# أتي — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AA%D9%8A/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أتي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AA%D9%8A.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: أتي

الإتْيانُ: المجيء. وقد أَتَيْتهُ أَتْياً وأَتَوْتهُ أَتْوَةً لغة فيه. وتقول: أَتَيْتُ الأمر من مَأْتاتِهِ، أي من مَأتاه، أي من وجهه الذي يُؤتَى منه. وتقول: آتَيْتُتُه على ذلك الأمر مواتاهَ، إذا وافقتَه وطاوعته. والعامَة تقول: واتَيْتُهُ. وآتاه إيتاء، أي أعطاه. وآتاهُ أيضاً، أي أتى به. ومنه قوله تعالى: "آتِنا غَداءَنا" أي ائْتنا به. وتَأتْى له الشيء، أي تَهيَّأ، وتأَتى له، أي تَرَفّقَ وأَتاهُ من وجهه قال الفرّاء: يقال جاء فلان يَتَأتَّى، أي يتعرّض لمعروفك. وأَتَّيْتُ للماء تَأتيَةً، تَأْتيّاً، أي سهَّلت سبيله ليخرج من موضع إلى موضع. والأَتِيُّ: الجدولُ يُؤتِّيهِ الرجلُ إلى أرضه يقال: جاءنا سيلٌ أَتيٌّ وأَتاويٌّ، إذا جاءك ولم يُصِبْك مطرَه. والأَتِيُّ أيضاً والأَتاويُّ: الغريبُ. واسْتَأتَتِ الناقةُ اسْتِئْتاءً مهموز، أي ضَبِعَتْ وأرادت الفحل. والميتاء والميداء ممدودان: آخر الغاية حيث ينتهي إليه جَرْيُ الخيل. والميتاء: الطريقُ العامرُ. ومجتمعُ الطريق أيضاً ميتاء وميداءُ. يقال: بَنى القومُ بيوتَهم على ميتاءٍ واحدٍ وميداءٍ واحدٍ. وداري بميتاء دارِ فلان وميداءِ دارِ فلانٍ، أي تِلقاءَ دارِهِ ومحاذيةً لها.

### Türkçe

**الإتْيانُ**: gelme. Ve onu **أَتَيْتهُ** **أَتْياً** (şeklinde) ve onu **أَتَوْتهُ** **أَتْوَةً** (şeklinde) de, onda bir dil (kullanımı)dır. Ve dersin ki: işi **أَتَيْتُ** (ona) onun **مَأْتاتِهِ**’inden, yani onun **مَأتاه**’ından, yani kendisinden gelinen yüzünden (tarafından) (yaptım). Ve dersin ki: o iş üzere ona **آتَيْتُتُه** onun **مواتاهَ**’ını; onu uygun bulduğun ve ona boyun eğdiğin zaman. Ve avam der ki: onu **واتَيْتُهُ**. Ve ona **آتاه** **إيتاء** (etti), yani ona verdi. Ve ona **آتاهُ** da (denir), yani onu onunla getirdi. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: “**آتِنا غَداءَنا**” yani onu bize getir. Ve ona şey **تَأتْى** (oldu), yani hazırlandı; ve ona **تأَتى** (oldu), yani yumuşak davrandı ve ona onun yüzünden geldi. El-Ferrâ dedi: denir: falan geldi **يَتَأتَّى**, yani senin iyiliğine maruz kalır (onu elde etmeye yönelir). Ve su için **أَتَّيْتُ** bir **تَأتيَةً** (ve) **تَأْتيّاً** (yaptım), yani onun yolunu kolaylaştırdım ki bir yerden bir yere çıksın. Ve **الأَتِيُّ**: adamın onu kendi toprağına **يُؤتِّيهِ** ettiği küçük ark; denir: bize bir sel geldi **أَتيٌّ** ve **أَتاويٌّ**, sana geldiği ve yağmurunu sana isabet ettirmediği zaman. Ve **الأَتِيُّ** da ve **الأَتاويُّ**: yabancı. Ve dişi deve **اسْتَأتَتِ** bir **اسْتِئْتاءً** (ile) — hemzeli — yani kızıştı ve erkeği istedi. Ve **الميتاء** ve **الميداء** uzatılmış ikisidir: son hedef; atların koşusu ona vardığı yer. Ve **الميتاء**: mamur yol. Ve yolun birleşme yeri de **ميتاء** ve **ميداءُ**. Denir: kavim evlerini bir **ميتاءٍ** üzerine ve bir **ميداءٍ** üzerine bina etti. Ve benim evim, falanın evinin **ميتاء**’sındadır ve falanın evinin **ميداءِ**’sındadır; yani onun evinin karşısında ve ona hizasında.
