# أبأ (أ-ب-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%A8%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: أ - ب - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: أَبأ

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

#### Madde başı: أَبأ

قال الشيخ أَبو محمد بن بَرِّي رحِمه اللّه: الأَبَاءة لأَِجَمَةِ القَصَبِ، والجمعُ أَباءٌ. قال وربما ذُكر هذا الحرف في المعتلِّ من الصِّحاح وإِن الهمزةَ أَصلها ياءٌ. قال: وليس ذلك بمذهب سِيبَوَيهِ بل يحمِلها على ظاهرها حتى يقومَ دليلٌ أَنها من الواو أَو من الياءِ نحو: الرِّداء لأَنه من الرَّدْية، والكِساء لأَنه من الكُسْوة، واللّه أَعلم.

##### Türkçe

Şeyh Ebû Muhammed b. Berrî, Allah ona rahmet etsin, dedi: **الأَبَاءة** kamışın düğümü içindir; çoğulu **أَباءٌ**’dır. Dedi: Bazen bu harf, **الصِّحاح**’ın mu‘tel kısmında zikredilir; ve şüphesiz hemzenin aslı yâ’dır. Dedi: Bu, Sîbeveyh’in mezhebi değildir; bilakis onu, onun vâvdan yahut yâ’dan olduğuna bir delil kaim oluncaya kadar zâhirine hamleder; şu gibi: **الرِّداء**; çünkü o **الرَّدْية**’dendir; ve **الكِساء**; çünkü o **الكُسْوة**’dendir; Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الأباءة، كعباءة: القصبة، أو هو أجمة الحلفاء والقصب خاصة، كذا قاله ابن بري، أباء بالفتح والمد. وقرأت في مشكل القرآن لابن قتيبة، في باب الاستعارة، قول الهذلي، وهو أبو المثلم:
  وأكحلك بالصاب أو بالجـلا                      ففتح لكحلك أو أغـمـض
  وأسعطك في الأنف ماء الأبا                      ء مما يثمل بالمـخـوض قال: الأباء: القصب، وماؤه شر المياه، ويقال: الأباء هنا: الماء الذي يبول فيه الأروى فيشرب منه العنز فيمرض، وسيأتي في المعتل إن شاء الله تعالى، هذا موضع ذكره أي في الهمزة، كما حكاه الإمام أبو الفتح ابن جني وارتضاه في كتابه سر الصناعة، نقلا عن إمام اللغة سيبويه. وقال ابن بري: وربما ذكر هذا الحرف في المعتل، وليس بمذهب سيبويه، لا في باب المعتل يائيا أو واويا، على اختلاف فيه كما توهمه الجوهري الإمام أبو نصر وغيره، يعني صاحب العين. وقرأت في كتاب المعجم لعبيد الله ياقوت ما نصه: فأما أباءة فذهب أبو بكر محمد بن السري، فيما حدثني به أبو علي عنه، إلى أنها من ذوات الياء، من أبيت، فأصلها عنده أباية، ثم عمل فيها ما عمل في عباية وصلاية وعظاية، حتى صرن عباءة وصلاءة وعضاءة، في قول من همز، ومن لم يهمز أخرجهن على أصولهن، وهو القياس القوي، وإنما حمل أبا بكر على هذا الاعتقاد في أباءة أنها من أبيت، وذلك أن الأباءة هي الأجمة، وهي القصبة، والجمع بينها وبين أبيت أن الأجمة ممتنعة، بما ينبت فيها من القصب وغيره، من السلوك والتطرق، وخالفت بذلك حكم البراح والبراز، وهو النقي من الأرض، فكأنها أبت وامتنعت على سالكها، فمن هنا حملها أبو بكر على أبيت، وسيأتي المزيد لذلك في أشى. وأبأته بسهم: رميته به، فالهمزة فيه أصلية، بخلاف أثأته، كما سيأتي.

##### Türkçe

**الأباءة**، مثل **عباءة**: kamış; yahut o, özellikle **الحلفاء** ve kamışın sık ağaçlığıdır; İbn Berrî bunu böyle söylemiştir; **أباء** fetha ve med ile. İbn Kuteybe’nin Kur’ân’ın müşkilinde, استعارة babında, Hüzeylî’nin—ki o **أبو المثلم**’dir—sözünü okudum:
  Ve seni **الصاب** ile yahut **الجـلا** ile sürmerim                      böylece sürmene açılır yahut kapanır
  Ve burnuna **ماء الأبا                      ء**’dan, **المـخـوض** ile sarhoş eden şeyden, sa‘ût veririm dedi: **الأباء**: kamıştır; onun suyu suların en kötüsüdür. Ve denilir ki: burada **الأباء**: **الأروى**’nın içine işediği su; ondan **العنز** içer de hastalanır. Ve inşallah Teâlâ, **المعتل**’de gelecektir; bu, onun zikredildiği yer, yani **الهمزة**’dedir; bunu imam Ebü’l-Feth İbn Cinnî hikâye etmiş ve **سر الصناعة** adlı kitabında, lugat imamı Sîbeveyh’ten naklen, uygun görmüştür. İbn Berrî dedi: Bu harf bazen **المعتل**’de zikredilir; bu, Sîbeveyh’in mezhebi değildir; ne **المعتل** babında, yâ’î yahut vâvî olarak—onda ihtilâf üzere—Cevherî imam Ebû Nasr ve başkalarının, yani **العين** sahibinin zannettiği gibi. Ubeydullah Yâkût’un **المعجم** kitabında lafzı şu olanı okudum: **أباءة**’ya gelince, Ebû Bekir Muhammed b. es-Serî—Ebû Ali’nin ondan bana rivayet ettiği şeyde—onun yâ’lılardan olduğuna, **أبيت**’ten olduğuna gitmiştir; aslı onun yanında **أباية**’dir; sonra onda, **عباية** ve **صلاية** ve **عظاية**’da yapılan yapılmıştır; nihayet, hemze yapanın sözüne göre, **عباءة** ve **صلاءة** ve **عضاءة** oldular; hemze yapmayan ise onları asılları üzere çıkarır; bu, kuvvetli kıyastır. Ebû Bekir’i **أباءة** hakkında bunun **أبيت**’ten olduğuna dair bu inanca sevk eden şey şudur: çünkü **الأباءة** sık ağaçlıktır; o kamışlıktır; onunla **أبيت** arasını birleştiren, sık ağaçlığın, içinde biten kamış ve başkası sebebiyle, girip geçmeye ve yol bulmaya karşı imtina edici olmasıdır; böylece **البراح** ve **البراز** hükmüne muhalefet etti; o ise yerin saf olanıdır; sanki o, yolcusuna karşı **أبت** etti ve imtina etti; buradan Ebû Bekir onu **أبيت**’e hamletmiştir; bunun ziyadesi **أشى**’de gelecektir. Ve onu bir okla **أبأته**: onu onunla attım; hemze onda aslîdir; **أثأته**’nin hilâfına; ileride geleceği gibi.
