# أبق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%A8%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أبق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أبق

أبق العبد، كسمع وضرب ومنع الأولى نقلها ابن دريد، وقوله: منع، هكذا في النسخ، والذي في التكملة بفتح الباء، أي: من حد نصر، كذا هو مضبوط مصحح أبقا بالفتح، ويحرك، وإباقا، ككتاب : ذهب بلا خوف ولا كد عمل قال الليث: وهذا الحكم فيه أن يرد، فإن كان من كد عمل أو خوف ، لم يرد، قال الله تعالى  إذ أبق إلى الفلك المشحون  وفي حديث شريح: أنه كان لا يرد العبد من الادفان، ويرده من الإباق البات أي: القاطع الذي لا شبهة فيه. أو أبق العبد: إذا استخفى ثم ذهب كما في المحكم فهو آبق، قالت سعلاة عمرو بن يربوع: أمسك بنيك عمرو إني آبق. وأبوق كصبور ، هذه عن ابن فارس ج: ككفار ، وركع قال رؤبة:
  ويغتزي من بعد أفق أفقـا                      حتى اشفتروا في البلاد أبقا والأبق، محركة: القنب قال رؤبة يصف الأتن:
  قود ثمان مثل أمراس الأبق                      فيها خطوط من سواد وبلق أو قشره وهو قول الليث. وأباق كشداد : شاعر دبيري مشهور ، كنيته أبو قريبة. وتأبق العبد: استتر كما في صحاح، زاد ابن سيده: ثم ذهب. أو تأبق: احتبس كما في صحاح، ومنه قول الأعشى:
  ذاك ولم يعجز من الموت ربه                      ولكن أتاه الموت لا يتـأبـق قال الصاغاني: إنه لا يتحبس، ولا يتوارى. وتأبق: تأثم وروى ثعلب أن بن الأعرابي أنشده:
  ألا قالت بهان ولم تأبـق                      كبرت ولا يليق بك النعيم قال: لم تأبق: لم تأثم من مقالتها، وقيل: لم تأنف، وقال أبو حاتم: سألت الأصمعي عن تأبق فقال: لا أعرفه، وأنشده أبو زيد في نوادره لعامر بن كعب بن عمرو بن سعد، وقال أبو عمر في اليواقيت: هو لعامان ابن كعب ، ويقال: غامان، وقال أبو زيد : لم تأبق: لم تبعد، أخذه من إباق العبد، وقيل: لم تستخف، أي: قالت علانية، وكان الأصمعي يرويه عن أبي عمرو:
  ألا قالت حذام وجارتاهـا                      نعمت ولا يليط بك النعيم

  و تأبق الشيء: إذا أنكره قال ابن فارس : قال بعضهم: يقال للرجل: إن فيك كذا، فيقول: أما والله ما أتأبق، أي: ما أنكر، ويقال: يا ابن فلانة، فيقول: ما أتأبق منها، أي: ما أنكرها.
 ومما يستدرك عليه: تابقت الناقة: حبست لبنها. والأبق، محركة: حبل القنب، وقال ثعلب: هو الكتان.

### Türkçe

**أبق** köle, **كسمع وضرب ومنع**; birincisini İbn Düreyd nakletti; onun sözü: **منع**, nüshalarda böyledir; tekmilede olan ise **بفتح الباء**, yani: **من حد نصر**, böylece ضبط edilmiş tashihli olarak **أبقا** fetih ile; ve harekelenir; ve **إباقا**, **ككتاب**: korku olmaksızın ve iş yorgunluğu olmaksızın gitti. Leys dedi: Bu hüküm onda şudur ki geri çevrilir; eğer iş yorgunluğundan veya korkudan ise, geri çevrilmez. Allah Teâlâ dedi: **إذ أبق إلى الفلك المشحون**. Şurayh hadîsinde: onun **الادفان**’dan köleyi geri çevirmediği, ve **الإباق البات**’tan onu geri çevirdiği; yani: içinde şüphe olmayan kesici (kat‘î) olan. Veya **أبق العبد**: gizlendi sonra gittiği zaman; **المحكم**’de olduğu gibi; o **آبق**’tır. Amr b. Yerbû‘’un sa‘âlesi dedi: “Çocuklarını tut, ey Amr; ben **آبق**’ım.” Ve **أبوق** **كصبور**; bu İbn Fâris’tendir; c: **ككفار** ve **ركع**. Ru’be dedi:
  Ve **أفق**’dan sonra **أفقـا** gazve eder                      ta ki beldelerde **أبقا**’yı satın aldılar.

Ve **الأبق**, muharrake: kenevir; Ru’be, dişi eşekleri vasfederek dedi:
  Sekiz sürüş; **الأبق**’ın ipleri gibi                      onda siyahlık ve alacalıktan çizgiler vardır.

Veya onun kabuğu; bu Leys’in sözüdür. Ve **أباق** **كشداد**: meşhur bir **دبيري** şair; künyesi Ebû Kuraybe’dir. Ve **تأبق العبد**: gizlendi; **صحاح**’ta olduğu gibi; İbn Sîdeh artırdı: sonra gitti. Veya **تأبق**: hapsedildi; **صحاح**’ta olduğu gibi; ondan A‘şâ’nın sözü:
  Bu; ve ölümden Rabbini âciz bırakmadı                      fakat ona ölüm geldi; **لا يتـأبـق**

Sâğânî dedi: hapsolunmaz ve gizlenmez. Ve **تأبق**: günaha girdi; Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’nin ona inşâd ettiğini rivayet etti:
  Dikkat et; Behân dedi ve **لم تأبـق**                      yaşlandın; ve nimet sana yaraşmaz.

Dedi: **لم تأبق**: sözünden dolayı günaha girmedi; ve denildi: burun kıvırmadı. Ebû Hâtim dedi: Asma‘î’ye **تأبق** hakkında sordum; dedi: onu bilmem. Ebû Zeyd, Nevâdir’inde onu Âmir b. Ka‘b b. Amr b. Sa‘d için inşâd etti. Ebû Ömer, el-Yevâkît’te dedi: o, La‘mân b. Ka‘b’ındır; ve denilir: Ghamân. Ebû Zeyd dedi: **لم تأبق**: uzaklaşmadı; onu kölenin **إباق**’ından aldı. Ve denildi: gizlenmedi; yani: açıkça söyledi. Asma‘î onu Ebû Amr’dan rivayet ederdi:
  Dikkat et; Huzâm ve iki komşusu dedi                      evet; ve nimet sana yapışmaz.

Ve **تأبق الشيء**: onu inkâr ettiği zaman. İbn Fâris dedi: Bazıları dedi: adama “sende şu var” denir; o da der ki: “Vallahi ben **ما أتأبق**”; yani: inkâr etmem. Ve denilir: “Ey falancanın oğlu”; o da der ki: “Ben ondan **ما أتأبق**”; yani: onu inkâr etmem.

Ve kendisine istidrâk olunanlardandır: **تابقت الناقة**: sütünü hapsetti. Ve **الأبق**, muharrake: kenevir ipi; Sa‘leb dedi: o ketendir.
