# أبت — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%A8%D8%AA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أبت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أبت

أبت اليوم، كسمع، ونصر، وضرب، وأشهر اللغات فيه، كفرح؛ وعليه اقتصر الجوهري، ونسبه إلى أبي زيد، وسقط لفظ ضرب من بعض النسخ، ورأيت، في هامش الصحاح، ما نصه: الذي قرأته بخط الأزهري في كتابه: أبت يأبت، وكذا وجدته في كتاب الهمز، لأبي زيد، وقد وهم الجوهري. أبتا بفتح فسكون، وأبوتا بالضم: اشتد حره وغمه، وسكنت ريحه، فهو آبت بالمد، وأبت كفرح وأبت بفتح فسكون، كله بمعنى واحد، هكذا في النسخة، وضبطه الجوهري: الأولى كضخم، والثانية ككتف، والثالثة بالمد؛ قال رؤبة:
  من سافعات وهجير أبت

  فهو يوم أبت، وليلة آبتة بالمد، وأبتة ككتفة، وأبتة كضخمة؛ وكذلك حمت وحمتة، ومحت ومحتة، كل هذا في شدة الحر. أبت من الشراب: انتفخ، وذا من زياداته. يقال: رجل مأبوت: أي محرور. وأبتة الغضب، بالفتح: شدته وسورته. يقال: تأبت الجمر: إذا احتدم، افتعل، من: حدم بالحاء والدال المهملتين.

### Türkçe

**أبت** bugün, **كسمع** ve **نصر** ve **ضرب** vezninde (gelir); ve onda dillerin en meşhuru **كفرح** gibidir; Cevherî bunun üzerine iktisar etti ve onu Ebû Zeyd’e nisbet etti; ve bazı nüshalardan **ضرب** lafzı düştü; ve ben, **الصحاح**’ın hâmişinde, nassı şu olan şeyi gördüm: “Ezhârî’nin hattıyla, kitabında okuduğum: **أبت يأبت**; ve Ebû Zeyd’in **كتاب الهمز**’inde de onu böyle buldum; ve Cevherî vehmetmiştir.” **أبتا** (fetha ile sonra sükûn), ve **أبوتا** (zamme ile): harareti ve gamı şiddetlendi, ve rüzgârı sükûnet buldu; artık o, med ile **آبت**’tir. Ve **أبت** **كفرح** gibi, ve **أبت** (fetha ile sonra sükûn), hepsi tek bir mânâdadır; nüshada böyle (gelmiştir). Cevherî onu ضبط etti: birincisi **كضخم** gibi, ikincisi **ككتف** gibi, üçüncüsü med iledir. Rü’be dedi:
  من سافعات وهجير **أبت**

Artık o, **أبت** günüdür; ve med ile **آبتة** gecesidir; ve **أبتة** **ككتفة** gibi, ve **أبتة** **كضخمة** gibi; ve yine **حمت** ve **حمتة**, ve **محت** ve **محتة**; bütün bunlar hararetin şiddetindedir. İçecekten **أبت**: şişti; ve bu, onun ziyadelerindendir. Denir: **رجل مأبوت**: yani hararetli (sıcaktan etkilenmiş). Ve fetha ile **أبتة الغضب**: onun şiddeti ve taşkınlığıdır. Denir: **تأبت الجمر**: kızıştığı zaman; **افتعل** babıdır; **حدم**’den, **بالحاء والدال المهملتين**.
