# أبن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%A8%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أبن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ابن

أَبَنَهُ
1 أَبَنَهُ ذ , aor. اَبُنَ and اَبِنَ , inf. n. أَبْنٌ, He made him an object of imputation, or suspected him: and he found fault with him, or blamed him: (M:) or he cast a foul, or an evil, imputation upon him. (IAar, T.) You say, أَبَنَهُ بِشَىْءٍ, (S, K,) or بِشَّرٍ (as in one copy of the S,) or بِخَيْرٍوَشَّرٍ, (Lh, M,) aor. as above, (Lh, S, M, K,) and so the inf. n., (Lh, M,) He made him an object of imputation, or suspected him, (Lh, S, M, K,) of a thing, (S, K,) or of evil, (S, accord. to one copy,) or of good, and evil: (Lh, M:) and ↓ أبّنهُ signifies the same. (M.) And بِخَيْرٍ ↓ فُلَانٌ يُؤَبَّنُ, or بِشَّرٍ, Such a one is made an object of imputation, or suspected, of good, or of evil: (AA, * Lh, T [as in the TT; but perhaps يُؤَبَّنُ is a mistranscription for يُؤْبَنُ; for it is immediately added, فَهُوَ مَأْبُونٌ:]) when, however, you say يؤبن [i. e. يُؤْبَنُ or ↓ يُؤَبَّنٌ] alone, it relates to evil only. (AA, T. [But see 2.]) And فُلَانٌ يَؤَبَنُ بِكَذَا, or ↓ يُؤَبَّنُ, Such a one is evil spoken of by the imputation of such a thing. (S, accord. to different copies.) And it is said respecting the assembly of the Prophet, فِيهِ الحُرَمُ, ↓ لَا تُؤَبَّنُ, (T, and so in a copy of the S,) or لا تُؤْبَنُ, (so in some copies of the S,) i. e. Women (T) shall not be mentioned in an evil manner therein: (T, S:) or shall not have evil imputations cast upon them, nor be found fault with, nor shall that which is foul be said of them, nor that which ought not, of things whereof one should be ashamed. (IAar, T.) ― -b2- Also, and ↓ أبّنهُ, (M, K,) inf. n. تَأْبِينٌ, (K,) He found fault with him, or blamed him, to his face; (M, K;) and he upbraided him, or reproached him. (M.)

أبّن الشَّىْءَ
2 أبّن الشَّىْءَ ذ , (AZ, S,) inf. n. تَأْبِينٌ, (K,) He watched, or observed, the thing; or he expected it, or waited for it. (AZ, S, K.) ― -b2- أبّن الأَثَرَ, (M,) inf. n. as above, (As, T, S, K,) He followed the traces, or footprints, or footsteps, (As, T, S, M, K,) of a thing; (As, S, K;) as also ↓ تأبّن. (K.) And hence the next signification. (As, T.) -A2- أبّن الرَّجُلَ, (S, M,) inf. n. as above, (Sh, T, S, K,) He praised the man, or spoke well of him, (Sh, Th, T, S, M, K,) after his death, (Th, S, M, K,) or in death and in life, (Sh, T,) used in poetry to signify praise of the living; (M;) and wept for him: (S:) he praised him; and enumerated, or recounted, his good qualities or actions: you say, لَمْ يَزَلَ يُقَرِّظُ أَحْيَاكُمْ وَيُؤَبِّنُ مَوْتَاكُمْ [He ceased not to eulogize your living and to praise your dead]: (Z, TA:) for he who praises the dead traces his [good] deeds. (As, T.) ― -b2- See also 1, in six places.

5 تَاَبَّنَ see 2.

اِبْنٌ
اِبْنٌ أبان أبن أبنن ابن بان بنى ٱبن آب : see art. بني.

أُبْنَةٌ
أُبْنَةٌ ذ A knot in wood, or in a branch; (S, M, K;) or in a staff, or stick; (T;) and in a bow, (TA,) [i. e.] the place of the shooting forth of a branch in a bow, (M,) which is a fault therein; (TA;) and in a rope, or cord: (M in art. اثل:) pl. أُبَنٌ. (T, S.) ― -b2- Hence, (M,) (tropical:) A fault, defect, or blemish, (T, M, K, TA,) in one's grounds of pretension to respect, (T, TA,) and in speech, or language. (M, TA.) ― -b3- (assumed tropical:) Particularly The enormity that is committed with one who is termed مَأْبُون. (TA.) ― -b4- And (tropical:) Rancour, malevolence, malice, or spite: (K, TA:) and enmity: pl. as above. (TA.) You say, بَيْنَهُمْ أُبَنٌ (tropical:) (S, TA) Between them are enmities. (S.) ― -b5- Also The [part called] غَلْصَمَة [meaning the epiglottis] of a camel. (M, K.)

اِبْنَةٌ
اِبْنَةٌ أبان أبن أبنه أبننه ابنه ابنة بنى ٱبن ٱبنه ٱبنة آب : see art. بنى

اِبَّانٌ
اِبَّانٌ أبان اـبان ابان The time of a thing; (T, S, M, K, and Msb in art. اب;) the season of a thing; (Msb in that art.;) the time of the preparing, or making ready, of a thing; (Mgh in that art.;) as, for instance, of fruit, (S, Mgh, Msb,) of the fresh ripe dates, and of the gathering of fruits, and of heat or cold: (T.:) or the first of a thing. (M, K.) You say, أَخَذَ الشَّىْءَ بِاِبَّانِهِ He took the thing in its time: or in, or with, the first thereof. (M.) The ن is radical, so that it is of the measure فِعَّالٌ; or, as some say, augmentative, so that it is of the measure فِعْلَانٌ. (TA.) [See art. اب.]

مُؤَبَّنٌ
مُؤَبَّنٌ ذ occurs as meaning Dead, or dying; i. e., [properly,] wept for. (S.) [See 2.]

مُؤَبِّنٌ
مُؤَبِّنٌ ذ A praiser of the dead; because he traces his [good] deeds. (As, T.)

مَأْبُونٌ
مَأْبُونٌ ذ Made an object of imputation, or suspected, of evil: thus when used alone: otherwise you add بِخَيْرٍ [of good], and بِشَّرٍ [of evil]. (M, K.) ― -b2- Hence, [A catamite;] one with whom enormous wickedness is committed; (TA;) i. q. مُخَنَّثٌ. (Idem, voce دُعْبُوثٌ.) ― -b3- Also One who is imprisoned; because suspected of a foul fault, or crime. (T.)

ابنس
ابنس ابنس , accord. to the Msb; or بنس, accord. to the TA.

آبِنُوسٌ
آبِنُوسٌ آبنوس , with medd to the ا and kesr to the ب, (TA,) or with damm to the ب, [i. e. آبُنُوسٌ, and by some written آبَنُوسٌ,] or with the بquiescent, [i. e. أَبْنُوسٌ,] and without و, [app. أَبْنُسٌ,] (Msb,) [Ebony;] a thing well known, which is brought from India: an arabicized word: (Msb [in which is added the proper Arabic appellation; but the word in my copy of that work is imperfectly written; app. جعفر; which, however, does not seem to be the word intended:]) some say that it is the same as سَاسَم: others, that it is different therefrom: and respecting the measure of the word, authors differ. (TA.)

### Türkçe

**أَبَنَهُ**
1 **أَبَنَهُ** ذ , muzâri‘i **اَبُنَ** ve **اَبِنَ** , mastarı **أَبْنٌ**, Ona isnat (töhmet) konusu yaptı, yahut ondan şüphelendi: ve onda kusur buldu, yahut onu kınadı: (M:) yahut ona çirkin, yahut kötü bir isnat attı. (IAar, T.) Şöyle dersin: **أَبَنَهُ بِشَىْءٍ**, (S, K,) yahut **بِشَّرٍ** (S’nin bir nüshasında olduğu üzere,) yahut **بِخَيْرٍوَشَّرٍ**, (Lh, M,) muzâri‘i yukarıdaki gibi, (Lh, S, M, K,) mastar da böyledir, (Lh, M,) Onu bir şey hakkında, (S, K,) yahut kötülük hakkında, (S, bir nüshaya göre,) yahut hayır ve kötülük hakkında, (Lh, M:) isnat (töhmet) konusu yaptı, yahut ondan şüphelendi. ve ↓ **أبّنهُ** aynı mânaya gelir. (M.) Ve **بِخَيْرٍ** ↓ **فُلَانٌ يُؤَبَّنُ**, yahut **بِشَّرٍ**, Filân kimse hayır hakkında yahut kötülük hakkında isnat (töhmet) konusu yapılır, yahut ondan şüphelenilir: (AA, * Lh, T [TT’de olduğu üzere; fakat belki **يُؤَبَّنُ** , **يُؤْبَنُ** için bir yanlış yazımdır; zira hemen ardından **فَهُوَ مَأْبُونٌ** ilâve edilmiştir:]) ancak sen **يؤبن** [yani **يُؤْبَنُ** yahut ↓ **يُؤَبَّنٌ**] tek başına dediğinde, bu yalnız kötülüğe ilişkindir. (AA, T. [Fakat 2’ye bak.]) Ve **فُلَانٌ يَؤَبَنُ بِكَذَا**, yahut ↓ **يُؤَبَّنُ**, Filân kimse şöyle bir şeyin isnadıyla kötü anılır. (S, farklı nüshalara göre.) Ve Peygamber’in meclisi hakkında, **فِيهِ الحُرَمُ**, ↓ **لَا تُؤَبَّنُ**, (T, ve S’nin bir nüshasında da böyledir,) yahut **لا تُؤْبَنُ**, (S’nin bazı nüshalarında böyledir,) yani orada kadınlar (T) kötü bir tarzda anılmayacaktır: (T, S:) yahut onlara kötü isnatlar atılmayacak, onlarda kusur bulunmayacak, onlar hakkında çirkin olan söylenmeyecek, ne de utanılacak şeylerden, söylenmemesi gereken söylenecektir. (IAar, T.) ― -b2- Ayrıca, ve ↓ **أبّنهُ**, (M, K,) mastarı **تَأْبِينٌ**, (K,) Onu yüzüne karşı kusurlu buldu, yahut kınadı; (M, K;) ve onu ayıpladı, yahut azarladı. (M.)

**أبّن الشَّىْءَ**
2 **أبّن الشَّىْءَ** ذ , (AZ, S,) mastarı **تَأْبِينٌ**, (K,) Şeyi gözetledi, yahut gözledi; yahut onu bekledi, yahut onu gözledi (gelmesini bekledi). (AZ, S, K.) ― -b2- **أبّن الأَثَرَ**, (M,) mastarı yukarıdaki gibi, (As, T, S, K,) Bir şeyin izlerini, yahut ayak izlerini, yahut adımlarını, (As, T, S, M, K,) takip etti; (As, S, K;) bunun gibi ↓ **تأبّن** de. (K.) Ve buradan sonraki mânâ. (As, T.) -A2- **أبّن الرَّجُلَ**, (S, M,) mastarı yukarıdaki gibi, (Sh, T, S, K,) Adamı övdü, yahut onun hakkında iyi konuştu, (Sh, Th, T, S, M, K,) ölümünden sonra, (Th, S, M, K,) yahut ölümde ve hayatta, (Sh, T,) şiirde diri olanı övmek mânâsında kullanılır; (M;) ve onun için ağladı: (S:) onu övdü; ve onun iyi vasıflarını yahut fiillerini saydı, yahut anlattı: şöyle dersin: **لَمْ يَزَلَ يُقَرِّظُ أَحْيَاكُمْ وَيُؤَبِّنُ مَوْتَاكُمْ** [Sizin dirilerinizi övmeyi ve ölülerinizi methetmeyi sürdürdü]: (Z, TA:) çünkü ölüyü öven, onun [iyi] fiillerinin izini sürer. (As, T.) ― -b2- 1’e de bak, altı yerde.

5 **تَاَبَّنَ** 2’ye bak.

**اِبْنٌ**
**اِبْنٌ** **أبان** **أبن** **أبنن** **ابن** **بان** **بنى** **ٱبن** **آب** : **بني** maddesine bak.

**أُبْنَةٌ**
**أُبْنَةٌ** ذ Ağaçta yahut bir dalda bir budak; (S, M, K;) yahut bir değnekte, yahut çubukta; (T;) ve bir yayda, (TA,) [yani] bir yayda bir dalın fışkırdığı yer, (M,) ki bu, onda bir kusurdur; (TA;) ve bir ipte, yahut kordonda: (M, اثل maddesinde:) çoğulu **أُبَنٌ**. (T, S.) ― -b2- Buradan, (M,) (mecaz:) Bir kimsenin saygı iddiasının dayanaklarında, (T, TA,) ve sözde, yahut dilde bir kusur, eksiklik, yahut ayıp. (M, TA.) ― -b3- (varsayılan mecaz:) Özellikle **مَأْبُون** diye adlandırılan kimseyle işlenen büyük çirkin fiil. (TA.) ― -b4- Ve (mecaz:) Kin, kötü niyet, fesat, yahut garez: (K, TA:) ve düşmanlık: çoğulu yukarıdaki gibi. (TA.) Şöyle dersin: **بَيْنَهُمْ أُبَنٌ** (mecaz:) (S, TA) Aralarında düşmanlıklar vardır. (S.) ― -b5- Ayrıca Bir devenin **غَلْصَمَة** [gırtlak kapağı mânâsında epiglot] denilen kısmı. (M, K.)

**اِبْنَةٌ**
**اِبْنَةٌ** **أبان** **أبن** **أبنه** **أبننه** **ابنه** **ابنة** **بنى** **ٱبن** **ٱبنه** **ٱبنة** **آب** : **بنى** maddesine bak.

**اِبَّانٌ**
**اِبَّانٌ** **أبان** **اـبان** **ابان** Bir şeyin vakti; (T, S, M, K, ve Msb, **اب** maddesinde;) bir şeyin mevsimi; (Msb, o maddede;) bir şeyin hazırlanmasının, yahut hazır edilmesinin vakti; (Mgh, o maddede;) meselâ meyvenin, (S, Mgh, Msb,) taze olgun hurmaların ve meyvelerin toplanmasının, ve sıcağın yahut soğuğun: (T.:) yahut bir şeyin ilki. (M, K.) Şöyle dersin: **أَخَذَ الشَّىْءَ بِاِبَّانِهِ** Şeyi vaktinde aldı: yahut onun ilkinde, yahut onun ilkiyle aldı. (M.) **النون** aslîdir; böylece vezni **فِعَّالٌ**’dır; yahut bazılarına göre ziyadedir; böylece vezni **فِعْلَانٌ**’dır. (TA.) [**اب** maddesine bak.]

**مُؤَبَّنٌ**
**مُؤَبَّنٌ** ذ Ölü, yahut ölmekte olan mânâsında vârid olur; yani [aslında] kendisi için ağlanan. (S.) [2’ye bak.]

**مُؤَبِّنٌ**
**مُؤَبِّنٌ** ذ Ölüleri öven; çünkü onun [iyi] fiillerinin izini sürer. (As, T.)

**مَأْبُونٌ**
**مَأْبُونٌ** ذ Kötülük hakkında isnat (töhmet) konusu yapılmış, yahut ondan şüphelenilmiş: tek başına kullanıldığında böyledir: aksi hâlde **بِخَيْرٍ** [hayır hakkında] ve **بِشَّرٍ** [kötülük hakkında] eklersin. (M, K.) ― -b2- Buradan, [Bir oğlancı;] kendisiyle büyük çirkin fiil işlenen kimse; (TA;) **مُخَنَّثٌ** ile eş mânâlıdır. (Idem, **دُعْبُوثٌ** maddesinde.) ― -b3- Ayrıca Hapsedilmiş kimse; çünkü çirkin bir kusurdan, yahut suçtan şüphelenilmiştir. (T.)

**ابنس**
**ابنس** **ابنس** , Msb’ye göre; yahut **بنس**, TA’ya göre.

**آبِنُوسٌ**
**آبِنُوسٌ** **آبنوس** , **ا** üzerine medd ve **ب** üzerine kesre ile, (TA,) yahut **ب** üzerine damme ile, [yani **آبُنُوسٌ**, ve bazılarınca **آبَنُوسٌ** yazılır,] yahut **ب** sâkin olarak, [yani **أَبْنُوسٌ**,] ve **و** olmaksızın, [görünüşe göre **أَبْنُسٌ**,] (Msb,) [Abanoz;] Hindistan’dan getirilen, bilinen bir şey: Arapçalaştırılmış bir kelimedir: (Msb [orada uygun Arapça ad da ilâve edilmiştir; fakat bende bulunan nüshada kelime eksik yazılmıştır; görünüşe göre **جعفر**; ancak bu, kastedilen kelime gibi görünmez:]) bazıları onun **سَاسَم** ile aynı olduğunu söyler: diğerleri, ondan farklı olduğunu: ve kelimenin vezni hakkında müellifler ihtilâf eder. (TA.)
