# أجأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AC%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أجأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أجأ

أَجَأ على فَعَلٍ بالتحريك: جبلٌ لطيِّىءٍ يذكَّر ويؤَنَّث. وهنالك ثلاثةُ أَجبُل: أَجَأ وسَلْمَى والعَوْجَاءُ. وذلك أن أَجَأً اسمُ رجُل تعشَّق سَلْمَى وجمعَتْهما العَوْجاءُ، فهرب أَجأ بسَلمى وذهبَت معهما العوجاءُ، فتبِعهم بعلُ سلمى، فأَدركهم وقتلهم، وصلبَ أَجأً على أَحدِ الأَجْبُلِ، فسمِّيَ أَجأً، وصلب سلمى على الجبل الآخرِ، فسمِّيَ بها، وصلب العوجاءَ على الثالث، فسمِّيَ باسمها. قال: إِذا أَجَأ تَلفَّعتْ بشِعافِها * عليَّ، وأَمْستْ، بالعماءِ، مُكلَّله وأَصْبَحَتِ العَوْجاءُ يَهتَزُّ جِيدُها، * كَجِيدِ عَرُوسٍ أَصْبَحَتْ مُتَبَذِّلَه \<ص:24>
 وقول أَبي النَّجم:
قدْ حيَّرَتْهُ جِنُّ سَلْمى وأَجا
أَراد وأَجأ فخفَّف تخفيفاً قياسيّاً، وعامَلَ اللفظ كما أَجاز الخليل رأْساً مع ناس، على غير التخفيف البدَلي، ولكن على معاملة اللفظ، واللفظُ كثيراً ما يراعَى في صناعة العربية. أَلا تَرى أَن موضوعَ ما لا ينصرف على ذلك، وهو عند الأَخفَش على البدل. فأَما قوله: مِثْل خَناذِيذِ أَجا وصخْرِه
فإِنه أَبدل الهمزةَ فقلبها حرف علَّة للضرورة، والخَناذِيذُ رؤُوس الجبال: أَي إِبل مثل قِطع هذا الجبل. الجوهري: أَجأ وسلمى جبلان لطيىءٍ يُنْسب إليهما الأَجئِيّون مثل الأَجعِيُّون. ابن الأَعرابي: أَجَأَ إِذا فَرَّ.

### Türkçe

**أَجَأ** “فَعَل” vezninde, harekeli olarak: طيِّىء kabilesine ait bir dağdır; müzekker de yapılır, müennes de yapılır. Orada üç dağ vardır: **أَجَأ** ve **سَلْمَى** ve **العَوْجَاءُ**.

Bu, **أَجَأ**’nın **سَلْمَى**’ya âşık olan bir adamın adı olması sebebiyledir; **العَوْجَاءُ** ikisini bir araya getirdi; derken **أَجأ** **سَلمى** ile kaçtı ve **العوجاءُ** da ikisiyle birlikte gitti; **سلمى**’nın kocası onları takip etti; onlara yetişti ve onları öldürdü; **أَجأ**’yı dağlardan birinin üzerine astı; böylece ona **أَجأ** adı verildi; **سلمى**’yı öteki dağın üzerine astı; böylece onunla adlandırıldı; **العوجاءَ**’yı üçüncünün üzerine astı; böylece onun adıyla adlandırıldı. Dedi ki:

إِذا **أَجَأ** تَلفَّعتْ بشِعافِها * عليَّ، وأَمْستْ، بالعماءِ، مُكلَّله
وأَصْبَحَتِ **العَوْجاءُ** يَهتَزُّ جِيدُها، * كَجِيدِ عَرُوسٍ أَصْبَحَتْ مُتَبَذِّلَه

\<ص:24>
Ve Ebû’n-Necm’in sözü:

قدْ حيَّرَتْهُ جِنُّ **سَلْمى** وأَجا

**وأَجأ**’yı kastetti; sonra قياسي bir hafifletmeyle hafifletti; ve lafızla, Halîl’in **رأْساً**’ı insanlar ile, بدلî hafifletme olmaksızın, fakat lafzı muamele etmek üzere câiz kıldığı gibi muamele etti; ve lafız, Arapça sanatında çoğu kez gözetilir. Görmüyor musun ki, sarf olunmayanın konuluşu bunun üzerinedir; o ise Ahfeş’e göre بدل üzerinedir. Ama onun sözüne gelince:

مِثْل خَناذِيذِ **أَجا** وصخْرِه

Şüphesiz o, hemzeyi ibdâl etti; zaruret için onu bir illet harfine çevirdi; **الخَناذِيذُ** dağların başlarıdır: yani bu dağın parçaları gibi develer. Cevherî: **أَجأ** ve **سلمى** طيىء’e ait iki dağdır; onlara nispetle **الأَجئِيّون** nispet edilir; **الأَجعِيُّون** gibi.

İbnü’l-A‘râbî: **أَجَأَ**: kaçtığı zaman.
