# جذر وهج (و-ه-ج)

- الصفحة: https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC
- بيانات JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%87%D8%AC

> Lisan.digital: معجم للجذور العربية لفهم القرآن. هذه النسخة النصية للصفحة لأدوات الذكاء الاصطناعي؛ تشير الروابط إلى النسخ النصية للصفحات الأخرى.

Parıldayan ateş demektir

- الحروف: و - ه - ج
- في القرآن: الورود: ١ · الآيات: ١ · الصيغ: ١
- المعاجم: ١١

## الصيغ (١)

| الصيغة | الوزن | المعنى | الورود | الآيات | أول آية |
|---|---|---|---|---|---|
| [وَهَّاجًا](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/siga/%D9%88%D9%8E%D9%87%D9%8E%D9%91%D8%A7%D8%AC%D9%8B%D8%A7.md) | فَعَّالًا | Isıtan | ١ | ١ | [٧٨:١٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/ayet/78:13.md) |

## الجذور المجاورة — المجاورة: ٢ (الإجمالي: ٢)

الترتيب: مدى قوة اجتماع الجذرين في الآية نفسها مقارنةً بالمصادفة (نسبة الأرجحية لدنينغ). يُذكر عدد الآيات المشتركة في كل سطر. الأدوات مخفية افتراضيًا.

1. [سرج](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AC.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ١٥ · Kandil demektir
2. [جعل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D8%B9%D9%84.md) — الآيات المشتركة: ١ · G² ٦ · Ceal sıcak tencerinin tutulması için kullanılan bez…

## تحليل الجذر

### تعريف الجذر والخلاصة

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | وهج |
| Yapı | Üçlü |
| Özel Durum | Misâl (vav ile başlayan) |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [وقد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%82%D8%AF.md), [شعل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%84.md), [ضوء](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A3.md) |
| Zıt Kök | [خمد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%85%D8%AF.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Ateşin veya güneşin uzaktan hissedilen kavurucu harareti ve eşzamanlı göz alıcı parlaklığı |
| Çekirdek Özet 2 | Işığı ve hayat verici/olgunlaştırıcı yüksek ısıyı kendi özünden kesintisiz neşreden merkezi göksel kaynak |
| Çekirdek Özet 3 | Sistemin canlılığını ve döngüsünü ayakta tutan birincil, tükenmez dinamik enerji ve aydınlatma odağı |
| Kritik Hata Riski | Kavramı yalnızca soğuk bir "ışık/parıltı" veya salt "sıcaklık" sayıp iki fiziksel etkinin tek kaynaktan eşzamanlı fışkırmasını gözden kaçırmak |

### التحليل الثنائي

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| وه | Nefesle dışa açılma, açığa çıkma, yayılma ve boşalma hissi veren ilksel ses tabanı; nitekim [وهب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%A8.md) kökünde karşılıksız neşredilen bağış, [وهن](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D9%86.md) kökünde dışa vuran gevşeme ve [وهي](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D9%8A.md) kökünde bağların çözülüp dağılması görülür | ج | Sürükleyici, toplayıcı ve şiddetli hareket niteliği taşıyan ج harfi eklenerek gevşek yayılma; dalgalanan, yakıcı bir hararet ve göz kamaştırıcı bir parlama enerjisine dönüştürülmüştür |

### التحليل التصويري للحروف

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| و | Çengel, çadır kazığı; bağlama, ekleme, tutturma | İçte depolanmış ve birbirine kenetlenmiş yoğun enerji potansiyeli |
| ه | Kollarını kaldırmış insan; dikkat çekme, ortaya çıkma, nefes | İç potansiyelin dışa doğru soluk alırcasına kuvvetle fışkırması, kendini açıkça belli etmesi |
| ج | Değnek, deve; taşıma, yol alma, toplama | Açığa çıkan enerjinin çevreye dalga dalga yayılması, menzile doğru taşınması ve alanı kaplaması |
| وهج | Derindeki yoğun enerjinin dışarıya doğru nefes gibi patlayarak yüksek ısı ve parlak ışık dalgaları halinde çevreye yayılması ve etkisini uzaktan hissettirmesi |  |

### الاستعمال التاريخي والمبكر

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Çöl ortamında ateşin ya da güneşin uzaktan çarpan yakıcı sıcağı (el-vehec) ve kor alevlerin dalgalanarak yaydığı titreşimli parlaklık; cevherin göz alıcı ışıltısı |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye dönemi kullanımında kök, özellikle öğle sıcağının serap ve kavurucu rüzgarla birleştiği anları ve alevlerin dalgalanmasını anlatır; nitekim Lisânü'l-Arab'da erken dönem recez şahidi olarak gün ortasının şiddetli kavuruculuğu şu dizeyle aktarılır: مُصْمَقِرُّ الهجير ذُو وَهَجَانِ |
| Erken Arapça kullanım | Muhadram şair Ebû Züeyb el-Hüzelî, dalgıcın çıkardığı saf incinin göz kamaştırıcı parlaklığını tasvir ederken kökün türevi olan aydınlanmayı şu mısra ile dile getirir: كأَنَّ ابْنَةَ السَّهْمِيِّ دُرَّةُ غائصِ / لها بَعْدَ تَقْطِيعِ النُّبُوحِ وَهِيجُ |

المصدر: Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha.

### الطبقة الاشتقاقية السامية

Arapça وهج kökü, merkezi Sami dillerinde hararet, alevlenme ve ışıma semantiğini temsil eden özgün bir çöl ve iklim tecrübesi kelimesidir. Kökün İbranice ve Aramice gibi Kuzeybatı Sami dillerindeki doğrudan karşılıkları zayıf olup, bu dillerde kökün taşıdığı "kavurucu ışık ve hararet" alanı daha ziyade h-m-m, l-h-b veya z-h-r kökleriyle karşılanır; ancak ses değişimleri ve kök akrabalıkları açısından İbranice y-g-h (aydınlatmak, parıldamak) veya Ge'ez dilindeki benzer parıltı ve yanma çağrışımları fonetik açıdan uzak akraba sayılabilir. Arapçada ise kök, sadece ışığı değil, ışıkla birlikte yayılan radyant ısıyı (termal radyasyonu) ifade eden ikili bir anlamsal matris üzerinde billurlaşmıştır. Kökün koku için (tevehhüce't-tîb) yayılma ve çevreye sinme anlamında istiare edilmesi, etimolojik olarak bu kökün merkezden çevreye doğru dalga dalga yayılan yoğun bir fiziksel tesiri anlattığını doğrular.

درجة الثقة: Güçlü

المصدر: Brown-Driver-Briggs, David Cohen Dictionnaire des racines sémitiques, Lisān al-ʿArab.

### التحليل الاشتقاقي

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Isı ve aydınlığın eşzamanlı dalgalanması | Hem harareti (el-harr) hem de parlaklığı (et-tele'lü') tek bir fiziksel olayda birleştiren kök içi türetim | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice y-g-h (parlama) ve Güney Sami dillerindeki ışık/ısı yansımaları | Kuzeybatı Sami sahasında zayıf, Güney Sami ve Arap yarımadası bağlamında özgünleşmiş termal ışık semantiği | Muhtemel |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik çerçevenin dışındaki dil aileleriyle doğrulanmış doğrudan bir genetik bağ tespit edilmedi | Veri bulunamadı |

المصدر: Maqāyīs al-Lugha, Cohen Dictionnaire des racines sémitiques.

### الجذور الشقيقة (التقاليب)

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| وهج | Anlamlı | Isı ve ışık neşretmek | Ateşin ve güneşin uzaktan duyulan sıcaklığı ve parlak parıltısı | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| [وجه](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D8%AC%D9%87.md) | Anlamlı | Yönelmek, yüz, ön taraf | Bir şeyin karşılaştığı ilk yüzeyi, yönelinen istikamet ve itibar | Kur'an'da geçer; enerjinin hedefe yönelmesiyle semantik bağ taşır |
| [هوج](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D9%88%D8%AC.md) | Anlamlı | Hızlı esmek, kontrolsüz hareket | Şiddetli rüzgarın esmesi, acelecilik ve delice atılganlık | Kur'an'da geçmez; hızlı ve şiddetli yayılma hissi ortaktır |
| [هجو](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%87%D8%AC%D9%88.md) | Anlamlı | yermek, harfleri hecelemek | Şiirle kusurları ortaya dökmek, harfleri tek tek sayıp ayırmak | Kur'an'da geçmez; açığa çıkarma ve telaffuzla ses yayma |
| [جوه](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%88%D9%87.md) | Anlamlı | İtibar ve makam sahibi olmak | Toplum içinde yüksek konumda bulunma; جاه (câh) kelimesinin asıl kökü | Kur'an'da geçmez; görünürlük ve merkezî parlaklık bağı |
| [جهو](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AC%D9%87%D9%88.md) | Anlamlı | Bulutun açılması, aydınlanmak | Gökyüzünün açılarak ışığın netleşmesi | Kur'an'da geçmez; ışığın önünün açılması anlamıyla kardeştir |

### الجذور المجاورة والجذر المضاد

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| وهج | Merkez | Işık ve ısı saçma | Hem yüksek harareti hem göz alıcı ışıltıyı kendi özünden çevreye dalga dalga yayma hali | Güneş ve alevli ocak gibi merkezlerin etkin ışıma gücü |
| [وقد](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%82%D8%AF.md) | Komşu | Tutuşma ve alevlenme | Ateşin yakıtla beslenerek alev alma sürecine ve tutuşmanın kendisine odaklanır | Yanma eyleminin başlangıcı ve devamı; وهج gibi uzaktan hissedilen ışıma dalgasını değil alevin bizzat varlığını belirtir |
| [ضوء](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B6%D9%88%D8%A3.md) | Komşu | Aydınlık ve aydınlatma | Işığın bizatihi kendisi ve görmeyi sağlayan aydınlatma işlevi | Isı şartı barındırmaz; وهج ise ısının ışıkla zorunlu birlikteliğini içerir |
| [شعل](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%B4%D8%B9%D9%84.md) | Komşu | Alev çıkarma, parlama | Ateşin bir yere sıçraması, tutuşup alevin görünür şekilde yükselmesi | Dağılma ve tutuşma hareketidir; وهج gibi sürekli ve düzenli bir neşir odağı değildir |
| [خمد](https://lisan.digital/ar/kok/%D8%AE%D9%85%D8%AF.md) | Zıt | Sönme, ateşin sakinleşmesi | Alevin ve ısının gücünü yitirip ışıltısının kaybolması, sönmeye yüz tutması | وهج kökünün temsil ettiği dinamiğin, ısının ve ışımanın bütünüyle kesilmesi hali |

### مقابلات المعنى في لغات أخرى

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | وهج | Isı ve aydınlığın birlikte yayılması | Özünden yakıcı ısı ve parlak ışık neşretme hali | Kesin |
| Latince | candere, flagrare | Ak kor halinde parlama, alev alev yanma | Isı ile beyaz ışığın birlikteliğini karşılar; ancak uzaktan dalgalanma hissini tam kapsamaz | Güçlü |
| İngilizce | incandescent, radiant blaze | Akkorluk, ısı yayan güçlü aydınlık | Hem yüksek sıcaklığı hem parlak ışıltıyı karşılar; fakat Arapçadaki serap ve koku yayılımı gibi mecazi alanları dışarıda bırakır | Güçlü |
| Almanca | Glut, Weißglut, Strahlen | Kor halinde ışıma, parlak akkor | Yoğun ısıdan doğan parlamayı iyi açıklar; ancak göksel kandil bağlamındaki estetik akışı kısmen eksik bırakır | Güçlü |
| Fransızca | incandescence, éclat brûlant | Akkor ışıma, yakıcı parıltı | Yüksek sıcaklıkla ışıldama durumunu verir; güneşin hayat döngüsündeki mutlak merkeziliğini tam vermez | Güçlü |

المصدر: Oxford Latin Dictionary, Grimm Deutsches Wörterbuch, Lane’s Lexicon.

### الوجوه والنظائر

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| وَهَّاجًا (Mübalağalı İsm-i Fâil) | Isı ve aydınlığı kesintisiz neşreden, alevli ve olgunlaştırıcı merkezî lamba (Güneş) | Kozmik nimetlerin, gök kubbenin nizamının ve yeryüzündeki biyolojik hayatın devamı için kurulan enerji santralinin tasviri; Nebe [78:13](https://lisan.digital/ar/ayet/78:13.md) |

### سياق الكلام والفقه والتفسير والحديث

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Kozmoloji ve hudûs delili | Güneşin kendi kendine yanıp tükenmeyen bir lamba (sirâc) ve ısı/ışık kaynağı (vehhâc) olarak yaratılmasının evrendeki nizam ve fail-i muhtâr delili sayılması | Enerji kaynağının tesadüfle değil, hassas bir denge ve ölçüyle kurulmuş olması |
| Fıkıh | Namaz vakitleri ve taharet | Güneşin göğün ortasında en yoğun hararet ve ışımaya ulaştığı zeval anının tespiti ile sıcaktan aşırı ısınmış suların abdestte kullanımı | Zeval vaktindeki şiddetli tepe sıcaklığı ve termal etki |
| Tefsir | Kevnî ayetlerin izahı | Nebe [78:13](https://lisan.digital/ar/ayet/78:13.md) ayetindeki سِرَاجًا وَهَّاجًا terkibinde ay ile güneş arasındaki fark; ayın nur (yansıtıcı), güneşin ise hem ışık hem yakıcı ve olgunlaştırıcı bir ısı kaynağı (vehhâc) olması | Işıkla beraber meyveleri olgunlaştıran, buharlaşmayı sağlayan aktif hararet |
| Hadis | Cehennem harareti ve namazın tebrike bırakılması | Öğle sıcağının şiddetlendiği anlarda cehennemin kaynamasını andıran hararet dalgasının (feyhu cehennem) tasviri ve sıcaklığın kırılmasına kadar öğle namazının geciktirilmesi tavsiyesi | Canlıları bunaltan, gökten ve yerden dalgalanan yakıcı hararet |

### تحليل النظام الديني والعلمي والسياسي والاقتصادي

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kozmik nizam ve tevhid | Hayatın merkezindeki ilahi ihsan odağı | Canlılara enerji pompalayarak varlığın devamını sağlama | İnsanın hayatta kalması için göğe yerleştirilmiş, karşılıksız ve kesintisiz ısı-ışık neşreden ilahi lütuf mekanizması | Kesin |
| İlmi | Astrofizik ve termodinamik | Nükleer füzyon ile ışıyan enerji kaynağı | Işık ve ısı radyasyonu yayarak ekosistemi ve fotosentezi çalıştırma | Sadece aydınlatan bir meşale değil, termal ışımayla su döngüsünü ve biyokimyasal üretimi başlatan nükleer reaktör | Kesin |
| Siyasi | Merkezi otorite ve liderlik | Karar ve yön verici yüksek güç odağı | Topluma vizyon (ışık) ve motivasyonel dinamizm (ısı) aşılama | Toplumun dağılmasını önleyen, adalet ışığıyla aydınlatırken icraat hararetiyle toplumu harekete geçiren merkez | Muhtemel |
| İktisadi | Temel üretim ve enerji alt yapısı | Sistemin çalışmasını besleyen ana kaynak | Üretim döngülerini harekete geçiren ana girdi | Ekonomik hayatın çarklarını döndüren, tarımsal olgunlaşmayı ve sınai hareketi mümkün kılan tükenmez birincil enerji | Güçlü |

### التماثل في العلوم العددية والإنسانية

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Termal radyasyon ve kara cisim ışıması (Black-body radiation) | Sıcaklığı mutlak sıfırın üzerindeki bir cismin iç enerjisini elektromanyetik dalgalar (fotonlar) ve ısı olarak çevreye salması; Stefan-Boltzmann yasasındaki gibi sıcaklığın dördüncü kuvvetiyle orantılı yayılan muazzam enerji akışı | Kesin |
| Beşeri bilimler | Karizmatik liderlik ve dönüştürücü etki alanı | Bir şahsiyetin veya fikrin yalnızca zihinsel rehberlik (aydınlatma/nur) sunmakla kalmayıp, kitleleri dönüştüren, harekete geçiren, heyecan ve eylem harareti aşılayan kuşatıcı çekim gücü | Güçlü |

### التضييق الخاطئ وخطر الخطأ

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kelimeyi yalnızca "ışıl ışıl parlayan, çok parlak" diyerek sadece optik (görsel) bir parıltıya indirgemek ve kelimenin ayrılmaz parçası olan "yakıcı/kavurucu ısı" boyutunu dışarıda bırakmak |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kur'an'da güneş için kullanılan سِرَاجًا وَهَّاجًا (Nebe [78:13](https://lisan.digital/ar/ayet/78:13.md)) ifadesi, ardından gelen yağmur bulutları ve yeryüzünden çıkarılan taneler ve bağlarla (Nebe [78:14](https://lisan.digital/ar/ayet/78:14.md)-16) doğrudan bağlantılıdır; dolayısıyla kavram, atmosferik su döngüsünü çalıştıran, suları buharlaştırıp bitkileri olgunlaştıran termal enerji santralini ifade eder |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Güneşin Kur'an'daki tasvirini ayın tasviriyle eşitleme tehlikesi doğar; oysa Kur'an ayı "nûr" (soğuk, aydınlatıcı ışık), güneşi ise hem "sirâc" (kandil) hem "vehhâc" (yakıcı, kaynatan ve ışıyan enerji) olarak niteleyerek modern astrofiziksel gerçeğe tam uyan kusursuz bir ayrım koymuştur |

### خلاصة موجَّهة لفهم القرآن

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın kevnî tasvirlerindeki fiziksel hassasiyeti ve lafızların rastgele seçilmediğini gösterir; ışık ile ısının birlikteliğini tek bir kökte toplayarak kâinattaki enerji yönetimini en yalın ve en doğru tabiat gözlemiyle insan idrakine sunar. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Yaratılış nizamını, göklerin ve yerin dengesini, dirilişin tabiat delilleri üzerinden ispatını konu alan kozmolojik ayet gruplarında ve özellikle Nebe Suresi bağlamında belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an'ın güneşi gökyüzünde asılı duran sıradan, soğuk bir ayna veya basit bir fener gibi anlattığı yönündeki yüzeysel yaklaşımları çürütür; onun bizzat enerji üreten devasa ve dinamik bir ocak olduğunu ortaya koyar. |

### التركيب النهائي والنموذج الرياضي

- Somut anlam: Ateşin, akkor haline gelmiş madenin veya güneşin uzaktan duyumsanan yüksek sıcaklığı ve titreşerek yayılan yoğun parlaklığı.
- Soyut anlam: Bir merkezin, çevresindeki tüm unsurları hem fikren aydınlatacak hem de fiilen dönüştürüp harekete geçirecek biçimde bünyesinden kesintisiz enerji ve ilham neşretmesi.
- Sistematik karşılık: Sistemin merkezinde yer alan ve çevre birimlerin canlılığını, döngüsünü ve hareketini sağlayan birincil, tükenmez dinamik güç reaktörü.
- LaTeX modeli: $$E_v = \int_{\Omega} (\Phi_p + \dot{Q}_t) \, d\omega$$
- LaTeX açıklaması: Formülde $E_v$ toplam vehhâc enerji akısını; $\Phi_p$ merkezin ürettiği fotometrik aydınlatma şiddetini; $\dot{Q}_t$ ise çevreye eşzamanlı aktarılan termal radyasyon oranını temsil eder. $\Omega$ sembolü uzaya yayılan katı açıyı, $d\omega$ ise bu açının diferansiyel elemanını gösterir. Model, وهج kökünün ışık ile ısıyı birbirinden ayrılmaz bir bütün halinde ve uzaktan etki edecek biçimde neşretme dinamiğini matematiksel olarak ifade eder.

## الآيات التي ورد فيها (الآيات: ١)

بترتيب المصحف، مع نصوصها. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D9%88%D9%87%D8%AC/occurrences?meal=IK

### [النبأ ٧٨:١٣](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/ayet/78:13.md) — وَهَّاجًا

وَجَعَلْنَا سِرَاجًا وَهَّاجًا

## المعاجم (١١)

### ★ معجم آق إيفلر (بالتركية)

Parıldayan ateş demektir.

### [كتاب العين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/kitab_ayn.md) — الخليل بن أحمد · القرن ٨

باب الهاء والجيم ووايء معهما
ه ج و،ه و ج، ج ه و، وه ج، ج و ه، و ج ه، ه ي ج، ه ج أ مستعملات هجو: هجا يَهجو هجاءً، ممدود: وهو الوقيعة في الأشعار. والهجاء، ممدود: تَهْجيةُ الحروف، تقول: تَهَجَّأْتُ وتهجيتُ بهمز وتبديل.
هوج:
الهَوَج: مصدر الأهوج، وهو الأحمق. ويُقال للشُّجاع الَذي يَرْمي بنفسه في الحَرْب: أهوج. والطُّوالُ إذا أفرط في طُوله: أَهْوَجُ الطّول. والهوجاء: النّاقة السّريعة لا تتعاهد مواضع المناسم من الأرض، ولا يقال للبعير: أهوج.
والهُوجُ من الرِّياح: التي تَحمِلُ المُورَ وتَجُرّ الذَّيل، والواحدةُ: هوجاء.
جهو: أَجْهَتِ السَّماءُ إذا انقشع عنها الغيم. وأَجْهَتِ الطَّريقُ: استبانت. وبيتٌ أَجْهَى: لاسقفَ له. والمؤنّث: جهْواء.
وهج: الوَهَج: حرُّ النّارِ والشَّمْس من بعيد. وقد تَوَهَّجَتِ النّار ووَهِجَتْ تَوْهَجُ فهي وَهِجةٌ.
والجَوْهر يتوهَّجُ: أي: يتلألأ، والوَهَجان: اضطرابُ التَّوَهُّج، وقال في وصف الرِّيضان:
"نُوّارُها مُتباهج يتوهَّج"
جوه: الجاهُ: المنزلة عند السُّلطان، وتصغيره: جُوَيْهةٌ. ورجلٌ وجيهٌ: ذو جاهٍ.
وجه: الوَجْهُ: مُسْتَقْبَلُ كلّ شيءٍ. والجِهَةُ: النَّحْوُ. يُقال: أخذتُ جِهَةَ كذا، أي: نَحْوَهُ.
ورجلٌ أَحْمَرُ من جِهَتِهِ الحُمْرة، وأسودُ من جِهتَه السَّواد.
والوِجْهةُ: القِبْلة وشبهُها في كلّ شيءٍ استقبلْتَه وأَخَذْتَ فيه.
توجهَّوا إليك، يعني: ولَّوا وُجُوهَهم إليك. والتَّوجُّه: الفعل الّلازم.
والوُجاهُ والتُّجاه: ما استقبل شيءٌ شيئاً. تقول: دارُ فلانٍ تُجاه دارِ فلانٍ. والمُواجَهةُ: استقبالُك الرّجلَ بكلامٍ. أو وَجْهٍ.
هيج: هاج البَقْلُ، إذا اصفرَّ وطال، فهو هائجٌ، ويُقال: بل هِيجَ البَقْلُ وهاجتِ الأرضُ فهي هائجةٌ.
وهاج الفَحْلُ هِياجاً. واهتاج اهتياجاً إذا ثار وهَدَرَ. وهاج الدَّمُ، وهاج الشّرَّ بين القَوْم، وكلّ شيءٍ يثورُ للمشَقَةّ والضّرر.
والهَيْجاء: الحربُ، تُمَدُّ وتُقْصر.
وتقول: هَيَّجْتُ الشّرَّ بينهم، وهيَّجْتُ النّاقةَ فانبعثَتْ، وهِجْتُ فلاناً فانبعث وهاج.
والهاجةُ: الضِّفْدَعَةُ الأنثى . قال:
كأن تَرَنُّمَ الهـاجـاتِ فـيهِ		قُبَيْلَ الصُّبْحِ أصواتُ الصيِّارِ
وتصغيرُها: هُوَيجة وهُيَجْة. والهاجة: النّعامة.
هِيجِ: مجرور: زَجْرُ النّاقةِ خاصّة، قال:
تنجو إذا قال حاديها لها: هِيجِ
هجأ: يُقال: هَجَأَ غَرْثُهُ وجُوعُهُ هَجْأَ وهُجُوءاً، أي: سَكَن، قال:
فأَخزاهُمُ ربّـي ودلّ عـلـيهِـمُ		وأَطْعَمهم من مَطْعٍٍَ غير مُهْجِىءِ

### [الصحاح](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/sihah.md) — الجوهري · القرن ١٠

الوَهَجُ، بالتحريك: حَرُّ النار. والوَهْجُ بالتسكين: مصدر وَهَجَتِ النار تَهِجُ وَهْجاً ووَهَجاناً، إذا اتَّقدت. وتَوَهَّجَت النارُ: تَوَقَّدَتْ. وأَوهجتُها أنا، ولها وَهيجٌ، أي تَوَقُّدٌ. وتوهَّجَتْ رائحةُ الطيب، أي توقَّدت. وتَوَهَّجَ الجوهر: تَلأْلأَ.

### [مقاييس اللغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/mekayis.md) — ابن فارس · القرن ١١

(باب الواو والهاء وما يثلثهما)
(وهي) الواو والهاء والحرف المعتلُّ يدلُّ على استرخاء في شيء. يقال: وَهَتْ عَزالِيُّ السَّحابِ بمائِهِ. وكلُّ شيءٍ استرخَى رباطُه فهو واهٍ. والوَهْيُ: الشَّقُّ في الأديم وغيرِه.
 (وهب) الواو والهاء والباء: كلماتٌ لا ينقاس بعضُها على بعض. تقول: وهَبْتُ الشَّيءَ أهَبُهُ هِبَةً ومَوْهِباً. واتَّهَبْتُ الهبة: قَبِلتُها. والمَوْهِبَة([1]): قَلْتٌ يَسْتنقِعُ فيه الماء؛ والجمع مَواهب. ويقال أوْهَبَ إليَّ من المال كذا، أي ارتفع. وأصبح فلانٌ مُوهَباً لكذا، أي مُعَدَّا له.
(وهت) الواو والهاء والتاء. يقال: أوهَتَ اللَّحمُ، إذا أنْتَنَ، يُوهِتُ إيهاتاً.
(وهث) الواو والهاء والثاء. يقولون: الوَهْثُ: الانهماك في الشَّيء.
(وهج) الواو والهاء والجيم: كلمةٌ واحدة، وهي الوَهَج: حَرُّ النَّار وتَوقُّدُها. ويُستعار ذلك فيقال: تَوهَّجَ* الجوهرُ: تلألأ. وتوهَّجَتْ رائحةُ الطيِّب ووَهَج الطيِّب: أرَجُه ورائحتُه. وسراجٌ وَهَّاجٌ: وَقّادٌ. وكذلك نَجْمٌ وَهَّاج.
(وهد) الواو والهاء والدال: كلمةٌ واحدة، وهي الوَهْدة: المكان المطمئِنّ، والجمع وِهاد.
(وهز) الواو والهاء والزاء. يقولون: الوَهْز: المُلَزَّز الخَلْق. ووَهَزْتُ: دفَعْت. والتَّوهُّز: التوثُّب.
(وهس) الواو والهاء والسين: كلمتان: إحداهما الشِّدة في الأمور، والثانية من السِّرَار.
فالأولى الوَهْس: شِدَّة السَّير. والوَهْس: شِدَّة الأكْل. والوَهْس: شِدَّة الوَطْء. وقال حميد:
* بِتَنَقُّص الأعراضِ والوَهْسِ([2]) *
فهذا من التَّوهُّس، وهو التشدُّدُ والتَّطاوُل على العشيرة.
والكلمة الأخرى: الوَهْس السِّرار. والوَهْس: النَّميمة.
(وهص) الواو والهاء والصاد: كلماتٌ متقاربة، وهي الوهْص: شِدَّة الوطْءِ للشَّيء([3]) بالقَدَم. يقال: وَهَصَ يَهِصُ. ورجلٌ موهوصُ الخَلْق: تَداخَلَتْ عِظامُه. ووَهَصْتُ الشَّيءَ: كَسَرتُه.
(وهط) الواو والهاء والطاء. يقال: أوهَطَه، إذا ضَرَبه ولم يأتِ عليه. ووَهَطَه: كَسَره. ووَهَطه: وَطِئه. وهي متقاربةٌ. والوَهْطُ: مكانٌ مطمئِنّ. والوَهْط: غَيْضَة العُرْفُط. قال الراعي:
جواعلَ أرماماً يساراً وحارَةً *** شِمالاً وقَطَّعن الوِهاطَ الدَّوافعا([4])
(وهف) الواو والهاء والفاء: كلمتان. يقال: أوْهَفَ من المالِ كذا: ارتَفَع. ووهف النَّباتُ: أوْرَقَ واهْتَزَّ.
(وهق) الواو والهاء والقاف: كلمتان. إحداهما الوَهَق، وأظنُّه فارسيَّاً معرَّباً.
والأخرى عربيّة صحيحة، وهي المُوَاهَقة: مَدُّ الأعناقِ في السَّير. ويقال: تَوَاهَقَت الرِّكاب. أمّا قولهم تَوَهَّقَ الحَصَى، إذا اشتد حَرُّه، فهو من باب الإبدال، إنَّما هو توهَّج. وأنشد:
* حتَّى إذا حَامِي الحَصَى تَوَهَّقا([5]) *
(وهل) الواو والهاء واللام كلماتٌ لا تنقاس، وهي الوَهَل: الفَزَع. يقال: وَهِل يَوْهَلُ. قال أبو زيد: وَهَلْتُ عن الشَّيءِ: نَسِيته. ووَهَلْتُ إليه: ذَهَبَ وَهْمِي إليه. ولقيتُه أوَّلَ وَهْلَةٍ، أي قبلَ كلِّ شَيء.
(وهم) الواو والهاء والميم: كلماتٌ لا تنقاس، بل أفراد. منها الوَهْم، وهو البَعير العَظيم. والوَهْم: الطَّريق. والوَهْم: وَهْمُ القَلْب. يقال: وَهَمْتُ أهِمُ وَهْماً، إذا ذَهَب وَهْمي إليه. ومنه قياس التُّهمَةِ. وأوْهَمْتُ في الحِساب، إذا تركت منه شيئاً. ووَهِمْتُ: غَلِطْت، أَوْهَم وَهَماً.
(وهن) الواو والهاء والنون: كلمتانِ تدلُّ إحداهما على ضَعف، والأخرى على زمان.
فالأولى: وَهَنَ الشيءُ يَهِن وَهْناً: ضَعُف، وأوْهَنْتُه أنا. ومن هذا الواهِنَةُ: القُصَيرَى من الأضلاع، وهي أسفَلُها. قال أبو بكر([6]): الواهِنة: داءٌ يصيب الإنسان في أخدَعَيه([7]). والوَهْنانة: المرأة القليلة الحركة، الثقيلةُ القيامِ والقُعودِ.
والكلمة الثانية: الوَهَن والمَوْهِن: ساعةٌ تمضي من اللَّيل([8]). وأوْهَن الرَّجُل: صار أو سار في تلك السَّاعة([9]).
(تم كتاب الواو والله أعلم بالصواب)
---------------------__
([1]) بكسر الهاء وفتحها.
([2]) وكذا ورد هذا الشطر في المجمل واللسان (وهس). ولم يرد في ديوان حميد بن ثور ص 99 تكملة هذا الشطر.
([3]) في الأصل: "الشيء".
([4]) وكذا ورد إنشاده في المجمل. وحارة: اسم موضع. وأنشده ياقوت في (أرمام) برواية "وصارة". وأنشد قبله:
تبصر خليلي هل ترى من ظعائن ***  تجاوزن ملحوبا فقلن متالعا
 ([5]) أنشده في المجمل واللسان (وهق).
([6]) في الجمهرة (3: 182).
([7]) الجمهرة: "في أخدعيه عند الكبر".
([8]) في اللسان: "والوهن والموهن: نحو من نصف الليل، وقيل هو بعد ساعة منه، وقيل هو حين يدبر الليل. وقيل الوهن: ساعة تمضي من الليل".
([9]) أغفل ابن فارس أن يورد بعد هذا

### [المفردات في غريب القرآن](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/mufredat.md) — الراغب الأصفهاني · القرن ١١

- الوهج: حصول الضوء والحر من النار والوهجان كذلك وقوله: ﴿وجعلنا سراجا وهاجا﴾ [النبأ/13] أي: مضيئا، وقد وهجت النار توهج، ووهج يهج ويوهج، وتوهج الجوهر: تلألأ.

### [أساس البلاغة](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/esas.md) — الزمخشري · القرن ١٢

و ه ج
للنار وهجٌ شديد وتوهّج وقد وهجت تهج وهجاً ووهجاناً ووهجت توهج وهجاً وسراج وهّاج‏.‏
ومن المجاز‏:‏ توهّج الجوهر‏:‏ تلألأ‏.‏
وتوهّجت الرائحة‏.‏
وقال في صفة الروضة‏:‏ نوارها متباهج يتوهج وإن يومنا لوهج‏:‏ شديد الحر وقد توهج يومنا وتوهّج حرّه‏.‏

### [لسان العرب](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/lisan.md) — ابن منظور · القرن ١٣

يوم وَهِجٌ ووَهْجانٌ: شديد الحر؛ وليلة وَهِجةٌ ووَهْجانةٌ، كذلك، وقد وَهَجا وَهْجاً ووَهَجاناً ووَهَجاً وتَوَهُّجاً.
والوَهَجُ والوَهْجُ والوَهَجانُ والتَّوَهُّجُ: حرارة الشمس والنار من بعيد. ووَهَجانُ الجمر: اضطرام تَوَهُّجِه؛ وأَنشد:
مُصْمَقِرُّ الهجير ذُو وَهَجَانِ
والوَهْجُ، بالتسكين: مصدر وَهَجَتِ النار تَهِجُ وَهْجاً ووَهَجاناً إِذا اتَّقَدت. وقد تَوَهَّجَتِ النارُ ووَهَجَتْ تَوَهَّجُ: تَوَقَّدَتْ، ووَهَّجْتُها أَنا. ولها وَهِيج أَي تَوَقُّد، وأَوْهَجْتُها أَنا؛ وفي المحكم: ووَهَجْتُها أَنا.
والمُتَوَهِّجةُ من النساء: الحارَّةُ المَتاع. والوَهَجُ والوَهِيجُ: تَلأْلُؤُ الشيء وتَوَقُّدُه.
وتَوَهَّجَ الجوهر: تلأُلأَ؛ قال أَبو ذؤيب:
كأَنَّ ابْنَةَ السَّهْمِيِّ دُرَّةُ غائصِ،
لها، بَعْدَ تَقْطِيعِ النُّبُوحِ، وَهِيجُ
ويروى: دُرَّة قامس.
ويقال للجوهر إِذا تلأْلأَ: يَتَوَهَّجُ. ونجم وَهَّاجٌ: وَقَّادٌ. وفي التنزيل: وجعلنا سِراجاً وهَّاجاً؛ قيل: يعني الشمس. وَوَهَجُ الطِّيب ووَهِيجُه: انتشارُه وأَرَجُهُ. وتَوَهَّجَتْ رائحة الطيب أَي توقدت.

### [القاموس المحيط](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/kamus.md) — الفيروزآبادي · القرن ١٥

* و ه ج * * الوَهَجُ * بفتحتين حَرُّ النار والوَهْج بسكون الهاء مصدر قولك * وَهَجَتِ * النار من باب وعد و * وَهَجاناً * أيضا بفتح الهاء أي اتقدت و * أَوْهَجَها * غيرها و * تَوَهَّجَتْ * توقدت ولها * وَهِيجٌ * أي تَوَقُّد

### [تاج العروس](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/tac.md) — الزبيدي · القرن ١٨

وهج النار  ، الصواب: وهجت  تهج وهجا  ، بالتسكين  ووهجانا  ، محركة: إذا  اتقدت  . ومن المجاز: يوم وهج ككتف ووهجان: شديد الحر. وليلة وهجة ووهجانة: كذلك. وقد وهجا وهجا ووهجانا.  والاسم الوهج محركة  . قد  توهجت  النار: توقدت.  وأوهجتها  أنا  ووهجتها  وفي المحكم: ووهجتها أنا.  ولها وهيج  : أي  توقد  . ووهج الطيب ووهيجه: انتشاره وأرجه. من المجاز:  توهجت رائحة الطيب  : أي  توقدت  . والوهج والوهيج: تلألؤ الشيء وتوقده. من المجاز: توهج  الجوهر: تلألأ  ، قال أبو ذؤيب:
  كأن ابنة السهمي درة قامس                      لها بعد تقطيع النبوح وهيج والوهج والوهج والوهجان والتوهج: حرارة الشمس والنار من بعيد. ووهجان الجمر: اضطرام توهجه. ونجم وهاج. و  سراجا وهاجا  يعني الشمس. والمتوهجة من النساء: الحارة المتاع؛ كذا في اللسان.

### [معجم لين](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/lexicon.md) — إدوارد لين · القرن ١٩

وَهَجَتِ النَّارُ
1 وَهَجَتِ النَّارُ ذ , aor. تَهِجُ, inf. n. وَهْجٌ and وَهَجَانٌ; (S, L, K;) and وَهَجَتَ, [app. a mistake for وَهِجَت,] aor. تَوْهَجُ, [inf. n. وَهَجٌ;] (L;) The fire burned; syn. اِتَّقَدَت; (S, K, &c.;) and so ↓ تَوهّجت; (L;) syn. توقّدت; (S, L, K;) [or this last has an intensive sense, and signifies, as does the first accord. to the A, it burned fiercely; glowed]. ― -b2- Also, all these verbs, with the same inf. ns., It (the sun) burned, or was hot: and it (a fire) burned from a distance. (L.) ― -b3- Also, all the above verbs, with the same inf. ns., (tropical:) It (a day, and a night,) was violently hot. (L.)

2 وَهَّجَ see 4.

اوهج
4 اوهج ذ He kindled a fire; made it to burn; syn. أَوْقَدَ: (S, K;) [or made it to burn fiercely, or to glow:] in the M, ↓ وهّج. (L.)

توهّج
5 توهّج ذ : see 1. ― -b2- (tropical:) It (the odour of perfume) was hot, or strong; syn. توقّد. (S, K.) ― -b3- (tropical:) It (a jewel) shone; glistened; glowed. (S, K.) ― -b4- (tropical:) It (a day) was violently hot. (A.) ― -b5- (tropical:) It (heat) was violent. (A.)

يَوْمٌ وَهِجٌ
يَوْمٌ وَهِجٌ ذ , and ↓ وَهَجَانٌ, and لَيْلَةٌ وَهِجَةٌ, and ↓ وَهَجَانَةٌ, (tropical:) A violently hot day, and night. (L.)

وَهَجٌ
وَهَجٌ ذ and ↓ وَهِيجٌ The burning, or heat, of fire. (S, K.) [See 1.] ― -b2- Also, The diffusion (in a neut. sense) of the odour of perfume; and the hot, or strong, odour, thereof. (L.) ― -b3- Also, the latter, The shining, glistening, or glowing, of a jewel. (L.)

وَهَجَانٌ
وَهَجَانٌ ذ and وَمَجَانَةٌ: see وَهِجٌ.

وَهِيجٌ
وَهِيجٌ ذ : see وَهَجٌ.

نَجْمٌ وَهَّاجٌ
نَجْمٌ وَهَّاجٌ ذ [A fiercely burning, or glowing, star]. (TA.) سِرَاجٌ وَهَّاجٌ [A fiercely burning, or glowing, lamp: Kur. lxxviii. 13:] i. e., the sun. (TA.)

مُتَوَهِّجَةٌ
مُتَوَهِّجَةٌ ذ , as an epithet applied to a woman, Hot in the pudendum; expl. by حَارَّةُ المَتَاع. (L.)

### [كتاب الله](https://lisan.digital/ar/kok/%D9%88%D9%87%D8%AC/sozluk/kitab_allah.md) — مستخلص من الاستعمال القرآني

وهج
وَهَجَ - يَهِجُ - وَهَّّاج
وَهَجَ - يَهِجُ + الكائن أو الشيء: يتقد ويتلألأ: يشع ويلمع ويخرج منه ضياء من حرارته وحماوته
وَهَّّاج: على وزن " فَعَّال ": اسم فاعل مبالغة من " وَهَجَ - يَهِجُ ": الذي " يَهِجُ " بشدة: الذي يتلألأ ويتقد ويشع ويلمع بشدة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " إصدار الأجسام للضياء من ذاتها بدرجاته "، وهي:
ثَقَبَ - يَثْقُبُ، وَهَجَ - يَهِجُ، بَرَقَ - يَبْرُقُ، سَنَا - يَسْنُو، ضَاءَ - يَضُوْءُ، نَارَ - يَنُوْرُ
وهاجا
 	﴿وجعلنا سراجا وهاجا(13)﴾ النبأ
مختار الصحاح
● [وهج] و ه ج: الوَهَجُ بفتحتين حَرُّ النار والوَهْج بسكون الهاء مصدر قولك وَهَجَتِ النار من باب وعد و وَهَجاناً أيضا بفتح الهاء أي اتقدت و أَوْهَجَها غيرها و تَوَهَّجَتْ توقدت ولها وَهِيجٌ أي تَوَقُّد
معجم الفرائد القرآنية:
و هـ ج
"وَهَّاجاً" في قوله تعالى :"وَجَعَلْنَا سِرَاجاً وَهَّاجاً " (13) النبأ .
وَهَجت النار : اشتعلت، والوَهْج: حصول الضوء وقوته،والمعنى
جعلنا سراجا مضيئا قوي الضوء .
الراغب
وهج
- الوهج: حصول الضوء والحر من النار والوهجان كذلك وقوله: }وجعلنا سراجا وهاجا{ [النبأ/13] أي: مضيئا، وقد وهجت النار توهج، ووهج يهج ويوهج، وتوهج الجوهر: تلألأ.
ملخص اللسان
1.    يوم وَهِجٌ ووَهْجانٌ: شديد الحر؛ وليلة وَهِجةٌ ووَهْجانةٌ، كذلك،وقد وَهَجا وَهْجاً ووَهَجاناً ووَهَجاً وتَوَهُّجاً.والوَهَجُ والوَهْجُ والوَهَجانُ والتَّوَهُّجُ: حرارة الشمس والنار من  بعيد. ووَهَجانُ الجمر: اضطرام تَوَهُّجِه؛
2.    والوَهْجُ، بالتسكين: مصدر وَهَجَتِ النار تَهِجُ وَهْجاً ووَهَجاناً  إِذا اتَّقَدت. وقد تَوَهَّجَتِ النارُ ووَهَجَتْ تَوَهَّجُ: تَوَقَّدَتْ، ووَهَّجْتُها أَنا. ولها وَهِيج أَي تَوَقُّد،
3.  والوَهَجُ والوَهِيجُ:  تَلأْلُؤُ الشيء وتَوَقُّدُه.  وتَوَهَّجَ الجوهر: تلأُلأَ؛ويقال للجوهر إِذا تلأْلأَ: يَتَوَهَّجُ. ونجم وَهَّاجٌ: وَقَّادٌ. وفي  التنزيل: وجعلنا سِراجاً وهَّاجاً؛ قيل: يعني الشمس.
4.    وَوَهَجُ الطِّيب ووَهِيجُه: انتشارُه وأَرَجُهُ. وتَوَهَّجَتْ رائحة الطيب أَي توقدت.
لسان العرب
● -   وهج: يوم وَهِجٌ ووَهْجانٌ: شديد الحر؛ وليلة وَهِجةٌ ووَهْجانةٌ، كذلك،  وقد وَهَجا وَهْجاً ووَهَجاناً ووَهَجاً وتَوَهُّجاً.  والوَهَجُ والوَهْجُ والوَهَجانُ والتَّوَهُّجُ: حرارة الشمس والنار من  بعيد. ووَهَجانُ الجمر: اضطرام تَوَهُّجِه؛ وأَنشد:  مُصْمَقِرُّ الهجير ذُو وَهَجَانِ  والوَهْجُ، بالتسكين: مصدر وَهَجَتِ النار تَهِجُ وَهْجاً ووَهَجاناً  إِذا اتَّقَدت. وقد تَوَهَّجَتِ النارُ ووَهَجَتْ تَوَهَّجُ: تَوَقَّدَتْ،  ووَهَّجْتُها أَنا. ولها وَهِيج أَي تَوَقُّد، وأَوْهَجْتُها أَنا؛ وفي  المحكم: ووَهَجْتُها أَنا.  والمُتَوَهِّجةُ من النساء: الحارَّةُ المَتاع. والوَهَجُ والوَهِيجُ:  تَلأْلُؤُ الشيء وتَوَقُّدُه.  وتَوَهَّجَ الجوهر: تلأُلأَ؛ قال أَبو ذؤيب:  كأَنَّ ابْنَةَ السَّهْمِيِّ دُرَّةُ غائصِ،  لها، بَعْدَ تَقْطِيعِ النُّبُوحِ، وَهِيجُ  ويروى: دُرَّة قامس.  ويقال للجوهر إِذا تلأْلأَ: يَتَوَهَّجُ. ونجم وَهَّاجٌ: وَقَّادٌ. وفي  التنزيل: وجعلنا سِراجاً وهَّاجاً؛ قيل: يعني الشمس. وَوَهَجُ الطِّيب  ووَهِيجُه: انتشارُه وأَرَجُهُ. وتَوَهَّجَتْ رائحة الطيب أَي توقدت.
مقاييس اللغة:
(وهج) الواو والهاء والجيم: كلمةٌ واحدة، وهي الوَهَج: حَرُّ النَّار وتَوقُّدُها. ويُستعار ذلك فيقال: تَوهَّجَ* الجوهرُ: تلألأ. وتوهَّجَتْ رائحةُ الطيِّب ووَهَج الطيِّب: أرَجُه ورائحتُه. وسراجٌ وَهَّاجٌ: وَقّادٌ. وكذلك نَجْمٌ وَهَّاج.
القاموس المحيط:
وهَجَ النارُ تَهِجُ وَهْجاً ووهَجَاناً، اتَّقَدَتْ، والاسْمُ الوَهَجُ، محركةً، وتَوَهَّجَتْ وأوهَجْتُها.
ولها وهيجٌ: تَوَقُّدٌ. وتَوَهَّجَتْ رائِحة الطِّيبِ: تَوَقَّدَتْ، والجوهَرُ: تَلأَلأَ.
تاج العروس:
وهج
" وَهَجَ النَّارُ " الصَّواب : وَهَجَت " تَهِجُ وَهْجاً " بالتسكين " ووَهَجَاناً " محرَّكةً : إِذا " اتَّقَدَتْ " . ومن المجاز : يَوْمٌ وَهِجٌ ككَتِفٍ ووَهْجانٌ : شَديدُ الحَرِّ . ولَيْلَةٌ وَهِجَةٌ ووَهْجانَةٌ : كذلك . وقد وَهَجَا وَهْجاً ووَهَجَاناً . " والاسم الوَهَجُ محرَّكة " . قد " تَوَهَّجَت " النارُ : تَوَقَّدَت . " وأَوْهَجْتُها " أَنا " ووَهَّجْتها " وفي المحكم : ووَهَجْتُها أَنا . " ولها وَهِيجٌ " : أَي " تَوَقُّدٌ " . ووَهَجُ الطِّيبِ ووَهِيجُه : انْتِشارُه وأَرَجُه . من المجاز : " تَوهَّجَتْ رائحةُ الطِّيبِ " : أَي " تَوقَّدَتْ " . والوَهَجُ والوَهِيجُ : تَلأْلُؤُ الشَّيْءِ وتَوقُّدُه . من المَجاز : تَوهَّجَ " الجَوْهَرُ : تَلأْلأَ " قال أَبو ذُؤيب :
كأَنَّ ابنةَ السَّهْمِيِّ دُرَّةُ قامِسٍ ... لها بعدَ تَقْطِيعِ النُّبوحِ وَهِيجُ والوَهَجُ والوَهْجُ والوَهَجانُ والتَّوَهُّجُ : حَرارَةُ الشَّمسِ والنَّارِ مِن بعيدٍ . ووَهَجَانُ الجَمْرِ : اضطِرامُ تَوَهُّجِه . ونَجْمٌ وَهّاجٌ . و " سِرَاجاً وَهَّاجاً " يعني الشَّمْسَ . والمُتوهِّجَةُ من النِّساءِ : الحارّةُ المَتاعِ ؛ كذا في اللِّسان
