# أج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: اج

أَجَّتِ النَّارُ
1 أَجَّتِ النَّارُ ذ , (S, A, Msb,) aor. اَجُ٣َ (S, Msb) and اَجِ٣َ , (M, TA,) [the former contr. to analogy, and the latter agreeable therewith, in the case of an intrans. verb of this class,] inf. n. أَجِيحٌ, (S, A, Msb, K,) The fire burned, burned up, burned brightly, or fiercely, (Msb,) blazed, or flamed, or blazed or flamed fiercely; (S, A, Msb, K;) as also ↓ تأجّجت (S, A, K) and ↓ ائتجّت [written with the disjunctive alif اِيتَجَّت]: (S, K:) or made a sound by its blazing or flaming. (ISd, TA.) ― -b2- أَجَّ, aor. اَجُ٣َ , (S, K, &c.,) contr. to analogy, (TA,) and اَجِ٣َ , (Jm, TS, L, K,) but this is rejected by AA, (MF,) inf. n. أَجٌّ (S) and أَجِيحٌ, (TA,) (tropical:) He (an ostrich) ran, making a [rustling] sound, or noise, such as is termed حَفِيفٌ. (S, L, K, &c.) And, aor. اَجُ٣َ , (T, A,) inf. n. أَجٌّ, (T, TA,) (assumed tropical:) He hastened, or was quick, in his pace; walked quickly; or went a pace between a walk and a run; (T, Nh;) said of a man; (Nh, from a trad.;) and of a camel: (IB:) or (tropical:) he made a sound, or noise, in his pace or going, like that of the blazing, or flaming, of fire. (A.) You say, أَجَّ أَجَّةَ الظَّلِيمِ (tropical:) [He made a rustling sound in going along, like that of the ostrich]. (A.) And أَجَّ, aor. اَجِ٣َ , [so in the TA,] inf. n. أَجِيحٌ, (assumed tropical:) It (a camel's saddle) made a sound or noise [produced by his running]. (AZ, TA.) And أَجِيحٌ signifies also (assumed tropical:) The sounding of water in pouring forth. (TA.) ― -b3- أَجَّ, (S, K,) aor. اَجُ٣َ , (S, L,) inf. n. أُجُوحٌ, (S, K,) It (water) was, or became, such as is termed أُجَاح. (S, L, K.) -A2- أَجَّهُ He rendered it (namely water) such as is termed أُجَاج. (K.)

أجّج النَّارَ
2 أجّج النَّارَ ذ , (S, A, K,) inf. n. تَأْجِيحٌ, (K,) He made the fire to [burn, burn up, burn brightly or fiercely, (see 1,)] blaze, or flame, or blaze or flame fiercely. (S, A, K.) ― -b2- [Hence,] أجّج بَيْنَهُمْ شَرَّا (assumed tropical:) He kindled evil, or mischief, among them. (TA.)

5 تَاَجَّ٣َ see 1. ― -b2- Hence تاـجّج also signifies It gave light; shone; or shone brightly. (TA, from a trad.) ― -b3- See also 8, where a contracted form of this verb is mentioned.

8 اِاْتَجَ٣َ see 1. ― -b2- [Hence,] ائتجّ النَّهَارُ [written with the disjunctive alif اِيْتَجَّ] The day was, or became, intensely hot, or fiercely burning; (S, K;) as also ↓ تَأَجَّ and تأجّج. (K.)

أَجَّةٌ
أَجَّةٌ ذ Intenseness of heat, and its fierce burning; (S, K;) as also ↓ أَجِيحٌ [inf. n. of 1], and ↓ أَجَاجٌ, and ↓ ائْستِجَاجٌ [inf. N. of 8]: pl. اِجَاجٌ. (S.) You say, جَآتْ أَجَّةٌ الصَّيْفِ The intense heat, or fierce burning, of summer came. (TA.) ― -b2- The sound of fire; as also ↓ أَجِيحٌ. (ISd, TA.) ― -b3- (tropical:) The sound, or noise, and commotion, of an ostrich running, and of people walking or passing along. (A.) You say, أَجَّ أَجَّةَ الظَلِيمِ [explained above: see 1]. (A.) ― -b4- (assumed tropical:) Confusion: (S, K:) or, as also ↓ أَجِيحٌ, the confusion arising from the talking of a people, and the sound, or noise, of their walking or passing along. (L.) You say, القَوْمُ فِي أَجَّةٍ The people are in a state of confusion [&c.]. (S.)

أَجَاجٌ
أَجَاجٌ ذ : see أَجَّةٌ.

أُجَاجٌ
أُجَاجٌ ذ Anything burning to the mouth, whether salt or bitter or hot. (MF.) [Hence,] مَآءٌ أُجَاجٌ, (S, A, K, &c.,) and ↓ اِجَاجٌ, (Msb,) Water that burns by its saltness: (A:) or salt water: or bitter water: (TA:) or salt, bitter water: (S, K:) or very salt water: (I' Ab:) or bitter and very salt water: (Msb:) or very salt water, that burns by reason of its saltness: or very bitter water: or water very salt and bitter, like the water of the sea: (TA:) or water of which no use is made for drinking, or for watering seed-produce, or for other purposes: (El-Hasan:) or very hot water: (TA:) the pl. is the same [as the sing.; or أُجَاجٌ is also used as a quasi-pl. n.]. (TA.)

اِجَاجٌ
اِجَاجٌ أجاج اجاج : see أُجَاجٌ.

أَجُوجٌ
أَجُوجٌ ذ Giving light; shining; or shining brightly. (AA, S, K.)

أَجِيجٌ
أَجِيجٌ ذ inf. n. of 1, which see: and see also أَجَّةٌ, in three places.

هَجِيرٌ أَجَّاجٌ
هَجِيرٌ أَجَّاجٌ ذ [A vehemently hot, or fiercelyburning, summer-midday]. (A.)

أجُّ
أجُّ ذ ; fem. with ة: see الأَوَاججُ, below.

آجُوجُ
آجُوجُ آجوج : see يَأْجُوجُ, below.

السَّمَائِمُ الأَوَاجِجُ
السَّمَائِمُ الأَوَاجِجُ ذ [The fiercely-burning hot winds; the latter word being pl. of ↓ آجَّةٌ, fem. of ↓ آجٌّ, which is the act. part. n. of أَجَّ;] is used by poetic licence for الأَوَاجُّ. (TA.)

ائسِتجَاجٌ
ائسِتجَاجٌ ذ inf. N. of 8, which see: and see also أَجَةٌ.

مَأْجُوجُ
مَأْجُوجُ ذ : see what follows.

يَأْجُوجٌ
يَأْجُوجٌ ذ One who walks quickly, and runs, in this and that manner. (K, * TA.) ― -b2- يَأْجُوجُ and ↓ مَأْجُوجُ, (S, Msb, K,) imperfectly decl., (S,) [Gog and Magog;] two tribes of God's creatures; (TA;) or two great nations; (Msb;) or two tribes of the children of Japheth the son of Noah: or, as some say, the former, of the Turks; and the latter, of the Jeel [meaning Jeel-Jeelán, said in the TA in art. جيل, on the authority of ISd, to be a people beyond the Deylem; and on the authority of Az, to be believers in a plurality of gods; (the Geli and Gelœ of Ptolemy and Strabo, as observed by Sale, in a note on ch. xviii. v. 93 of the Kur, on the authority of Golius in Alfrag. p. 207;)]: (Bd in xviii. 93:) [said by the Arabs to be Scythians of the furthest East; particularly those on the north of the Chinese: (Golius:) or, as some say, the descendants of Japheth, and all the nations inhabiting the north of Asia and of Europe: (Freytag:)] said in a rad., (TA,) on the authority of I' Ab, (Msb,) to compose nine tenths of mankind: (Msb, TA:) or يأجوج is the name of the males, and مأجوج is that of the females: (Msb:) he who pronounces them thus, and makes the أ a radical letter, says that the former is of the measure يَفْعُولُ, and the latter of the measure مَفْعُولُ; as though from أَجَيجُ النَّارِ; (Akh, S, Msb; *) or from مَآءٌ أُجَاجٌ; (TA;) or from أَجَّ said of an ostrich; and imperfectly decl. as being determinate and fem.: (Bd ubi suprà:) he who pronounces them without ء, making the ا in each an augmentative letter, says that the former is from يَجَجْتُ, and the latter from مَجَجْتُ: (Akh, S, K:) this is the case if they be Arabic: (TA:) but some say that they are foreign names; (Msb, TA;) their being imperfectly decl. is said to indicate this; (Bd ubi suprà;) and if so, the ا in them is similar to that in هَارُوت and مَارُوت and دَاوُود and the like; and the ء, anomalous, as that in عَأْلِمٌ and the like; and their measure is فَاعُولُ. (Msb.) Ru-beh used to read ↓ آجُوجُ and مَاجُوجُ [in the CK مأجُوج]; and Aboo-Mo'ádh, يَمْجُوجُ. (K.)

### Türkçe

**أَجَّتِ النَّارُ**
1 **أَجَّتِ النَّارُ** ذ , (S, A, Msb,) muzâri‘i **اَجُ٣َ** (S, Msb) ve **اَجِ٣َ** , (M, TA,) [birincisi kıyasa aykırı, ikincisi ise onunla uyumlu; bu sınıftan lâzım bir fiil hakkında,] mastarı **أَجِيحٌ**, (S, A, Msb, K,) Ateş yandı, yaktı, parlakça yahut şiddetle yandı, (Msb,) alevlendi; yahut şiddetle alevlendi; (S, A, Msb, K;) bunun gibi ↓ **تأجّجت** (S, A, K) ve ↓ **ائتجّت** [ayrık elif ile **اِيتَجَّت** yazılır]: (S, K:) yahut alevlenmesiyle bir ses çıkardı. (ISd, TA.) ― -b2- **أَجَّ**, muzâri‘i **اَجُ٣َ** , (S, K, &c.,) kıyasa aykırı, (TA,) ve **اَجِ٣َ** , (Jm, TS, L, K,) fakat bu AA tarafından reddedilmiştir, (MF,) mastarı **أَجٌّ** (S) ve **أَجِيحٌ**, (TA,) (mecaz:) O (devekuşu) **حَفِيفٌ** diye adlandırılan türden bir [hışırtı] ses çıkararak koştu. (S, L, K, &c.) Ve, muzâri‘i **اَجُ٣َ** , (T, A,) mastarı **أَجٌّ**, (T, TA,) (farz edilen mecaz:) O yürüyüşünde acele etti; yahut adımında çabuk oldu; hızlı yürüdü; yahut yürüyüş ile koşuş arası bir yürüyüşle gitti; (T, Nh;) bir adam hakkında söylenir; (Nh, bir rivayetten;) ve bir deve hakkında: (IB:) yahut (mecaz:) yürüyüşünde yahut gidişinde, ateşin alevlenmesinin sesine benzer bir ses çıkardı. (A.) Sen dersin ki, **أَجَّ أَجَّةَ الظَّلِيمِ** (mecaz:) [O, devekuşu gibi giderken bir hışırtı sesi çıkardı]. (A.) Ve **أَجَّ**, muzâri‘i **اَجِ٣َ** , [TA’da böyledir,] mastarı **أَجِيحٌ**, (farz edilen mecaz:) O (devenin semeri) [koşmasından doğan] bir ses çıkardı. (AZ, TA.) Ve **أَجِيحٌ** ayrıca (farz edilen mecaz:) suyun dökülürken çıkardığı ses demektir. (TA.) ― -b3- **أَجَّ**, (S, K,) muzâri‘i **اَجُ٣َ** , (S, L,) mastarı **أُجُوحٌ**, (S, K,) O (su) **أُجَاح** diye adlandırılan türden oldu. (S, L, K.) -A2- **أَجَّهُ** O, onu (yani suyu) **أُجَاج** diye adlandırılan türden kıldı. (K.)

**أجّج النَّارَ**
2 **أجّج النَّارَ** ذ , (S, A, K,) mastarı **تَأْجِيحٌ**, (K,) O, ateşi [yanmaya, yakmaya, parlakça yahut şiddetle yanmaya (1’e bak),] alevlenmeye, yahut şiddetle alevlenmeye sevk etti. (S, A, K.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **أجّج بَيْنَهُمْ شَرَّا** (farz edilen mecaz:) O, aralarında kötülüğü yahut fesadı tutuşturdu. (TA.)

5 **تَاَجَّ٣َ** 1’e bak. ― -b2- Bundan dolayı **تاـجّج** ayrıca “ışık verdi; parladı; yahut parlakça parladı” demektir. (TA, bir rivayetten.) ― -b3- 8’e de bak; orada bu fiilin muhaffef bir şeklinin zikri vardır.

8 **اِاْتَجَ٣َ** 1’e bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **ائتجّ النَّهَارُ** [ayrık elif ile **اِيْتَجَّ** yazılır] Gün pek şiddetli sıcak oldu, yahut şiddetle yakıcı oldu; (S, K;) bunun gibi ↓ **تَأَجَّ** ve **تأجّج**. (K.)

**أَجَّةٌ**
**أَجَّةٌ** ذ Şiddetli sıcaklık ve onun şiddetle yakması; (S, K;) bunun gibi ↓ **أَجِيحٌ** [1’in mastarı], ve ↓ **أَجَاجٌ**, ve ↓ **ائْستِجَاجٌ** [8’in mastarı]: çoğulu **اِجَاجٌ**. (S.) Sen dersin ki, **جَآتْ أَجَّةٌ الصَّيْفِ** Yazın şiddetli sıcağı yahut şiddetle yakması geldi. (TA.) ― -b2- Ateşin sesi; bunun gibi ↓ **أَجِيحٌ**. (ISd, TA.) ― -b3- (mecaz:) Koşan devekuşunun ve yürüyen yahut geçip giden insanların sesi, gürültüsü ve hareketliliği. (A.) Sen dersin ki, **أَجَّ أَجَّةَ الظَلِيمِ** [yukarıda açıklanmıştır: 1’e bak]. (A.) ― -b4- (farz edilen mecaz:) Kargaşa: (S, K:) yahut, bunun gibi ↓ **أَجِيحٌ**, bir kavmin konuşmasından doğan kargaşa ve onların yürüyüş yahut geçişlerinin sesi, gürültüsü. (L.) Sen dersin ki, **القَوْمُ فِي أَجَّةٍ** Kavim bir kargaşa hâlindedir [&c.]. (S.)

**أَجَاجٌ**
**أَجَاجٌ** ذ : **أَجَّةٌ**’ye bak.

**أُجَاجٌ**
**أُجَاجٌ** ذ Ağızda yakan her şey; ister tuzlu, ister acı, ister sıcak olsun. (MF.) [Bundan dolayı,] **مَآءٌ أُجَاجٌ**, (S, A, K, &c.,) ve ↓ **اِجَاجٌ**, (Msb,) Tuzluluğuyla yakan su: (A:) yahut tuzlu su: yahut acı su: (TA:) yahut tuzlu, acı su: (S, K:) yahut çok tuzlu su: (I' Ab:) yahut acı ve çok tuzlu su: (Msb:) yahut tuzluluğu sebebiyle yakan çok tuzlu su: yahut çok acı su: yahut deniz suyu gibi çok tuzlu ve acı su: (TA:) yahut içmek için, yahut ekin sulamak için, yahut başka maksatlar için kendisinden faydalanılmayan su: (El-Hasan:) yahut çok sıcak su: (TA:) çoğulu tekili gibidir [yahut **أُجَاجٌ** ayrıca yarı-çoğul isim olarak da kullanılır]. (TA.)

**اِجَاجٌ**
**اِجَاجٌ** أجاج اجاج : **أُجَاجٌ**’a bak.

**أَجُوجٌ**
**أَجُوجٌ** ذ Işık veren; parlayan; yahut parlakça parlayan. (AA, S, K.)

**أَجِيجٌ**
**أَجِيجٌ** ذ 1’in mastarıdır; ona bak: ayrıca **أَجَّةٌ**’ye de bak, üç yerde.

**هَجِيرٌ أَجَّاجٌ**
**هَجِيرٌ أَجَّاجٌ** ذ [Şiddetle sıcak, yahut şiddetle yakıcı, yaz öğlesi]. (A.)

**أجُّ**
**أجُّ** ذ ; dişili ة ile: aşağıda **الأَوَاججُ**’ye bak.

**آجُوجُ**
**آجُوجُ** آجوج : aşağıda **يَأْجُوجُ**’a bak.

**السَّمَائِمُ الأَوَاجِجُ**
**السَّمَائِمُ الأَوَاجِجُ** ذ [Şiddetle yakıcı sıcak rüzgârlar; ikinci kelime ↓ **آجَّةٌ**’nin çoğuludur; o da ↓ **آجٌّ**’nin dişilisidir; **آجٌّ** ise **أَجَّ**’nin ism-i fâilidir;] şiirî ruhsatla **الأَوَاجُّ** yerine kullanılır. (TA.)

**ائسِتجَاجٌ**
**ائسِتجَاجٌ** ذ 8’in mastarıdır; ona bak: ayrıca **أَجَةٌ**’ye de bak.

**مَأْجُوجُ**
**مَأْجُوجُ** ذ : aşağıda gelene bak.

**يَأْجُوجٌ**
**يَأْجُوجٌ** ذ Şu ve bu tarzda hızlı yürüyen ve koşan kimse. (K, * TA.) ― -b2- **يَأْجُوجُ** ve ↓ **مَأْجُوجُ**, (S, Msb, K,) gayr-i munsarif, (S,) [Gog ve Magog;] Allah’ın yaratıklarından iki kabile; (TA;) yahut iki büyük millet; (Msb;) yahut Nûh’un oğlu Yâfes’in çocuklarından iki kabile: yahut bazılarına göre, birincisi Türklerden; ikincisi ise Cîl’den [TA’da جيل maddesinde ISd’den naklen Deylem’in ötesinde bir kavim olduğu; Az’dan naklen çoktanrıcılığa inananlar oldukları söylenir; (Kur’ân’ın xviii. sûresi 93. âyetine dair Sale’in notunda, Golius’un Alfrag. s. 207’sine dayanarak, Batlamyus ve Strabon’un Geli ve Gelœ’si olduğu kaydedilir;)]: (Bd xviii. 93’te:) [Araplar tarafından en uzak Doğu’nun İskitleri; özellikle Çinlilerin kuzeyindekiler denilmiştir: (Golius:) yahut bazılarına göre Yâfes’in nesli ve Asya’nın ve Avrupa’nın kuzeyinde oturan bütün milletler: (Freytag:)]; bir kök hakkında, (TA,) I' Ab’ın rivayetine göre, (Msb,) insanlığın onda dokuzunu teşkil ettikleri söylenmiştir: (Msb, TA:) yahut **يأجوج** erkeklerin adıdır, **مأجوج** ise dişilerin adıdır: (Msb:) onları böyle telaffuz eden ve **أ**’yı kök harf yapan kimse, birincinin vezninin **يَفْعُولُ**, ikincinin vezninin **مَفْعُولُ** olduğunu söyler; sanki **أَجَيجُ النَّارِ**’danmış gibi; (Akh, S, Msb; *) yahut **مَآءٌ أُجَاجٌ**’dan; (TA;) yahut devekuşu hakkında söylenen **أَجَّ**’den; ve belirli ve dişil olduğu için gayr-i munsarif: (Bd, adı geçen yerde:) onları ء’siz telaffuz eden, her birindeki ا’yı ziyade harf yapan kimse, birincinin **يَجَجْتُ**’dan, ikincinin **مَجَجْتُ**’dan olduğunu söyler: (Akh, S, K:) Arapça olmaları hâlinde durum böyledir: (TA:) fakat bazıları onların yabancı adlar olduğunu söyler; (Msb, TA;) gayr-i munsarif olmalarının buna delâlet ettiği söylenmiştir; (Bd, adı geçen yerde;) bu takdirde onlardaki ا, **هَارُوت** ve **مَارُوت** ve **دَاوُود** ve benzerlerindeki ا gibidir; ve ء ise, **عَأْلِمٌ** ve benzerlerindeki gibi, kıyasa aykırıdır; ve vezinleri **فَاعُولُ**’dur. (Msb.) Ru-beh ↓ **آجُوجُ** ve **مَاجُوجُ** [CK’de **مأجُوج**] okurdu; ve Aboo-Mo'ádh, **يَمْجُوجُ**. (K.)
