# أتب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AA%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أتب

الإتب بالكسر، كذا في النسخ الكثيرة، وفي بعضها بلا ضبط، فيكون على مقتضى قاعدته بالفتح والمئتبة كمكنسة: برد أو ثوب يؤخذ ويشق في وسطه فتلبسه المرأة: أي تلقيه في عنقها من غير جيب ولا كمين، تثنية كم، وقال الجوهري: الإتب البقيرة، وسيأتي بيانها، والإتب: درع المرأة، وقيل: الإتب: ما قصر من الثياب فنصف الساق، أي بلغ إلى نصفه، أو هو النقبة، وهو سراويل بلا رجلين، أو هو قميص بلا كمين، كما قاله بعضهم، وفي حديث النخعي  أن جارية زنت فجلدها خمسين وعليها إتب لها وإزار  الإتب بالكسر: بردة تشق فتلبس من غير كمين ولا جيب، وعليه اقتصر جماهير أهل اللغة، وقيل: الإتب غير الإزار لا رباط له، كالتكة، وليس على خياطة السراويل، ولكنه قميص غير مخيط الجانبين، ج آتاب، على القياس في فعل، بالكسر، وإتاب بالكسر وأتوب بالضم كفلوس وآتب كأفلس، على القياس في فعل بالفتح.
 وأتب الثوب تأتيبا أي صير إتبا، قال كثير عزة:
  هضيم الحشا رؤد المطى بخترية                      جميل عليها الأتحمي المؤتـب وقد تأتب به وائتب أي لبسه، وأتبه به وأتبه إياه تأتيبا كلاهما: ألبسه إياه، أي الإتب فلبسه، وعن أبي زيد: أتبت الجارية تأتيبا إذا درعتها درعا، وائتتبت الجارية فهي مؤتتبة إذا لبست الإتب.
 وإتب الشعير بالكسر: قشره قال شيخنا ضبطه هنا بالكسر يدل على أن الأول مطلق بالفتح وإلا كان هو تكرارا، كما هو ظاهر.
 والتأتب: الاستعداد والتصلب أيضا، نقله الصغاني وعن أبي حنيفة: هو أن تجعل حمال القوس بالكسر، في صدرك وتخرج منكبيك منها فيصير القوس على منكبيك.
 ورجل مؤتب الظهر كمعظم: معوجه، نقله الصاغاني.

### Türkçe

**الإتب** kesre ile; çok nüshada böyle, bazılarında ise harekesizdir; o hâlde kaidesinin gereği üzere fetha ile olur. Ve **المئتبة** “**مكنسة**” gibi: bir **برد** yahut bir elbise; alınır ve ortasından yarılır da kadın onu giyer; yani onu, yaka ve iki kol olmaksızın boynuna atar; **كم**’in tesniyesidir. Cevherî dedi ki: **الإتب** **البقيرة**’dir; onun beyanı gelecektir. Ve **الإتب**: kadının zırhıdır. Ve denildi ki: **الإتب** elbiselerden kısa olan şeydir; baldırın yarısı; yani onun yarısına ulaştı. Yahut o **النقبة**’dir; o, iki paçası olmayan bir şalvardır. Yahut o, bazıların dediği gibi, iki kolu olmayan bir gömlektir. Ve **النخعي** hadîsinde: “Bir câriye zina etti; elli (değnek) ile dövdü; üzerinde ona ait bir **إتب** ve bir **إزار** vardı.” **الإتب** kesre ile: bir **بردة**; yarılır da iki kol ve yaka olmaksızın giyilir; dil ehlinin çoğunluğu bununla yetindi. Ve denildi ki: **الإتب** **الإزار**’dan başkadır; onun bağı yoktur; **التكة** gibi; ve şalvar dikişi üzere değildir; fakat o, iki yanı dikilmemiş bir gömlektir. Çoğulu **آتاب**; “**فعل**”de, kesre ile, kıyasa göredir. Ve **إتاب** kesre ile ve **أتوب** damme ile “**فلوس**” gibi; ve **آتب** “**أفلس**” gibi; “**فعل**”de fetha ile kıyasa göredir.

Ve **أتب** elbiseyi **تأتيبا**: yani onu **إتبا** kıldı. **كثير عزة** dedi ki:
  “İçi çökmüş karınlı; yürüyüşü ağır; salınarak yürüyen;
  onun üzerinde güzel olan, **الأتحمي** **المؤتـب**.”
Ve onunla **تأتب** etti ve **ائتب** etti: yani onu giydi. Ve onunla onu **أتبه** etti ve onu ona **أتبه** etti **تأتيبا**: ikisi de; ona onu giydirdi; yani **الإتب**’i, böylece onu giydi. Ve Ebû Zeyd’den: “Câriyeyi **أتبت** ederim **تأتيبا**; ona bir zırh giydirdiğim zaman.” Ve câriye **ائتتبت** eder; o hâlde o **مؤتتبة**’dir; **الإتب**’i giydiği zaman.

Ve **إتب** arpanın, kesre ile: onun kabuğu. Şeyhimiz dedi ki: Burada onu kesre ile ضبط etmesi, ilkinin mutlak olarak fetha ile olduğuna delâlet eder; yoksa o, zâhir olduğu üzere, tekrar olurdu.

Ve **التأتب**: hazırlanma ve katılaşma da; bunu **الصغاني** nakletti. Ve Ebû Hanîfe’den: O, yay kayışını, kesre ile, göğsüne koymandır; ve iki omzunu ondan çıkarırsın da yay iki omzun üzerinde olur.

Ve sırtı **مؤتب** bir adam, “**معظم**” gibi: eğridir; bunu **الصاغاني** nakletti.
