# أجص (أ-ج-ص) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B5
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AC%D8%B5

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: أ - ج - ص
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: اجص

## Sözlükler (5)

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B5/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الهمزة والجيم وما يثلثهما)
(أجح) الهمزة والجيم والحاء فرعٌ ليس بأصل، وذلك أنّ الهمزة فيه مبدلةٌ من واو، فالأَُِجاح: *السّتر، وأصله وَُِجَاح. وقد ذُكر في الواو.
(أجد) الهمزة والجيم والدال أصل واحد، وهو الشيء المعقود، وذلك أن الإجَاد الطّاقُ الذي يُعقَد في البِناء، ولذلك قيل ناقةٌ أُجُدٌ. قال النابغة:
فَعَدِّ عَمّا تَرَى إذْ لا ارتِجاعَ لـه *** وانْمِ القُتُودَ على عَيرانةٍ أُجُدِ
ويقال هي مُؤْجَدة القَرَى. قال طَرَفة:
صُهَابِيَّةُ العُثْنُونِ مُؤْجَدَةُ القَرَى *** بَعِيدةُ وَخْدِ الرِّجْلِ مَوّارَةُ اليَدِ
وقيل هي التي تكون فَقارُها عظماً واحداً بلا مَفْصِل، وهذا ممّا أجمع عليه أهل اللغة، أعني القياسَ الذي ذكرتُه.
(أجر) الهمزة والجيم والراء أصلان يمكن الجمعُ بينهما بالمعنى، فالأول الكِراء على العمل، والثاني جَبْر العظم الكَسِير. فأمّا الكِراء فالأجر والأُجْرة. وكان الخليل يقول: الأجْر جزاء العمل، والفعل أجَرَ يَأجُرُ أَجْرا، والمفعول مأجور. والأجير: المستأجَر. والأَُِجَارة ما أعطيتَ مِنْ أجرٍ في عمل وقال غيره: ومن ذلك مَهر المرأة، قال الله تعالى: ﴿فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ﴾ [النساء 24، الطلاق 6]. وأمَّا جَبْر العظم فيقال منه أُجِرَتْ يدُه. وناسٌ يقولون أَجَرَتْ يَدُه([1]). فهذان الأصلان والمعنى الجامع بينهما أنّ أُجْرَة العامِل كأنَّها شيءٌ يُجْبر به حالُه فيما لحِقه من كَدٍّ فيما عمله. فأمّا الإجّار فلغةٌ شاميّة، وربّما تكلّم بها الحجازيُّون. فيروى أنّ رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم قال: "مَن باتَ على إجّارٍ ليس عليه ما يردُّ قدمَيْهِ فقد برِئَتْ منه الذِّمَّة". وإنّما لم نذكُرْها في قياسِ الباب لِمَا قلْناه أنّها ليست من كلام البادية. وناسٌ يقولون إنجْار([2])، وذلك مما يُضعِف أمْرَها. فإنْ قال قائلٌ: فكيف هذا، وقد تكلّم بها رسول الله صلى الله عليه وآله؟ قيل له ذلك كقوله صلى الله عليه وآله وسلم: "قومُوا فقد صَنَع جابرٌ لكم سُوراً" وسُورٌ فارسيّة، وهو العُرْس([3]). فإن رأيتَها في شِعرٍ فسبيلُها ما قد ذكرناه. وقد أنشد أبو بكر بن دريد:
* كالحبَشِ الصَّفِّ على الإجّارِ([4]) *
شبّه أعناق الخيلِ بحبَشٍ صَفٍّ على إجّارٍ يُشْرِفُون.
(أجص) الهمزة والجيم والصاد ليست أصلاً، لأنَّه لم يجئْ عليها إلاّ الإجّاص. ويقال إنّه ليس عربيّاً، وذلك أن الجيم تقلّ مع الصاد.
(أجل) اعلم أنّ الهمزة والجيم واللام يدلُّ على خمس كلماتٍ متباينة، لا يكادُ يمكنُ حْملُ واحدةٍ على واحدة من جهة القياس، فكلُّ واحدةٍ أصلٌ في نفسها. ورَبُّكَ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ. فالأَجَل غاية الوقت في مَحَلِّ الدَّين وغيره. وقد صرّفه الخليلُ فقال أَجِل هذا الشّيءُ وهو يَأْجَلُ، والاسم الآجِل نقيض العاجل والأجيل المُرْجأ، أي المؤخَّر إلى وقتٍ. قال:
* وغايةُ الأَجِيلِ مَهْوَاةُ الرّدَى([5]) *
وقولهم "أجَلْ" في الجواب، هو من هذا الباب، كأنّه يريد انتهى وبلغ الغاية. والإجْلُ: القطيع من بقر الوحش، والجمع آجال. وقد تأجّل الصُِّوار: صار قَطِيعاً. والأجْلُ مصدر أجَلَ عليهم شَرّاً، أي جناه وبَحَثَه([6]). قال خوّات بن جُبَير([7]):
وأهلِ خِباءٍ صَالحٍ ذاتُ بَيْنِهم *** قد احتَرَبُوا في عَاجلٍ أنا آجلُه
أي جانيه. والإجْل: وَجَع في العنق، وحكي عن أبي الجرَّاح: "بي إجْلٌ فأجِّلُوني" أي داووني منه. والمأْجَلُ: شبه حوضٍ واسع يؤجَّل فيه ماءُ البئر أو القناة أيّاماً ثم يُفَجَّر في الزّرع، والجمع مآجلِ. ويقولون: أجِّلْ لنخلتك، أي اجعل لها مثلَ الحوض. فهذه هي الأصول. وبقيت كلمتان إحداهما من باب الإبدال، وهو قولهم: أجَلُوا مالَهُم يأجِلونه أجْلاً أي حبَسوه، والأصل في ذلك الزاء "أزَلُوه". ويمكن أن يكون اشتقاقُ هذا ومأجَِل الماء واحداً، لأن الماء يُحبَس فيه. والأُخرى قولهم: من أجْلِ ذلك فعلتُ كذا، وهو محمول على أجَلْت الشيء أي جنيته، فمعناه [من] أَنْ أُجِلَ كذا فَعلتُ، أي من أن جُني. فأما أَجَلَى على فَعَلَى فمكان. والأماكن أكثرها موضوعة الأسماء، غير مَقِيسة. قال:
حَلَّتْ سُليمى جانبَ الجَريبِ([8]) *** بِأَجَلَى مَحَلَّةِ الغَرِيبِ

(أجم) الهمزة والجيم والميم لا يخلو من التجمُّع والشدَّة. فأما التجمُّع فالأَجَمَة، وهي مَنْبِت الشجر المتجمِّع كالغيضة([9])، والجمع الآجام. وكذلك الأُجُم وهو الحِصْن. ومثلهُ أُطُم وآطام. وفي الحديث: "حتى توارَتْ بآجامِ المدينة". وقال امرؤ القيس:
وتَيْماءَ لم يَتْرُكْ بها جِذْعَ نخلةٍ *** ولا أُجُماً إلا مَشِيداً بجَنْدَلِ([10])
وذلك متجمّع البُنيان والأهل.
وأما الشدّة فقولهم: تأجّم الحَرُّ، اشتدّ. ومنه أجَمْت الطعام مَلِلْته. ذلك أمرٌ يشتدُّ على الإنسان.
(أجن) الهمزة والجيم والنون كلمةٌ واحدة. وأجَنَ الماءُ يَأْجُنُ ويَأجِنُ إذا تغيّر، وهي الفصيحة. وربما قالوا أجِنَ يَأْجَنُ، وهو أَجُونٌ([11]). قال:
* كضِفْدِعِ ماءٍ أَجونٍ يَنِقّ *
فأما المِئجنة خشبة القَصَّار فقد ذكرت في الواو. والإجّانُ كلامٌ لا يكاد أهل اللّغة يحقُّونه([12]).
(أجأ) جبل لِطَيّ. وقد قلنا إنّ الأماكنَ لا تكاد تنقاس أسماؤُها([13]). وقال شاعرٌ في أجأ:
ومن أَجَأٍ حَوْلي رِعانٌ كأنَّها	 *** قنابِلُ خيلٍ من كُميتٍ ومن وَرْدِ([14])
ـ

##### Türkçe

(باب **الهمزة** و**الجيم** وما يثلثهما)
(**أجح**) **الهمزة** ve**الجيم** ve**الحاء** bir fer‘dir, asıl değildir; bu da şundandır ki **الهمزة** onda **واو**’dan بدل edilmiştir; öyleyse **الأَُِجاح**: *örtü*; aslı **وَُِجَاح**’tır. **الواو**’da zikredilmiştir.
(**أجد**) **الهمزة** ve**الجيم** ve**الدال** tek bir asıldır; o da bağlanmış şeydir; bu da şundandır ki **الإجَاد** binada bağlanan kemer/طاق’tır; bundan dolayı **ناقةٌ أُجُدٌ** denilmiştir. **النابغة** dedi:
فَعَدِّ عَمّا تَرَى إذْ لا ارتِجاعَ لـه *** وانْمِ القُتُودَ على عَيرانةٍ أُجُدِ
Ve denilir: o, **مُؤْجَدة القَرَى**’dır. **طَرَفة** dedi:
صُهَابِيَّةُ العُثْنُونِ مُؤْجَدَةُ القَرَى *** بَعِيدةُ وَخْدِ الرِّجْلِ مَوّارَةُ اليَدِ
Ve denildi: o, omurları eklemsiz tek bir kemik olan (deve)dir; bu, dil ehlinin üzerinde icmâ ettiği şeydendir; yani zikrettiğim kıyası kastediyorum.
(**أجر**) **الهمزة** ve**الجيم** ve**الراء** iki asıldır; mana ile ikisi arasında cem‘ mümkün olur: birincisi iş üzerine kira/ücret, ikincisi kırık kemiği cebr etmektir. İş üzerine kira ise **الأجر** ve**الأُجْرة**’dir. **الخليل** şöyle derdi: **الأجْر** işin karşılığıdır; fiil **أجَرَ** **يَأجُرُ** **أَجْرا**; mef‘ûl **مأجور**’dur. **الأجير**: kiralanan (işçi)dir. **الأَُِجَارة**: bir işte ücret olarak verdiğin şeydir. Başkası dedi: bundan (bir şey) de kadının mehri; Allah Teâlâ dedi: ﴿فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ﴾ [النساء 24، الطلاق 6]. Kemiği cebr etmeye gelince, ondan **أُجِرَتْ** **يدُه** denilir. Bir topluluk **أَجَرَتْ** **يَدُه** der([1]). Şu hâlde bu iki asıl ve ikisi arasındaki toplayıcı mana şudur: işçinin **أُجْرَة**’si sanki, yaptığı işte kendisine erişen yorgunluktan dolayı hâlini onunla cebr ettiği bir şey gibidir. **الإجّار**’a gelince, o Şam lügatidir; bazen Hicazlılar da onunla konuşmuştur. Şöyle rivayet olunur ki Resûlullah صلى الله عليه وآله وسلم dedi: "مَن باتَ على إجّارٍ ليس عليه ما يردُّ قدمَيْهِ فقد برِئَتْ منه الذِّمَّة". Biz onu باب’ın kıyasına dâhil etmedik; söylediğimizden dolayı: o, bedevî sözünden değildir. Bir topluluk **إنجْار** der([2]); bu da onun işini zayıflatan şeydendir. Eğer bir söyleyen derse: bu nasıl olur, hâlbuki Resûlullah صلى الله عليه وآله onunla konuştu? Ona denilir: bu, onun صلى الله عليه وآله وسلم şu sözü gibidir: "قومُوا فقد صَنَع جابرٌ لكم سُوراً" ve**سُورٌ** Farsçadır; o da düğündür([3]). Onu bir şiirde görürsen, yolu zikrettiğimiz şeydir. Ebû Bekr b. Düreyd inşâd etti:
* كالحبَشِ الصَّفِّ على الإجّارِ([4]) *
Atların boyunlarını, **إجّار** üzerinde saf saf Habeşlilere benzetti; (onlar) yükselirler.
(**أجص**) **الهمزة** ve**الجيم** ve**الصاد** asıl değildir; çünkü onun üzerine ancak **الإجّاص** gelmiştir. Ve denilir ki o Arapça değildir; bu da şundandır ki **الجيم** **الصاد** ile az gelir.
(**أجل**) Bil ki **الهمزة** ve**الجيم** ve**اللام** birbirinden ayrı beş kelimeye delâlet eder; kıyas cihetinden birini birine حمل etmek neredeyse mümkün olmaz; her biri kendi nefsinde bir asıldır. Ve Rabbin dilediğini yapar. Öyleyse **الأَجَل** borç mahallinde ve başkasında vaktin sonudur. **الخليل** onu tasrîf etti de şöyle dedi: **أَجِل** bu şey, o **يَأْجَلُ**; isim **الآجِل** **العاجل**’in zıddıdır; **الأجيل** ertelenmiş, yani bir vakte te’hîr edilmiş olandır. Dedi:
* وغايةُ الأَجِيلِ مَهْوَاةُ الرّدَى([5]) *
Onların cevapta "أجَلْ" demeleri de bu babdandır; sanki “bitti ve gayeye ulaştı” demek ister. **الإجْلُ**: yaban sığırından sürüdür; cem‘i **آجال**. **الصُِّوار** **تأجّل** etti: sürü oldu. **الأجْلُ**: **أجَلَ** عليهم شَرّاً’nın masdarıdır; yani onu işledi ve araştırdı([6]). **خوّات بن جُبَير** dedi([7]):
وأهلِ خِباءٍ صَالحٍ ذاتُ بَيْنِهم *** قد احتَرَبُوا في عَاجلٍ أنا آجلُه
Yani onun işleyeni. **الإجْل**: boyunda ağrıdır. Ebû’l-Cerrâh’tan hikâye olundu: "بي إجْلٌ فأجِّلُوني" yani ondan beni tedavi edin. **المأْجَلُ**: kuyu veya kanal suyunun günlerce içinde tutulduğu, sonra ekine salındığı genişçe havuz benzeri şeydir; cem‘i **مآجلِ**. Ve derler: **أجِّلْ** hurmana; yani ona havuz gibi bir şey yap. İşte bunlar asıllardır. İki kelime kaldı: ikisinden biri ibdâl babındandır; onların " **أجَلُوا** مالَهُم **يأجِلونه** **أجْلاً** " sözüdür; yani onu hapsettiler; bunun aslı **الزاء**’dadır: " **أزَلُوه** ". Bununla suyun **مأجَِل**’inin اشتقاقı bir olabilir; çünkü su onun içinde hapsedilir. Diğeri onların "من **أجْلِ** ذلك فعلتُ كذا" sözüdür; **أجَلْت** الشيء yani onu işledim üzerine حمل edilmiştir; manası: [من] أن **أُجِلَ** كذا فَعلتُ, yani işlendiğinden dolayı. **أَجَلَى**’ya gelince **فَعَلَى** üzere, o bir mekândır. Mekânların çoğu isimleri vaz‘ olunmuştur; kıyasî değildir. Dedi:
حَلَّتْ سُليمى جانبَ الجَريبِ([8]) *** بِأَجَلَى مَحَلَّةِ الغَرِيبِ

(**أجم**) **الهمزة** ve**الجيم** ve**الميم** toplanmadan ve şiddetten hâlî olmaz. Toplanmaya gelince: **الأَجَمَة**; o, **الغيضة** gibi toplanmış ağaç biten yerdir([9]); cem‘i **الآجام**. Keza **الأُجُم**; o, hisardır. Benzeri **أُطُم** ve**آطام**. Hadiste: "حتى توارَتْ بآجامِ المدينة". **امرؤ القيس** dedi:
وتَيْماءَ لم يَتْرُكْ بها جِذْعَ نخلةٍ *** ولا أُجُماً إلا مَشِيداً بجَنْدَلِ([10])
Bu, bina ve ahalinin toplanmış olanıdır.
Şiddete gelince: onların " **تأجّم** الحَرُّ " sözüdür; şiddetlendi. Ondan: **أجَمْت** الطعام; ondan usandım. Bu, insana ağır gelen bir iştir.
(**أجن**) **الهمزة** ve**الجيم** ve**النون** tek bir kelimedir. **أجَنَ** الماءُ **يَأْجُنُ** ve**يَأجِنُ**; değiştiği zaman; fasih olan budur. Bazen **أجِنَ** **يَأْجَنُ** derler; o, **أَجُونٌ**’dur([11]). Dedi:
* كضِفْدِعِ ماءٍ أَجونٍ يَنِقّ *
**المِئجنة**’ye gelince; o, çulhacının/keçecinin tahtasıdır; **الواو**’da zikredilmiştir. **الإجّانُ** ise, dil ehlinin neredeyse tahkik etmediği bir sözdür([12]).
(**أجأ**) **طَيّ**’e ait bir dağdır. Mekânların isimlerinin neredeyse kıyaslanmadığını söylemiştik([13]). Bir şair **أجأ** hakkında dedi:
ومن أَجَأٍ حَوْلي رِعانٌ كأنَّها	 *** قنابِلُ خيلٍ من كُميتٍ ومن وَرْدِ([14])
ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B5/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الإِجّاصُ والإِنْجاصُ: من الفاكهة معروف، قال أُميّة بن أَبي عائذ الهذلي يصف بقرة:
يَتَرَقّبُ الخَطْبُ السَّواهِمَ كلَّها،
بِلَواقِحٍ كَحوالِك الإِجّاص
ويروى: الإِنْجاص. قال الجوهري: الإِجّاصُ دَخيل لأَن الجيم والصاد لا يجتمعان في كلمة واحدة من كلام العرب، والواحدة إِجّاصة. قال يعقوب: ولا تقل إِنْجاص؛ قال ابن بري: وقد حكى محمد ابن جعفر القزّاز إِجّاصة وإِنْجاصة وقال: هما لغتان.

##### Türkçe

**الإِجّاصُ** ve **الإِنْجاصُ**: meyveden, bilinen (bir tür). Ümeyye b. Ebî Âiz el-Hüzelî, bir ineği vasfederek dedi:

Bütün **السَّواهِمَ**’i **الخَطْبُ** gözetler,
**بِلَواقِحٍ** ile, **الإِجّاص**’ın karalığı gibi.

Ve şöyle rivayet olunur: **الإِنْجاص**. el-Cevherî dedi: **الإِجّاصُ** dâhildir; çünkü **الجيم** ve **الصاد** Arapların كلامından bir tek kelimede bir araya gelmez. Tekili **إِجّاصة**’dır. Ya‘kūb dedi: **إِنْجاص** deme. İbn Berrî dedi: Muhammed b. Ca‘fer el-Kazzâz **إِجّاصة** ve **إِنْجاصة**’yi hikâye etti ve dedi: ikisi iki lugattır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B5/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* أ ج ص * * الإجَّاصُ * دخيل لأن الجيم والصاد لا يجتمعان في كلمة واحدة من كلام العرب * إجَّاصةٌ * ولا تقل إنجاص

##### Türkçe

* أ ج ص * * **الإجَّاصُ** * dâhildir; çünkü **الجيم** ile **الصاد** Arapların sözünden bir tek kelimede bir araya gelmezler * **إجَّاصةٌ** * ve **إنجاص** deme.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B5/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الإجاص، بالكسر مشددة: ثمر، م، معروف، من الفاكهة، قال الجوهري: دخيل؛ لأن الجيم والصاد لا يجتمعان في كلمة واحدة من كلام العرب- وقال الأزهري في التهذيب: بل هما مستعملان، ومنه جصص الجرو، إذا فتح عينيه، وجصص فلان إناءه، إذا ملأه، والصنج: ضرب الحديد بالحديد - الواحدة بهاء، قال يعقوب: ولا تقل إنجاص، نقله الجوهري، أو لغية، يقال: إجاص وإنجاص، كما يقال: إجار وإنجار. وهو بارد رطب، وقيل: معتدل يسهل الطبع خاصة إذا شرب ماؤه وألقى عليه السكر الطبرزذ، أو الترنجبين فإنه يسهل الصفراء، ويسكن العطش وحرارة القلب، غير أنه يرخى المعدة ولا يلائمها ويولد خلطا مائيا، ويدفع مضرته شرب السكنجبين السكري، وهو أنواع، وأجوده الأرمني الحلو الكبير، وحامضه أقل تليينا، وأكثر بردا. والإجاص: المشمش والكمثرى بلغة الشاميين، هكذا يطلقونه، وهو من نبات بلاد العرب قاله الدينوري.

##### Türkçe

**الإجاص** (kesre ile, şeddeli): meyve; (çoğulu) **م**; bilinen, meyvelerdendir. el-Cevherî dedi: yabancıdır (dâhildir); çünkü **الجيم** ile **الصاد** Arapların كلامından bir tek kelimede birleşmez. — el-Ezherî, et-Tehzîb’de dedi: bilakis ikisi de استعمال olunmuştur; ondan (şu vardır): **جصص الجرو**, gözlerini açtığı zaman; ve **جصص فلان إناءه**, onu doldurduğu zaman; ve **الصنج**: demiri demirle vurmak. — Tekili **بهاء** iledir. Ya‘kūb dedi: **إنجاص** deme; el-Cevherî onu nakletti; yahut bir lugattır: **إجاص** ve **إنجاص** denir; nitekim **إجار** ve **إنجار** denildiği gibi. Ve o soğuk, rutubetlidir; ve denildi ki: mutedildir; tabiatı kolaylaştırır; özellikle suyu içildiği ve üzerine **السكر الطبرزذ** yahut **الترنجبين** atıldığı zaman; çünkü safrayı kolaylaştırır, susuzluğu ve kalbin hararetini teskin eder; ancak mideyi gevşetir ve ona uygun düşmez ve sulu bir hılt doğurur; onun zararını, şekerli **السكنجبين** içmek giderir. Ve o türlerdir; ve onun en iyisi, tatlı büyük Ermenî olandır; ve onun ekşisi, daha az yumuşatıcıdır ve daha çok soğuktur. Ve **الإجاص**: Şâmîlerin dilinde **المشمش** ve **الكمثرى**dır; onu böyle adlandırırlar. Ve o, Arap beldelerinin bitkilerindendir; bunu ed-Dîneverî söyledi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D8%B5/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: اجص

اِجَّاصٌ
اِجَّاصٌ اـجاص اـجاصة اجاص [The plum;] a certain fruit, (K, TA,) of the description termed فَاكِهَة, (TA,) well known; (Msb, K;) cold and moist; or, as some say, of moderate temperature; (TA;) which facilitates the flow of the yellow bile; (K;) i. e., its juice, or water, does so, when drunk with sugar-candy (طَبَرْزَذ) and manna (تَرَنْجُبِين) added to it; (TA;) and allays thirst, and heat of the heart; (K;) but it relaxes the stomach, and does not agree with it; and it generates a watery mixture; and its injurious effect is repelled by the drinking of sugary سِكَنْجُبِين [or oxymel]: it is of several kinds: (TA:) [the most common is the Damasc, or Damascene, plum:] the best is (K, TA) the Armenian, (TA,) that which is sweet and large: (K, TA:) the sour, or acid, is less laxative, and more cold: (TA:) the n. un. is with ة: (S, Msb, K:) you should not say اِنْجَاصٌ; (Yaakoob, S, K;) or this is a word of weak authority, (K, TA,) and you say اِجَّاصٌ and اِنجَاصٌ like as one says اِجَّارٌ and اِنْجَارٌ: (TA:) in the dial. of the Syrians, the اِجَّاصٌ [or اِنْجَاص or اِنجَاس accord. to common modern usage among them] is the [pear which they formerly called] مِشْمِش and [which others call] كُمَّثْرَي: (K:) it is of the growth of the country of the Arabs: (AHn:) اجّاص is an adventitious word, (S, K,) or arabicized, (Msb,) because ج and ص do not both occur in any Arabic word: (S, Msb, K:) or, accord. to Az, they do so occur; as, for instance, in حَصَّصَ, and in صَجٌّ. (TA.)

##### Türkçe

**اِجَّاصٌ**

**اِجَّاصٌ**: **اـجاص** **اـجاصة** **اجاص**; [erik;] belirli bir meyve, (K, TA,) **فَاكِهَة** diye adlandırılan vasıftan, (TA,) iyi bilinen; (Msb, K;) soğuk ve nemli; yahut, bazılarının dediğine göre, mutedil tabiatlı; (TA;) sarı safranın akışını kolaylaştıran; (K;) yani onun suyu, yahut suyu, **طَبَرْزَذ** (kaya şekeri) ve **تَرَنْجُبِين** (kudret helvası) katılarak içildiğinde bunu yapar; (TA;) ve susuzluğu ve kalbin hararetini dindirir; (K;) fakat mideyi gevşetir ve ona uymaz; ve sulu bir karışım meydana getirir; ve onun zararlı etkisi şekerli **سِكَنْجُبِين** [yahut sirkencübin] içmekle giderilir: onun birkaç türü vardır: (TA:) [en yaygını Dımaşk eriğidir:] en iyisi (K, TA) Ermeni olanıdır, (TA,) tatlı ve iri olan: (K, TA:) ekşi yahut asidik olanı daha az müshildir ve daha çok soğuktur: (TA:) isim birimi (n. un.) **ة** iledir: (S, Msb, K:) **اِنْجَاصٌ** dememelisin; (Yaakoob, S, K;) yahut bu, zayıf itimada sahip bir kelimedir, (K, TA,) ve **اِجَّاصٌ** ve **اِنجَاصٌ** dersin; tıpkı birinin **اِجَّارٌ** ve **اِنْجَارٌ** demesi gibi: (TA:) Süryanîlerin lehçesinde, **اِجَّاصٌ** [yahut onların arasında yaygın modern kullanıma göre **اِنْجَاص** veya **اِنجَاس**] [eskiden **مِشْمِش** diye adlandırdıkları] ve [başkalarının **كُمَّثْرَي** dediği] armuttur: (K:) Arapların ülkesinin bitkisindendir: (AHn:) **اجّاص** sonradan girmiş bir kelimedir, (S, K,) yahut Arapçalaştırılmıştır, (Msb,) çünkü **ج** ve **ص** ikisi birden hiçbir Arapça kelimede bulunmaz: (S, Msb, K:) yahut, Ez’e göre, bulunurlar; meselâ **حَصَّصَ**’da ve **صَجٌّ**’da olduğu gibi. (TA.)
