# أحد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AD%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AD%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AD%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أحد

في أَسماءِ الله تعالى: الأَحد وهو الفرد الذي لم يزل وحده ولم يكن معه آخر، وهو اسم بني لنفي ما يذكر معه من العدد، تقول: ما جاءَني أَحد، والهمزة بدل من الواو وأَصله وَحَدٌ لأَنه من الوَحْدة. والأَحَد: بمعنى الواحد وهو أَوَّل العدد، تقول أَحد واثنان وأَحد عشر وإِحدى عشرة. وأَما قوله تعالى: قل هو الله أَحد؛ فهو بدل من الله لأَن النكرة قد تبدل من المعرفة كما قال الله تعالى: لنسفعنْ بالناصية ناصية؛ قال الكسائي: إِذا أَدخلت في العدد الأَلف واللام فادخلهما في العدد كله، فتقول: ما فعلت الأَحَدَ عَشَرَ الأَلف الدرهم. والبصريون يدخلونهما في أَوّله فيقولون: ما فعلت الأَحد عشر أَلف درهم. لا أَحد في الدار ولا تقول فيها أَحد. وقولهم ما في الدار أَحد فهو اسم لمن يصلح أَن يخاطب يستوي فيه الواحد والجمع والمؤَنث والمذكر. وقال الله تعالى: لستن كأَحد من النساءِ؛ وقال: فما منكم من أَحد عنه حاجزين. وجاؤُوا أُحادَ أُحادَ غير مصروفين لأَنهما معدولان في اللفظ والمعنى جميعاً. وحكي عن بعض الأَعراب: معي عشرة فأَحِّدْهن أَي صيرهن أَحد عشر. وفي الحديث: أَنه قال لرجل أَشار بسبابتيه في التشهد: أَحِّدْ أَحِّدْ. وفي حديث سعد في الدعاء: أَنه قال لسعد وهو يشير في دعائه باصبعين: أَحِّدْ أَحِّدْ أَي أَشر بإِصبع واحدة لأَن الذي تدعو إِليه واحد وهو الله تعالى. والأَحَدُ من الأَيام، معروف، تقول مضى الأَحد بما فيه؛ فيفرد ويذكر؛ عن اللحياني، والجمع آحاد وأُحْدانٌ. واستأْحد الرجل: انفرد. وما استاحد بهذا الأَمر: لم يشعر به، يمانية. وأُحُد: جبل بالمدينة.
وإِحْدى الإِحَدِ: الأَمر المنكر الكبير؛ قال:
بعكاظٍ فعلوا إِحدى الإِحَدْ
وفي حديث ابن عباس: وسئل عن رجل تتابع عليه رمضانان فقال: إِحدى من سبع؛ يعني اشْتدّ الأَمر فيه ويريد به إِحدى سني يوسف النبي، على نبينا محمد وعليه الصلاة والسلام، المجدبة فشبه حاله بها في الشدة أَو من الليالي السبع التي أَرسل الله تعالى العذاب فيها على عاد.

### Türkçe

Allah Teâlâ’nın isimleri içinde: **الأَحد**; o, ferd olandır ki hâlâ tek başına devam etmiş, onunla beraber başka bir sonradan olan bulunmamıştır; o, onunla beraber sayıdan zikredilen şeyin nefyedilmesi için bina edilmiş bir isimdir; dersin: “Bana **أَحد** gelmedi”; hemze vavın bedelidir ve aslı **وَحَدٌ**’dır; çünkü o **الوَحْدة**’dendir. Ve **الأَحَد**: **الواحد** manasındadır; o, sayının evvelidir; dersin: **أَحد** ve iki, ve **أَحد** on bir, ve **إِحدى** on bir.

Ve Allah Teâlâ’nın sözüne gelince: “De ki: O Allah’tır, **أَحد**”; o, Allah’tan bedeldir; çünkü nekre marifeden bedel kılınabilir; nitekim Allah Teâlâ dedi: “Elbette perçemden tutup sürükleyeceğiz, bir perçem”; el-Kisâî dedi: Sayıya **الأَلف واللام**’ı dâhil ettiğin zaman, onları sayının tamamına dâhil et; böylece dersin: “**الأَحَدَ عَشَرَ** bin dirhemi yapmadım.” Basralılar ise onları evveline dâhil ederler de şöyle derler: “**الأَحد عشر** bin dirhem yapmadım.” Evde **أَحد** yoktur; onda **أَحد** demezsin.

Onların “Evde **أَحد** yoktur” sözleri ise, hitap edilmeye elverişli olan kimse için bir isimdir; onda tekil ile çoğul, müennes ile müzekker eşit olur. Allah Teâlâ dedi: “Siz kadınlardan **أَحد** gibi değilsiniz”; ve dedi: “Sizden **أَحد** onun hakkında engelleyiciler değildir.” Ve “**أُحادَ أُحادَ**” geldiler; ikisi de gayr-i munsarif olarak; çünkü ikisi lafız ve mana bakımından birlikte ma‘dûldür. Bazı bedevîlerden hikâye edildi: “Benimle on vardır; onları **فَأَحِّدْهن**”; yani onları on bir yap. Hadiste: O, bir adama, teşehhütte iki işaret parmağıyla işaret etti; “**أَحِّدْ أَحِّدْ**” dedi. Sa‘d’ın duada olan hadîsinde: O, Sa‘d’a, duasında iki parmakla işaret ederken dedi ki: “**أَحِّدْ أَحِّدْ**”; yani tek bir parmakla işaret et; çünkü dua ettiğin (zat) birdir ve o Allah Teâlâ’dır. Ve günlerden **الأَحَد**, mâlûmdur; dersin: “**الأَحد** içindekilerle geçti”; böylece müfred kılınır ve müzekker kılınır; el-Lihyânî’den; cem‘i **آحاد** ve **أُحْدانٌ**’dır.

**واستأْحد** adam: yalnız kaldı. “Bu işten **وما استاحد**”: onu hissetmedi; Yemen lehçesidir. Ve **أُحُد**: Medine’de bir dağdır.

Ve **إِحْدى الإِحَدِ**: büyük, münker iş; dedi ki:
بعكاظٍ فعلوا **إِحدى الإِحَدْ**

İbn Abbâs hadîsinde: Üzerine iki Ramazan peş peşe gelen bir adam hakkında soruldu da dedi ki: “**إِحدى من سبع**”; yani iş onda şiddetlendi; bununla, nebî Yûsuf’un—nebîmiz Muhammed’e ve ona salât ve selâm olsun—kıtlık senelerinden birini kasteder; şiddette onun hâlini ona benzetti; yahut Allah Teâlâ’nın Âd üzerine azabı gönderdiği yedi geceden birinden.
