# أبي — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%8A/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%A8%D9%8A/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أبي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%8A.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: أبي

* أ ب ا * * الإباءُ * بالكسر والمد مصدر قولك أبى يأبى بالفتح فيهما مع خلوه من حروف الحلق وهو شاذ أي امتنع فهو * آبٍ * و * أبِيٌّ * و * أبَيَانُ * بفتح الباء و * تأبّى * عليه امتنع وقولهم في تحية الملوك في الجاهلية * أبَيتَ * اللعن أي أبيت أن تأتي من الأمور ما تلعن عليه و * الأبُ * أصله * أبَوٌ * بفتح الباء لأن جمعه * آباءٌ * مثل قفا وأقفاء ورحا وأرحاء فالذاهب منه واوٌ لأنك تقول في التثنية * أبَوَانِ * وبعض العرب يقول * أبَانِ * على النقص وفي الإفاضة * أبَيْك * وإذا جمعته بالواو والنون قلت * أبُون * وكذا أخُون وحَمُون وهَنُون قال الشاعر % بكين وفديننا بالأبينا % وعلى هذا قرأ بعضهم ﴿وإله أبيك إبراهيم وإسمعيل وإسحاق﴾ يريد جمع * أبٍ * أي * ابِينَكَ * فحذف النون للإضافة و * الأبَوانِ * الأب والأم و * الأبُوّةُ * مصدر الأب كالعمومة والخؤولة وقولهم يا أبت افعل وجعلوا تاء التأنيث عوضا عن ياء الإضافة ويقال * يا أبتِ * و * يا أبتَ * لغتان فمن فتح أراد الندبة فحذف ويقولون لا * أبَ * لك ولا * أبَا * لك وهو مدح وربما قالوا لا * أباكَ * لأن اللام كالمقحمة

### Türkçe

* أ ب ا * * **الإباءُ** * kesre ile ve mimli **مصدر**; senin “**أبى** **يأبى**” (ikisi de fetha ile) sözünün **مصدر**’ıdır; onda boğaz harflerinden bir şey bulunmamasıyla beraber; ve o şâzdır. Yani: imtina etti; artık o **آبٍ** ve **أبِيٌّ** ve **أبَيَانُ** (bâ’nın fethasıyla)dır. Ve **تأبّى** ona karşı: imtina etti. Ve onların câhiliyede kralların selâmlamasında sözleri: **أبَيتَ** **اللعن**; yani, kendisine lânet edileceğin işlerden gelmeyi imtina ettin. Ve **الأبُ**’un aslı **أبَوٌ**’dur (bâ’nın fethasıyla); çünkü onun cemi **آباءٌ**’dır; “**قفا** ve **أقفاء**” ve “**رحا** ve **أرحاء**” gibi. Artık ondan giden vâv’dır; çünkü sen tesniyede **أبَوَانِ** dersin. Ve Arapların bazısı noksan üzere **أبَانِ** der. Ve ifâzada: **أبَيْك**. Ve onu vâv ve nûn ile cem ettiğinde **أبُون** dersin; ve yine **أخُون** ve **حَمُون** ve **هَنُون**. Şair dedi ki:
% بكين وفديننا بالأبينا %
Ve bunun üzerine bazısı ﴿وإله أبيك إبراهيم وإسمعيل وإسحاق﴾ okudu; **أبٍ**’in cemini, yani **ابِينَكَ**’yı kasteder; artık izâfet için nûn’u hazfetti. Ve **الأبَوانِ**: baba ve anne. Ve **الأبُوّةُ**: **الأب**’ın masdarıdır; **العمومة** ve **الخؤولة** gibi. Ve onların “يا أبت افعل” sözleri: te’nîs tâ’sını izâfet yâ’sından bedel kıldılar. Ve “**يا أبتِ**” ve “**يا أبتَ**” denir; iki lugattır. Artık kim fetha ile okursa nedbeyi murad etti; böylece hazfetti. Ve “لا **أبَ** لك” ve “لا **أبَا** لك” derler; ve o bir medihdir. Ve belki “لا **أباكَ**” dediler; çünkü lâm, sanki araya sokulmuş gibidir.
