmış biçimiyle *naḥnū*), Süryanicede ܚܢܢ (*ḥnan*), Akadcada *nīnu* veya *anīnu*, Ge'ez (Habeşçe) dilinde *nəḥna*, Ugarit dilinde *nḥn* olarak tespit edilir. Bu form, birinci tekil şahıs zamiri olan *’anā* kökü ile kolektif çoğul eki veya nefes/şuur bildiren unsurların kaynaşmasından türemiştir. Arapçada kelimenin sonundaki damme, cem' alameti olan vav sesine denk tutulmuş ve kelime mebnî kılınmıştır. Bütün Sami dillerinde bu lafız, konuşanın içinde bulunduğu topluluğu veya mutlak otoriteyi temsil eden ortak ses olarak morfolojik tutarlılığını korumuştur.

درجة الثقة: Kesin

المصدر: Brown-Driver-Briggs, Payne Smith, Brockelmann (Grundriss), David Cohen (Dictionnaire des racines sémitiques).

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Mütekellim ma‘a’l-gayr zamiri | [انا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A7.md) zamirinin lafız dışından çoğulu kabul edilmiş, son harfi topluluk bildiren vav cinsinden damme ile harekelenerek mebnî kılınmıştır. | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | Proto-Semitik *naḥnu / *niḥnu | İbranice *ănaḥnū*, Süryanice *ḥnan*, Akadca *nīnu* biçimleriyle tam ses ve işlev denkliği gösteren ortak Sami mirasıdır. | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik birinci şahıs çoğul çekirdeği *n-* | Berberi ve Kuşitik dillerdeki birinci şahıs çoğul n- ön ekleri ve bağımsız zamir formlarıyla kökensel akrabalık taşır. | Güçlü |

المصدر: Lipiński (Semitic Languages Outline), Lisān al-ʿArab.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| نحن | Anlamlı | Mütekellim çoğul zamiri | İki veya daha fazla kişinin veya azamet bildiren failin kendisini ifade etmesi | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ننح | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Arap dilinde bu dizilişte bir kök kullanılmamıştır | Kur'an'da geçmez |
| [حنن](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AD%D9%86%D9%86.md) | Anlamlı | Şefkat, özlem, inleme | Bir şeye merhametle yönelme, bağrına basma, özlemle ses çıkarma | Anlamca uzak; Kur'an'da geçer |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| نحن | Merkez | Mütekellim çoğul faillik | Konuşanın kendisini bir topluluk içinde veya azamet makamında doğrudan özne kılması | Ayrı yazılan (munfasıl) merfû zamirdir; bağımsız vurgu taşır. |
| [انا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A7.md) | Komşu | Tekil faillik | Yalnızca tek bir kişinin kendi benliğini bildirmesi | Bireysel varlığı ve yalın şahsı ifade eder; ortaklık veya azamet içermez. |
| نا | Komşu | Bitişik çoğul faillik | Fiile veya isme bitişerek konuşanların aidiyetini göstermesi | Munfasıl değil muttasıl zamirdir; müstakil cümle başı vurgusu zayıftır. |
| انتم | Komşu | Muhatap çoğulluk | Konuşulan karşı topluluğa işaret edilmesi | Mütekellim değil doğrudan hitap edilen grubu gösterir. |
| هم | Komşu | Gaib çoğulluk | Ortamda bulunmayan üçüncü şahıslar topluluğu | Konuşanın dışında kalan ötekileri temsil eder. |
| [انا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A7.md) | Zıt | Tekil benlik | Çokluğun veya azametin aksine bireysel sınırlılık | نحن çoğulluk ve ortak irade iken [انا](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%A3%D9%86%D8%A7.md) tekil ve yalın benliktir. |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | نحن | Biz | İki ve daha çok kişinin veya tekil azamet sahibinin kendini bildirmesi | Kesin |
| Latince | nos | Biz | Hem çoğul konuşanları hem de hükümdarlık ve ferman üslubundaki azamet çoğulunu (pluralis majestatis) karşılar. | Kesin |
| İngilizce | we, royal we | Biz, hükümdarlık çoğulu | Bireylerin ortak iradesini ve resmi/ilahi metinlerdeki azamet çoğulunu karşılar. | Kesin |
| Almanca | wir, Pluralis Majestatis | Biz | Birinci çoğul şahıs zamiri; tebaa adına veya devlet başkanı makamında konuşma işlevini de taşır. | Kesin |
| Fransızca | nous, nous de majesté | Biz | Ortak öznelliği ve monarşik/kurumsal ferman dilindeki yüceltme çoğulunu ifade eder. | Kesin |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| نَحْنُ (İlahi azamet ve kudret) | Cenâb-ı Hakk'ın yaratma, rızık verme ve diriltmedeki mutlak kudreti ve fiilleri | Kevnî ayetler, yaratılış ve diriliş bağlamları (Hicr [15:23](https://lisan.digital/ar/ayet/15:23.md), Vâkıa [56:59](https://lisan.digital/ar/ayet/56:59.md), İnsân [76:28](https://lisan.digital/ar/ayet/76:28.md)) |
| نَحْنُ (Vahiy ve koruma taahhüdü) | Kur'an'ın indirilişi, muhafazası ve peygamberi destekleme iradesi | Nüzul ve tebliğ bağlamları (Hicr [15:9](https://lisan.digital/ar/ayet/15:9.md), Yûsuf [12:3](https://lisan.digital/ar/ayet/12:3.md)) |
| نَحْنُ (İnsanların batıl iddia ve kuruntusu) | Müşriklerin ve münafıkların kabilevi, sayısal veya ahlaki üstünlük iddiası | İtiraz ve nifak bağlamları (Bakara [2:11](https://lisan.digital/ar/ayet/2:11.md), Zuhruf [43:31](https://lisan.digital/ar/ayet/43:31.md), Mü'minûn [23:56](https://lisan.digital/ar/ayet/23:56.md)) |
| وَنَحْنُ (Hâl cümlesiyle teslimiyet ve tesbih) | Meleklerin ve müminlerin kulluk, itaat ve acziyet hali | İbadet ve itaat bağlamları (Bakara [2:30](https://lisan.digital/ar/ayet/2:30.md), Âl-i İmrân [3:52](https://lisan.digital/ar/ayet/3:52.md)) |
| أَنَحْنُ (Hesaplaşma ve sorumluluk reddi) | Kıyamet günü önderlerin saptırma suçunu inkâr ederek suç ortaklığını reddetmesi | Ahiret sorgusu ve diyalog bağlamları (Sebe [34:32](https://lisan.digital/ar/ayet/34:32.md)) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Tevhid ve Esmâ-i Hüsnâ | Allah'ın zâtı tek iken Kur'an'da neden çoğul zamir kullandığı tartışması; bunun çokluğa değil zâtın mutlak azametine ve melekler gibi vasıtaların dâhil olduğu fiilî tecelliye işaret ettiği vurgulanır. | Çoğul lafızda teklik tevhidi (pluralis majestatis) |
| Fıkıh | İkrar, akit ve dava ehliyeti | Bir kimsenin topluluk adına veya bir grubun kendi adına ikrarda bulunurken kullandığı lafızların bağlayıcılığı | Kolektif sorumluluk ve temsil |
| Tefsir | Üslûb-ı Kur'an ve İ'câz | İltifat sanatı ve Cenâb-ı Hakk'ın kâh tekil kâh çoğul zamirle hitap etmesindeki hikmetler; azamet, rahmet ve kahr tecellilerinin ayrımı | Edebi ihtişam ve faillik dereceleri |
| Hadis | Sünnet ve cemaat şuuru | Hz. Peygamber'in ümmet adıyla konuşması veya dualarda çoğul sîga ile niyazda bulunulması | Cemaat aidiyeti ve müşterek dua |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Tevhid ve ubudiyyet | İlahî Azamet / Kolektif Kulluk | Yaratmada mutlak kudreti, ibadette ise tekil benliği aşarak cemaat halinde yönelmeyi sağlar | Allah Teâlâ fiillerinde azametiyle, müminler ibadetlerinde ümmet şuuruyla bu zamiri kullanır. | Kesin |
| İlmi | Metodoloji ve epistemoloji | Ortak Akıl ve İcma | İlim adamları topluluğunun ortak kanaat ve metodik uzlaşısını temsil eder | Sübjektif iddiayı nesnel ve müşterek bilgi zeminine taşır. | Güçlü |
| Siyasi | Hilafet ve meşveret | Toplumsal İrade ve Meşruiyet | Siyasi otoritenin tek bir tiranın hevası değil, şûra ve toplum adına faillik yürütmesi | Bencilliği önleyerek kamusal sözleşmeyi kurar. | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyet ve kamu malları | Ortak Mülkiyet ve Beytülmâl | Bireysel birikim yerine kamu yararını ve müşterek refahı hedefleyen mülkiyet failliği | Kamu kaynaklarının toplumsal fayda için seferber edilmesini temin eder. | Güçlü |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kümeler teorisinde birleşim kümesi ve vektörel bileşke | Tekil elemanların $(x_i)$ ortak bir kural altında bir araya gelerek tek bir $S$ kümesi oluşturması ya da birden fazla vektörün tek bir bileşke vektör $\vec{R} = \sum \vec{v}_i$ halinde tek doğrultuda etki üretmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kolektif şuur ve sosyal sözleşme | Bireylerin ferdi iradelerini aşarak ortak bir değer ve kurumsal kimlik altında 'biz' bilinci inşa etmesi | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Zamiri salt sayısal çokluk olarak algılayıp, Kur'an'daki ilahi kullanımları Hristiyan teslis akidesine veya politeist panteonlara benzetmek; ya da tersine, dili tamamen mekanikleştirerek edebî azamet boyutunu yok saymak. |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da bu zamir bir yandan Allah'ın rububiyet ve celal sıfatlarının tüm kâinattaki ortak tecellisini ve vasıtalarla işleyen ilahi nizamını bildirirken, diğer yandan müminlerin cemaat, müşriklerin ise kabilevi kibir bilincini gösteren çift kutuplu bir aynadır. |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki çoğul ifadelerden şirk veya ortaklık vehmedilerek tevhid inancı zedelenir; insani bağlamda ise ferdin cemaat sorumluluğu ortadan kaldırılarak aşırı bireyciliğe sapılır. |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Vahyin faillik yapısını, ilahi kelamın hangi makamdan ve hangi kudret derecesinden hitap ettiğini gösterir. Ayrıca insanın yeryüzündeki tekil kibrini kırıp ümmet veya hizip olarak kimin tarafında yer aldığını sorgulatır. |
| Hangi ayet groupslarında belirleyicidir? | Yaratılışın ve dirilişin anlatıldığı kevnî ayetlerde, Kur'an'ın indiriliş ve muhafazasını bildiren nüzul ayetlerinde ve kıyamet sahnelerindeki hesaplaşma diyaloglarında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Allah'ın "Biz" buyurmasının meleklerle ortaklık veya çok tanrılık olduğu vehmini çürütür; bunun Arap dilinin en yüksek azamet, kudret ve şan yüceliği üslubu (tazîm) olduğunu ortaya koyar. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Ayrışmış öznelerin aynı daire veya sınır içinde bir araya gelerek kendilerini tek bir faillik halinde dışa vurması.
- Soyut anlam: Bireysel benliğin müşterek aidiyete, ilahi düzeyde ise tekil zâtın mutlak azamet ve tecelli kuşatıcılığına dönüşmesi.
- Sistematik karşılık: Parçaların ortak bir gayede birleşerek tek bir sistemik irade ve kudret odağı teşkil etmesi.
- LaTeX modeli: $$S = \bigcup_{i=1}^{n} \{x_i\} \implies \Phi(S) \neq \sum_{i=1}^{n} \phi(x_i)$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $x_i$ tekil özneleri veya bireysel unsurları, $S$ bu unsurların oluşturduğu 'biz' kümesini temsil eder. $\Phi(S)$ ifadesi, kümenin ulaştığı ortak faillik ve azametin, tekil parçaların $(\phi(x_i))$ basit aritmetik toplamından nitelikçe farklı, indirgenemez ve üstün bir bütünlük meydana getirdiğini simgeler. İlahi kullanımda ise model, tekil zâtın tüm isim ve fiil tecellilerini kuşatan mutlak kudretini ifade eder.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ٨٢)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%86%D8%AD%D9%86/occurrences?meal=IK

### [البقرة ٢:١١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:11.md) — نَحْنُ

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ

### [البقرة ٢:١٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:14.md) — نَحْنُ

وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ

### [البقرة ٢:٣٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:30.md) — وَنَحْنُ

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

### [البقرة ٢:١٠٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:102.md) — نَحْنُ

وَاتَّبَعُوا مَا تَتْلُو الشَّيَاطِينُ عَلَى مُلْكِ سُلَيْمَانَ وَمَا كَفَرَ سُلَيْمَانُ وَلَكِنَّ الشَّيَاطِينَ كَفَرُوا يُعَلِّمُونَ النَّاسَ السِّحْرَ وَمَا أُنْزِلَ عَلَى الْمَلَكَيْنِ بِبَابِلَ هَارُوتَ وَمَارُوتَ وَمَا يُعَلِّمَانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولَا إِنَّمَا نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلَا تَكْفُرْ فَيَتَعَلَّمُونَ مِنْهُمَا مَا يُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ وَمَا هُمْ بِضَارِّينَ بِهِ مِنْ أَحَدٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَيَتَعَلَّمُونَ مَا يَضُرُّهُمْ وَلَا يَنْفَعُهُمْ وَلَقَدْ عَلِمُوا لَمَنِ اشْتَرَاهُ مَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ وَلَبِئْسَ مَا شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

### [البقرة ٢:١٣٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:133.md) — وَنَحْنُ

أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

### [البقرة ٢:١٣٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:136.md) — وَنَحْنُ

قُولُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَمَا أُوتِيَ النَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

### [البقرة ٢:١٣٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:138.md) — وَنَحْنُ

صِبْغَةَ اللَّهِ وَمَنْ أَحْسَنُ مِنَ اللَّهِ صِبْغَةً وَنَحْنُ لَهُ عَابِدُونَ

### [البقرة ٢:١٣٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:139.md) — وَنَحْنُ

قُلْ أَتُحَاجُّونَنَا فِي اللَّهِ وَهُوَ رَبُّنَا وَرَبُّكُمْ وَلَنَا أَعْمَالُنَا وَلَكُمْ أَعْمَالُكُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُخْلِصُونَ

### [البقرة ٢:٢٤٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/2:247.md) — وَنَحْنُ

وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا قَالُوا أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ

### [آل عمران ٣:٥٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/3:52.md) — نَحْنُ

فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَى مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

### [آل عمران ٣:٨٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/3:84.md) — وَنَحْنُ

قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَى وَعِيسَى وَالنَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

### [آل عمران ٣:١٨١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/3:181.md) — وَنَحْنُ

لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

### [المائدة ٥:١٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/5:18.md) — نَحْنُ

وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ قُلْ فَلِمَ يُعَذِّبُكُمْ بِذُنُوبِكُمْ بَلْ أَنْتُمْ بَشَرٌ مِمَّنْ خَلَقَ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا وَإِلَيْهِ الْمَصِيرُ

### [الأنعام ٦:٢٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/6:29.md) — نَحْنُ

وَقَالُوا إِنْ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ

### [الأنعام ٦:١٥١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/6:151.md) — نَحْنُ

قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

### [الأعراف ٧:١١٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/7:113.md) — نَحْنُ

وَجَاءَ السَّحَرَةُ فِرْعَوْنَ قَالُوا إِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِينَ

### [الأعراف ٧:١١٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/7:115.md) — نَحْنُ

قَالُوا يَامُوسَى إِمَّا أَنْ تُلْقِيَ وَإِمَّا أَنْ نَكُونَ نَحْنُ الْمُلْقِينَ

### [الأعراف ٧:١٣٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/7:132.md) — نَحْنُ

وَقَالُوا مَهْمَا تَأْتِنَا بِهِ مِنْ آيَةٍ لِتَسْحَرَنَا بِهَا فَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ

### [التوبة ٩:٥٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/9:52.md) — وَنَحْنُ

قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِكُمْ أَنْ يُصِيبَكُمُ اللَّهُ بِعَذَابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدِينَا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَكُمْ مُتَرَبِّصُونَ

### [التوبة ٩:١٠١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/9:101.md) — نَحْنُ

وَمِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرَابِ مُنَافِقُونَ وَمِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفَاقِ لَا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلَى عَذَابٍ عَظِيمٍ

### [يونس ١٠:٧٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/10:78.md) — نَحْنُ

قَالُوا أَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا وَتَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِيَاءُ فِي الْأَرْضِ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِينَ

### [هود ١١:٥٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/11:53.md) — نَحْنُ

قَالُوا يَاهُودُ مَا جِئْتَنَا بِبَيِّنَةٍ وَمَا نَحْنُ بِتَارِكِي آلِهَتِنَا عَنْ قَوْلِكَ وَمَا نَحْنُ لَكَ بِمُؤْمِنِينَ

### [يوسف ١٢:٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/12:3.md) — نَحْنُ

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغَافِلِينَ

### [يوسف ١٢:٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/12:8.md) — وَنَحْنُ

إِذْ قَالُوا لَيُوسُفُ وَأَخُوهُ أَحَبُّ إِلَى أَبِينَا مِنَّا وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّ أَبَانَا لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

### [يوسف ١٢:١٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/12:14.md) — وَنَحْنُ

قَالُوا لَئِنْ أَكَلَهُ الذِّئْبُ وَنَحْنُ عُصْبَةٌ إِنَّا إِذًا لَخَاسِرُونَ

### [يوسف ١٢:٤٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/12:44.md) — نَحْنُ

قَالُوا أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ وَمَا نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلَامِ بِعَالِمِينَ

### [إبراهيم ١٤:١١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/14:11.md) — نَحْنُ

قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِنْ نَحْنُ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ يَمُنُّ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَمَا كَانَ لَنَا أَنْ نَأْتِيَكُمْ بِسُلْطَانٍ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

### [الحجر ١٥:٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/15:9.md) — نَحْنُ

إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ

### [الحجر ١٥:١٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/15:15.md) — نَحْنُ

لَقَالُوا إِنَّمَا سُكِّرَتْ أَبْصَارُنَا بَلْ نَحْنُ قَوْمٌ مَسْحُورُونَ

### [الحجر ١٥:٢٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/15:23.md) — لَنَحْنُ · وَنَحْنُ

وَإِنَّا لَنَحْنُ نُحْيِي وَنُمِيتُ وَنَحْنُ الْوَارِثُونَ

### [النحل ١٦:٣٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/16:35.md) — نَحْنُ

وَقَالَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا لَوْ شَاءَ اللَّهُ مَا عَبَدْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ نَحْنُ وَلَا آبَاؤُنَا وَلَا حَرَّمْنَا مِنْ دُونِهِ مِنْ شَيْءٍ كَذَلِكَ فَعَلَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ فَهَلْ عَلَى الرُّسُلِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ

### [الإسراء ١٧:٣١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/17:31.md) — نَحْنُ

وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ خَشْيَةَ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُهُمْ وَإِيَّاكُمْ إِنَّ قَتْلَهُمْ كَانَ خِطْئًا كَبِيرًا

### [الإسراء ١٧:٤٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/17:47.md) — نَحْنُ

نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَسْتَمِعُونَ بِهِ إِذْ يَسْتَمِعُونَ إِلَيْكَ وَإِذْ هُمْ نَجْوَى إِذْ يَقُولُ الظَّالِمُونَ إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا رَجُلًا مَسْحُورًا

### [الإسراء ١٧:٥٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/17:58.md) — نَحْنُ

وَإِنْ مِنْ قَرْيَةٍ إِلَّا نَحْنُ مُهْلِكُوهَا قَبْلَ يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَوْ مُعَذِّبُوهَا عَذَابًا شَدِيدًا كَانَ ذَلِكَ فِي الْكِتَابِ مَسْطُورًا

### [الكهف ١٨:١٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/18:13.md) — نَحْنُ

نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ نَبَأَهُمْ بِالْحَقِّ إِنَّهُمْ فِتْيَةٌ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَزِدْنَاهُمْ هُدًى

### [مريم ١٩:٤٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/19:40.md) — نَحْنُ

إِنَّا نَحْنُ نَرِثُ الْأَرْضَ وَمَنْ عَلَيْهَا وَإِلَيْنَا يُرْجَعُونَ

### [مريم ١٩:٧٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/19:70.md) — لَنَحْنُ

ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلَى بِهَا صِلِيًّا

### [طه ٢٠:٥٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/20:58.md) — نَحْنُ

فَلَنَأْتِيَنَّكَ بِسِحْرٍ مِثْلِهِ فَاجْعَلْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ مَوْعِدًا لَا نُخْلِفُهُ نَحْنُ وَلَا أَنْتَ مَكَانًا سُوًى

### [طه ٢٠:١٠٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/20:104.md) — نَحْنُ

نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ إِذْ يَقُولُ أَمْثَلُهُمْ طَرِيقَةً إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا يَوْمًا

### [طه ٢٠:١٣٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/20:132.md) — نَحْنُ

وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى

### [المؤمنون ٢٣:٣٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/23:37.md) — نَحْنُ

إِنْ هِيَ إِلَّا حَيَاتُنَا الدُّنْيَا نَمُوتُ وَنَحْيَا وَمَا نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ

### [المؤمنون ٢٣:٣٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/23:38.md) — نَحْنُ

إِنْ هُوَ إِلَّا رَجُلٌ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا وَمَا نَحْنُ لَهُ بِمُؤْمِنِينَ

### [المؤمنون ٢٣:٨٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/23:83.md) — نَحْنُ

لَقَدْ وُعِدْنَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا هَذَا مِنْ قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

### [المؤمنون ٢٣:٩٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/23:96.md) — نَحْنُ

ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ السَّيِّئَةَ نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَصِفُونَ

### [الشعراء ٢٦:٤١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/26:41.md) — نَحْنُ

فَلَمَّا جَاءَ السَّحَرَةُ قَالُوا لِفِرْعَوْنَ أَئِنَّ لَنَا لَأَجْرًا إِنْ كُنَّا نَحْنُ الْغَالِبِينَ

### [الشعراء ٢٦:٤٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/26:44.md) — لَنَحْنُ

فَأَلْقَوْا حِبَالَهُمْ وَعِصِيَّهُمْ وَقَالُوا بِعِزَّةِ فِرْعَوْنَ إِنَّا لَنَحْنُ الْغَالِبُونَ

### [الشعراء ٢٦:١٣٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/26:138.md) — نَحْنُ

وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ

### [الشعراء ٢٦:٢٠٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/26:203.md) — نَحْنُ

فَيَقُولُوا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَ

### [النمل ٢٧:٣٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/27:33.md) — نَحْنُ

قَالُوا نَحْنُ أُولُو قُوَّةٍ وَأُولُو بَأْسٍ شَدِيدٍ وَالْأَمْرُ إِلَيْكِ فَانْظُرِي مَاذَا تَأْمُرِينَ

### [النمل ٢٧:٦٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/27:68.md) — نَحْنُ

لَقَدْ وُعِدْنَا هَذَا نَحْنُ وَآبَاؤُنَا مِنْ قَبْلُ إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

### [القصص ٢٨:٥٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/28:58.md) — نَحْنُ

وَكَمْ أَهْلَكْنَا مِنْ قَرْيَةٍ بَطِرَتْ مَعِيشَتَهَا فَتِلْكَ مَسَاكِنُهُمْ لَمْ تُسْكَنْ مِنْ بَعْدِهِمْ إِلَّا قَلِيلًا وَكُنَّا نَحْنُ الْوَارِثِينَ

### [العنكبوت ٢٩:٣٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/29:32.md) — نَحْنُ

قَالَ إِنَّ فِيهَا لُوطًا قَالُوا نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَنْ فِيهَا لَنُنَجِّيَنَّهُ وَأَهْلَهُ إِلَّا امْرَأَتَهُ كَانَتْ مِنَ الْغَابِرِينَ

### [العنكبوت ٢٩:٤٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/29:46.md) — وَنَحْنُ

وَلَا تُجَادِلُوا أَهْلَ الْكِتَابِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِلَّا الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ وَقُولُوا آمَنَّا بِالَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْنَا وَأُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَإِلَهُنَا وَإِلَهُكُمْ وَاحِدٌ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

### [سبأ ٣٤:٣٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/34:32.md) — أَنَحْنُ

قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا لِلَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا أَنَحْنُ صَدَدْنَاكُمْ عَنِ الْهُدَى بَعْدَ إِذْ جَاءَكُمْ بَلْ كُنْتُمْ مُجْرِمِينَ

### [سبأ ٣٤:٣٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/34:35.md) — نَحْنُ

وَقَالُوا نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوَالًا وَأَوْلَادًا وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ

### [يس ٣٦:١٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/36:12.md) — نَحْنُ

إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي الْمَوْتَى وَنَكْتُبُ مَا قَدَّمُوا وَآثَارَهُمْ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ فِي إِمَامٍ مُبِينٍ

### [الصافات ٣٧:٥٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/37:58.md) — نَحْنُ

أَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِينَ

### [الصافات ٣٧:٥٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/37:59.md) — نَحْنُ

إِلَّا مَوْتَتَنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ

### [الصافات ٣٧:١٦٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/37:165.md) — لَنَحْنُ

وَإِنَّا لَنَحْنُ الصَّافُّونَ

### [الصافات ٣٧:١٦٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/37:166.md) — لَنَحْنُ

وَإِنَّا لَنَحْنُ الْمُسَبِّحُونَ

### [فصلت ٤١:٣١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/41:31.md) — نَحْنُ

نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنْفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ

### [الزخرف ٤٣:٣٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/43:32.md) — نَحْنُ

أَهُمْ يَقْسِمُونَ رَحْمَةَ رَبِّكَ نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَرَفَعْنَا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا سُخْرِيًّا وَرَحْمَةُ رَبِّكَ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ

### [الدخان ٤٤:٣٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/44:35.md) — نَحْنُ

إِنْ هِيَ إِلَّا مَوْتَتُنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُنْشَرِينَ

### [الجاثية ٤٥:٣٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/45:32.md) — نَحْنُ

وَإِذَا قِيلَ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَالسَّاعَةُ لَا رَيْبَ فِيهَا قُلْتُمْ مَا نَدْرِي مَا السَّاعَةُ إِنْ نَظُنُّ إِلَّا ظَنًّا وَمَا نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ

### [ق ٥٠:١٦](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/50:16.md) — وَنَحْنُ

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ

### [ق ٥٠:٤٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/50:43.md) — نَحْنُ

إِنَّا نَحْنُ نُحْيِي وَنُمِيتُ وَإِلَيْنَا الْمَصِيرُ

### [ق ٥٠:٤٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/50:45.md) — نَحْنُ

نَحْنُ أَعْلَمُ بِمَا يَقُولُونَ وَمَا أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِجَبَّارٍ فَذَكِّرْ بِالْقُرْآنِ مَنْ يَخَافُ وَعِيدِ

### [القمر ٥٤:٤٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/54:44.md) — نَحْنُ

أَمْ يَقُولُونَ نَحْنُ جَمِيعٌ مُنْتَصِرٌ

### [الواقعة ٥٦:٥٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:57.md) — نَحْنُ

نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ

### [الواقعة ٥٦:٥٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:59.md) — نَحْنُ

أَأَنْتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ

### [الواقعة ٥٦:٦٠](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:60.md) — نَحْنُ

نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

### [الواقعة ٥٦:٦٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:64.md) — نَحْنُ

أَأَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ

### [الواقعة ٥٦:٦٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:67.md) — نَحْنُ

بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

### [الواقعة ٥٦:٦٩](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:69.md) — نَحْنُ

أَأَنْتُمْ أَنْزَلْتُمُوهُ مِنَ الْمُزْنِ أَمْ نَحْنُ الْمُنْزِلُونَ

### [الواقعة ٥٦:٧٢](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:72.md) — نَحْنُ

أَأَنْتُمْ أَنْشَأْتُمْ شَجَرَتَهَا أَمْ نَحْنُ الْمُنْشِئُونَ

### [الواقعة ٥٦:٧٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:73.md) — نَحْنُ

نَحْنُ جَعَلْنَاهَا تَذْكِرَةً وَمَتَاعًا لِلْمُقْوِينَ

### [الواقعة ٥٦:٨٥](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/56:85.md) — وَنَحْنُ

وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَلَكِنْ لَا تُبْصِرُونَ

### [الصف ٦١:١٤](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/61:14.md) — نَحْنُ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا أَنْصَارَ اللَّهِ كَمَا قَالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ لِلْحَوَارِيِّينَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ فَآمَنَتْ طَائِفَةٌ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَكَفَرَتْ طَائِفَةٌ فَأَيَّدْنَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَى عَدُوِّهِمْ فَأَصْبَحُوا ظَاهِرِينَ

### [القلم ٦٨:٢٧](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/68:27.md) — نَحْنُ

بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

### [المعارج ٧٠:٤١](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/70:41.md) — نَحْنُ

عَلَى أَنْ نُبَدِّلَ خَيْرًا مِنْهُمْ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ

### [الإنسان ٧٦:٢٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/76:23.md) — نَحْنُ

إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا عَلَيْكَ الْقُرْآنَ تَنْزِيلًا

### [الإنسان ٧٦:٢٨](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/ayet/76:28.md) — نَحْنُ

نَحْنُ خَلَقْنَاهُمْ وَشَدَدْنَا أَسْرَهُمْ وَإِذَا شِئْنَا بَدَّلْنَا أَمْثَالَهُمْ تَبْدِيلًا

## المعاجم (٥)

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

نحْنُ: جمع أنا من غير لفظِه، وحرِّك آخرهُ بالضم لالتقاء الساكنين، لأن الضمّة من جنس الواو التي هي علامةٌ للجمع. ونَحْنُ كنايةٌ عنهم.

### [تهذيب اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/sozluk/tehzib.md) — الأزهري · القرن ١٠

ح ن ف
نحن ، حنف ، حفن ، نحف ، نفح : ( مستعملة ) .
فحن : أما فحن فمهملٌ عند الليث . وفَيْحَانُ اسم موضع ، وأظُنُّهُ فَيْعَالاً من فَحَنَ ، والأكثر أنه فَعْلاَن من الأفْيَحِ وهو الواسِعُ وسمَّت العرب المرأة فَيْحُونَةَ .
حنف : قال الليث : الحَنَفُ مَيَلٌ في صدر القدَمِ ، فالرَّجُلُ أَحْنَفُ والرجْلُ حَنْفَاءُ ، ويقال : سُمي الأحنفُ بنُ قَيْسٍ به لِحَنَفٍ كان في رِجْله .
وروى ثعلبٌ عن أبي نصر عن الأصمعي أنه قال : الحَنَفُ أن تُقْبِلَ إبْهِامُ الرجْلِ اليُمْنَى على أُخْتِهَا من اليُسْرَى وأَنْ تُقْبِلَ الأُخْرَى إلَيْها إقْبَالاً شديداً .
وأنشد لِدَايَةِ الأحْنفِ وكانت ترقصُه وهو طفل :
والله لولاَ حَنَفٌ برِجْلِهِ
ما كانَ في فِتْيَانِكُمْ مِنْ مِثْلِه
ومِنْ صلةٌ هَهُنا .
عمرو عن أبيه قال : الحنيفُ المائِل من خَيْرٍ إلى شَرَ ومن شَرَ إلى خَيْرٍ .
قال ثعلب ومنه أُخِذَ الحَنَفُ .
ورَوَى ابْنُ نجدة عن أبي زيد أنه قال الحنيف المستقيم ، وأنشد :
تعلَّمْ أن سيَهْدِيكُم إلَيْنَا
طريقٌ لا يَجُورُ بِكم حَنِيفُ
وقال الليث : الحنيفُ المسلم الذي يستقبِلُ البيتَ الحرامَ على مِلَّةِ إبراهيمَ فهو حنيفٌ . وقيل : كلُّ من أَسْلَمَ لأمرِ الله ولم يلْتَوِ فهو حنيفٌ .
وقال أبو عبيدة في قول الله جلّ وعزّ : ( بَلْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا ) ( البَقَرَة : 135 ) .
قال : مَنْ كان على دين إبراهيمَ فهو حنيفٌ .
قال : وكان عَبَدَةُ الأوْثَانِ في الجاهليَّة يقولون : نحن حُنَفَاءُ على دين إبراهيم ، فلمَّا جاء الإسلامُ سَمَّوا المُسْلِمَ حنِيفاً .
وقال الأخْفش : الحنيفُ المُسْلِمُ وكان في الجاهلية يُقَال لِمَن اخْتَتَن وحَجَّ البيْتَ حنيفٌ ؛ لأَنَّ العربَ لم تتمسَّكْ في الجاهليّة بشيء من دين إبراهيم غيرَ الخِتَان وحَج البيت ، فكلُّ من اخْتَتَن وحَجَّ قيل له حَنِيفٌ . فلمَّا جاءَ الإسلامُ عادت الحنيفيَّةُ فالحنيف المسلم .
حدَّثَنَا الحسين قال حدثنا عثمان قال حدثنا وكيعٌ عن مرزوق قال سمعت الضَّحَّاك يقول في قوله تعالى : ( حُنَفَآءَ للَّهِ غَيْرَ مُشْرِكِينَ بِهِ ) ( الحَجّ : 31 ) قال حُجَّاجاً وكذلك قال السّدي قال حنفاء حُجَّاجاً .
وقال أبو إسحاق الزجاج نَصَبَ ) حَنِيفًا ( في هذه الآيةِ على الحَالِ ، المعنى بل نَتَّبِعُ مِلَّةَ إبراهيم في حَالِ حَنِيفِيَّتِه ، ومَعْنَى الحَنِيفِيَّةِ في اللغة المَيْلُ ، والمعنى أَنَّ إبراهيم حَنَفَ إلى دين الله ودين الإسلام فإنما أُخِذَ الحَنَفُ من قولهم : رِجْل حَنْفَاءُ ورَجُلٌ أَحْنَفُ ، وهو الذي تَمِيلُ قَدَمَاه كلُّ واحدةٍ إلى أُختِها بِأَصَابعها .
وقال الفرَّاءُ : الحنيفُ مَنْ سُنَّتُهُ الاخْتِتَانُ .
وقال اللَّيْثُ السُّيُوف الحنيفية تنسب إلى الأحْنفِ بْنِ قَيْسٍ لأنه أَوَّلُ مَنْ أَمَرَ باتخَاذِها . قال : والقياس أحْنَفِيُّ . وبنو حنيفةَ حَيٌّ من ربيعةَ . ويقال : تَحَنَّفَ فلانٌ إلى الشيء تحنُّفاً إذا مال إليه . وحَسَبٌ حَنِيفٌ أي حديث إسلامي لا قَدِيمَ له .
وقال بن حَبْنَاء التميميُّ :
وماذَا غيرَ أنك ذو سِبَالٍ
تُمَسحُها وذُو حَسَبٍ حَنِيفِ
ثعلب عن ابن الأعرابي : الْحَنْفَاءُ شجرةٌ . والحَنْفَاءُ القوس ، والحَنْفَاءُ الموسى ، والحَنْفَاءُ السُّلَحْفَاةُ ، والحنْفَاء الحرباءة ، والحَنْفَاء الأَمَة المتلوّنة تكسَل مَرة وتنشط أُخْرَى .
نحف : قال اللَّيثُ : نَحُفَ الرجل يَنْحُفُ نحافة فهو نَحِيفٌ قَضِيفٌ ضَرِبٌ قليل اللحم ، وأنشد :
ترى الرَّجُلَ النحيفَ فَتَزْدَرِيه
وتَحْتَ ثِيَابِه رَجُلٌ مَزِير
نفح : أخبرني المنذريُّ عن ثعلب عن ابن الأعرابي قال : النَّفِيحُ والمِنفَحُ والمِعَنُّ الداخل مع القومِ وليس شأنُه شَأْنَهُم .
قال الأزهري : هكذا جَاء به في هذا الموضع .
وقال في موضع آخر : النَّفِيج بالجيم الذي يَعْتَرِض بين القوم وَلا يُصلح ولا يفسد ، وهَذَا قَوْلُ ثعلب .
قال : وقال ابن الأعرابي : النَّفِيحُ الذي يَجيءُ أَجْنَبِيّاً فيدخلُ بين القوم ويسُلّ بينهم ويُصلح أمرهم .
وقال اللَّيْثُ : نَفَح الطيبُ يَنْفَحُ نَفْحاً ونُفُوحاً إذا فَاح رِيحُه ، وله نَفْحَةٌ طيبةٌ ونَفْحَةٌ خبيثَةٌ ونَفَحت الدابة إذا رمِحت بِرِجْلِها ورمت بحدّ حافرها .
ونَفَحَهُ بالسّيف إذا تناوله شَزْراً ، ونَفَحَه بالمال نَفْحاً ؛ ولا تزال له نَفَحَاتٌ من المعْرُوفِ أي دفعات . قال : والله هو النَّفَّاحُ المُنْعِمُ على عبَادِه . قلت : لم أَسْمَعْ النَّفَّاحَ في صفات الله التي جاءت في القرآن ثُمَّ في سُنَّةِ المصطفى عليه السلام ، ولا يجوز عند أَهْلِ العِلْم أن يُوصف الله جل وعز بصفة لم يُنْزِلْها في كتابه ، ولم يبينْهَا على لسان نَبِيه ج . وإذا قِيلَ للرَّجُل نَفَّاحٌ فمعناه الكثير العَطَايَا .
وأخبرني المنذري عن أبي الهيثم أنه قال في قول الله جلّ وعزّ : ( وَلَئِن مَّسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِّنْ عَذَابِ رَبِّكَ ) ( الأنبيَاء : 46 ) فقال : أصابَتْنَا نَفْحَةُ الصَّبا أي رَوْحَةٌ وَطِيبٌ لا غَمّ فيها ولا كَرْبَ ، وأصابتنا نَفْحَةٌ من سَمُومٍ : أي حَرٌّ وغمٌّ وكربٌّ وأنشد في طيب الصَّبا :
إذا نَفَحَتْ مِنْ عَنْ يمين المَشَارِق
ونَفَحُ الطيب إذا فَاحَ رِيحُه وقال جِرانُ العود يذكر جارَته :
لَقدْ عَاجَلَتْنِي بالقَبِيح وَثوْبُها
جَدِيدٌ ومن أَرْدَانِها المسْكُ يَنْفَحُ
أي يفُوح طيبُه ، فجعل النَّفْحَةَ مَرَّة أشَدَّ العذابِ لقول الله جلّ وعزّ : ( وَلَئِن مَّسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِّنْ عَذَابِ رَبِّكَ ( . وجعلها مرةً ريحَ مِسْكٍ . وقال الأصمعيُّ : ما كان من الريح سَمُوماً فله لَفْحٌ وما كان بارِداً فله نَفْحٌ .
وقال الليث : الإنْفَحَةُ لا تكُونُ إلا لكل ذي كَرِش ، وهو شيء يُسْتَخْرَجُ من بَطْنِ ذِيهِ أصفرُ يُعْصَرُ في صوفَةٍ مُبْتَلَّةٍ في اللبن فيغلَظُ كالجُبن . الحراني عن ابن السكيت هي إِنْفَحَةُ الجَدْي وإِنْفَحَّةُ الْجدي ولا تقل أَنْفِحَة . قال : وحضرني أَعْرابِيَّانِ فَصيحَانِ من بني كلابٍ ، فقال أحدهما : لا أقول إلاَّ إنْفَحَةً وقال الآخَرُ : لا أقولُ إلا مِنْفَحَةٍ ، ثم افترقا على أن يسألاَ عنهما أشياخ بَنِي كلاب ، فاتفقت جماعةٌ على قولِ ذَا وجماعةٌ على قولِ ذَا ، فهما لُغتانِ .
وقال أبو عبيد : هي الإنْفَحَةُ بكسر الألف وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي : إِنْفَحَةٌ وإِنْفَحَةٌ وهي اللغة الجَيدَة ، ويقال مِنْفَحَةٌ وبِنَفْحَةٌ .
وفي الحديث : ( أَوَّلُ نَفْحَةٍ من دم الشهيد ) ، قال شمر قال خالد بن جَنْبة : نفحة الدّم أَوَّلُ فَوْرَةٍ مِنْهُ ودَفْعَةٍ . وقال الراعي :
نَرْجُو سِجَالاً من المعروف ينفحها
لِسَائِلِيه فلا مَنٌّ ولا حَسَدُ
وقال أبو الهيثم : الجَفْرُ من أَوْلادِ الضَأَنِ والمعز ما قد استكرش وفُطِمَ خمسينَ يَوْماً من الوِلادة أو شَهْرَيْنِ أو صارت إِنْفَحَتهُ كَرِشَاً حين رَعَى النَّبْتَ وإنما تكون إنْفَحَةً ما دام يَرْضَعْ . وقال الفراء طعنة نَفُوحٌ يَنْفَحُ دَمُها سَريعاً .
وقال أبو زيد : من الضُّروع النَّفُوحُ وهي التي لا تحبس لَبَنَها ثعلب عن ابن الأعرابي : النَّفْحُ الذبُّ عن الرَّجُلِ ، يقال : هو يُنَافِحُ عن فُلانٍ . وقال غيره : هو يُنَاضِحُ عنه . وقال ابن السكيت : النَّفِيحةُ القَوْسُ وهي شطيبة من نَبْعٍ وقال مُليحٌ الهذلي :
أَنَاخُوا مُعِيداتِ الوَجيفِ كأَنَّها
نَفَائِحُ نَبْعٍ لم تَربَّعْ ذَوَابِل
ويقال للقوس النفيحة أيضاً ، وهي الفجواءُ المُنفَحَّة .
حفن : قال الليث : الحَفْنُ أَخْذُكَ الشَّيْءَ بِرَاحَةِ الكَف والأصابِع مضمومةً . ومِلْءُ كُل كفَ حَفْنَةٌ . واحْتَفَنْتُ إذا أخذتَ لنفسك .
والمحْفَنُ ذُو الجَفْنِ الكثيرِ . وكان مِحْفَنٌ أبا بَطحَاءَ إليه ينسب الدوابّ البَطْحَاوِيَّةُ .
أبو عبيد عن أبي زيد : احتَفَنْتُ الرجلَ احْتِفَاناً إذا اقتلعَته من الأرض .
قال وقال أبو عمرو : الحُفْنَةُ الحُفْرَةُ ، وجمعها حُفَن .
وقال شمر : الحُفنة الحُفْرَةُ وأنشد :
هَلْ تَعْرِفُ الدَّارَ تَعفَّتْ بالحُفَنْ
قال : وهي قَلَتَاتٌ يَحْتَفِرُها الماءُ كَهَيْئَةِ البِرَكِ .
وقال ابْنُ السكيتِ : الحُفَن : نُقرٌ يكون الماءُ فيها ، وفي أَسْفَلِها حَصًى وتُرابٌ . وأنشدني أبو بكر الإيادي لعَدِيّ بن الرقاع العاملي .
بِكْرُ تُرَيثها آثَارُ مُنْبَعِقٍ
تَرى بِه حُفَنَاً زُرْقاً وغُدْرَانَا

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

نحن: ضمير يُعْنَى به الاثنانِ والجميع المُخْبرون عن أَنفسهم، وهي مبنية على الضم، لأَن نحن تدل على الجماعة وجماعةُ المضمرين تدل عليهم الميم أَو الواو نحو فعلوا وأَنتم، والواو من جنس الضمة، ولم يكن بُدٌّ من حركة نحن فحرَّكت بالضم لأَن الضم من الواو، فأَما قراءة من قرأَ: نحن نحيي ونميت، فلا بد أَن تكون النون الأُولى مختلسة الضمة تخفيفاً وهي بمنزلة المتحركة، فأَما أَن تكون ساكنة والحاء قبلها ساكنة فخطأٌ. الجوهري: نحن كلمة يعني بها جمع أَنا من غير لفظها، وحرِّك آخره بالضم لالتقاء الساكنين لأَن الضمة من جنس الواو التي هي علامة الجمع، ونحن كناية عنهم؛ قال ابن بري: لا يصح قول الجوهري إِن الحركة في نحن لالتقاء الساكنين لأَن اختلاف صيغ المضمرات يقوم مقام الإِعراب، ولهذا بنيت على حركة من أَوّل الأَمر نحو هو وهي وأَنا فعلتُ كذا، لكونها قد تنزلت منزلة ما الأَصلُ في التمكين، قال: وإِنما بنيت نحن على الضم لئلا يظن بها أَنها حركة التقاء ساكنين، إِذ الفتح والكسر يحرك بهما ما التقى فيه ساكنان نحو ردّ ومدّ وشدّ.

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* ن ح ن * * نَحْنُ * جمع أَنا من غير لفظه وحُرك آخره بالضم لالتقاء الساكنين لأن الضمة من جنس الواو التي هي علامة للجمع ونحن كِناية عنهم

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%86%D8%AD%D9%86/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

: ( نَحْنُ : ضَميرٌ يُعْنَى به الإثْنانِ والجَمْعُ : المُخْبِرونَ عن أَنْفُسِهم ) .
( قالَ شيْخُنا ، رحِمَه اللَّهُ تعالى : إطْلاقُه بمعْنَى الإثْنَيْن ممَّا تَوقفُوا فيه ، وقالوا إنَّه غيرُ مَوْجودٍ في كَلامِ العَرَبِ ، وأَمَّا قوْلُه :
نَحْنُ اللذانِ تَعارَفَتْ أَرْواحنا

فقالوا إنَّه مُوَلَّدٌ .
وهو ( مَبْنِيٌّ على الضَّمِّ .
( أو ) نَحْنُ كَلمةٌ يُعْنَى بها ( جَمْعُ أَنا من غيرِ لَفْظِها وحُرِّكَ آخِرُه ) بالضَّمِّ ( لالْتِقاءِ السَّاكِنَيْنِ ) ، كذا في الصِّحاحِ .
قالَ ابنُ بَرِّي : قَوْلُ الجوْهرِيِّ إنَّ الحرَكَةَ في نَحْنُ لالْتِقاءِ الساكِنَيْنِ لا يصحُّ لأنَّ اخْتِلافَ صِيَغِ المُضْمَرات يقُومُ مَقامَ الإعْرابِ ، ولهذا بُنِيَتْ على حَرَكَةٍ مِن أَوَّل الأَمْرِ نَحْو هو وهي .
( و ) في المُحْكَم : ( ضُمَّ لأنَّه يَدلُّ على الجَماعَةِ ، وجَماعَةُ المُضْمَرِينَ تَدُلُّ عليهم ) الميمُ أَو ( الواوُ نحوُ : فَعَلُوا وأَنْتُمْ والواوُ من جنسِ الضَّمَّةِ ) ، ولم يكنْ بُدٌّ من حَرَكَةِ نَحْنُ فحُرِّكَتْ بالضمِّ لأنَّ الضمَّ مِن الواو ، فأَمَّا قِراءَةُ مَنْ قَرَأَ : نحْنُ نُحْيِي ونُمِيتُ ، فلا بُدَّ أَنْ تكونَ النُّون الأُوْلى مُخْتَلَسَة الضمِّ تَخْفِيفاً وهي بمنْزِلَة المُتَحَرِّكَة ، فأَمّا أَنْ تكونَ ساكِنَةً والحاء قَبْلها ساكِنَة فخطَأٌ .
وقالَ ابنُ بَرِّي : وإِنَّما بُنِيَتْ نَحْنُ على الضمِّ لئَلاَّ يظنُّ بها أنَّها حَرَكَةٌ الْتِقاءِ الساكِنَيْنِ ، إذْ الفتْح والكَسْر يُحَرَّكُ بهما ما الْتَقَى فيه ساكِنانِ نَحْو مَدَّ وشَدَّ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
