# أخذ (أ-خ-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AE%D8%B0

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya suların toplanması için açılmış çukurdur

- Harfler: أ - خ - ذ
- Kur'an'da: 273 geçiş · 244 ayet · 139 sîga
- 13 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءخذ · اخذ

## Sîgalar (139)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [اتَّخَذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | افْتَعَلُوا | Edindiler | 21 | 21 | [4:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:153.md) |
| [اتَّخَذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E.md) | افْتَعَلَ | Edindi | 15 | 15 | [2:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:116.md) |
| [تَتَّخِذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تَفْتَعِلُوا | Edinmeyin; Edinirsiniz | 13 | 12 | [2:231](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:231.md) |
| [أَخَذْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلْنَا | Aldık; Cezalandırdık | 12 | 12 | [2:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:63.md) |
| [أَخَذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E.md) | فَعَلَ | Aldı | 9 | 9 | [3:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:81.md) |
| [فَأَخَذَتْهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَفَعَلَتْهُمْ | Hemen onları aldı | 8 | 8 | [4:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:153.md) |
| [فَأَخَذَهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَفَعَلَهُمُ | Hemen onları aldı; Hemen onları helak etti | 7 | 7 | [3:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:11.md) |
| [خُذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | اُفْعُلُوا | Alın | 5 | 5 | [2:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:63.md) |
| [وَاتَّخَذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَافْتَعَلُوا | Ve edindiler; Edindiler | 5 | 5 | [18:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:56.md) |
| [يَتَّخِذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E.md) | يَفْتَعِلَ | Edinir | 5 | 5 | [3:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:64.md) |
| [فَأَخَذْنَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَفَعَلْنَاهُمْ | Hemen onları aldık | 4 | 4 | [6:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:42.md) |
| [وَاتَّخَذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E.md) | وَافْتَعَلَ | Ve edindi | 4 | 4 | [4:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:125.md) |
| [تَتَّخِذُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | تَفْتَعِلُونَ | Edinirsiniz | 3 | 3 | [7:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:74.md) |
| [فَأَخَذْنَاهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F.md) | فَفَعَلْنَاهُ | Onu aldık; Hemen onu aldık | 3 | 3 | [28:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/28:40.md) |
| [فَخُذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%92.md) | فَافْعُلْ | Al; Hemen al; Öyleyse al | 3 | 3 | [2:260](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:260.md) |
| [فَيَأْخُذَكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8E%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَيَفْعُلَكُمْ | Sizi alması sebebiyle | 3 | 3 | [7:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:73.md) |
| [وَأَخَذْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | وَفَعَلْنَا | Ve aldık | 3 | 3 | [4:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:154.md) |
| [يَتَّخِذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | يَفْتَعِلُوا | Edinirler | 3 | 3 | [4:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:150.md) |
| [أَخَذَتْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | فَعَلَتْهُ | Onu aldı | 2 | 2 | [2:206](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:206.md) |
| [أَخَذْتُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْتُهُمْ | Onları aldım | 2 | 2 | [13:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/13:32.md) |
| [أَخَذْنَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْنَاهُمْ | Onları aldık | 2 | 2 | [6:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:44.md) |
| [اتَّخَذْتُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | افْتَعَلْتُمْ | Edindiniz | 2 | 2 | [2:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:51.md) |
| [اتَّخَذْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | افْتَعَلْتُمْ | Edindiniz | 2 | 2 | [29:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/29:25.md) |
| [تَأْخُذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | تَفْعُلُوا | Almayın; Alırsınız | 2 | 2 | [2:229](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:229.md) |
| [خُذُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | اُفْعُلُوهُ | Onu alın | 2 | 2 | [44:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/44:47.md) |
| [خُذِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%90.md) | اُفْعُلْ | Al | 2 | 2 | [7:199](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:199.md) |
| [فَأَخَذَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَفَعَلَهُمْ | Hemen onları aldı | 2 | 2 | [26:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/26:189.md) |
| [فَخُذُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | فَافْعُلُوهُ | Hemen onu alın; Öyleyse onu alın | 2 | 2 | [5:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:41.md) |
| [فَخُذُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَافْعُلُوهُمْ | Öyleyse onları alın | 2 | 2 | [4:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:89.md) |
| [نَتَّخِذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%86%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E.md) | نَفْتَعِلَ | Ediniriz | 2 | 2 | [21:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/21:17.md) |
| [نَتَّخِذَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%86%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | نَفْتَعِلَهُ | Onu ediniriz | 2 | 2 | [12:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/12:21.md) |
| [وَأَخَذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E.md) | وَفَعَلَ | Aldı; Ve tuttu | 2 | 2 | [7:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:150.md) |
| [وَلْيَأْخُذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D9%84%D9%92%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَلْيَفْعُلُوا | Ve alsınlar | 2 | 1 | [4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:102.md) |
| [يَأْخُذَهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8E%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يَفْعُلَهُمْ | Onları alır | 2 | 2 | [16:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:46.md) |
| [يَتَّخِذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F.md) | يَفْتَعِلُ | Edinir | 2 | 2 | [2:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:165.md) |
| [يَتَّخِذُونَكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%83%D9%8E.md) | يَفْتَعِلُونَكَ | Seni edinirler | 2 | 2 | [21:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/21:36.md) |
| [يَتَّخِذُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | يَفْتَعِلُوهُ | Onu edinirler | 2 | 1 | [7:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:146.md) |
| [يَتَّخِذِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%90.md) | يَفْتَعِلِ | Edinir; Edinmesin | 2 | 2 | [3:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:28.md) |
| [يَتَّخِذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%92.md) | يَفْتَعِلْ | Edinir | 2 | 2 | [17:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/17:111.md) |
| [يُؤَاخِذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%A4%D9%8E%D8%A7%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F.md) | يُفَاعِلُ | Suçlar | 2 | 2 | [16:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:61.md) |
| [يُؤَاخِذُكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%A4%D9%8E%D8%A7%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | يُفَاعِلُكُمْ | Sizi suçlar | 2 | 2 | [2:225](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:225.md) |
| [يُؤَاخِذُكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%A4%D9%8E%D8%A7%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يُفَاعِلُكُمْ | Sizi suçlar | 2 | 2 | [2:225](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:225.md) |
| [يُؤْخَذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%A4%D9%92%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8F.md) | يُفْعَلُ | Alınır | 2 | 2 | [2:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:48.md) |
| [يُؤْخَذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%A4%D9%92%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92.md) | يُفْعَلْ | Alınır | 2 | 2 | [6:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:70.md) |
| [آخِذٌ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A2%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8C.md) | فَاعِلٌ | Tutan | 1 | 1 | [11:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:56.md) |
| [آخِذِينَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A2%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%90%D9%8A%D9%86%D9%8E.md) | فَاعِلِينَ | Alanlar | 1 | 1 | [51:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/51:16.md) |
| [أَأَتَّخِذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F.md) | أَأَفْتَعِلُ | Edinir miyim? | 1 | 1 | [36:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/36:23.md) |
| [أَتَأْخُذُونَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | أَتَفْعُلُونَهُ | Onu alır mısınız? | 1 | 1 | [4:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:20.md) |
| [أَتَتَّخِذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F.md) | أَتَفْتَعِلُ | Edinir misin? | 1 | 1 | [6:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:74.md) |
| [أَتَتَّخِذُنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | أَتَفْتَعِلُنَا | Bizi edinir misin? | 1 | 1 | [2:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:67.md) |
| [أَتَّخَذْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْتَعَلْتُمْ | Edindiniz mi? | 1 | 1 | [2:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:80.md) |
| [أَتَّخَذْنَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفْتَعَلْنَاهُمْ | Onları edindik mi? | 1 | 1 | [38:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/38:63.md) |
| [أَتَّخِذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F.md) | أَفْتَعِلُ | Edinirim | 1 | 1 | [6:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:14.md) |
| [أَتَّخِذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%92.md) | أَفْتَعِلْ | Edinirim | 1 | 1 | [25:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:28.md) |
| [أَخَذَتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%90.md) | فَعَلَتِ | Aldı | 1 | 1 | [10:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/10:24.md) |
| [أَخَذَتْهُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَعَلَتْهُمُ | Onları aldı | 1 | 1 | [7:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:155.md) |
| [أَخَذْتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F.md) | فَعَلْتُ | Aldım | 1 | 1 | [35:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/35:26.md) |
| [أَخَذْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَعَلْتُمْ | Aldınız | 1 | 1 | [8:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/8:68.md) |
| [أَخَذْتُهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَعَلْتُهَا | Onu aldım | 1 | 1 | [22:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/22:48.md) |
| [أَخْذًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B0%D9%8B%D8%A7.md) | فَعْلًا | Almak | 1 | 1 | [73:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/73:16.md) |
| [أَخْذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B0%D9%8E.md) | فَعْلَ | Almak | 1 | 1 | [54:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/54:42.md) |
| [أَخْذَةً](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B0%D9%8E%D8%A9%D9%8B.md) | فَعْلَةً | Almak | 1 | 1 | [69:10](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/69:10.md) |
| [أَخْذَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B0%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فَعْلَهُ | Onun alışı | 1 | 1 | [11:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:102.md) |
| [أَخْذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B0%D9%8F.md) | فَعْلُ | Almak | 1 | 1 | [11:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:102.md) |
| [أَفَاتَّخَذْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | أَفَافْتَعَلْتُمْ | Edindiniz mi? | 1 | 1 | [13:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/13:16.md) |
| [أَفَتَتَّخِذُونَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D9%81%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | أَفَتَفْتَعِلُونَهُ | Onu edinir misiniz? | 1 | 1 | [18:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:50.md) |
| [أُخِذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8F%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E.md) | فُعِلَ | Alındı | 1 | 1 | [8:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/8:70.md) |
| [أُخِذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8F%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | فُعِلُوا | Alındılar | 1 | 1 | [33:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/33:61.md) |
| [اتَّخَذَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | افْتَعَلَتْ | Edindi | 1 | 1 | [29:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/29:41.md) |
| [اتَّخَذَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | افْتَعَلَهَا | Onu edindi | 1 | 1 | [45:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/45:9.md) |
| [اتَّخَذُوهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | افْتَعَلُوهَا | Onu edindiler | 1 | 1 | [5:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:58.md) |
| [اتَّخَذُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | افْتَعَلُوهُ | Onu edindiler | 1 | 1 | [7:148](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:148.md) |
| [اتَّخَذُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | افْتَعَلُوهُمْ | Onları edindiler | 1 | 1 | [5:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:81.md) |
| [اتَّخَذْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | افْتَعَلْتَ | Edindin | 1 | 1 | [26:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/26:29.md) |
| [اتَّخَذْتُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F.md) | افْتَعَلْتُ | Edindim | 1 | 1 | [25:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:27.md) |
| [اتَّخِذُونِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | افْتَعِلُونِي | Beni edinin | 1 | 1 | [5:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:116.md) |
| [اتَّخِذِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%90%D9%8A.md) | افْتَعِلِي | Edin | 1 | 1 | [16:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:68.md) |
| [بِآخِذِيهِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A2%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%90%D9%8A%D9%87%D9%90.md) | بِفَاعِلِيهِ | Onu alanlar | 1 | 1 | [2:267](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:267.md) |
| [بِاتِّخَاذِكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%A8%D9%90%D8%A7%D8%AA%D9%90%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%A7%D8%B0%D9%90%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | بِافْتِعَالِكُمُ | Sizin edinmeniz sebebiyle | 1 | 1 | [2:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:54.md) |
| [تَأْخُذُهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%87%D9%8F.md) | تَفْعُلُهُ | Onu alır | 1 | 1 | [2:255](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:255.md) |
| [تَأْخُذُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعُلُهُمْ | Onları alır | 1 | 1 | [36:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/36:49.md) |
| [تَأْخُذُونَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | تَفْعُلُونَهَا | Onu alırsınız | 1 | 1 | [48:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/48:20.md) |
| [تَأْخُذُونَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | تَفْعُلُونَهُ | Onu alırsınız | 1 | 1 | [4:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:21.md) |
| [تَأْخُذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%92.md) | تَفْعُلْ | Tutma | 1 | 1 | [20:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/20:94.md) |
| [تَأْخُذْكُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%92%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | تَفْعُلْكُمْ | Sizi alıkoymasın | 1 | 1 | [24:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/24:2.md) |
| [تَتَّخِذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E.md) | تَفْتَعِلَ | Karşılıklı yap | 1 | 1 | [18:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:86.md) |
| [تُؤَاخِذْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%A4%D9%8E%D8%A7%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | تُفَاعِلْنَا | Bizi suçlama | 1 | 1 | [2:286](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:286.md) |
| [تُؤَاخِذْنِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AA%D9%8F%D8%A4%D9%8E%D8%A7%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%90%D9%8A.md) | تُفَاعِلْنِي | Beni suçlama | 1 | 1 | [18:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:73.md) |
| [خُذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%92.md) | اُفْعُلْ | Al | 1 | 1 | [9:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:103.md) |
| [خُذْهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%92%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | اُفْعُلْهَا | Onu al | 1 | 1 | [20:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/20:21.md) |
| [فَأَخَذَتْكُمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%83%D9%8F%D9%85%D9%8F.md) | فَفَعَلَتْكُمُ | Hemen sizi aldı | 1 | 1 | [2:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:55.md) |
| [فَأَخَذَتْهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%92%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَفَعَلَتْهُمْ | Hemen onları aldı | 1 | 1 | [41:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/41:17.md) |
| [فَأَخَذَهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D9%87%D9%8F.md) | فَفَعَلَهُ | Onu aldı | 1 | 1 | [79:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/79:25.md) |
| [فَأَخَذْتُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَفَعَلْتُهُمْ | Hemen onları aldım | 1 | 1 | [40:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/40:5.md) |
| [فَاتَّخَذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E.md) | فَافْتَعَلَ | Edindi | 1 | 1 | [18:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:61.md) |
| [فَاتَّخَذَتْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%92.md) | فَافْتَعَلَتْ | Edindi | 1 | 1 | [19:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:17.md) |
| [فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | فَافْتَعَلْتُمُوهُمْ | Onları edindiniz | 1 | 1 | [23:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/23:110.md) |
| [فَاتَّخِذُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | فَافْتَعِلُوهُ | Hemen onu edinin | 1 | 1 | [35:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/35:6.md) |
| [فَاتَّخِذْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | فَافْتَعِلْهُ | Onu edin | 1 | 1 | [73:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/73:9.md) |
| [فَخُذْهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%92%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | فَافْعُلْهَا | Hemen onu tut | 1 | 1 | [7:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:145.md) |
| [فَيُؤْخَذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D9%8A%D9%8F%D8%A4%D9%92%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8F.md) | فَيُفْعَلُ | Hemen tutulur | 1 | 1 | [55:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/55:41.md) |
| [لَأَتَّخِذَنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | لَأَفْتَعِلَنَّ | Elbette edineceğim | 1 | 1 | [4:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:118.md) |
| [لَأَخَذْنَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7.md) | لَفَعَلْنَا | Öyleyse elbette aldık | 1 | 1 | [69:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/69:45.md) |
| [لَاتَّخَذُوكَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%83%D9%8E.md) | لَافْتَعَلُوكَ | Öyleyse elbette seni edindiler | 1 | 1 | [17:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/17:73.md) |
| [لَاتَّخَذْتَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8E.md) | لَافْتَعَلْتَ | Öyleyse elbette edindin | 1 | 1 | [18:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:77.md) |
| [لَاتَّخَذْنَاهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F.md) | لَافْتَعَلْنَاهُ | Öyleyse elbette onu edindik | 1 | 1 | [21:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/21:17.md) |
| [لَنَتَّخِذَنَّ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%8E%D9%86%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E%D9%86%D9%8E%D9%91.md) | لَنَفْتَعِلَنَّ | Elbette edineceğiz | 1 | 1 | [18:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:21.md) |
| [لِتَأْخُذُوهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%90%D8%AA%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | لِتَفْعُلُوهَا | Onu almanız için | 1 | 1 | [48:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/48:15.md) |
| [لِيَأْخُذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8E.md) | لِيَفْعُلَ | Alması | 1 | 1 | [12:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/12:76.md) |
| [لِيَأْخُذُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | لِيَفْعُلُوهُ | Onu almaları için | 1 | 1 | [40:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/40:5.md) |
| [لِيَتَّخِذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%84%D9%90%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E.md) | لِيَفْتَعِلَ | Edinmesi için | 1 | 1 | [43:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/43:32.md) |
| [مُتَّخِذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%85%D9%8F%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E.md) | مُفْتَعِلَ | Edinen | 1 | 1 | [18:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:51.md) |
| [مُتَّخِذَاتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%85%D9%8F%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%90.md) | مُفْتَعِلَاتِ | Edinenler | 1 | 1 | [4:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:25.md) |
| [مُتَّخِذِي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%85%D9%8F%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%90%D9%8A.md) | مُفْتَعِلِي | Edinenler | 1 | 1 | [5:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:5.md) |
| [نَأْخُذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%86%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8E.md) | نَفْعُلَ | Alırız | 1 | 1 | [12:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/12:79.md) |
| [وَأَخَذَتِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%8E%D8%AA%D9%90.md) | وَفَعَلَتِ | Ve aldı | 1 | 1 | [11:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:94.md) |
| [وَأَخَذْتُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفَعَلْتُمْ | Ve aldınız | 1 | 1 | [3:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:81.md) |
| [وَأَخَذْنَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E.md) | وَفَعَلْنَ | Ve aldılar | 1 | 1 | [4:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:21.md) |
| [وَأَخَذْنَاهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D9%86%D9%8E%D8%A7%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَفَعَلْنَاهُمْ | Ve onları aldık | 1 | 1 | [43:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/43:48.md) |
| [وَأَخْذِهِمُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8E%D8%AE%D9%92%D8%B0%D9%90%D9%87%D9%90%D9%85%D9%8F.md) | وَفَعْلِهِمُ | Ve onların almaları | 1 | 1 | [4:161](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:161.md) |
| [وَأُخِذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A3%D9%8F%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَفُعِلُوا | Ve alındılar | 1 | 1 | [34:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/34:51.md) |
| [وَاتَّخَذْتُمُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%8E%D8%B0%D9%92%D8%AA%D9%8F%D9%85%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | وَافْتَعَلْتُمُوهُ | Onu edindiniz | 1 | 1 | [11:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:92.md) |
| [وَاتَّخِذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A7%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَافْتَعِلُوا | Edinin | 1 | 1 | [2:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:125.md) |
| [وَتَتَّخِذُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | وَتَفْتَعِلُونَ | Ve edinirsiniz | 1 | 1 | [26:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/26:129.md) |
| [وَخُذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | وَاُفْعُلُوا | Ve alın | 1 | 1 | [4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:102.md) |
| [وَخُذُوهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | وَاُفْعُلُوهُمْ | Ve onları alın | 1 | 1 | [9:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:5.md) |
| [وَخُذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%92.md) | وَاُفْعُلْ | Ve al | 1 | 1 | [38:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/38:44.md) |
| [وَيَأْخُذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F.md) | وَيَفْعُلُ | Ve alır | 1 | 1 | [9:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:104.md) |
| [وَيَتَّخِذَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E.md) | وَيَفْتَعِلَ | Ve edinir | 1 | 1 | [3:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:140.md) |
| [وَيَتَّخِذَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | وَيَفْتَعِلَهَا | Ve onu edinir | 1 | 1 | [31:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/31:6.md) |
| [وَيَتَّخِذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F.md) | وَيَفْتَعِلُ | Ve edinir | 1 | 1 | [9:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:99.md) |
| [يَأْخُذُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F.md) | يَفْعُلُ | Alır | 1 | 1 | [18:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:79.md) |
| [يَأْخُذُوا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D8%A7.md) | يَفْعُلُوا | Tutarlar | 1 | 1 | [7:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:145.md) |
| [يَأْخُذُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْعُلُونَ | Alırlar | 1 | 1 | [7:169](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:169.md) |
| [يَأْخُذُونَهَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E%D9%87%D9%8E%D8%A7.md) | يَفْعُلُونَهَا | Onu alırlar | 1 | 1 | [48:19](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/48:19.md) |
| [يَأْخُذُوهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعُلُوهُ | Onu alırlar | 1 | 1 | [7:169](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:169.md) |
| [يَأْخُذْهُ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%A3%D9%92%D8%AE%D9%8F%D8%B0%D9%92%D9%87%D9%8F.md) | يَفْعُلْهُ | Onu alır | 1 | 1 | [20:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/20:39.md) |
| [يَتَّخِذُونَ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8E%D8%AA%D9%8E%D9%91%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%88%D9%86%D9%8E.md) | يَفْتَعِلُونَ | Edinirler | 1 | 1 | [4:139](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:139.md) |
| [يُؤَاخِذُهُمْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/siga/%D9%8A%D9%8F%D8%A4%D9%8E%D8%A7%D8%AE%D9%90%D8%B0%D9%8F%D9%87%D9%8F%D9%85%D9%92.md) | يُفَاعِلُهُمْ | Onları suçlar | 1 | 1 | [18:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:58.md) |

## Mücavir kökler — 282 mücavir (640 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [دون](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%86.md) — 33 ortak ayet · G² 72 · Dane, inek yavrusuna denir
2. [وثق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) — 15 ortak ayet · G² 59 · Anlaşma
3. [هزأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D8%B2%D8%A3.md) — 12 ortak ayet · G² 38 · (he ze e) (Hezy) hezv kılıç yarası, hezeyan, hastanın…
4. [ولي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D9%8A.md) — 29 ortak ayet · G² 37 · Veli arka demektir
5. [جثم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AB%D9%85.md) — 5 ortak ayet · G² 33 · Ceseye diz çökmek, ceseme çökmüş olarak hareketsizce durmak…
6. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 113 ortak ayet · G² 29 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
7. [صيح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%8A%D8%AD.md) — 7 ortak ayet · G² 28 · Sayha(sin) düzlüğe akıp yayılan sudur, bağırdığı zaman…
8. [ولد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%84%D8%AF.md) — 15 ortak ayet · G² 26 · “Yavru” demektir
9. [نسي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%8A.md) — 10 ortak ayet · G² 24 · Çadırın kurulduğu yer demektir
10. [قوي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%8A.md) — 10 ortak ayet · G² 23 · Kuvvet
11. [عجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%AC%D9%84.md) — 10 ortak ayet · G² 21 · Buzağı demektir
12. [ظلم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B8%D9%84%D9%85.md) — 28 ortak ayet · G² 20 · Zalimler
13. [رجف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%81.md) — 4 ortak ayet · G² 17 · Recef dalgalı deniz demektir
14. [سبل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D9%84.md) — 18 ortak ayet · G² 15 · Biribirini kesen yoldur
15. [دور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D8%B1.md) — 9 ortak ayet · G² 14 · Dar : Etrafı çevrili yer demektir
16. [صعق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%B9%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 13 · Yıldırım demektir
17. [يمم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 13 · Büyük akarsu
18. [خدن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%AF%D9%86.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Gizli dost demektir
19. [دول](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%88%D9%84.md) — 2 ortak ayet · G² 13 · Düvel (dal) : Bir sene önceki kurumuş, tekrar yaşaran ot…
20. [شفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B4%D9%81%D8%B9.md) — 6 ortak ayet · G² 13 · “Şefeve” dudak demektir
21. [كسب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B3%D8%A8.md) — 9 ortak ayet · G² 12 · Kazandı
22. [لوح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%88%D8%AD.md) — 3 ortak ayet · G² 11 · Üzerine çizgi çizilen ve yazı yazılan kürek kemiği, tabler…
23. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 14 ortak ayet · G² 11 · Musa
24. [بنو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%86%D9%88.md) — 14 ortak ayet · G² 11 · Oğullar
25. [عذب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B0%D8%A8.md) — 26 ortak ayet · G² 11 · Su yosunudur
26. [قوم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%85.md) — 39 ortak ayet · G² 10 · Hayvanların ön ayaklarına denir
27. [بأس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%A3%D8%B3.md) — 9 ortak ayet · G² 10 · Bes besese dağınık taşlar demektir
28. [لهو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%87%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 9 · Boğazdaki küçük dil demektir
29. [ضرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B9.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Hayvan memesidir
30. [أصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Asire çadırın eteğini bağlayan ip demektir
31. [هون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%88%D9%86.md) — 5 ortak ayet · G² 9 · Düzlük demektir
32. [رود](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%88%D8%AF.md) — 12 ortak ayet · G² 9 · “Raid”, bir şeyi çevirmek için kullanılan koldur
33. [كفر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%81%D8%B1.md) — 31 ortak ayet · G² 9 · Hufre, çukur demektir
34. [غنم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%BA%D9%86%D9%85.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Ğanem Koyun sürüsü demektir
35. [ملي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%84%D9%8A.md) — 3 ortak ayet · G² 8 · Süreyi uzattım
36. [صفو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D9%81%D9%88.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Seçip ayırdı
37. [يمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%8A%D9%85%D9%86.md) — 8 ortak ayet · G² 8 · Sağ yandır
38. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 18 ortak ayet · G² 8 · Murar acı bir ağacın adıdır
39. [ودد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AF%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · Vadi, bir ırmağın veya derenin içinde bulunduğu sahadır
40. [رفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%81%D8%B9.md) — 5 ortak ayet · G² 8 · Raf’, üzerine bir şeylerin konduğu yer, raftır
41. [فوق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D9%82.md) — 6 ortak ayet · G² 8 · Üst
42. [حذر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B0%D8%B1.md) — 4 ortak ayet · G² 8 · Hızr (ha, zal) : Savaşta kullanılan savunma aleti, zırh gibi
43. [دحض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%AD%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Dahd (dal,ha,dat) : Kaygan, çıplak yerdir
44. [سفح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%81%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Sefih : “Sefh” dağ eteği demektir
45. [نصو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B5%D9%88.md) — 2 ortak ayet · G² 8 · Onun perçemini
46. [لعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D8%B9%D8%A8.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · Oynarlar
47. [طور](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Sina’da bir dağın adıdır
48. [صبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B5%D8%A8%D8%AD.md) — 6 ortak ayet · G² 7 · Tan demektir
49. [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — 8 ortak ayet · G² 7 · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
50. [وري](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%B1%D9%8A.md) — 5 ortak ayet · G² 7 · Arka
51. [رسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%84.md) — 28 ortak ayet · G² 7 · Saçak demektir
52. [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — 7 ortak ayet · G² 7 · Ona dokundu
53. [طلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82.md) — 4 ortak ayet · G² 7 · “Dalk” sansar demektir
54. [سبح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%A8%D8%AD.md) — 9 ortak ayet · G² 7 · Sebhe, omuzlara atılan, esen rüzgarda kanatlar gibi açılan…
55. [رهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D9%87%D8%A8.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Cübbe demektir
56. [نبذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%A8%D8%B0.md) — 3 ortak ayet · G² 7 · Nebiz köpük demektir
57. [عقب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D9%82%D8%A8.md) — 8 ortak ayet · G² 7 · Örümcektir, “a’kibe” yumru, “ka’b” da topuk demektir
58. [بغض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%BA%D8%B6.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Bahat çene altındaki et demektir
59. [حوت](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%AA.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Balık demektir
60. [سرح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%B1%D8%AD.md) — 2 ortak ayet · G² 6 · Eğersiz attır

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | أخذ |
| Yapı | Üçlü kök |
| Özel Durum | Hemzeli |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [قبض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B6.md), [حوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B2.md), [نول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D9%84.md), [مسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%83.md) |
| Zıt Kök | [عطو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%88.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Bir şeyi elle kavramak, toplayıp kendi alanına katmak, suyu tutan çukur gibi bünyede hapsetmek |
| Çekirdek Özet 2 | Sahiplenme, ilahi kudretle yakalama, cezalandırma, ahit ve sorumluluk yükleme, benimseyerek konumlandırma |
| Çekirdek Özet 3 | Bir varlığı tasarruf altına alma, varoluşsal bağ kurma veya adaletin gereği olarak hesaba çekme ilkesi |
| Kritik Hata Riski | Kökü yalnızca sıradan bir nesneyi eline almak seviyesine indirgeyip Kur'an'daki kuşatıcı tasarruf, yargısal yakalama ve varoluşsal ittihaz boyutlarını gözden kaçırma tehlikesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| أخ | Yanına alma, bağlama, bir araya getirme ve süreklilik kurma; nitekim [أخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D9%88.md) kökünde kan veya inanç bağıyla yanına alma, [أخر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B1.md) kökünde ise peşi sıra bağlayıp sonraya erteleme anlamı belirgindir | ذ | Yayılma ve süreklilik bildiren peltek ses, kavrama eylemine keskin bir nüfuz, tam bir denetim ve nesneyi kendi tasarruf sınırına hapsedip bırakmama niteliği kazandırmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| أ | Öküz başı; güç, öncülük, yönelen ilk irade | Kavramayı başlatan aktif güç, yönelim ve tasarruf iradesi |
| خ | Çit veya duvar imgesinin yoğunlaşmış türevi; sınırlama, engelleme, içine hapsetme | Nesnenin etrafını çevirerek dışarıyla bağını kesme, muhafaza altına alma |
| ذ | Kapı imgesinin peltek varyantı; geçişi kontrol etme, eşikte tutma, kesin bağlılık | Nesneyi kendi hâkimiyet alanına sokup orada sabitleme, ayrılmasına engel olma |
| أخذ | Güçle yönelip çevirme ve kendi sınırları içine katarak sabitleme hareketi | Bir iradenin dışarıdaki bir varlığa yönelerek onu sınırlandırması, kendi tasarruf dairesine alması ve üzerinde tam egemenlik kurması |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Bir şeyi elle tutup çekmek, toplayıp biriktirmek; yağmur suyunun toplanıp hapsedildiği doğal veya kazılmış su birikintisi, gölet ve çukur (el-ihâz veya el-ihâze), kalkanın tutma kulpu |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şairi Adî b. Zeyd el-İbâdî yağmurun vadide göletler oluşturmasını anlatırken şöyle demiştir: فآضَ فيه مثلُ العُهُون من / الرَّوضِ وما ضَنَّ بالإخَاذِ غُدُرْ |
| Erken Arapça kullanım | Erken dönem şairi Ahtal su birikintisinin kurumasını şu mısra ile tasvir etmiştir: فظل مرتبِئاً والأُخْذ قد حَمِيَتْ / وظَنَّ أنَََّ سَبِِيلَ الأُخْذِ مَثْمُودُ |

Kaynak: Kitābü’l-ʿAyn, Maqāyīs al-Lugha, Lisān al-ʿArab.

### Sami etimolojik katman

Sami dil ailesinde أخذ kökü, düzenli ses denklikleriyle korunan ve eylemsel çekirdeği son derece berrak olan kadim bir gövdedir. İbrânîcede אָחַז (ʾāḥaz) kökü doğrudan doğruya yakalamak, sıkıca tutmak, ele geçirmek, mülk edinmek anlamlarına gelir. Süryânîce ve Ârâmîcede אֲחַד (ʾăḥad) biçiminde görülen kök; kavramak, hapsetmek, kilitlemek ve zapt etmek fonksiyonlarını üstlenir. Akadcada ise aḫāzu(m) fiili bir nesneyi veya esiri ele geçirmek, mülk edinmek, evlenerek himayeye almak ve zihne nakşedip öğrenmek manalarını taşır. Arapçadaki peltek ذ sesi, İbrânîcedeki zayin (ז) ve Ârâmîcedeki dalet (ד) seslerine düzenli fonetik kurallarla tekabül eder. Kökün Afro-Asyatik düzlemdeki arkaik manası, dış dünyadaki bir varlığın iradi ya da fiziki bir güçle sınırlandırılarak öznenin kendi etki alanına dahil edilmesidir. Su birikintisi için kullanılan Arapça إخاذة kelimesi, suyun toprak tarafından hapsedilip tutulması olgusunu göstererek kökün en ilksel fiziksel tabanını açığa vurur.

Güven: Kesin

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT, Payne Smith, The Assyrian Dictionary of the Oriental Institute of the University of Chicago (CAD).

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | أخذ | Suyun çukurda toplanıp tutulması (ihâz), el ile yakalama, esir etme (ahîz) ve benimseyip sahiplenme (ittihâz) | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbrânîce ʾāḥaz, Süryânîce ʾăḥad, Akadca aḫāzu(m) | Tüm Sami dillerinde düzenli ses denkliğiyle kavramak, zapt etmek, sahiplenmek ve bağlamak | Kesin |
| Daha geniş dilsel ilişki | Afro-Asyatik ortak gövde izleri | Kuzey ve Doğu Afrika kollarında nesneyi içeri alma ve hapsetme kökleriyle muhtemel ortaklıklar | Muhtemel |

Kaynak: David Cohen, Dictionnaire des racines sémitiques; Brown-Driver-Briggs.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| أخذ | Anlamlı | Almak, kavramak, cezalandırmak | Bir varlığı tasarruf altına almak, yakalamak ve zapt etmek | Hedef kök; Kur'an'da 273 kez geçer |
| أذخ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Fonetik dizilimi klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır | Kur'an'da geçmez |
| خأذ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Fonetik dizilimi klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır | Kur'an'da geçmez |
| [خذأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B0%D8%A3.md) | Anlamlı | Boyun eğmek, gevşemek, yumuşamak | Kulağın kırılıp sarkması, bir iradenin baskısı altında ezilip teslim olması | أخذ eyleminin sonucunda maruz kalınan zayıflık ve teslimiyetle zıt-tamamlayıcı ilişkilidir; Kur'an'da geçmez |
| ذأخ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Fonetik dizilimi klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır | Kur'an'da geçmez |
| ذخأ | Anlamı bulunmayan | Veri bulunamadı | Fonetik dizilimi klasik sözlüklerde mühmel sayılmıştır | Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| أخذ | Merkez | Kavramak, mülk edinmek, tasarrufa almak | Nesneyi kendi sınırına katıp üzerinde tam hâkimiyet ve sorumluluk kurma eylemidir | Tasarruf altına alma, helak etme, ahit alma ve ittihaz etme boyutlarını kapsar |
| [قبض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B6.md) | Komşu | Avuçlamak, sıkarak tutmak | [قبض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%A8%D8%B6.md) avuç veya parmak ayasıyla sıkıştırma hareketini öne çıkarırken, أخذ nesnenin hukuki, zihni veya fiziki alanına el koymayı hedefler | Sıkma ve daraltma vurgusu taşır |
| [حوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B2.md) | Komşu | Toplayıp sınır içine çekmek | [حوز](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%88%D8%B2.md) dağınık olanı bir araya getirip çevrelemeyi ifade eder; أخذ ise bizzat yakalama ve tasarrufa geçirme anıdır | Koruma ve toplama dairesi oluşturur |
| [نول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D9%84.md) | Komşu | Uzanıp almak veya vermek | [نول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%88%D9%84.md) mesafeyi aşıp erişme ve ulaşma hareketidir; أخذ gibi kuşatıcı bir mülkiyet ve zapt etme iradesi içermez | Elden ele geçişteki erişimi bildirir |
| [مسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%83.md) | Komşu | Elde tutmak, bırakmamak | [مسك](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D9%83.md) elde edilen şeyin kaçmasını önleme ve devamlılığını sağlama hâlidir; أخذ eylemin ilk kavrama anını temsil eder | Elde tutma ve muhafaza etme sürekliliğidir |
| [عطو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%88.md) | Zıt | Vermek, elden çıkarmak | [عطو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B7%D9%88.md) nesneyi kendi tasarrufundan çıkarıp başkasına iletmektir; أخذ ise başkasından veya dışarıdan kendi alanına çekmektir | Kendi mülkiyetinden başkasının tasarrufuna aktarma hareketidir |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | أخذ | Almak, kavramak, cezalandırmak, edinmek | Nesneyi kendi etki dairesine katma, yakalama, ahit bağı kurma ve benimseme | Kesin |
| Latince | capere, prehendere, sumere | Yakalamak, ele geçirmek, üstlenmek | Capere zapt etmeyi, sumere kendi rızasıyla almayı karşılar; ilahi azapla yakalama tonu capere fiilinde mevcuttur | Güçlü |
| İngilizce | to take, to seize, to adopt | Almak, el koymak, benimsemek | To take genel alma eylemidir; to seize ani ve zorla yakalamayı, to adopt ise ittihaz (edinme) boyutunu verir | Kesin |
| Almanca | nehmen, ergreifen, annehmen | Almak, yakalamak, benimsemek | Ergreifen şiddetle tutmayı ve kavramayı, annehmen kabullenip edinmeyi karşılar | Güçlü |
| Fransızca | prendre, saisir, adopter | Almak, yakalamak, sahiplenmek | Saisir zapt etme ve el koyma yönünü, adopter ise kendi dairesine katıp edinme yönünü verir | Güçlü |

Kaynak: Oxford Latin Dictionary, Grimm Wörterbuch, Littré.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Fiziksel alma ve teslim alma | Maddi bir eşyayı eline almak, suçluyu tutmak | Kardeşin yerine alıkonulma talebi bağlamında (Yûsuf [12:78](https://lisan.digital/tr/ayet/12:78.md)-79) |
| Şiddetle yakalama ve helak etme | Zulümde ısrar eden toplumları cezalandırma, ansızın gelen azap | Zalim kavimlerin ilahi kudretle helak edilmesi bağlamında (Hûd [11:67](https://lisan.digital/tr/ayet/11:67.md), [11:102](https://lisan.digital/tr/ayet/11:102.md); Nâziât [79:25](https://lisan.digital/tr/ayet/79:25.md)) |
| Sözleşme, antlaşma ve misak alma | Varlıklar üzerine kesin ahit ve yükümlülük koyma | İsrâiloğulları ve peygamberlerden bağlayıcı söz alınması bağlamında (Bakara [2:63](https://lisan.digital/tr/ayet/2:63.md); Âl-i İmrân [3:81](https://lisan.digital/tr/ayet/3:81.md)) |
| İttihaz: Edinme, konumlandırma ve ilke edinme | Bir varlığı zihnen veya fiilen sahip, ilah ya da dost kılma | Sahte tanrılar veya dostlar edinme yasağı bağlamında (Mâide [5:51](https://lisan.digital/tr/ayet/5:51.md); Mâide [5:116](https://lisan.digital/tr/ayet/5:116.md); Furkân [25:43](https://lisan.digital/tr/ayet/25:43.md)) |
| Muâheze: Sorumlu tutma ve hesap sorma | İşlenen günah veya kusur sebebiyle cezalandırma | İlahi adaletin insanları amelleriyle yargılaması bağlamında (Bakara [2:286](https://lisan.digital/tr/ayet/2:286.md); Nahl [16:61](https://lisan.digital/tr/ayet/16:61.md)) |
| Kudret ve tasarruf altına alma | Varlığın bütünüyle ilahi egemenliğe boyun eğmesi | Uyku ve gafletin Allah'ı kuşatamayacağı bağlamında (Bakara [2:255](https://lisan.digital/tr/ayet/2:255.md)) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | Sıfâtullah ve adalet teorisi | Allah'ın kulları zulümleri sebebiyle muâheze etmesi, ecelin gelmesi ve kulun fiillerinden ötürü hesaba çekilmesi | Hükümranlığın mutlaklığı, cezanın adaleti ve ilahi iradenin hiçbir sınırla zapt edilemeyeceği |
| Fıkıh | Akitler, mülkiyet ve zilyetlik | Bir malı teslim alma (kabz/ahz), gasbedilen malın tazmini (el-ahz bi'l-yed) ve diyet hükümleri | Mülkiyetin intikali, hukuki sorumluluğun başlaması ve fiili hâkimiyetin tesisi |
| Tefsir | Kıssa anlatımları ve ahit ayetleri | Geçmiş kavimlerin yakalanışı (ahzü'l-kurâ) ile misakın dağ kaldırılarak alınmasındaki mecaz ve hakikat ayrımı | Zulmün ilahi yakalamayı kaçınılmaz kılması ve ahdin ontolojik bağlayıcılığı |
| Hadis | Rivayet usulü ve ahlaki sorumluluk | Hadis alma ve nakletme (ahzü'l-ilm), emaneti üstlenme ve haksız kazançtan kaçınma | Bilginin yetkin kaynaktan benimsenmesi ve zulümle bir şey almanın vebali |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | Kul ile Yaratıcı arasındaki misak | Ahit ve teslimiyet bağı | Varlığı ilahi kanuna bağlama | İnsanın emaneti ve şeriatı üstlenmesi, Yaratanın ise bu ahit üzerinden hesaba çekmesidir | Kesin |
| İlmi | Bilginin elde edilmesi ve zihne nakli | Tahsil ve idrak | Veriyi kavrayıp hafızada tutma | Suyun ihâzede tutulması gibi bilginin zihne hapsedilerek amele dönüştürülmesidir | Güçlü |
| Siyasi | Hukuk düzeni ve meşru otorite | Yargısal infaz ve cezalandırma | Kamu düzenini koruma | Suçlunun yakalanarak tecrit edilmesi ve devlete karşı işlenen suçların muâheze edilmesidir | Güçlü |
| İktisadi | Mülkiyetin kazanılması ve mübadele | Kabz ve zilyetlik | Mülkiyet hakkını doğurma | Malın fiilen veya hukuken elde tutulması, bedelin tahsili ve haksız kazancın engellenmesidir | Kesin |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Kümeler teorisindeki kapsama işlemi ve çekim alanına hapsolma | Bir elemanın bir alt kümeye dahil edilmesi veya bir kütlenin yerçekimi potansiyel kuyusuna yakalanıp hapsedilmesi | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Hukukta zilyetlik tesisi ve sosyolojide içselleştirme (internalization) | Dışsal bir nesne veya normun bireyin etki ve irade dairesine girerek onun ayrılmaz bir parçası haline gelmesi | Kesin |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Kökü yalnızca sıradan bir nesnenin el ile alınması veya basit bir kabul etme işlemine indirgemek |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Kökün mülk edinme, varoluşsal ahit yüklenme, sahte ilahları hayatın merkezine koyma (ittihaz) ve ilahi adaletin kaçınılmaz yakalayışı olan kozmik/tarihsel helakleri kapsayan derinliği |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerde geçen ilahi yakalamaların (ahz) ani, kaçınılmaz ve adil doğasını kavrayamamak; ittihaz kavramının geçtiği yerlerde şirkin zihinsel ve pratik boyutunu hafif bir tercih sanmak |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın ontolojik teklif yapısını (misak), tarih felsefesini (zalimlerin helaki) ve tevhid mücadelesini (yalnızca Allah'ı vekil ittihaz etme) birbirine bağlayan merkez köklerden biridir. |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Geçmiş kavimlerin cezalandırılmasını bildiren kıssa ayetlerinde, emanet ve misakın hatırlatıldığı hitaplarda ve sahte otoriteleri veli/ilah edinmeyi yasaklayan tevhidi uyarılarda belirleyicidir. |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Allah'ın azabının rastgele değil, zulme karşı kaçınılmaz bir hukuki yakalama olduğunu gösterir; şirkin sadece soyut bir inanç değil, sahte güçleri hayatın düzenleyicisi olarak benimseme (ittihaz) olduğunu ortaya koyar. |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Bir nesneyi elle sımsıkı tutmak, kaçışına izin vermeyecek şekilde kendi sınırları içine hapsetmek ve suyun gölet çukurunda toplanması gibi bir varlığı bünyede muhafaza etmek.
- Soyut anlam: Bir varlığı veya yükümlülüğü kendi etki, tasarruf ve sorumluluk dairesine katmak; zihinsel ya da inançsal olarak bir ilkeyi merkez edinmek (ittihaz); adaletin gereği olarak hesaba çekip cezalandırmak.
- Sistematik karşılık: Bir otoritenin veya öznenin, serbest bir unsuru kendi tasarruf alanına alıp sınırlandırması ve o unsur üzerinde mutlak bir sorumluluk ve hüküm ilişkisi kurması.
- LaTeX modeli: $$A \cup \{x\} \xrightarrow{f} A' \quad \text{öyle ki} \quad x \in A', \quad \delta(x) = 0$$
- LaTeX açıklaması:

Modelde $A$ öznenin veya sistemin mevcut tasarruf alanını, $x$ dış dünyadaki serbest veya sorumlu nesneyi temsil eder. $f$ yakalama, ahit alma veya ittihaz etme fonksiyonudur. Bu dönüşüm sonucunda $x$ nesnesi $A'$ sınırları içerisine dahil edilir ($x \in A'$); $\delta(x) = 0$ ifadesi ise nesnenin artık serbest hareket alanının sıfırlandığını, tamamen tasarruf, hesap ve mülkiyet çerçevesine hapsedildiğini sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (244 ayet)

Mushaf sırasıyla; ilk 200 ayet metniyle, kalan 44 ayet yalnızca numarasıyla. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:48.md) — يُؤْخَذُ

وَاتَّقُوا يَوْمًا لَا تَجْزِي نَفْسٌ عَنْ نَفْسٍ شَيْئًا وَلَا يُقْبَلُ مِنْهَا شَفَاعَةٌ وَلَا يُؤْخَذُ مِنْهَا عَدْلٌ وَلَا هُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Ve öyle bir günden korkun ki; o günde kimse, kimse için bir şey ödeyemez. Şefaat kabul edilmez. Fidye alınmaz ve onlara yardım da edilmez.

### [Bakara 2:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:51.md) — اتَّخَذْتُمُ

وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): Ve hani, Musa ile kırk geceyi vaidleşmiştik. Yine siz zalimler olarak onun arkasından buzağıyı (tanrı) edinmiştiniz.

### [Bakara 2:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:54.md) — بِاتِّخَاذِكُمُ

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Hani, Musa, kavmine: Ey kavmim, buzağıya tapınmakla nefsinize zulmetmiş oldunuz. Hemen yaradanınıza tevbe edip nefislerinizi öldürün. Bu yaradanınızın katında sizin için daha hayırlıdır, demişti. Allah da tevbenizi kabul etmişti. Muhakkak ki Tevvab, Rahim O’dur, O.

### [Bakara 2:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:55.md) — فَأَخَذَتْكُمُ

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

Meal (IK): Bir de, hani siz: Ey Musa, biz Allah’ı apaşikar görünceye kadar sana inanmayacağız, demiştiniz de, bakıp dururken sizi yıldırım çarpmıştı.

### [Bakara 2:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:63.md) — أَخَذْنَا · خُذُوا

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani sizden sapasağlam söz almıştık. Tur’u da üstünüze kaldırmıştık. Size veridğimize sımsıkı sarılın, onda olanları hatırlayın ki sakınmış olasınız.

### [Bakara 2:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:67.md) — أَتَتَّخِذُنَا

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Hani, bir de Musa kavmine: Allah, herhalde bir sığır boğazlamanızı emrediyor, demişti. Onlar: Sen bizimle alay mı ediyorsun, demişlerdi. Musa da: Ben cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım, demişti.

### [Bakara 2:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:80.md) — أَتَّخَذْتُمْ

وَقَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَةً قُلْ أَتَّخَذْتُمْ عِنْدَ اللَّهِ عَهْدًا فَلَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Sayılı günlerden başka asla bize ateş dokunmayacaktır dediler. Deki: Siz Allah katından bir söz mü aldınız? Öyleyse Allah asla sözünden caymaz. Yoksa Allah’a karşı bilmediğiniz bir şey mi söylüyorsunuz.

### [Bakara 2:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:83.md) — أَخَذْنَا

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Hani, İsrailoğullarından; Allah’tan başkasına ibadet etmeyin; anaya, babaya, akrabalara, yetimlere, yoksullara iyilik yapın. İnsanlara güzellikle söyleyin, namaz kılın zekat verin diye söz almıştık. Sonra pek azınız müstesna yüz çevirdiniz. Ve siz hala yüz çevirenlerdensiniz.

### [Bakara 2:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:84.md) — أَخَذْنَا

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ لَا تَسْفِكُونَ دِمَاءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ

Meal (IK): Hani; bir de kanınızı dökmeyin, birbirinizi yurdunuzdan sürmeyin diye söz almıştık, sonra bunu ikrar ettiniz ve şahid de oldunuz.

### [Bakara 2:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:92.md) — اتَّخَذْتُمُ

وَلَقَدْ جَاءَكُمْ مُوسَى بِالْبَيِّنَاتِ ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): And olsun ki, Musa size apaçık delillerle geldi. Sonra ardından buzağıyı Rabb edindiniz. Ve siz zalimlersiniz.

### [Bakara 2:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:93.md) — أَخَذْنَا · خُذُوا

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاسْمَعُوا قَالُوا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ إِيمَانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Hani; size verdiğimiz şeyi kuvvetle tutun ve dinleyin, diye Tur’u tepenize dikmiş ve sizden misak almıştık. İşittik ve karşı geldik dediler ve küfürleri yüzünden buzağı sevgisi kalblerine sindirildi. Eğer inananlardansanız, inancınız size ne kötü şey emrediyor? de.

### [Bakara 2:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:116.md) — اتَّخَذَ

وَقَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ بَلْ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ كُلٌّ لَهُ قَانِتُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Allah çocuk edindi. Tenzih ederiz O’nu. Doğrusu göklerde ve yerde ne varsa O’nundur. Hepsi de O’na itaat ederler.

### [Bakara 2:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:125.md) — وَاتَّخِذُوا

وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ

Meal (IK): Hani; Biz Beyti insanlar için bir toplantı yeri ve emin bri mahal yapmıştık. Siz de İbrahim’in makamından bir namazgah edinin. İbrahim ile İsmail’e de evimi tavaf edenler, orada kalanlar rüku ve secde edenler için temizleyin, diye ahid vermiştik.

### [Bakara 2:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:165.md) — يَتَّخِذُ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ

Meal (IK): İnsanlardan kimi de Allah’dan başkasını O’na emsal edinir, Allah’ı sever gibi onları severler. İman edenlerin, Allah sevgisi ise, daha fazladır. Zulmedenler azabı görecekleri zaman; bütün kuvvetin Allah’a ait olduğunu ve Allah’ın pek çetin azabı bulunduğunu keşki bilselerdi.

### [Bakara 2:206](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:206.md) — أَخَذَتْهُ

وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

Meal (IK): Ona; Allah’tan kork, denilince, gururu kendisini günaha sürükler. İşte ona cehennem yeter. O; ne kötü bir yataktır.

### [Bakara 2:225](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:225.md) — يُؤَاخِذُكُمُ · يُؤَاخِذُكُمْ

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا كَسَبَتْ قُلُوبُكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ حَلِيمٌ

Meal (IK): Yeminlerinizdeki lağvden dolayı Allah, sizi sorumlu tutmaz. Ancak kalblerinizin kazandığı şeyden dolayı sizi sorumlu tutar. Allah Gafur’dur, Halim’dir.

### [Bakara 2:229](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:229.md) — تَأْخُذُوا

الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ وَلَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا إِلَّا أَنْ يَخَافَا أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا يُقِيمَا حُدُودَ اللَّهِ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا فِيمَا افْتَدَتْ بِهِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Boşanma iki defadır. Ya iyilikle tutmak, ya da güzellikle salmaktır. Onlara verdiğinizden birşeyi geri almanız sizlere helal değildir. Meğer erkekle kadın Allah’ın hududunu ikame edemeyeceklerinden korkmuş olalar. Eğer siz de, onların Allah’ın hududunu ikame edemeyeceklerinden korkarsanız, o halde fidye vermelerinde bir vebal yoktur. Bunlar Allah’ın hudududur. Onları aşmyın. Kim Allah’ın hududunu aşarsa, işte onlar zalimlerin kendileridir.

### [Bakara 2:231](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:231.md) — تَتَّخِذُوا

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ve kadınları boşadığınız zaman; iddetlerini bitirince artık onları ya iyilikle tutun veya iyilikle salıverin. Sırf zulmedebilmeniz için zararlarına onları tutuvermeyin. Kim, böyle yaparsa; muhakkak kendi nefsine zulmetmiş olur. Allah’ın ayetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği kitabı ve hikmeti hatırlayın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, şüphesiz her şeyi bilendir.

### [Bakara 2:255](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:255.md) — تَأْخُذُهُ

اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ

Meal (IK): Allah O’ndan başka hiçbir ilah yoktur. Hayy ve Kayyum’dur. O’nu dalgınlık ve uyku tutmaz. Göklerde ve yerde olanların hepsi de O’nundur. O’nun izni olmadan katında şefaat edecek kimdir? Önlerinde ve arkalarında ne varsa bilir. Dilediği kadarından başka O’nun ilminden hiçbir şey kavrayamazlar. Kürsi’si gökleri ve yeri kaplamıştır. Onları koruyup gözetmek O’na ağırlık vermez. O, öyle ulu, öyle yücedir.

### [Bakara 2:260](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:260.md) — فَخُذْ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Hani İbrahim: Rabbım, ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster, deyince. İnanmıyor musun? demişti. O da: Hayır öyle değil, ama kalbim iyice mutmain olsun, demişti. Öyleyse dört çeşit kuş al; onları kendine alıştır, sonra her dağ başına onlardan birer parça koy. Sonra onları, çağır, koşarak sana gelirler. Ve bil ki şüphesiz Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Bakara 2:267](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:267.md) — بِآخِذِيهِ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; kazandıklarınızın iyilerden ve size yerden çıkardıklarımızdan infak edin. Kendiniz göz yummadan alıcısı olmadığınız bayağı şeyleri vermeye yeltenmeyin. Ve bilin ki; Allah, Gani’dir, Hamid’dir.

### [Bakara 2:286](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/2:286.md) — تُؤَاخِذْنَا

لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا رَبَّنَا وَلَا تَحْمِلْ عَلَيْنَا إِصْرًا كَمَا حَمَلْتَهُ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِنَا رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلْنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِ وَاعْفُ عَنَّا وَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا أَنْتَ مَوْلَانَا فَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Allah, kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez. Kazandığı lehine, yüklendiği aleyhinedir. Ey Rabbımız, unuttuk veya yanıldıysak sorumlu tutma bizi. Ey Rabbımız, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de ağır yük yükleme. Ey Rabbımız, bize gücümüzün yetmeyeceğini yükleme. Affet bizi, bağışla bizi. Sen Mevlamızsın. Kafirler güruhuna karşı yardım et bize.

### [Ali İmran 3:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:11.md) — فَأَخَذَهُمُ

كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Tıpkı Firavun hanedanının ve onlardan öncekilerin yaptığı gibi. Onlar ayetlerimizi yalanladılar da Allah günahlarından dolayı onları yakalayıverdi. Allah azabı çok şiddetli olandır.

### [Ali İmran 3:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:28.md) — يَتَّخِذِ

لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Mü’minler, Mü’minleri bırakıp da kafirleri dost edinmesinler. Kim böyle yaparsa; Allah ile dostluğu kalmaz. Ancak onlardan sakınmanız müstesnadır. Allah, size kendisinden korkmanızı emrediyor. Dönüş Allah’adır.

### [Ali İmran 3:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:64.md) — يَتَّخِذَ

قُلْ يَاأَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ

Meal (IK): De ki: Ey Ehl-i Kitab; hepiniz, sizinle bizim aramızda eşit olan bir kelimeye gelin: Allah’dan başkasına kulluk etmeyelim. O’na hiçbir şeyi eş koşmayalım. Ve Allah’ı bırakıp da kimimiz, kimimizi Rab edinmesin. Eğer yüz çevirirlerse; o vakit şahid olun ki biz, müslümanız, deyin.

### [Ali İmran 3:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:80.md) — تَتَّخِذُوا

وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Meal (IK): Size melekleri ve peygamberleri Rabb olarak benimsemenizi de emretmez. Müslüman olduktan sonra size küfretmeyi mi emredecek?

### [Ali İmran 3:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:81.md) — أَخَذَ · وَأَخَذْتُمْ

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ

Meal (IK): Hani Allah, Peygamberlerden söz almış: And olsun ki; size, kitabı, hikmeti verdim. Yanınızda olanı doğrulayıcı bir peygamber geldiğinde mutlaka o’na inanacak ve yardım edeceksiniz. İkrar edip de ahdi kabul ettiniz mi? demişti. Onlar da: İkrar ettik, demişlerdi. Allah: Şahid olsun, Ben de sizinle beraber şahidlerdenim, demişti.

### [Ali İmran 3:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:118.md) — تَتَّخِذُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; sizden başkalarını dost edinmeyin. Onlar; sizi, şaşırtmaktan geri kalmazlar. Sıkıntıya düşmenizi isterler. Öfkeleri ağızlarından taşmaktadır. Sinelerinin gizlediği ise daha büyüktür. Düşünürseniz size ayetlerimizi açıkladık.

### [Ali İmran 3:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:140.md) — وَيَتَّخِذَ

إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Eğer size bir yara dokunduysa; şüphesiz o kavme de o kadar yara dokunmuştur. Hem o günleri Biz, insanlar arasında döndürür dururuz. Bu; Allah’ın iman edenleri belirtmesi ve içinizden şahidler edinmesi içindir. Allah, zalimleri sevmez.

### [Ali İmran 3:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/3:187.md) — أَخَذَ

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ

Meal (IK): Hani Allah, kendilerine kitab verilenlerden; onu mutlaka insanlara açıklayacaksınız, gizlemeyeceksiniz, diye söz almıştı. Onlar ise bunu arkalarına attılar ve az bir değere değiştiler. Satın aldıkları şey ne kötüdür.

### [Nisa 4:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:20.md) — تَأْخُذُوا · أَتَأْخُذُونَهُ

وَإِنْ أَرَدْتُمُ اسْتِبْدَالَ زَوْجٍ مَكَانَ زَوْجٍ وَآتَيْتُمْ إِحْدَاهُنَّ قِنْطَارًا فَلَا تَأْخُذُوا مِنْهُ شَيْئًا أَتَأْخُذُونَهُ بُهْتَانًا وَإِثْمًا مُبِينًا

Meal (IK): Bir eşin yerine başka bir eş almak istediğiniz takdirde; öncekine yüklerle mehir vermiş olsanız bile, bir şey almayın. İftira ederek ve günaha girerek ona verdiğiniz geri alır mısınız?

### [Nisa 4:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:21.md) — تَأْخُذُونَهُ · وَأَخَذْنَ

وَكَيْفَ تَأْخُذُونَهُ وَقَدْ أَفْضَى بَعْضُكُمْ إِلَى بَعْضٍ وَأَخَذْنَ مِنْكُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Meal (IK): Onu nasıl alırsınız ki; birbirinize karışıp katıldınız. Ve onlar, sizden kuvvetli te’minat aldılar.

### [Nisa 4:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:25.md) — مُتَّخِذَاتِ

وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sizden; hür, inanmış kadınlarla evlenmeye güç yetiremeyen kimse, inanmış genç kızlarınızdan sağ ellerinizin sahib olduklarından (alsın) . Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Birbirinizdensiniz. Onlarla zinadan kaçınmaları, iffetli yaşamış ve gizli dost tutmamış olmaları halinde, velilerinin izniyle evlenin. Ve ma’ruf şekilde mehirlerini verin. Evlendiklerinde zina edecek olurlarsa; onlara hür kadınlara verilen cezanın yarısı verilir. Bu; içinizden, günaha girme korkusu olanlaradır. Sabretmeniz ise sizin için daha hayırlıdır. Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:71.md) — خُذُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا خُذُوا حِذْرَكُمْ فَانْفِرُوا ثُبَاتٍ أَوِ انْفِرُوا جَمِيعًا

Meal (IK): Ey iman edenler; korunma tedbirinizi alın da silahlanarak, birlikler halinde veya toptan seferber olun.

### [Nisa 4:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:89.md) — تَتَّخِذُوا · فَخُذُوهُمْ

وَدُّوا لَوْ تَكْفُرُونَ كَمَا كَفَرُوا فَتَكُونُونَ سَوَاءً فَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ أَوْلِيَاءَ حَتَّى يُهَاجِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَلَا تَتَّخِذُوا مِنْهُمْ وَلِيًّا وَلَا نَصِيرًا

Meal (IK): Kendileri küfrettikleri gibi, sizin de küfretmenizi isterler. O halde onlar, Allah yolunda hicret edinceye kadar içlerinden dost edinmeyin. Eğer yüz çevirirlerse; bulduğunuz yerde onları öldürün ve onlardan ne bir dost, ne de bir yardımcı edinin.

### [Nisa 4:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:91.md) — فَخُذُوهُمْ

سَتَجِدُونَ آخَرِينَ يُرِيدُونَ أَنْ يَأْمَنُوكُمْ وَيَأْمَنُوا قَوْمَهُمْ كُلَّمَا رُدُّوا إِلَى الْفِتْنَةِ أُرْكِسُوا فِيهَا فَإِنْ لَمْ يَعْتَزِلُوكُمْ وَيُلْقُوا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ وَيَكُفُّوا أَيْدِيَهُمْ فَخُذُوهُمْ وَاقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَأُولَئِكُمْ جَعَلْنَا لَكُمْ عَلَيْهِمْ سُلْطَانًا مُبِينًا

Meal (IK): Diğerlerinin de sizden ve kendi milletlerinden güvende olmayı istediklerini göreceksiniz. Fitneciliğe çağırıldıklarında ona can atarlar. Eğer sizden uzak durmazlar, barış teklif etmezler ve sizinle savaşmaktan geri durmazlarsa; onları tutun ve bulduğunuz yerde öldürün. İşte onların aleyhlerine, size apaçık ferman verdik.

### [Nisa 4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:102.md) — وَلْيَأْخُذُوا · وَخُذُوا

وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا

Meal (IK): Sen; içlerinde olup da namazlarını kıldırdığın zaman, bir kısmı seninle beraber namaza dursun ve silahlarını da alsınlar. Secdeye vardıklarında onlar arkanıza geçsinler, kılmayan öbür kısım gelsin, seninle beraber kılsınlar. Tedbirli olsunlar, silahlarını alsınlar. Kafirler size ansızın bir baskın vermek için silah ve eşyanızdan gafil bulunmanızı arzu ederler. Yağmurdan zarar görecekseniz veya hasta olursanız, silahlarınızı bırakmanıza bir beis yoktur. Fakat dikkatli olun. Allah; şüphesiz kafirlere horlayıcı bir azab hazırlamıştır.

### [Nisa 4:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:118.md) — لَأَتَّخِذَنَّ

لَعَنَهُ اللَّهُ وَقَالَ لَأَتَّخِذَنَّ مِنْ عِبَادِكَ نَصِيبًا مَفْرُوضًا

Meal (IK): Allah; ona la’net etsin. O dedi ki: Celal’in hakkı için, kullarından muayyen bir pay alacağım.

### [Nisa 4:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:119.md) — يَتَّخِذِ

وَلَأُضِلَّنَّهُمْ وَلَأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الْأَنْعَامِ وَلَآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللَّهِ وَمَنْ يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُبِينًا

Meal (IK): Onları mutlaka saptıracağım, olmayacak kuruntulara boğacağım. Onlara emredeceğim; davarların kulaklarını yaracaklar, emredeceğim; Allah’ın yaratışını değiştirecekler. Allah’ı bırakıp şeytanı dost edinen kimse; şüphesiz açıktan açığa kayba uğramıştır.

### [Nisa 4:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:125.md) — وَاتَّخَذَ

وَمَنْ أَحْسَنُ دِينًا مِمَّنْ أَسْلَمَ وَجْهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحْسِنٌ وَاتَّبَعَ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَاتَّخَذَ اللَّهُ إِبْرَاهِيمَ خَلِيلًا

Meal (IK): İhsan ederek kendini Allah’a teslim eden ve İbrahim’in dinine uymuş olandan daha güzel din sahibi kim olabilir? Allah İbrahim’i dost edinmiştir.

### [Nisa 4:139](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:139.md) — يَتَّخِذُونَ

الَّذِينَ يَتَّخِذُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَيَبْتَغُونَ عِنْدَهُمُ الْعِزَّةَ فَإِنَّ الْعِزَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا

Meal (IK): Onlar ki; mü’minleri bırakıp kafirleri dost ediniyorlar. Onların tarafından izzet mi arıyorlar? Doğrusu izzet, bütünüyle Allah’ındır.

### [Nisa 4:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:144.md) — تَتَّخِذُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ أَتُرِيدُونَ أَنْ تَجْعَلُوا لِلَّهِ عَلَيْكُمْ سُلْطَانًا مُبِينًا

Meal (IK): Ey iman edenler; mü’minleri bırakıp da kafirleri dost edinmeyin. Allah’ın aleyhinize apaçık bir ferman vermesini mi istersiniz?

### [Nisa 4:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:150.md) — يَتَّخِذُوا

إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا

Meal (IK): Doğrusu Allah’ı ve peygamberlerini inkar edenler, Allah ile peygamberlerinin arasını ayırmak isteyenler, bir kısmına inanır, bir kısmını da inkar ederiz, diyerek bu ikisinin arasında yol tutmak isteyenler;

### [Nisa 4:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:153.md) — فَأَخَذَتْهُمُ · اتَّخَذُوا

يَسْأَلُكَ أَهْلُ الْكِتَابِ أَنْ تُنَزِّلَ عَلَيْهِمْ كِتَابًا مِنَ السَّمَاءِ فَقَدْ سَأَلُوا مُوسَى أَكْبَرَ مِنْ ذَلِكَ فَقَالُوا أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْهُمُ الصَّاعِقَةُ بِظُلْمِهِمْ ثُمَّ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ فَعَفَوْنَا عَنْ ذَلِكَ وَآتَيْنَا مُوسَى سُلْطَانًا مُبِينًا

Meal (IK): Kitab ehli senin kendilerine gökten bir kitab indirmeni isterler. Musa’ dan da bundan daha büyüğünü istemişlerdi. Ve; bize Allah’ı apaçık göster, demişlerdi. Zulümlerinden dolayı onları yıldırım çarpmıştı. Kendilerine bunca açık ayetler ve deliller geldikten sonra da buzağıya taptılar. Nihayet Biz, bunu affettik ve Musa’ya apaçık bir hüccet verdik.

### [Nisa 4:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:154.md) — وَأَخَذْنَا

وَرَفَعْنَا فَوْقَهُمُ الطُّورَ بِمِيثَاقِهِمْ وَقُلْنَا لَهُمُ ادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُلْنَا لَهُمْ لَا تَعْدُوا فِي السَّبْتِ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Meal (IK): Söz vermelerine karşılık Tur dağını üzerlerine kaldırdık. Ve onlara; Şehrin kapısından secde ederek girin, dedik. Cumartesileri aşırı gitmeyin, dedik. Onlardan ağır bir te’minat aldık.

### [Nisa 4:161](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/4:161.md) — وَأَخْذِهِمُ

وَأَخْذِهِمُ الرِّبَا وَقَدْ نُهُوا عَنْهُ وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ مِنْهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Kendilerine yasaklanan faizi almaları ve haksız yere insanların mallarını yemelerinden ötürü. Onların küfür içinde olanlarına elem verici bir azab hazırladık.

### [Maide 5:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:5.md) — مُتَّخِذِي

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Bugün, size, iyi ve temiz olanlar helal kılındı. Kitab verilmiş olanların yemeği size helaldir, sizin yemeğiniz de onlara helaldir. Mü’min kadınlardan iffetli olanlar ve sizden önce kitab verilenlerdenb iffetli kadınlar, zina etmeksizin, gizli dost tutmaksızın ve mehirlerini verdiğinizde size helaldir. Kim de imanı inkar ederse; yaptıkları boşa gitmiştir ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.

### [Maide 5:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:12.md) — أَخَذَ

وَلَقَدْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَبَعَثْنَا مِنْهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا وَقَالَ اللَّهُ إِنِّي مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلَاةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنْتُمْ بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلَأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ فَمَنْ كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ مِنْكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاءَ السَّبِيلِ

Meal (IK): And olsun ki, Allah İsrailoğullarından söz almıştı. Biz, onlardan oniki temsilci seçtik. Allah demişti ki: Muhakkak ki Ben, sizinleyim; namaz kılar, zekat verir, peygamberlerime inanır, onlara yardım ederseniz, Allah’a güzel bir borç verirseniz; andolsun ki sizin kötülüklerinizi örterim. Ve andolsun ki sizi, altlarından ırmaklar akan cennetlere koyarım. Bundan sonra sizden her kim de küfrederse; şüphesiz doğru yoldan sapmış olur.

### [Maide 5:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:14.md) — أَخَذْنَا

وَمِنَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى أَخَذْنَا مِيثَاقَهُمْ فَنَسُوا حَظًّا مِمَّا ذُكِّرُوا بِهِ فَأَغْرَيْنَا بَيْنَهُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ وَسَوْفَ يُنَبِّئُهُمُ اللَّهُ بِمَا كَانُوا يَصْنَعُونَ

Meal (IK): Biz, hristiyanız diyenlerden de söz aldık. Onlar da kendilerine öğretilenlerin bir kısmını unuttular. Bu yüzden kıyamete kadar aralarına kin ve düşmanlık saldık. Allah; yapmakta olduklarını kendilerine haber verecektir.

### [Maide 5:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:41.md) — فَخُذُوهُ

يَاأَيُّهَا الرَّسُولُ لَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ مِنَ الَّذِينَ قَالُوا آمَنَّا بِأَفْوَاهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ وَمِنَ الَّذِينَ هَادُوا سَمَّاعُونَ لِلْكَذِبِ سَمَّاعُونَ لِقَوْمٍ آخَرِينَ لَمْ يَأْتُوكَ يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ مِنْ بَعْدِ مَوَاضِعِهِ يَقُولُونَ إِنْ أُوتِيتُمْ هَذَا فَخُذُوهُ وَإِنْ لَمْ تُؤْتَوْهُ فَاحْذَرُوا وَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا أُولَئِكَ الَّذِينَ لَمْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يُطَهِّرَ قُلُوبَهُمْ لَهُمْ فِي الدُّنْيَا خِزْيٌ وَلَهُمْ فِي الْآخِرَةِ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Ey peygamber; ağızlarıyla inandık dedikleri halde kalbleriyle inanmayanlardan, yahudi olanlardan, yalan kulak verenler ve sana gelmeyen başka bir kavmin sözünü dnleyenlerden küfre koşanlar, sen, üzmesin. Sözlerin yerlerini değiştirirler de; size bu verilirse alın, verilmezse kaçının, derler. Allah, kimin de fitneye düşmesini isterse; onun için senin Allah’a karşı hiçbir şeye gücün yetmez. İşte onlar; Allah’ın kalblerini temizlemek istemediği kimselerdir. Dünyada rüsvaylık, onlaradır. Ve onlar için ahirette, büyük bir azab vardır.

### [Maide 5:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:51.md) — تَتَّخِذُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الْيَهُودَ وَالنَّصَارَى أَوْلِيَاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاءُ بَعْضٍ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler, yahudi ve hristiyanları dost edinmeyin. Onlar birbirlerinin dostudurlar. Sizden her kim ki, onları dost edinirse; o da, onlardandır. Şüphesiz ki Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Maide 5:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:57.md) — تَتَّخِذُوا · اتَّخَذُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَكُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ أَوْلِيَاءَ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; sizden önce kendilerine kitab verilenlerden dininizi alay ve eğlenceye alanları ve kafirleri dost edinmeyin. Eğer mü’min iseniz; Allah’tan korkun.

### [Maide 5:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:58.md) — اتَّخَذُوهَا

وَإِذَا نَادَيْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَلَعِبًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Birbirinizi namaza çağırdığınızda; onu alay ve eğlenceye alırlar. Bu, onların gerçekten kabul edemez bir topluluk olmalarındandır.

### [Maide 5:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:70.md) — أَخَذْنَا

لَقَدْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَأَرْسَلْنَا إِلَيْهِمْ رُسُلًا كُلَّمَا جَاءَهُمْ رَسُولٌ بِمَا لَا تَهْوَى أَنْفُسُهُمْ فَرِيقًا كَذَّبُوا وَفَرِيقًا يَقْتُلُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; İsrailoğullarından ahd almış ve onlara peygamberler göndermişizdir. Ne zaman bir peygamber, onlara nefislerinin hoşlanmadığı bir şeyle gelmişse; bir kısmını yalanlamışlar, bir kısmını da öldürmüşlerdi.

### [Maide 5:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:81.md) — اتَّخَذُوهُمْ

وَلَوْ كَانُوا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالنَّبِيِّ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِ مَا اتَّخَذُوهُمْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنَّ كَثِيرًا مِنْهُمْ فَاسِقُونَ

Meal (IK): Şayet Allah’a, Peygambere ve ona indirilene iman etmiş olsalardı; onları dost edinmezlerdi. Ne var ki, onların çoğu fasıklardır.

### [Maide 5:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:89.md) — يُؤَاخِذُكُمُ · يُؤَاخِذُكُمْ

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Allah size rasgele yeminlerinizden dolayı değil, bile bile ettiğiniz yeminlerden ötürü sorumlu tutar. Onun keffareti; ailenize yedirmekte olduğunuzun ortalamasından, on düşkünü yedirmek, yahut giydirmek veya bir köle azad etmektir. Kim de bunları bulamazsa; üç gün oruçtur. İşte bu, yemin ettiğiniz vakit yeminlerinizin keffaretidir. Yeminlerinizi tutun. Şükredersiniz diye Allah ayetlerini size işte böyle açıklar.

### [Maide 5:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/5:116.md) — اتَّخِذُونِي

وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ

Meal (IK): Allah buyurmuştu ki: Ey meryem oğlu İsa; sen mi insanlara: Beni ve annemi Allah’tan başka iki ilah edinin, dedin? Demişti ki: Tenzih ederim Seni, hak olmayan bir sözü söylemek bana yakışmaz. Eğer ben, onu söylemişsem; Sen, onu elbette bilirsin. Sen, benim içimde olanı bilirsin, ama ben Senin zatında olanı bilmem. Doğrusu görülmeyeni en iyi bilen Sensin, Sen.

### [En'am 6:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:14.md) — أَتَّخِذُ

قُلْ أَغَيْرَ اللَّهِ أَتَّخِذُ وَلِيًّا فَاطِرِ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَهُوَ يُطْعِمُ وَلَا يُطْعَمُ قُلْ إِنِّي أُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ أَوَّلَ مَنْ أَسْلَمَ وَلَا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

Meal (IK): De ki: Ben Allah’tan başka bir dost mu edinirim? Gökleri ve yeri yoktan var eden O’dur. Ve O yedirir, ama yedirilmez. De ki: Doğrusu ben, müslüman olanların ilki olmakla emrolundum. Sakın müşriklerden olma.

### [En'am 6:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:42.md) — فَأَخَذْنَاهُمْ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, senden önceki ümmetlere de peygamberler gönderdik. Yalvarsınlar diye, onları darlık ve sıkıntıya soktuk.

### [En'am 6:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:44.md) — أَخَذْنَاهُمْ

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

Meal (IK): Onlar, kendilerine hatırlatılan şeyleri unutunca; Biz de kendilerine her şeyin kapılarını açtık. Nihayet kendilerine verilen o şeyler yüzünden sevinince; onları, ansızın yakaladık ve bütün ümitlerinden mahrum kaldılar.

### [En'am 6:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:46.md) — أَخَذَ

قُلْ أَرَأَيْتُمْ إِنْ أَخَذَ اللَّهُ سَمْعَكُمْ وَأَبْصَارَكُمْ وَخَتَمَ عَلَى قُلُوبِكُمْ مَنْ إِلَهٌ غَيْرُ اللَّهِ يَأْتِيكُمْ بِهِ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ ثُمَّ هُمْ يَصْدِفُونَ

Meal (IK): De ki: Bana haber verir misiniz; eğer Allah, kulağınızı, gözlerinizi alır ve kalblerinizin üstüne mühür vurursa; Allah’tan başka onları size getirecek ilah kimdir? Bak, ayetlerimizi nasıl açıklıyoruz da sonra onlar yüz çeviriyorlar.

### [En'am 6:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:70.md) — اتَّخَذُوا · يُؤْخَذْ

وَذَرِ الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَعِبًا وَلَهْوًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَذَكِّرْ بِهِ أَنْ تُبْسَلَ نَفْسٌ بِمَا كَسَبَتْ لَيْسَ لَهَا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلِيٌّ وَلَا شَفِيعٌ وَإِنْ تَعْدِلْ كُلَّ عَدْلٍ لَا يُؤْخَذْ مِنْهَا أُولَئِكَ الَّذِينَ أُبْسِلُوا بِمَا كَسَبُوا لَهُمْ شَرَابٌ مِنْ حَمِيمٍ وَعَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْفُرُونَ

Meal (IK): Bırak o dinlerini oyun ve eğlence edinenleri; dünya hayatının aldattığı kimseleri. Sen, onunla öğüy ver ki Allah’tan başka dostu ve şefaatçısı olmayan bir kimse; kazandığından ötürü yok olmasın. O, bütün varını fidye olarak verse de kabul olunmaz. İşte onlar, kazandıklarından ötürü yok olanlardır. Küfür edegeldiklerinden dolayı onlara, kaynar sudan içecek ve elim bir azab vardır.

### [En'am 6:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/6:74.md) — أَتَتَّخِذُ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Hani İbrahim, babası Azer’e demişti ki: Sen, putları tanrı mı ediniyorsun? Doğrusu ben, seni ve kavmini apaçık bir sapıklık içinde görüyorum.

### [Araf 7:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:30.md) — اتَّخَذُوا

فَرِيقًا هَدَى وَفَرِيقًا حَقَّ عَلَيْهِمُ الضَّلَالَةُ إِنَّهُمُ اتَّخَذُوا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ اللَّهِ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُهْتَدُونَ

Meal (IK): Bir kısmını hidayete erdirdi, bir kısmına da sapıklık hak oldu. Çünkü onlar; Allah’ı bırakıp şeytanları kendilerine dostlar edindiler. Ve onlar; kendilerinin doğru yolda olduklarını sanıyorlardı.

### [Araf 7:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:31.md) — خُذُوا

يَابَنِي آدَمَ خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ وَكُلُوا وَاشْرَبُوا وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ

Meal (IK): Ey ademoğulları; her mescide güzel elbiselerinizi giyinerek gidin; yeyin için ama israf etmeyin. Çünkü O; israf edenleri sevmez.

### [Araf 7:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:51.md) — اتَّخَذُوا

الَّذِينَ اتَّخَذُوا دِينَهُمْ لَهْوًا وَلَعِبًا وَغَرَّتْهُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ نَنْسَاهُمْ كَمَا نَسُوا لِقَاءَ يَوْمِهِمْ هَذَا وَمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ

Meal (IK): Onlar ki; dinlerini alayla eğlenceye aldılar. Dünya hayatı da kendilerini aldattı. İşte onlar; bu günlerine kavuşmayı nasıl unutmuşlar idiyse, ayetiçin katmerlidir. Ne var ki bilmezsiniz. lerimizi nasıl bilerek inkar etmişler idiyse; Biz de bugün onları öylece unuturuz.

### [Araf 7:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:73.md) — فَيَأْخُذَكُمْ

وَإِلَى ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَاقَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

Meal (IK): Semud’a da kardeşleri Salih’i. Dedi ki: Ey kavmim; Allah’a ibadet edin, sizin için O’ndan başka hiç bir ilah yoktur. Size Rabbınızdan açık bir burhan gelmiştir. İşte size bir ayet olarak Allah’ın dişi devesi. Onu bırakın da Allah’ın toprağında otlasın. Ona bir kötülükle dokunmayın. Yoksa sizi elim bir azab yakalar.

### [Araf 7:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:74.md) — تَتَّخِذُونَ

وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ عَادٍ وَبَوَّأَكُمْ فِي الْأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِهَا قُصُورًا وَتَنْحِتُونَ الْجِبَالَ بُيُوتًا فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): Düşününüz ki; O, sizi Ad kavminden sonra halifeler yaptı, yeryüzüne sizi yerleştirdi. Ovalarından köşkler yapıyor, dağlarından evler yontuyorsunuz. Artık Allah’ın nimetlerini anın. Yeryüzünde fesadçılar olarak taşkınlık yapmayın.

### [Araf 7:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:78.md) — فَأَخَذَتْهُمُ

فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دَارِهِمْ جَاثِمِينَ

Meal (IK): Bu yüzden onları şiddetli bir sarsıntı tutuverdi de yurtlarında dizüstü çöken kimseler oldular.

### [Araf 7:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:91.md) — فَأَخَذَتْهُمُ

فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دَارِهِمْ جَاثِمِينَ

Meal (IK): Bunun üzerine onları sarsıntı yakalayıverdi. Ve yurtlarında dizüstü çökenler oldular.

### [Araf 7:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:94.md) — أَخَذْنَا

وَمَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَبِيٍّ إِلَّا أَخَذْنَا أَهْلَهَا بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ

Meal (IK): Biz, hangi kasabaya bir peygamber gönderdiysek; yalvarıp yakarsınlar diye, ora halkını mutlaka darlık ve sıkıntıya uğratmışızdır.

### [Araf 7:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:95.md) — فَأَخَذْنَاهُمْ

ثُمَّ بَدَّلْنَا مَكَانَ السَّيِّئَةِ الْحَسَنَةَ حَتَّى عَفَوْا وَقَالُوا قَدْ مَسَّ آبَاءَنَا الضَّرَّاءُ وَالسَّرَّاءُ فَأَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Sonra kötülüğün yerine iyilik koyduk. Nihayet çoğaldılar ve; atalarımıza da fakirlik, şiddet, hastalık, iyilik ve genişlik dokunmuştu, dediler. Bunun üzerine Biz de onları kendilerine farkına varmadan ansızın yakalayıverdik.

### [Araf 7:96](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:96.md) — فَأَخَذْنَاهُمْ

وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى آمَنُوا وَاتَّقَوْا لَفَتَحْنَا عَلَيْهِمْ بَرَكَاتٍ مِنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ وَلَكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْنَاهُمْ بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Şayet kasabaların halkı, inanmış ve sakınmış olsalardı; elbette üzerlerine gökten ve yerden bereketler açardık. Fakat onlar yalanladılar. Biz de bunun üzerine onları, yaptıklarından dolayı yakalayıverdik.

### [Araf 7:130](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:130.md) — أَخَذْنَا

وَلَقَدْ أَخَذْنَا آلَ فِرْعَوْنَ بِالسِّنِينَ وَنَقْصٍ مِنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَذَّكَّرُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Firavun hanedanını düşünüp ibret alırlar diye yıllarca kuraklık ve mahsullerinin kıtlığıyla tutup sıktık.

### [Araf 7:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:144.md) — فَخُذْ

قَالَ يَامُوسَى إِنِّي اصْطَفَيْتُكَ عَلَى النَّاسِ بِرِسَالَاتِي وَبِكَلَامِي فَخُذْ مَا آتَيْتُكَ وَكُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ

Meal (IK): Buyudu ki: Ey Musa; risaletim ve kelamımla seni insanlar arasından seçtim. Sana verdiğimi al ve şükredenlerden ol.

### [Araf 7:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:145.md) — فَخُذْهَا · يَأْخُذُوا

وَكَتَبْنَا لَهُ فِي الْأَلْوَاحِ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ مَوْعِظَةً وَتَفْصِيلًا لِكُلِّ شَيْءٍ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِهَا سَأُرِيكُمْ دَارَ الْفَاسِقِينَ

Meal (IK): Biz, ona levhalarda herşeyden bir öğüt yazdık ve herşeyi uzun uzadıya açıkladık. Öyleyse sen, bunları kuvvetle al, kavmine de emret. Onları en güzel şekilde tutsunlar. İlerde size fasıklar yurdunu göstereceğim.

### [Araf 7:146](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:146.md) — يَتَّخِذُوهُ

سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِنْ يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Yeryüzünde haksız yere büyüklük taslayanları ayetlerimden çevireceğim. Onlar, her ayeti görseler yine de inanmazlar. Doğru yolu görseler, onu yol edinmezler. Azgınlık yolunu görseler, hemen» onu yol edinirler. Bu, ayetlerimizi yalanlamış olmalarından ve ondan gafil bulunmalarındandır.

### [Araf 7:148](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:148.md) — وَاتَّخَذَ · اتَّخَذُوهُ

وَاتَّخَذَ قَوْمُ مُوسَى مِنْ بَعْدِهِ مِنْ حُلِيِّهِمْ عِجْلًا جَسَدًا لَهُ خُوَارٌ أَلَمْ يَرَوْا أَنَّهُ لَا يُكَلِّمُهُمْ وَلَا يَهْدِيهِمْ سَبِيلًا اتَّخَذُوهُ وَكَانُوا ظَالِمِينَ

Meal (IK): Musa’nın kavmi; onun ardından, zinet takımlarından canlıymış gibi böğüren bir buzağı heykeli edindiler. Onun kendileriyle konuşmadığını ve bir yol da göstermediğini görmediler mi ki, tanrı edindiler de zalimlerden oldular?

### [Araf 7:150](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:150.md) — وَأَخَذَ

وَلَمَّا رَجَعَ مُوسَى إِلَى قَوْمِهِ غَضْبَانَ أَسِفًا قَالَ بِئْسَمَا خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي أَعَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ وَأَلْقَى الْأَلْوَاحَ وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيهِ يَجُرُّهُ إِلَيْهِ قَالَ ابْنَ أُمَّ إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي وَكَادُوا يَقْتُلُونَنِي فَلَا تُشْمِتْ بِيَ الْأَعْدَاءَ وَلَا تَجْعَلْنِي مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Musa; kavmine kızgın ve üzgün dönünce; benden sonra arkamdan ne kötü işler yapmışsınız? Rabbınızın emrinin çabucak gelmesini mi istediniz? dedi ve levhaları attı. Kardeşinin başından tutup kendisine doğru çekiyordu: Ey anamın oğlu, bu kavim beni gerçekten zayıf gördüler. Az kalsın öldürüyorlardı. Sen de bana düşmanları sevindirecek harekette bulunma ve beni zalimler güruhu ile bir tutma, dedi.

### [Araf 7:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:152.md) — اتَّخَذُوا

إِنَّ الَّذِينَ اتَّخَذُوا الْعِجْلَ سَيَنَالُهُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَذِلَّةٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُفْتَرِينَ

Meal (IK): Muhakkak ki buzağıyı tanrı edinenlere; Rabblarından bir gazab ve dünya hayatında bir horluk erişecektir. Biz, işte böylece cezalandırırız iftira edenleri.

### [Araf 7:154](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:154.md) — أَخَذَ

وَلَمَّا سَكَتَ عَنْ مُوسَى الْغَضَبُ أَخَذَ الْأَلْوَاحَ وَفِي نُسْخَتِهَا هُدًى وَرَحْمَةٌ لِلَّذِينَ هُمْ لِرَبِّهِمْ يَرْهَبُونَ

Meal (IK): Öfkesi dinip, sükun hasıl olunca; Musa levhaları aldı. Onlardaki nüshasında Rabblarından korkanlara hidayet ve rahmet vardı.

### [Araf 7:155](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:155.md) — أَخَذَتْهُمُ

وَاخْتَارَ مُوسَى قَوْمَهُ سَبْعِينَ رَجُلًا لِمِيقَاتِنَا فَلَمَّا أَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ قَالَ رَبِّ لَوْ شِئْتَ أَهْلَكْتَهُمْ مِنْ قَبْلُ وَإِيَّايَ أَتُهْلِكُنَا بِمَا فَعَلَ السُّفَهَاءُ مِنَّا إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِهَا مَنْ تَشَاءُ وَتَهْدِي مَنْ تَشَاءُ أَنْتَ وَلِيُّنَا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنْتَ خَيْرُ الْغَافِرِينَ

Meal (IK): Musa, ta’yin ettiğimiz vakit için kavminden yetmiş kişi seçti. Onları titreme tutunca dedi ki: Rabbım; dileseydin önce onalrı da helak ederdin, beni de. İçimizdeki beyinsizlerin işledikleri yüzünden bizi helak eder misin? Bu, Senin imtihanından başka birşey değildir. Onunla dilediğini dalalete düşürür, dilediğini de hidayete götürürsün. Sen, bizim dostumuzsun. O halde bizi bağışla, merhamet et bize. Sen bağışlayanların en hayırlısısın.

### [Araf 7:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:165.md) — وَأَخَذْنَا

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ يَنْهَوْنَ عَنِ السُّوءِ وَأَخَذْنَا الَّذِينَ ظَلَمُوا بِعَذَابٍ بَئِيسٍ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

Meal (IK): Onlar, kendilerine verilen öğüdü unutunca; Biz, kötülükden men’edenleri kurtardık, zulmedenleri ise fasıklık eder oldukları için şiddetli bir azab ile yakaladık.

### [Araf 7:169](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:169.md) — يَأْخُذُونَ · يَأْخُذُوهُ · يُؤْخَذْ

فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ وَرِثُوا الْكِتَابَ يَأْخُذُونَ عَرَضَ هَذَا الْأَدْنَى وَيَقُولُونَ سَيُغْفَرُ لَنَا وَإِنْ يَأْتِهِمْ عَرَضٌ مِثْلُهُ يَأْخُذُوهُ أَلَمْ يُؤْخَذْ عَلَيْهِمْ مِيثَاقُ الْكِتَابِ أَنْ لَا يَقُولُوا عَلَى اللَّهِ إِلَّا الْحَقَّ وَدَرَسُوا مَا فِيهِ وَالدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Onlardan kötü kimseler gelip onların yerine geçmiş, kitaba varis olmuşlardı. Dünyanın geçici meta’ını alıyorlar ve: İleride affedileceğiz diyorlardı. Onlara buna benzer bir meta’ gelse onu da alıyorlar. Onlardan; Allah’a karşı ancak hakkı söyleyeceklerine dair kitab üzerine ahd alınmamış mıydı? Ahiret yurdu, Allah’tan korkanlar için daha hayırlıdır. Hala aklınızı başınıza almayacak mısınız?

### [Araf 7:171](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:171.md) — خُذُوا

وَإِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ وَظَنُّوا أَنَّهُ وَاقِعٌ بِهِمْ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani, Biz dağı üzerlerine gölgelik gibi kaldırmıştık da, onlar tepelerine düşecek sanmışlardı. Size verdiğimizi kuvvetle tutun. Ve onda olanı düşünün ki; sakınasınız.

### [Araf 7:172](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:172.md) — أَخَذَ

وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Hani Rabbın; ademoğullarının sülbünden soyunu çıkarmış ve kendilerini nefislerine şahid tutmuş. Ben, sizin Rabbınız değil miyim? demişti. Onlar da demişlerdiki: Evet, biz buna şahidiz. Kıyamet günü: Bizim bundan haberimiz yoktu, demeyesiniz.

### [Araf 7:199](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/7:199.md) — خُذِ

خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Sen; affı tut, ma’rufu emret ve cahillerden yüz çevir.

### [Enfal 8:52](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/8:52.md) — فَأَخَذَهُمُ

كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ إِنَّ اللَّهَ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Firavun hanedanıyla onlardan öncekilerin gidişi gibi. Allah’ın ayetlerini yalanlamışlardı da, Allah onları günahlarından dolayı yakalamıştı. Muhakkak ki Allah; kuvvetlidir, azabı şiddetli olandır.

### [Enfal 8:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/8:68.md) — أَخَذْتُمْ

لَوْلَا كِتَابٌ مِنَ اللَّهِ سَبَقَ لَمَسَّكُمْ فِيمَا أَخَذْتُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Eğer daha önceden Allah’ın geçmiş bir hükmü olmasaydı; aldıklarınızdan dolayı size büyük bir azab dokunurdu.

### [Enfal 8:70](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/8:70.md) — أُخِذَ

يَاأَيُّهَا النَّبِيُّ قُلْ لِمَنْ فِي أَيْدِيكُمْ مِنَ الْأَسْرَى إِنْ يَعْلَمِ اللَّهُ فِي قُلُوبِكُمْ خَيْرًا يُؤْتِكُمْ خَيْرًا مِمَّا أُخِذَ مِنْكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ey peygamber; elinizdeki esirlere de ki: Eğer Allah kalbinizde hayır olduğunu bilirse; sizden alınandan daha hayırlısını size verir ve sizi bağışlar. Ve Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:5.md) — وَخُذُوهُمْ

فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Haram aylar çıkınca; artık müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün. Onları yakalayın ve hapsedin. Her gözetleme yerinde onları bekleyin. Eğer tevbe ederler; namaz kılar, zekat verirlerse; yollarını serbest bırakın. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:16.md) — يَتَّخِذُوا

أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تُتْرَكُوا وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَلَمْ يَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَا رَسُولِهِ وَلَا الْمُؤْمِنِينَ وَلِيجَةً وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Yoksa siz, içinizden cihad edip Allah’tan, peygamberinden ve mü’minlerden başkasını sırdaş edinmeyenleri ortaya çıkarmadan sizi kendi halinize bırakacak mı sandınız? Allah, işlediklerinizden haberdardır.

### [Tevbe 9:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:23.md) — تَتَّخِذُوا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا آبَاءَكُمْ وَإِخْوَانَكُمْ أَوْلِيَاءَ إِنِ اسْتَحَبُّوا الْكُفْرَ عَلَى الْإِيمَانِ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَأُولَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; eğer küfrü imana tercih ediyorlarsa, babalarınızı, kardeşlerinizi dostlar edinmeyin. Sizden her kim onları dost edinirse; işte onlar, zalimlerin kendileridir.

### [Tevbe 9:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:31.md) — اتَّخَذُوا

اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَالْمَسِيحَ ابْنَ مَرْيَمَ وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا إِلَهًا وَاحِدًا لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ سُبْحَانَهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ

Meal (IK): Onlar Allah’tan ayrı hahamlarını, rahiblerini rabblar edindiler. Meryem Oğlu Mesih’i de. Halbuki tek tanrıdan başkasına ibadet etmemekle emrolunmuşlardır. O’ndan başka ilah yoktur. O; bunların şirk koştukları şeylerden münezzehtir.

### [Tevbe 9:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:50.md) — أَخَذْنَا

إِنْ تُصِبْكَ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكَ مُصِيبَةٌ يَقُولُوا قَدْ أَخَذْنَا أَمْرَنَا مِنْ قَبْلُ وَيَتَوَلَّوْا وَهُمْ فَرِحُونَ

Meal (IK): Eğer sana bir iyilik erişirse; bu onları fenalaştırır. Bir kötülük erişirse de derler ki: Biz, daha önceden tedbirimizi almışızdır. Ve sevinerek dönüp giderler.

### [Tevbe 9:98](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:98.md) — يَتَّخِذُ

وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ مَغْرَمًا وَيَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوَائِرَ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Bedevilerden öyleleri de vardır ki; infak edeceğini angarya sayar ve sizin başınıza belalar gelmesini bekler. Belalar kendi başlarına olsun. Va Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Tevbe 9:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:99.md) — وَيَتَّخِذُ

وَمِنَ الْأَعْرَابِ مَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَتَّخِذُ مَا يُنْفِقُ قُرُبَاتٍ عِنْدَ اللَّهِ وَصَلَوَاتِ الرَّسُولِ أَلَا إِنَّهَا قُرْبَةٌ لَهُمْ سَيُدْخِلُهُمُ اللَّهُ فِي رَحْمَتِهِ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Bedevilerden öyleleri de vardır ki; Allah’a ve ahiret gününe inanır, infak ettiğini Allah katında yakınlığa ve peygamberin duasına nail olmaya vesile sayar. Bilin ki; bunlar kendileri için gerçek bir yakınlıktır. Allah, onları rahmetine girdirecektir. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’ dir.

### [Tevbe 9:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:103.md) — خُذْ

خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلَاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Onların mallarından sadaka al ki, bununla onları temizleyip arıtmış olasın. Ve onlara dua et. Şüphesiz ki senin duan onlar için bir sükunettir. Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Tevbe 9:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:104.md) — وَيَأْخُذُ

أَلَمْ يَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ هُوَ يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Bilmezler mi ki; Allah, muhakkak kullarından tevbeyi kabul edecek ve sadakaları alacak olanın kendisidir. Ve muhakkak ki Allah, Tevvab ve Rahim’dir.

### [Tevbe 9:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/9:107.md) — اتَّخَذُوا

وَالَّذِينَ اتَّخَذُوا مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِمَنْ حَارَبَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ مِنْ قَبْلُ وَلَيَحْلِفُنَّ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا الْحُسْنَى وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ

Meal (IK): Zarar vermek, küfretmek, mü’minlerin arasını açmak ve daha evvel Allah’a, peygamberine karşı savaşan kişiyi beklemek ve gözetlemek üzere bir mescid edinenler: Biz iyilikten başka bir şey istemedik, diye yemin ederler. Allah şehadet eder ki; onlar hiç şüphesiz yalancılardır.

### [Yunus 10:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/10:24.md) — أَخَذَتِ

إِنَّمَا مَثَلُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَاءٍ أَنْزَلْنَاهُ مِنَ السَّمَاءِ فَاخْتَلَطَ بِهِ نَبَاتُ الْأَرْضِ مِمَّا يَأْكُلُ النَّاسُ وَالْأَنْعَامُ حَتَّى إِذَا أَخَذَتِ الْأَرْضُ زُخْرُفَهَا وَازَّيَّنَتْ وَظَنَّ أَهْلُهَا أَنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَيْهَا أَتَاهَا أَمْرُنَا لَيْلًا أَوْ نَهَارًا فَجَعَلْنَاهَا حَصِيدًا كَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالْأَمْسِ كَذَلِكَ نُفَصِّلُ الْآيَاتِ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

Meal (IK): Dünya hayatının misali; sadece gökten indirdiğimiz su gibidir. Onunla, insan ve hayvanların yiyerek beslendikleri bitkiler bol bol yetişir; yeryüzü renk renk, çeşit çeşit masullerle süslenir. Ve yerin sahibleri bütün bunlara kadir olduklarını sandıkları sırada; geceleyin veya gündüzün emrimiz geliverirde orayı hiç birşey bitirmemişe çeviririz. Daha dün birşey yokmuş gibi olur. İşte Biz, ayetlerimizi düşünen insanlar için böylece açıklarız.

### [Yunus 10:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/10:68.md) — اتَّخَذَ

قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ هُوَ الْغَنِيُّ لَهُ مَا فِي السَّمَوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ إِنْ عِنْدَكُمْ مِنْ سُلْطَانٍ بِهَذَا أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah, çocuk edindi, dediler. Haşa, Allah bundan münezzehtir. O, müstağnidir. Göklerde ve yerde ne varsa hepsi O’nundur. Bu hususta hiç bir deliliniz yok. Allah hakkında bilmediğiniz şeyi mi söylüyorsunuz?

### [Hud 11:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:56.md) — آخِذٌ

إِنِّي تَوَكَّلْتُ عَلَى اللَّهِ رَبِّي وَرَبِّكُمْ مَا مِنْ دَابَّةٍ إِلَّا هُوَ آخِذٌ بِنَاصِيَتِهَا إِنَّ رَبِّي عَلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ

Meal (IK): Ben, sadece benim de, sizin de Rabbınız olan Allah’a tevekkül ettim. Yürüyen hiç bir canlı yoktur ki; O, alnından tutmasın. Elbette dosdoğru yol üzeredir benim Rabbım.

### [Hud 11:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:64.md) — فَيَأْخُذَكُمْ

وَيَاقَوْمِ هَذِهِ نَاقَةُ اللَّهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ قَرِيبٌ

Meal (IK): Ey kavmim; bu, size bir ayet olarak Allah’ın yarattığı dişi devedir, bırakın onu da Allah’ın toprağında otlasın. Ona kötü maksadla dokunmayın. Yoksa siz, pek yakın bir azaba uğrarsınız.

### [Hud 11:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:67.md) — وَأَخَذَ

وَأَخَذَ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ

Meal (IK): Zulmedenleri bir çığlık tuttu. Oldukları yerde diz üstü çöküverdiler.

### [Hud 11:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:92.md) — وَاتَّخَذْتُمُوهُ

قَالَ يَاقَوْمِ أَرَهْطِي أَعَزُّ عَلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَاتَّخَذْتُمُوهُ وَرَاءَكُمْ ظِهْرِيًّا إِنَّ رَبِّي بِمَا تَعْمَلُونَ مُحِيطٌ

Meal (IK): Dedi ki: Ey kavmim; benim taraftarlarım size göre Allah’tan daha mı üstün ki O’na sırt çevirdiniz? Doğrusu Rabbım, sizin yaptıklarınızı kuşatmıştır.

### [Hud 11:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:94.md) — وَأَخَذَتِ

وَلَمَّا جَاءَ أَمْرُنَا نَجَّيْنَا شُعَيْبًا وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ بِرَحْمَةٍ مِنَّا وَأَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ

Meal (IK): Emrimiz gelince; Şuayb’ı ve beraberindeki inananları, katımızdan bir rahmet ile kurtardık. Zulmedenleri de korkunç bir ses yakaladı ve oldukları yerde diz üstü çöküverdiler.

### [Hud 11:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/11:102.md) — أَخْذُ · أَخَذَ · أَخْذَهُ

وَكَذَلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ الْقُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ

Meal (IK): İşte böyledir Rabbının yakalayışı; kasabaların zalim halkını yakaladığı zaman. Çünkü O’nun yakalaması hem şiddetli, hem de acıklıdır.

### [Yusuf 12:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/12:21.md) — نَتَّخِذَهُ

وَقَالَ الَّذِي اشْتَرَاهُ مِنْ مِصْرَ لِامْرَأَتِهِ أَكْرِمِي مَثْوَاهُ عَسَى أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَكَذَلِكَ مَكَّنَّا لِيُوسُفَ فِي الْأَرْضِ وَلِنُعَلِّمَهُ مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحَادِيثِ وَاللَّهُ غَالِبٌ عَلَى أَمْرِهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onu satın alan Mısırlı, karısına dedi ki: Ona güzel bak, olur ki bize faydası dokunur veya onu evlad ediniriz. İşte böylece Yusuf’u Biz oraya yerleştirdik. Ve ona rüyaların yorumunu öğrettik. Ve Allah; emrinde galibdir. Fakat insanların çoğu bilmezler.

### [Yusuf 12:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/12:76.md) — لِيَأْخُذَ

فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Bunun üzerine kardeşinin kablarından evvel onlarınkini aramaya başladı. Sonra onu kardeşinin kabından çıkardı. İşte Biz, Yusuf için böyle bir tedbir kullandık. Yoksa o hükümdarın dinine göre; kardeşini tutabilecek değildi. Meğer ki Allah dileye. Dilediğimizi derecelerle yükseltiriz. Ve her bilgi sahibinin üstünde bir bilen vardır.

### [Yusuf 12:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/12:78.md) — فَخُذْ

قَالُوا يَاأَيُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ إِنَّا نَرَاكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Dediler ki: Ey Aziz, gerçekten bunun ihtiyar bir babası var, onun yerine bizden birini al. Doğrusu biz seni ihsan edenlerden görüyoruz.

### [Yusuf 12:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/12:79.md) — نَأْخُذَ

قَالَ مَعَاذَ اللَّهِ أَنْ نَأْخُذَ إِلَّا مَنْ وَجَدْنَا مَتَاعَنَا عِنْدَهُ إِنَّا إِذًا لَظَالِمُونَ

Meal (IK): Dedi ki: Eşyamızı yanında bulduğumuz kimseden başkasını yakalamaktan Allah’a sığınırız. Çünkü biz, o zaman zalimlerden oluruz.

### [Yusuf 12:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/12:80.md) — أَخَذَ

فَلَمَّا اسْتَيْئَسُوا مِنْهُ خَلَصُوا نَجِيًّا قَالَ كَبِيرُهُمْ أَلَمْ تَعْلَمُوا أَنَّ أَبَاكُمْ قَدْ أَخَذَ عَلَيْكُمْ مَوْثِقًا مِنَ اللَّهِ وَمِنْ قَبْلُ مَا فَرَّطْتُمْ فِي يُوسُفَ فَلَنْ أَبْرَحَ الْأَرْضَ حَتَّى يَأْذَنَ لِي أَبِي أَوْ يَحْكُمَ اللَّهُ لِي وَهُوَ خَيْرُ الْحَاكِمِينَ

Meal (IK): Ondan ümitlerini kesince; fısıldaşarak bir yana çekildiler. Büyükleri dedi ki: Bilmiyor musunuz ki, babanız sizden Allah adına bir söz almıştı, daha önce de Yusuf hakkında bir kusur işlemiştiniz. Babam bana izin verinceye veya Allah hakkımda hükmedinceye kadar, ben buradan asla ayrılmam. O, hükmedenlerin en hayırlısıdır.

### [Rad 13:16](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/13:16.md) — أَفَاتَّخَذْتُمْ

قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ قُلْ أَفَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِيَاءَ لَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعًا وَلَا ضَرًّا قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمَى وَالْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُمَاتُ وَالنُّورُ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكَاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشَابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

Meal (IK): De ki: Göklerin ve yerin Rabbı kimdir? Allah’tır de. Yoksa O’nu bırakıp kendilerine bir fayda ve zararı olmayan veliler mi edindiniz? de. De ki: Hiç körle gören bir olur mu? Yahut karanlık ile aydınlık bir midir? Yoksa, Allah gibi yaratması olan ortaklar buldular da yaratmaları birbirine mi benzettiler? De ki: Her şeyi yaratan, Allah’tır. Ve O; Vahid ve Kahhar’dır.

### [Rad 13:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/13:32.md) — أَخَذْتُهُمْ

وَلَقَدِ اسْتُهْزِئَ بِرُسُلٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَمْلَيْتُ لِلَّذِينَ كَفَرُوا ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ عِقَابِ

Meal (IK): Andolsun ki; senden önce de nice peygamberlerle alay edilmişti. Küfredenleri önce tehir ettim, sonra cezalarını verdim. Cezalandırmam nasıldı?

### [Hicr 15:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/15:73.md) — فَأَخَذَتْهُمُ

فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُشْرِقِينَ

Meal (IK): Tan yeri ağarırken çığlık onları yakalayıverdi.

### [Hicr 15:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/15:83.md) — فَأَخَذَتْهُمُ

فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ مُصْبِحِينَ

Meal (IK): Sabaha karşı çığlık onları da yakalayıverdi.

### [Nahl 16:46](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:46.md) — يَأْخُذَهُمْ

أَوْ يَأْخُذَهُمْ فِي تَقَلُّبِهِمْ فَمَا هُمْ بِمُعْجِزِينَ

Meal (IK): Yahut onlar dönüp dolaşırken kendilerini yakalamasından mı? Allah’ı aciz bırakacak değillerdir.

### [Nahl 16:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:47.md) — يَأْخُذَهُمْ

أَوْ يَأْخُذَهُمْ عَلَى تَخَوُّفٍ فَإِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Yahut yok olmak endişesindeyken yakalamasından mı? Muhakkak ki Rabbın, Rauf’tur, Ramim’dir.

### [Nahl 16:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:51.md) — تَتَّخِذُوا

وَقَالَ اللَّهُ لَا تَتَّخِذُوا إِلَهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ

Meal (IK): Allah buyurdu ki: İki ilah edinmeyin. O, ancak bir tek ilahtır. Yalnız Ben’den korkun.

### [Nahl 16:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:61.md) — يُؤَاخِذُ

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِظُلْمِهِمْ مَا تَرَكَ عَلَيْهَا مِنْ دَابَّةٍ وَلَكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

Meal (IK): Şayet Allah, zulümlerinden dolayı insanları yakalayacak olsaydı; yeryüzünde bir tek canlı bırakmazdı. Fakat onları belli bir müddete kadar tehir eder. Müddetleri dolunca onu ne bir an geciktirebilirler, ne de bir an öne alabilirler.

### [Nahl 16:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:67.md) — تَتَّخِذُونَ

وَمِنْ ثَمَرَاتِ النَّخِيلِ وَالْأَعْنَابِ تَتَّخِذُونَ مِنْهُ سَكَرًا وَرِزْقًا حَسَنًا إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Hurma ağaçlarının meyvelerinden ve üzümlerden; şerbet, şıra ve güzel rızık elde edersiniz. Akleden bir kavim için bunda bir ayet vardır.

### [Nahl 16:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:68.md) — اتَّخِذِي

وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ

Meal (IK): Ve Rabbın bal arısına vahyetti ki: Dağlarda, ağaçlarda ve hazırlanmış kovanlarda yuva edin.

### [Nahl 16:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:92.md) — تَتَّخِذُونَ

وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكَاثًا تَتَّخِذُونَ أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبَى مِنْ أُمَّةٍ إِنَّمَا يَبْلُوكُمُ اللَّهُ بِهِ وَلَيُبَيِّنَنَّ لَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Meal (IK): İpliğini iyice eğirip katladıktan sonra, söküp bozan kadın gibi olmayın. Bir ümmetin diğerinden daha çok olmasından ötürü yeminlerinizi aranızda aldatma vasıtası yapıyorsunuz. Allah, onunla sizi imtihan eder. Kıyamet günü ihtilaf ettiğiniz şeyleri elbette size beyan edecektir.

### [Nahl 16:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:94.md) — تَتَّخِذُوا

وَلَا تَتَّخِذُوا أَيْمَانَكُمْ دَخَلًا بَيْنَكُمْ فَتَزِلَّ قَدَمٌ بَعْدَ ثُبُوتِهَا وَتَذُوقُوا السُّوءَ بِمَا صَدَدْتُمْ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ

Meal (IK): Yeminlerinizi aranızda hile ve bozgun vesilesi yapmayın. Çünkü bu yüzden sağlamca yere basmakta olan ayak, kayabilir. Allah yolundan alıkoyduğunuz için kötü bir azab tadarsınız. Ve sizin için büyük bir azab vardır.

### [Nahl 16:113](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/16:113.md) — فَأَخَذَهُمُ

وَلَقَدْ جَاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْهُمْ فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ وَهُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; onlara, kendilerinden bir peygamber gelmişti de onu yalanlamışlardı. Zulüm ederken kendilerini azab yakalayıvermişti.

### [İsra 17:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/17:2.md) — تَتَّخِذُوا

وَآتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَجَعَلْنَاهُ هُدًى لِبَنِي إِسْرَائِيلَ أَلَّا تَتَّخِذُوا مِنْ دُونِي وَكِيلًا

Meal (IK): Musa’ya da kitabı verdik. Ve onu, İsrailoğulları için bir hidayet kıldık. Beni bırakıp başkasını vekil edinmeyesiniz diye.

### [İsra 17:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/17:40.md) — وَاتَّخَذَ

أَفَأَصْفَاكُمْ رَبُّكُمْ بِالْبَنِينَ وَاتَّخَذَ مِنَ الْمَلَائِكَةِ إِنَاثًا إِنَّكُمْ لَتَقُولُونَ قَوْلًا عَظِيمًا

Meal (IK): Yoksa Rabbınız size oğulları seçti de kendisi meleklerden kızlar mı edindi? Muhakkak ki siz, büyük bir söz söylüyorsunuz.

### [İsra 17:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/17:73.md) — لَاتَّخَذُوكَ

وَإِنْ كَادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ لِتَفْتَرِيَ عَلَيْنَا غَيْرَهُ وَإِذًا لَاتَّخَذُوكَ خَلِيلًا

Meal (IK): Onlar; sana vahyettiğimizden ayırıp başka bir şeyi Bize karşı uydurman için, seni fitneye düşürmeye çalışırlar. O zaman, seni dost edineceklerdi.

### [İsra 17:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/17:111.md) — يَتَّخِذْ

وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ وَلِيٌّ مِنَ الذُّلِّ وَكَبِّرْهُ تَكْبِيرًا

Meal (IK): Ve de ki: Hamd, O Allah’a mahsustur ki; bir çocuk edinmemiş ve O’nun mülkünde bir ortak bulunmamıştır. Düşkünlükten dolayı O’nun bir yardımcısı olmamıştır. Ve O’nu tekbir et.

### [Kehf 18:4](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:4.md) — اتَّخَذَ

وَيُنْذِرَ الَّذِينَ قَالُوا اتَّخَذَ اللَّهُ وَلَدًا

Meal (IK): Ve: Allah çocuk edindi, diyenleri uyarman için.

### [Kehf 18:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:15.md) — اتَّخَذُوا

هَؤُلَاءِ قَوْمُنَا اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً لَوْلَا يَأْتُونَ عَلَيْهِمْ بِسُلْطَانٍ بَيِّنٍ فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا

Meal (IK): Şu bizim kavmimiz, Allah’ı bırakıp O’ndan başka tanrılar edindiler. Onların gerçek olduğuna apaçık delil getirmeleri gerekmez mi? Allah’a karşı yalan uyduranlardan daha zalim kimdir?

### [Kehf 18:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:21.md) — لَنَتَّخِذَنَّ

وَكَذَلِكَ أَعْثَرْنَا عَلَيْهِمْ لِيَعْلَمُوا أَنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَأَنَّ السَّاعَةَ لَا رَيْبَ فِيهَا إِذْ يَتَنَازَعُونَ بَيْنَهُمْ أَمْرَهُمْ فَقَالُوا ابْنُوا عَلَيْهِمْ بُنْيَانًا رَبُّهُمْ أَعْلَمُ بِهِمْ قَالَ الَّذِينَ غَلَبُوا عَلَى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَسْجِدًا

Meal (IK): Böylece, insanların onları bulmalarını sağladık ki Allah’ın sözünün gerçek olduğunu ve kıyametin kopmasından şüphe edilmeyeceğini bilsinler. Nitekim bunlar hakkında çekişip duruyorlar: Onların mağaralarının önüne bir bina kurun, diyorlardı. Halbuki Rabbları onları çok daha iyi bilendir. Onların yerlerine galib gelenler ise: Onların mağaralarının önüne mutlaka bir mescid yapacağız, dediler.

### [Kehf 18:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:50.md) — أَفَتَتَّخِذُونَهُ

وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَفَتَتَّخِذُونَهُ وَذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِي وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلًا

Meal (IK): Hani meleklere; Adem’e secde edin, demiştik de İblis’ten başka hepsi secde etmişti. O ise, cinnlerden olduğu için Rabbının emrinden dışarı çıkmıştı. Şimdi siz, beni bırakıp da size düşman olan, onu ve soyunu mu dost ediniyorsunuz? Zalimler için ne kötü bedeldir bu.

### [Kehf 18:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:51.md) — مُتَّخِذَ

مَا أَشْهَدْتُهُمْ خَلْقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَا خَلْقَ أَنْفُسِهِمْ وَمَا كُنْتُ مُتَّخِذَ الْمُضِلِّينَ عَضُدًا

Meal (IK): Oysa Ben onları; ne göklerin ve yerin yaratılmasında, ne de kendilerinin yaratılmasında şahid tuttum. Sapıkları da hiç bir zaman yardımcı edinmiş değilim.

### [Kehf 18:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:56.md) — وَاتَّخَذُوا

وَمَا نُرْسِلُ الْمُرْسَلِينَ إِلَّا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَيُجَادِلُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِالْبَاطِلِ لِيُدْحِضُوا بِهِ الْحَقَّ وَاتَّخَذُوا آيَاتِي وَمَا أُنْذِرُوا هُزُوًا

Meal (IK): Biz, peygamberleri; sadece müjdeci ve uyarıcılar olarak göndeririz. Küfredenler ise hakkı batılla ortadan kaldırmak için mücadele ederler. Ayetlerimizi ve kendilerine yapılan uyarıları alaya alırlar.

### [Kehf 18:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:58.md) — يُؤَاخِذُهُمْ

وَرَبُّكَ الْغَفُورُ ذُو الرَّحْمَةِ لَوْ يُؤَاخِذُهُمْ بِمَا كَسَبُوا لَعَجَّلَ لَهُمُ الْعَذَابَ بَلْ لَهُمْ مَوْعِدٌ لَنْ يَجِدُوا مِنْ دُونِهِ مَوْئِلًا

Meal (IK): Bununla beraber Rabbın Gafur’dur, merhamet sahibidir. Eğer onları, yaptıklarından dolayı hemen yakalasaydı; elbette çabucak azaba uğratırdı. Fakat onların bir vadesi vardır ve ondan kaçıp sığınacak yer bulamazlar.

### [Kehf 18:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:61.md) — فَاتَّخَذَ

فَلَمَّا بَلَغَا مَجْمَعَ بَيْنِهِمَا نَسِيَا حُوتَهُمَا فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا

Meal (IK): İkisi, iki denizin birleştiği yere gelince; balıklarını unuttular. O, bir delikten kayıp denizi boyladı.

### [Kehf 18:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:63.md) — وَاتَّخَذَ

قَالَ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهُ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ وَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ عَجَبًا

Meal (IK): Bak sen, kayalığa vardığımızda balığı unutmuşum. Şeytandan başkası unutturmadı onu bana. Şaşılacak şekilde o, denizi boylayıvermiş, dedi.

### [Kehf 18:73](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:73.md) — تُؤَاخِذْنِي

قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا

Meal (IK): Unuttuğum şeyden dolayı bana çıkışma, gücümün yetmediği şeyden beni sorumlu tutma, dedi.

### [Kehf 18:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:77.md) — لَاتَّخَذْتَ

فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ قَالَ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا

Meal (IK): Yine gittiler ve nihayet vardıkları kasaba halkından yiyecek istediler. Kasaba halkı bu ikisini misafir etmek istemedi. İkisi şehrin içinde yıkılmaya yüz tutan bir duvar gördüler. O, bunu doğrultuverdi. Musa: Dileseydin; buna karşı bir ücret alabilirdin, dedi.

### [Kehf 18:79](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:79.md) — يَأْخُذُ

أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَهَا وَكَانَ وَرَاءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا

Meal (IK): Gemi; denizde çalışan yoksullara aitti. Onu kusurlu kılmak istedim. Zira arkalarında, her sağlam gemiye zorla el koyan bir hükümdar vardı.

### [Kehf 18:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:86.md) — تَتَّخِذَ

حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَغْرُبُ فِي عَيْنٍ حَمِئَةٍ وَوَجَدَ عِنْدَهَا قَوْمًا قُلْنَا يَاذَا الْقَرْنَيْنِ إِمَّا أَنْ تُعَذِّبَ وَإِمَّا أَنْ تَتَّخِذَ فِيهِمْ حُسْنًا

Meal (IK): En sonunda güneşin battığı yere vardığı zaman; onu kara bir suda batıyor buldu. Orada bir kavme rastladı. Zülkarneyn, onlara azab da edebilirsin, iyi muamelede de bulunabilirsin, dedik.

### [Kehf 18:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:102.md) — يَتَّخِذُوا

أَفَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنْ يَتَّخِذُوا عِبَادِي مِنْ دُونِي أَوْلِيَاءَ إِنَّا أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ نُزُلًا

Meal (IK): Kafirler, Beni bırakıp da kullarımı dost edinmelerini kafi mi sandılar? Doğrusu Biz, cehennemi kafirlere konak olarak hazırladık.

### [Kehf 18:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/18:106.md) — وَاتَّخَذُوا

ذَلِكَ جَزَاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آيَاتِي وَرُسُلِي هُزُوًا

Meal (IK): İşte onların cezası; inkar edip peygamberlerimi ve ayetlerimi alaya almalarına karşılık, cehennemdir.

### [Meryem 19:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:12.md) — خُذِ

يَايَحْيَى خُذِ الْكِتَابَ بِقُوَّةٍ وَآتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا

Meal (IK): Ey Yahya, Kitab’a kuvvetle sarıl. Daha çocuk iken ona hikmet verdik.

### [Meryem 19:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:17.md) — فَاتَّخَذَتْ

فَاتَّخَذَتْ مِنْ دُونِهِمْ حِجَابًا فَأَرْسَلْنَا إِلَيْهَا رُوحَنَا فَتَمَثَّلَ لَهَا بَشَرًا سَوِيًّا

Meal (IK): Onlardan gizlenmek için de bir perde germişti. Derken, Biz de ona ruhumuzu göndermiştik de tam bir insan olarak görünmüştü ona.

### [Meryem 19:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:35.md) — يَتَّخِذَ

مَا كَانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ سُبْحَانَهُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

Meal (IK): Oğul edinmek Allah’a asla yakışmaz. O münezzehtir. Bir işin olmasını istedi mi, ona sadece; ol, der, o da oluverir.

### [Meryem 19:78](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:78.md) — اتَّخَذَ

أَطَّلَعَ الْغَيْبَ أَمِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا

Meal (IK): O, görülmeyeni mi biliyor yoksa Rahman katından bir söz mü almış?

### [Meryem 19:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:81.md) — وَاتَّخَذُوا

وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لِيَكُونُوا لَهُمْ عِزًّا

Meal (IK): Onlar; kendilerine güç kazandırsın diye, Allah’ı bırakarak ilahlar edindiler.

### [Meryem 19:87](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:87.md) — اتَّخَذَ

لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا

Meal (IK): Rahman’ın katında, ahid almış olanlardan başkası asla şefaatta bulunamayacaktır.

### [Meryem 19:88](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:88.md) — اتَّخَذَ

وَقَالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمَنُ وَلَدًا

Meal (IK): Bir kısım kimseler: Rahman çocuk edindi, dediler.

### [Meryem 19:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/19:92.md) — يَتَّخِذَ

وَمَا يَنْبَغِي لِلرَّحْمَنِ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَدًا

Meal (IK): Oysa Rahman’a çocuk edinmek yaraşmaz.

### [Taha 20:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/20:21.md) — خُذْهَا

قَالَ خُذْهَا وَلَا تَخَفْ سَنُعِيدُهَا سِيرَتَهَا الْأُولَى

Meal (IK): Buyurdu: Tut onu korkma. Biz onu yine eski durumuna çevireceğiz.

### [Taha 20:39](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/20:39.md) — يَأْخُذْهُ

أَنِ اقْذِفِيهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِفِيهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ لِي وَعَدُوٌّ لَهُ وَأَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنِّي وَلِتُصْنَعَ عَلَى عَيْنِي

Meal (IK): Onu bir sandığa koy da suya bırak. Su onu kıyıya atar. Bana da, ona da düşman olan birisi onu alır. Gözümün önünde yetişesin diye, senin üzerine katımdan bir sevgi koydum.

### [Taha 20:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/20:94.md) — تَأْخُذْ

قَالَ يَابْنَ أُمَّ لَا تَأْخُذْ بِلِحْيَتِي وَلَا بِرَأْسِي إِنِّي خَشِيتُ أَنْ تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِي

Meal (IK): O da: Ey anamın oğlu; saçımdan sakalımdan tutma. Doğrusu; İsrailoğulları arasına ayrılık soktun, sözüme bakmadın, demenden korktum, dedi.

### [Enbiya 21:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/21:17.md) — نَتَّخِذَ · لَاتَّخَذْنَاهُ

لَوْ أَرَدْنَا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْوًا لَاتَّخَذْنَاهُ مِنْ لَدُنَّا إِنْ كُنَّا فَاعِلِينَ

Meal (IK): Eğer bir eğlence edinmek isteseydik, elbette onu kendi katımızdan edinirdik. Fakat asla edinmedik.

### [Enbiya 21:21](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/21:21.md) — اتَّخَذُوا

أَمِ اتَّخَذُوا آلِهَةً مِنَ الْأَرْضِ هُمْ يُنْشِرُونَ

Meal (IK): Yoksa onlar; yerden bir takım tanrılar edindiler de onlar mı ölüleri diriltecekler?

### [Enbiya 21:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/21:24.md) — اتَّخَذُوا

أَمِ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ هَذَا ذِكْرُ مَنْ مَعِيَ وَذِكْرُ مَنْ قَبْلِي بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ الْحَقَّ فَهُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Yoksa O’ndan başka tanrılar mı edindiler? De ki: Kesin delilinizi getirin işte benimle birlikte olanların zikri ve benden öncekilerin zikri. Hayır onların çoğu hakkı bilmezler de onun için yüz çevirirler.

### [Enbiya 21:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/21:26.md) — اتَّخَذَ

وَقَالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمَنُ وَلَدًا سُبْحَانَهُ بَلْ عِبَادٌ مُكْرَمُونَ

Meal (IK): Dediler ki: Rahman çocuk edindi. O’nun şanı yücedir. Hayır, onlar ikram edilmiş kullardır.

### [Enbiya 21:36](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/21:36.md) — يَتَّخِذُونَكَ

وَإِذَا رَآكَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَذَا الَّذِي يَذْكُرُ آلِهَتَكُمْ وَهُمْ بِذِكْرِ الرَّحْمَنِ هُمْ كَافِرُونَ

Meal (IK): Küfredenler seni gördükleri zaman, alaya almaktan başka bir şey yapmazlar. Ve: Tanrılarınızı diline dolayan bu mudur? derler. İşte Rahman’ın kitabını inkar edenler onlardır.

### [Hac 22:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/22:44.md) — أَخَذْتُهُمْ

وَأَصْحَابُ مَدْيَنَ وَكُذِّبَ مُوسَى فَأَمْلَيْتُ لِلْكَافِرِينَ ثُمَّ أَخَذْتُهُمْ فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

Meal (IK): Medyen halkı da. Musa da yalanlanmıştır. Ama Ben; kafirlere mühlet verdim, sonra da onları yakaladım. Benim inkarım nasılmış?

### [Hac 22:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/22:48.md) — أَخَذْتُهَا

وَكَأَيِّنْ مِنْ قَرْيَةٍ أَمْلَيْتُ لَهَا وَهِيَ ظَالِمَةٌ ثُمَّ أَخَذْتُهَا وَإِلَيَّ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Nice kasabalar var ki; zalim oldukları halde onlara mühlet vermiştim. Sonunda onları yakalayıverdim. Dönüş yalnız Banadır.

### [Müminun 23:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/23:41.md) — فَأَخَذَتْهُمُ

فَأَخَذَتْهُمُ الصَّيْحَةُ بِالْحَقِّ فَجَعَلْنَاهُمْ غُثَاءً فَبُعْدًا لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Gerçekten onları müthiş bir çığlık yakaladı. Ve onları bir süprüntü yığını haline getirdik. Zulmeden kavim uzak olsun.

### [Müminun 23:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/23:64.md) — أَخَذْنَا

حَتَّى إِذَا أَخَذْنَا مُتْرَفِيهِمْ بِالْعَذَابِ إِذَا هُمْ يَجْأَرُونَ

Meal (IK): En sonunda onların refahla şımaranlarını azabla yakaladığımız zaman hemen feryad ederler.

### [Müminun 23:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/23:76.md) — أَخَذْنَاهُمْ

وَلَقَدْ أَخَذْنَاهُمْ بِالْعَذَابِ فَمَا اسْتَكَانُوا لِرَبِّهِمْ وَمَا يَتَضَرَّعُونَ

Meal (IK): Andolsun ki Biz, onları azabla yakaladık. Ama yine de Rabblarına boyun eğmediler. Onlar yalvarıp yakarmazlar.

### [Müminun 23:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/23:91.md) — اتَّخَذَ

مَا اتَّخَذَ اللَّهُ مِنْ وَلَدٍ وَمَا كَانَ مَعَهُ مِنْ إِلَهٍ إِذًا لَذَهَبَ كُلُّ إِلَهٍ بِمَا خَلَقَ وَلَعَلَا بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ

Meal (IK): Allah, hiç bir çocuk edinmemiştir ve O’nunla birlikte hiç bir ilah da yoktur. Olsaydı; o zaman, her ilah, kendi yarattığını alıp götürür ve birbirinden üstün çıkmaya çalışırlardı. Allah, onların nitelendirdiklerinden mğünezzehtir.

### [Müminun 23:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/23:110.md) — فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ

فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيًّا حَتَّى أَنْسَوْكُمْ ذِكْرِي وَكُنْتُمْ مِنْهُمْ تَضْحَكُونَ

Meal (IK): Siz ise, onları alaya alıyordunuz. Öyle ki size Benim zikrimi unutturdular. Ve siz, onlara hep gülüyordunuz.

### [Nur 24:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/24:2.md) — تَأْخُذْكُمْ

الزَّانِيَةُ وَالزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا مِائَةَ جَلْدَةٍ وَلَا تَأْخُذْكُمْ بِهِمَا رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَلْيَشْهَدْ عَذَابَهُمَا طَائِفَةٌ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Zina eden kadın ve zina eden erkeğin her birine yüzer değnek vurun. Allah a ve ahiret gününe inanıyorsanız, Allah’ın dini hususunda bir acıma tutmasın. Mü’minlerden bir grup da bunların azabına şahid olsun.

### [Furkan 25:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:2.md) — يَتَّخِذْ

الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَلَمْ يَتَّخِذْ وَلَدًا وَلَمْ يَكُنْ لَهُ شَرِيكٌ فِي الْمُلْكِ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيرًا

Meal (IK): O ki; göklerin ve yerin mülkü O’nundur. Çocuk edinmemiştir, mülkte ortağı yoktur. Her şeyi yaratmış, ona bir düzen vermiş ve bir ölçüyle takdir etmiştir.

### [Furkan 25:3](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:3.md) — وَاتَّخَذُوا

وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِهِ آلِهَةً لَا يَخْلُقُونَ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ وَلَا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ ضَرًّا وَلَا نَفْعًا وَلَا يَمْلِكُونَ مَوْتًا وَلَا حَيَاةً وَلَا نُشُورًا

Meal (IK): O’nu bırakıp da, bir şey yaratmayan; üstelik kendileri yaratılmış olan ve kendilerine ne bir zarar ne de bir fayda vermeyen, öldürmeye, diriltmeye ve ölümden sonra tekrar canlandırmaya gücü yetmeyen bir takım ilahlar edindiler.

### [Furkan 25:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:18.md) — نَتَّخِذَ

قَالُوا سُبْحَانَكَ مَا كَانَ يَنْبَغِي لَنَا أَنْ نَتَّخِذَ مِنْ دُونِكَ مِنْ أَوْلِيَاءَ وَلَكِنْ مَتَّعْتَهُمْ وَآبَاءَهُمْ حَتَّى نَسُوا الذِّكْرَ وَكَانُوا قَوْمًا بُورًا

Meal (IK): Onlar da derler ki: Tenzih ederiz, Seni bırakır da başka dostlar edinmek bize yaraşmaz. Ama Sen, onlara ve babalarına nimetler verdin de, Seni anmayı unuttular ve helaki hak eden bir kavim oldular.

### [Furkan 25:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:27.md) — اتَّخَذْتُ

وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَقُولُ يَالَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا

Meal (IK): O gün; zalim kimse iki elini ısırarak: Ne olurdu ben de peygamberle beraber bir yol tutsaydım, diyecektir.

### [Furkan 25:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:28.md) — أَتَّخِذْ

يَاوَيْلَتَا لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا

Meal (IK): Vay başıma gelene: Keşki falancayı dost edinmeseydim.

### [Furkan 25:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:30.md) — اتَّخَذُوا

وَقَالَ الرَّسُولُ يَارَبِّ إِنَّ قَوْمِي اتَّخَذُوا هَذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا

Meal (IK): Ve Peygamber dedi ki: Ey RAbbım; doğrusu kavmim bu Kur’an’ı terkedilmiş olarak bıraktı.

### [Furkan 25:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:41.md) — يَتَّخِذُونَكَ

وَإِذَا رَأَوْكَ إِنْ يَتَّخِذُونَكَ إِلَّا هُزُوًا أَهَذَا الَّذِي بَعَثَ اللَّهُ رَسُولًا

Meal (IK): Seni gördükleri vakit: Bu mu Allah’ın gönderdiği elçi? diye alaya almaktan başka bir şey yapmazlar.

### [Furkan 25:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:43.md) — اتَّخَذَ

أَرَأَيْتَ مَنِ اتَّخَذَ إِلَهَهُ هَوَاهُ أَفَأَنْتَ تَكُونُ عَلَيْهِ وَكِيلًا

Meal (IK): Heva ve hevesini tanrı edinen kimseyi gördün mü? Şimdi onun üzerine vekil sen mi olacaksın?

### [Furkan 25:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/25:57.md) — يَتَّخِذَ

قُلْ مَا أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ إِلَّا مَنْ شَاءَ أَنْ يَتَّخِذَ إِلَى رَبِّهِ سَبِيلًا

Meal (IK): De ki: Buna karşılık ben, sizden bir ücret değil, sadece Rabbıma doğru bir yol tutmak isteyen kimseler olmanızı istiyorum.

### [Şuara 26:29](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/26:29.md) — اتَّخَذْتَ

قَالَ لَئِنِ اتَّخَذْتَ إِلَهًا غَيْرِي لَأَجْعَلَنَّكَ مِنَ الْمَسْجُونِينَ

Meal (IK): Firavun dedi ki: Benden başka bir tanrı edinirsen; şüphesiz seni hapse atılanlardan kılarım.

### [Şuara 26:129](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/26:129.md) — وَتَتَّخِذُونَ

وَتَتَّخِذُونَ مَصَانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ

Meal (IK): Temelli kalacağınızı umarak sağlam yapılar mı edinirsiniz?

### [Şuara 26:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/26:156.md) — فَيَأْخُذَكُمْ

وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابُ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Sakın ona bir kötülük yapmayın. Yoksa sizi büyük bir günün azabı yakalayıverir.

### [Şuara 26:158](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/26:158.md) — فَأَخَذَهُمُ

فَأَخَذَهُمُ الْعَذَابُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً وَمَا كَانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bunun üzerine azab onları yakaladı. Muhakkak ki bunda bir ayet vardır. Ama onların çoğu mü’minler olmadı.

### [Şuara 26:189](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/26:189.md) — فَأَخَذَهُمْ

فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَهُمْ عَذَابُ يَوْمِ الظُّلَّةِ إِنَّهُ كَانَ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ

Meal (IK): Onu da yalanladılar ve onları bulutlu bir günün azabı yakaladı. Doğrusu o, büyük bir günün azabı idi.

### [Kasas 28:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/28:9.md) — نَتَّخِذَهُ

وَقَالَتِ امْرَأَةُ فِرْعَوْنَ قُرَّةُ عَيْنٍ لِي وَلَكَ لَا تَقْتُلُوهُ عَسَى أَنْ يَنْفَعَنَا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَدًا وَهُمْ لَا يَشْعُرُونَ

Meal (IK): Firavun’un karısı dedi ki: Benim de, senin de gözün aydın olsun. Onu öldürmeyin. Belki bize faydası dokunur veya onu oğul ediniriz. Ve onlar, farkında değillerdi.

### [Kasas 28:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/28:40.md) — فَأَخَذْنَاهُ

فَأَخَذْنَاهُ وَجُنُودَهُ فَنَبَذْنَاهُمْ فِي الْيَمِّ فَانْظُرْ كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Biz de onu ve askerlerini yakalayıp suya attık. Zalimlerin sonunun nasıl olduğuna bir bak.

### [Ankebut 29:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/29:14.md) — فَأَخَذَهُمُ

وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَلَبِثَ فِيهِمْ أَلْفَ سَنَةٍ إِلَّا خَمْسِينَ عَامًا فَأَخَذَهُمُ الطُّوفَانُ وَهُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): Andolsun ki; Biz, Nuh’u, kavmine gönderdik. Aralarında elli yılı müstesna olmak üzere bin yıl kaldı. Sonunda onlar, zulme devam edip dururken kendilerini tufan yakalayıverdi.

### [Ankebut 29:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/29:25.md) — اتَّخَذْتُمْ

وَقَالَ إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثَانًا مَوَدَّةَ بَيْنِكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ثُمَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُ بَعْضُكُمْ بِبَعْضٍ وَيَلْعَنُ بَعْضُكُمْ بَعْضًا وَمَأْوَاكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُمْ مِنْ نَاصِرِينَ

Meal (IK): Ve o: Dünya hayatında Allah’ı bırakıp aranızda putları dostluk vesilesi kıldınız. Sonra da kıyamet gününde birbirinize küfreder ve karşılıklı la’net okursunuz. Varacağınız yer, ateştir. Sizin yardımcılarınız da yoktur, dedi.

### [Ankebut 29:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/29:37.md) — فَأَخَذَتْهُمُ

فَكَذَّبُوهُ فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دَارِهِمْ جَاثِمِينَ

Meal (IK): Ama onu yalanladılar. Bunun üzerine kendilerini şiddetli bir sarsıntı yakalayıverdi de oldukları yerde diz üstü çökekaldılar.

### [Ankebut 29:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/29:40.md) — أَخَذْنَا · أَخَذَتْهُ

فَكُلًّا أَخَذْنَا بِذَنْبِهِ فَمِنْهُمْ مَنْ أَرْسَلْنَا عَلَيْهِ حَاصِبًا وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ وَمِنْهُمْ مَنْ خَسَفْنَا بِهِ الْأَرْضَ وَمِنْهُمْ مَنْ أَغْرَقْنَا وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Her birini suçüstü yakaladık. Kimine taşlar savuran kasırga gönderdik, kimini bir çığlık tuttu, kimini yerin dibine geçirdik, kimini de suda boğduk. Allah; onlara zulmetmiyordu, ama onlar, kendi kendilerine zulmediyorlardı.

### [Ankebut 29:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/29:41.md) — اتَّخَذُوا · اتَّخَذَتْ

مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتًا وَإِنَّ أَوْهَنَ الْبُيُوتِ لَبَيْتُ الْعَنْكَبُوتِ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Allah’tan başka dostlar edinenlerin misali; kendine yuva yapan örümceğin misali gibidir. Evlerin en çürüğü muhakkak ki örümceğin yuvasıdır. Keşki bilselerdi.

### [Lokman 31:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/31:6.md) — وَيَتَّخِذَهَا

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْتَرِي لَهْوَ الْحَدِيثِ لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ وَيَتَّخِذَهَا هُزُوًا أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ

Meal (IK): İnsanlar arasında bilgisizce Allah yolundan saptırmak için gerçeği boş sözlerle değişenler ve Allah yolunu alaya alanlar vardır. İşte horlayıcı azab onlar içindir.

### [Ahzab 33:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/33:7.md) — أَخَذْنَا · وَأَخَذْنَا

وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا

Meal (IK): Hani Biz; peygamberlerden söz almıştık. Senden de, Nuh’tan da, İbrahim’ den de, Musa’dan da, Meryem Oğlu İsa’dan da. Ve onlardan ağır bir misak almıştık.

### [Ahzab 33:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/33:61.md) — أُخِذُوا

مَلْعُونِينَ أَيْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِيلًا

Meal (IK): La’netlenmişlerdir. Nerede bulunurlarsa yakalanırlar ve hemen öldürülürler.

### [Sebe 34:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/34:51.md) — وَأُخِذُوا

وَلَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلَا فَوْتَ وَأُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ

Meal (IK): Bir görsen, hani onlar korkmuşlardı. Artık kaçacak yerleri de yoktur, yakın bir yerde yakalanmışlardır.

### [Fatır 35:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/35:6.md) — فَاتَّخِذُوهُ

إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ

Meal (IK): Muhakkak ki şeytan, sizin düşmanınızdır. Öyleyse siz de onu düşman edinin. O, taraftarlarını ancak çılgın alevli ateşin yaranı olmaya çağırır.

### [Fatır 35:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/35:26.md) — أَخَذْتُ

ثُمَّ أَخَذْتُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَكَيْفَ كَانَ نَكِيرِ

Meal (IK): Sonra o küfretmiş olanları yakaladım. Beni inkar etmek nasılmış?

### [Fatır 35:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/35:45.md) — يُؤَاخِذُ

وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِمَا كَسَبُوا مَا تَرَكَ عَلَى ظَهْرِهَا مِنْ دَابَّةٍ وَلَكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِعِبَادِهِ بَصِيرًا

Meal (IK): Şayet Allah; insanları kazandıklarıyla muaheze etmiş olsaydı; onun üstünde hiç bir canlı bırakmazdı. Fakat onları belli bir süreye kadar te’hir eder. Süreleri geldiği zaman muhakkak ki Allah; kulları için Basir olandır.

### [Yasin 36:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/36:23.md) — أَأَتَّخِذُ

أَأَتَّخِذُ مِنْ دُونِهِ آلِهَةً إِنْ يُرِدْنِ الرَّحْمَنُ بِضُرٍّ لَا تُغْنِ عَنِّي شَفَاعَتُهُمْ شَيْئًا وَلَا يُنْقِذُونِ

Meal (IK): Ben, O’ndan başka tanrılar mı edinirim? Eğer Rahman bana bir zarar vermek isterse; onların şefaatı bana hiç bir fayda sağlamaz ve beni kurtarmaz da.

### [Yasin 36:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/36:49.md) — تَأْخُذُهُمْ

مَا يَنْظُرُونَ إِلَّا صَيْحَةً وَاحِدَةً تَأْخُذُهُمْ وَهُمْ يَخِصِّمُونَ

Meal (IK): Onlar; sadece bir tek çığlığı beklerler ki çekişip dururlarken o, ansızın kendilerini yakalayıverir.

### [Yasin 36:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/ayet/36:74.md) — وَاتَّخَذُوا

وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ آلِهَةً لَعَلَّهُمْ يُنْصَرُونَ

Meal (IK): Kendilerine yardımları dokunur diye Allah’tan başka ilahlar edindiler.

### Diğer ayetler (44)

- Sad: 38:44 · 38:63
- Zümer: 39:3 · 39:4 · 39:43
- Mü'min: 40:5 · 40:21 · 40:22
- Fussilet: 41:17
- Şura: 42:6 · 42:9
- Zuhruf: 43:16 · 43:32 · 43:48
- Duhan: 44:47
- Casiye: 45:9 · 45:10 · 45:23 · 45:35
- Ahkaf: 46:28
- Fetih: 48:15 · 48:19 · 48:20
- Zariyat: 51:16 · 51:40 · 51:44
- Kamer: 54:42
- Rahman: 55:41
- Hadid: 57:8 · 57:15
- Mücadele: 58:16
- Haşr: 59:7
- Mümtehine: 60:1
- Münafikun: 63:2
- Hakka: 69:10 · 69:30 · 69:45
- Cin: 72:3
- Müzzemmil: 73:9 · 73:16 · 73:19
- İnsan: 76:29
- Nebe: 78:39
- Naziat: 79:25

## Sözlükler (13)

### ★ Akevler Sözlüğü

İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya suların toplanması için açılmış çukurdur. Almak, tutmak anlamlarında fiil olmuştur. İttihaz etmek, edinmek, tutulmak anlamlarındadır. ihz, Fiil olarak bir şey almak demektir. İhaz perçem demektir. Testinin tutma kulpudur.

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الخاء والذال ووايء معهما
خ ذ و، خ ذ أ، أ خ ذ، ذ ي خ مستعملات خذو: خَذِيَ الحِمارُ يَخْذَى خَذا، فهو أخْذَى إذا انكسرت أذنه. وأذن خَذْواءُ وأتان خَذْواءَ، والجميع: خُذْيٌ. وهي الرخوة رانف الأذن.
ذيخ: الذَّيخُ: الذكر من الضباع، ويجمع على ذِيَخَة مثل دِيك ودِيَكَة، قال:
فَولَدَتُ أخذَى ضَرُوطا عُنْبجُا
كأنه الذَّيخُ إذا تَنفجَّا
العُبْجُ:ُ البَطِينُ، الضَّخْمُ.
خذأ: خَذِيءَ الإِنسانُ يَخْذَأ خَذَءا، مهموز، وخَذِئْتُ له واستَخْذَأتُ أي: انقت.
أخذ: الأَخْذُ: التناول.
والأُخْذَةُ: رقية تَأخُذُ العين ونحوها.
والإِخاذةُ: الضَّيْعَةُ يَتَّخِذُها الإنسان لنفسه.
ورجل مُؤَخَّذٌ عن النساء كأنه حبسن عن ايتائهن كالعنين ونحوه. ويقال الاتِّخاذ من تَخِذَ يَتْخَذُ تَخَذاً وتَخِذْتُ مالاً أي كَسَبْتُه، أُلزِمَتِ التَاءَ كأنها أصلية.
والأصل من الأَخْذ إن شاء الله تعالى .
وفي القرآن: "لتَخِذْت عليه أجراً" .
والأَخِذُ، بغير مد، من الإبل: حين يَأخُذُ فيه السمن، وهن الأَواخِذُ. ونحو ذلك: أخِذَ البعير يأخَذُ أَخَذا، فهو أَخِذٌ، أي: شبه الجنون يأخُذُه. وكذلك الشاة.
والإخافُ والإخاذةُ والإخذُ: ما حفرت لنفسك كهيئة الحوض، ويجمع على أُخْذان، وهو أن يمسك الماء أياما.
والأَخْذ على تقدير فعل غَدَرَ سمي به لأنه يَتَّخِذُه لنفسه من أخَذَ يأخُذُ. ورجل خِنْذِيانٌ كثير الشر.
والمُسْتأخِذُ: المُسْتكينُ، ومريضٌ مُسْتَأخِذٌ أي: مستكين لمرضه.

##### Türkçe

باب **الخاء** ve **الذال** ve onlarla birlikte **وايء**

خ ذ و، خ ذ أ، أ خ ذ، ذ ي خ kullanılmışlardır.

**خذو**: **خَذِيَ** eşek **يَخْذَى** **خَذا**; kulağı kırıldığı zaman o **أخْذَى** olur. **خَذْواءُ** bir kulak ve **خَذْواءَ** bir dişi eşek; hepsi: **خُذْيٌ**. O, kulağın yumuşak, sarkık ucudur.

**ذيخ**: **الذَّيخُ**: sırtlanların erkeği; **دِيك** ve **دِيَكَة** gibi **ذِيَخَة** üzere çoğul yapılır. Dedi ki:
فَولَدَتُ أخذَى ضَرُوطا عُنْبجُا
كأنه الذَّيخُ إذا تَنفجَّا
**العُبْجُ**: şişman, iri.

**خذأ**: **خَذِيءَ** insan **يَخْذَأ** **خَذَءا**; hemzelidir. Ve **خَذِئْتُ** ona ve **استَخْذَأتُ** yani: boyun eğdim.

**أخذ**: **الأَخْذُ**: alma.

Ve **الأُخْذَةُ**: gözü ve benzerini alan bir rukye.

Ve **الإِخاذةُ**: insanın kendisi için edindiği çiftlik/bağ-bahçe.

Ve kadınlardan **مُؤَخَّذٌ** bir adam; sanki onları, hadım ve benzeri gibi, onlara varmasından alıkonulmuşlardır. Ve **الاتِّخاذ** denilir: **تَخِذَ**’den, **يَتْخَذُ** **تَخَذاً**; ve **تَخِذْتُ** bir mal, yani onu kazandım; **التاء** sanki aslî imiş gibi gerekli kılındı.

Asıl, Allah Teâlâ dilerse, **الأَخْذ**’dendir.

Kur’ân’da: "لتَخِذْت عليه أجراً".

Ve **الأَخِذُ**, med olmaksızın, develerden: onda yağın tutmaya başladığı zaman; onlar **الأَواخِذُ**’dir. Bunun benzeri: **أخِذَ** deve **يأخَذُ** **أَخَذا**; o **أَخِذٌ**’dir; yani ona deliliğe benzer bir hâl gelir. Keza koyun da.

Ve **الإخافُ** ve **الإخاذةُ** ve **الإخذُ**: kendin için, havuz biçimi gibi kazdığın şey; **أُخْذان** üzere çoğul yapılır; o, suyu günlerce tutmasıdır.

Ve **الأَخْذ**; **غَدَرَ** fiilinin takdiri üzere, onunla adlandırıldı; çünkü onu, **أخَذَ** **يَأخُذُ**’dan, kendisi için edinir. Ve **خِنْذِيانٌ** bir adam: çok şerli.

Ve **المُسْتأخِذُ**: **المُسْتكينُ**; ve **مُسْتَأخِذٌ** bir hasta, yani: hastalığına boyun eğmiş.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أَخَذْتُ الشيء آخُذُهُ أَخْذاً: تناولته. والإخذُ بالكسر، الاسمُ. والأمْر منه خُذُ، وأصله اُؤْخُذْ إلاَّ أنهم استثقلوا الهمزتين فحذفوهما تخفيفاً وقولهم أخذ عنك، أي خُذْ ما أقول، ودَعّ عنك الشكَّ والمِراءَ. يقال: خُذِ الخِطامَ، وخُذْ بالخِطامِ بمعنىً. ونجومُ الأخذِ: منازلُ القمرِ؛ لأنَّ القمر يأخذ كل ليلة في منزلٍ منها. وآخَذَهُ بذنبه مؤاخذةً. ويقال: ائْتَخَذوا في القتال، بهمزتين، أي أخذ بعضُهم بعضاً. والاتِّخاذُ: افتعالٌ أيضاً من الأخذ، إلاَّ أنه أُدغِم بعد تليين الهمزة وإبدال التاء. والأَخيذُ: الأسيرُ، والمرأةُ أَخيذَةٌ. والأُخْذَةُ بالضم: رُقْيَةٌ كالسِحر، أو خَرَزةٌ تُؤَخِّذُ بها النساءُ الرجالَ، من التَأْخيذِ. وأَخِذَ الفَصيلُ بالكسر يَأْخذُ أَخَذاً: اتَّخَمَ من اللبن. ويقال أيضاً: رَجُلٌ أَخِذٌ، أي رَمِدٌ. وبعينه أُخُذٌ بالضم، أي رَمَدٌ. قال الأصمعيّ: المُسْتَأْخِذُ: المطَأْطئُ رأسَه من رمدٍ أو وجعٍ. والتأْخاذُ: تَفْعالٌ من الأخذ. والإخاذَةُ: شيء كالغدير، والجمع إخاٌذ، وجمع الإخاذِ أُخُذٌ وقد يخَّفف. قال الشاعر:
وغادَرَ الأُخْذَ والأَوْخاذَ مُتْرَعَةًتَطْفو وأَسْجَلَ أَنهاءً وغُدْرانا
والإخاذَةُ والإخاذ أيضاً: أرضٌ يحوزها الرجلُ لنفسه أو السلطانُ. ويقال: ذهبَ بنو فلان ومَن أَخَذَّ أَخْذَهُمْ أي ومن سار بسيرتهم. وحكى أبو عمرو: اسْتُعْمِلَ فلانٌ على الشام وما أَخَذَ إخْذَهُ بالكسر، أي لم يأخذ ما وجبَ عليه من حسن السيرة. ويقال: لو كنتَ منّا لأخذت بإخْذنا، أي بخلائقنا وشكلنا.

##### Türkçe

**أَخَذْتُ** şeyi **آخُذُهُ** **أَخْذاً**: onu aldım. Ve **الإخذُ** (kesre ile), isimdir. Ve ondan emir **خُذُ**’dur; aslı ise **اُؤْخُذْ**’dur; ancak iki hemzeyi ağır buldukları için hafifletme olarak ikisini de sildiler. Ve onların “**أخذ عنك**” sözleri, yani: “Söylediğimi al ve şüpheyi ve çekişmeyi kendinden bırak.” Denir: **خُذِ الخِطامَ**, ve **خُذْ بالخِطامِ** aynı anlamdadır. Ve **نجومُ الأخذِ**: ayın menzilleridir; çünkü ay her gece onlardan bir menzilde alır. Ve onu günahıyla **آخَذَهُ** **مؤاخذةً** olarak hesaba çekti. Ve denir: **ائْتَخَذوا** savaşta, iki hemze ile; yani onların bazısı bazısını aldı. Ve **الاتِّخاذُ**: almadan bir ifti‘âl (babı)dır da; ancak hemzenin yumuşatılmasından ve **التاء**’nın بدل edilmesinden sonra idğam edilmiştir. Ve **الأَخيذُ**: esirdir; kadın ise **أَخيذَةٌ**’dir. Ve **الأُخْذَةُ** (damme ile): sihir gibi bir rukyedir; yahut kadınların erkekleri onunla **تُؤَخِّذُ** ettikleri bir boncuktur; **التَأْخيذِ**’dendir. Ve **أَخِذَ** (kesre ile) sütten kesilmemiş yavru **الفَصيلُ** **يَأْخذُ** **أَخَذاً**: sütten tıka basa doydu. Ve ayrıca denir: **رَجُلٌ أَخِذٌ**, yani gözleri iltihaplı. Ve gözünde **أُخُذٌ** (damme ile) vardır, yani göz iltihabı. **قال الأصمعيّ**: **المُسْتَأْخِذُ**: göz iltihabından yahut ağrıdan başını eğen kimsedir. Ve **التأْخاذُ**: almadan bir tef‘âl (babı)dır. Ve **الإخاذَةُ**: gölcük gibi bir şeydir; çoğulu **إخاٌذ**’dır; ve **الإخاذِ**’ın çoğulu **أُخُذٌ**’dur; ve hafifletilebilir. Şair dedi:
وغادَرَ **الأُخْذَ** والأَوْخاذَ مُتْرَعَةً
تَطْفو وأَسْجَلَ أَنهاءً وغُدْرانا
Ve **الإخاذَةُ** ve **الإخاذ** da: kişinin kendisi için yahut sultanın (kendisi için) çevreleyip ayırdığı bir arazidir. Ve denir: falanın oğulları gitti ve **مَن أَخَذَّ أَخْذَهُمْ**; yani onların gidişiyle giden. Ve Ebû Amr rivayet etti: falan Şam üzerine görevlendirildi ve **ما أَخَذَ إخْذَهُ** (kesre ile); yani güzel gidişten üzerine vacip olanı almadı. Ve denir: eğer sen bizden olsaydın **لأخذت بإخْذنا**, yani huylarımızla ve şeklimizle (tutumumuzla) alırdın.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الخاء والذال
خذي ، خذأ ، أخذ ، ذوخ ، خاذ ، ذيخ : مستعملة .
خذي : قال الليث : خَذِيَ الحمارُ يَخْذَى
خَذاً . . فهو أَخْذَى الأُذُنِ _ إذا انكسرتْ
أُذُنُهُ .
وأُذُنٌ خَذْوَاءُ ، وَأَتَانٌ خَذْوَاءُ .
والجمع : الخُذْيُ .
وهو الرِّخْوُ رَانِفِ الأُذُنِ .
وكذلك : فَرَسٌ أَخْذَى . . والأُنْثَى خذْوَاءُ .
قلتُ : جَمْعُ الأَخْذَى : خُذْوٌ _ بالواو _
لأنه من بنات الواو .
كما قيل في جمع ) ( الأعشى : عُشْوٌ ) ( .
وقال أبو عبيد : أُذُنٌ خُذَاوِيَّةٌ . . من آذان
الخيل ، وأنشد :
لَهُ أُذُنَانِ خذَاوِيَّتَانِ
وَبالْعَيْنِ يُبْصِرُ ما في الظلَمْ
قال : وهي الخفيفة .
وأما الأُذُنُ الْخَذْوَاءُ فهي التي استرخَتْ
من أصلها على الخدَّيْنِ .
الليث : رجلٌ خِنْذِيَانٌ كَثِيرُ الشَّرِّ .
قلتُ : ليس من هذا الباب .
خذأ : قال الليث : خَذِىءَ الإنسانُ يَخْذَأُ خَذَءاً _
مَهْمُوزٌ _ وخَذِئْتُ لِفُلانٍ ، واسْتَخْذَأْتُ له _
إذا انقدتُ له .
أبو زيدٍ _ في الْهمْزِ _ : خَذِئْتُ له خَذَءاً _
إذا اسْتَخْذَأْتُ له .
أخذ : قال الليث : أَخَذَ يَأْخُذُ أَخْذاً _ وهو
خلاف العطاء . . وهو التناول .
والأُخْذَةُ : رُقْيَةٌ تَأْخُذُ العينَ . . ونَحْوُها .
قال : والإخَاذَةُ : الضَّيْعَةُ . . يَتِّخِذُها
الإنسانُ لنفسه .
وفي حديثِ مَسْرُوقٍ أَنُّه قال : ما شَبَّهْتُ
بأصحاب مُحَمَّدٍ ( صلى الله عليه وسلم ) إلاَّ الإخَاذَ .
تَكْفي الإِخَاذَةُ الراكبِ .
وتَكفي الإِخَاذةُ الراكَبين .
وتكفي الإِخَاذَةُ الْفِئَامَ من الناس .
وقال أبو عُبَيْدٍ : هو ) ( الإِخَاذُ ) ( _ بغير هاءٍ _
وهو مُجْتَمَعُ الماءِ . . شَبِيهٌ بالغَدِير .
وقال عَدِيُّ بْن زَيْدٍ . . يصف مطراً :
فَاضَ فِيه مِثْلُ الْعُهُونِ مِنَ الرَّوْضِ ،
وَمَا ضَنَّ بالإخَاذِ غُدُرْ
قال : وجمع ) ( الإخاذ ) ( : ) ( أُخُذٌ ) ( ، وقال
الأخْطَلُ :
فَظَلَّ مُرْتَبِياً والأُخْذُ قَدْ حَمِيَتْ
وَظَنَّ أَنَّ سَبِيلَ الأُخْذِ مَثْمُودُ
قال ذلك كلَّهُ أَبو عُبيدَةَ .
وقاله أبو عَمْرٍ و . . وزاد فقال :
وأمَّا ) ( الإِخَاذَةُ ) ( بالهاء فإنها : الأرضُ . .
يَأْخُذُهَا الرجلُ فيحُوزُها لنفسِه ويتَّخِذُها ،
ويُحْيِيهَا .
شَمِرٌ _ عن أبي عَدْنَانَ _ قال :
) ( إِخَاذٌ ) ( : جَمْعُ ) ( إِخَاذَةٍ ) ( ، و ) ( أُخُذٌ ) ( : جمعُ
) ( إِخَاذٍ ) ( .
قال : وقال أبو عبيْدَةَ : الإخَاذَةُ والإخَاذُ _
بالهاء وغير الهاءِ _ : جمْعُ إِخْذٍ والإخْذُ :
صِنْعُ الماء . . يجتمعُ فيه .
وفي ) ( النَّوادِر ) ( : إخَاذَةُ الْحَجَنَةِ : مَقْبِضُها
وهي ثِقَافُهَا .
وجاءَتِ امرأَةٌ إلى عائِشَةَ رضي الله عنها فقالَتْ لها :
) ( أُقَيِّدُ جَمَلِي ؟ ) ( .
وفي حديثٍ آخَرَ : ) ( أُؤَخِّذُ جَمَلي ؟ ) ( فلم
تَفْطُنْ لها عائِشة حتى فُطِّنَتْ فأَمَرَتْ
بإخْرَاجهَا .
والتَّأخِيذُ : أن تحتالَ المرأَةُ بِحِيَلٍ من
السِّحْرِ تَمْنَعُ بها زوجها من جِمَاعِ غَيرها .
يقال : إنَّ لِفُلاَنةَ أُخْذَةً تُؤَخِّذُ بها الرِّجَالَ
عن النِّساء .
وقد أَخَّذَتْهُ السَّاحِرَةُ تُؤخِّذُهُ تَأْخِيذاً .
ومن هُنا قيل للأسير : أَخِيذٌ .
وقد أُخِذَ فلانٌ _ إذا أُسِرَ .
ومنه قولُ الله جلّ وعزّ : ( فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم ( [ التّوبَة : 5 ] .
معنَاهُ _ والله أعلم _ : ائْسِرُوهُمْ .
أبو عبيد _ عنْ أبي زيد _ :
مِنْ أَمْثَالِهمْ : ) ( إِنَّهُ لأَكْذَبُ مِنَ الأَخِيذِ
الصَّبْحَانِ ) ( .
قال : وقال الفرَّاءُ : فلانٌ أَكْذَبُ من أَخِيذِ
الْجَيْشِ وهو الذي يَأْخُذُه الْعَدُوُّ فَيَستَدِلُّونَهُ
على قومه فهو يَكْذِبُهُمْ بِجُهْدِهِ .
وأخبرني المنذريُّ _ عن الْمُفَضَّل بنِ سَلَمَة
عن أَبيه ، عن الفرَّاء _ أنه قال : إنَّه لأَكْذَبُ
من الأَخِذِ الصَّبْحَانِ ) ( بلا ياء .
قال : وهو الفَصِيلُ الذي اتَّخَمَ من اللَّبَنِ .
يقال منه : قد أَخَذَ يَأْخُذُ أَخْذاً .
أبو عبيد _ عن الفرَّاءِ _ : يُقالُ : بِعَيْنِه أُخُذٌ ،
وهو الرَّمَدُ .
وقال أَبُو ذُؤَيْبٍ :
يَرْمِي الْغُيُوبَ بعَيْنَيهِ ومَطْرِفُهُ
مُغْضٍ كمَا كَسَفَ الْمُسْتأْخِذُ الرَّمِدُ
وَالْمُسْتأْخِذُ : الذي بِهِ أُخُذٌ - وهو الرَّمَدُ .
عمرو - عن أبيه - يُقال : أَصْبح فلانٌ
مُؤتَخِذاً . . لمرضِه ، ومُسْتَأْخِذاً _ إذا أَصْبَح
مُسْتكِيناً .
والعرب تقول : لو كنتَ مِنَّا لأَخَذْتَ
بإخْذِنَا _ بكسر الألِفِ _ أي : أَخَذْتَ
بشكلِنَا وَهَدْينَا .
وقال ابن السِّكِّيت : يُقال : ذهبَ بَنُو فلانٍ
ومَنْ أَخَذَ إِخْذُهُمْ . . وَأَخْذُهمْ .
يَكسِرُون الألِفَ ، ويَضُمُّون الذَّالَ .
وإِنْ شئتَ فَتَحْتَ الألفَ ، وضمَمْتَ الذال
أيْ : ومن سَارَ سَيْرَهُمْ .
قال : وقومٌ يَفْتَحُون الألفَ ويَنْصِبُون
الذَّالَ .
هكذا رَوَاهُ لنا المنْذِرِيُّ _ عن الحرَّانِيِّ عنِ
ابْنِ السِّكِّيتِ .
وقال غيرُه : اسْتُعْمِلَ فلانٌ على الشَّأْم
وما أَخَذَ إِخْذَهُ بالْكمْرِ _ أيْ : وَما وَالاَهْ .
ونجومُ الأَخْذِ : هي نُجُومُ منازِلِ الْقَمر
سُمِّيَتْ نُجُومُ الأخْذِ . . لأخْذِ القمر في
منَازِلها .
وقال أَبو عُبَيد : أنشدنا الْفَرَّاءُ :
وَأَخْوَتْ نُجومُ الأخْذِ إلاَّ أَنِضَّةً
أَنِضَّةَ مَحْلٍ لَيْسَ قاطِرُهَا يُثْرِي
قال : الأخْذُ : أن تَأْخُذَ كلّ يَوْم في نَوْء .
وقال الْقُتَيبيُّ : نُجُومِ الأخْذِ : مَنَازِلُ القَمَر :
سُمِّيَتْ ) ( نُجُومَ الأَخْذِ لأخْذِ الْقَمَر كلّ لَيْلةٍ
في مَنْزِل منها .
قال : وقيل : نُجُومُ الأَخْذِ : التي يُرمى بها
مُسْتَرِقُ السمع من الشَّياطين والأوَّل
أَصحُّ .
وقال الليثُ : أَخِذَ البعيرُ يَأْخَذُ أَخَذاً وهو
كهَيْئة الْجُنون .
وكذلِك الشَّاةُ تَأْخَذُ أَخَذاً كَهَيْئَةِ الْجُنون .
وقال غيرُه : الأَخَذُ : مصدرُ ) ( أَخِذَ ) ( الْفَصِيلُ
) ( يَأْخَذُ أَخَذاً ) ( .
وهو أَن يَتَّخِمَ من شُرْب اللَّبَنِ .
ويقال : ائْتَخَذَ القومُ . . يَأْتِخِذُون ائتِخَاذَا .
وذلك : إذا تَصَارَعوا . . فَأَخَذَ كلُّ واحِدٍ
منهم عَلَى مُصارِعِهِ ) ( أُخْذَةً ) ( يَعْتقلُهُ بها .
وجمعُها . . أُخَذٌ .
ومنه قَوْلُ الرّاجِزِ :
أَهَكَذَا ولمْ يَكُنْ كَرٌّ وَكَرْ
وَأُخَذٌ وَشَغْزِبِيَّاتٌ أُخَرْ
وقال اللَّيْثُ : يُقال : اتَّخَذَ فلانٌ مالَ الله
دُوَلاً يَتِّخِذُه اتِّخَاذاً .
وتَخِذَ يَتْخَذُ تَخَذاً : بمَعْناه .
وتَخِذْتُ مالاً _ أَي : كَسَبْتُه .
أُلْزمَتِ التاءُ الحرفَ _ كأَنها أصليَّةٌ . . كما
قال الله جلّ وعزّ : ( لَوْ شِئْتَ لَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ
أَجْراً ( [ الكهف : 77 ] .
وقال الفراء : قرأ مُجَاهِدُ : ) ( لَتَخِذْتَ ) (
قال : وأنشدني القَنَانِيُّ :
تَخِذَهَا سُرِّيَّةً تُقْعِّدُه
أَيْ : تَخدُمُهُ .
قال : وأَصْلُهَا : ) ( افْتَعَلْتَ ) ( .
قلتُ : وقد صحَّت هذه القراءةُ عن ابن
عبَّاس . . وبها قرأ أبو عَمْرِو بْن الْعَلاَءِ .
وأَفادني المنذريُّ _ عن ابن اليَزِيدِيِّ عن
أَبي زيدٍ _ : أَنَّه قرأَ ) ( لَوْ شِئْتَ لَتَخَذْتَ عَلَيْهِ
أَجْراً ) ( .
قال : وكذلك هو مَكْتُوبٌ في ) ( الإمَامِ ) ( ،
وبه يَقْرَأ القُرَّاءُ .
ومن قَرَأَ ) ( لاَتَخَذْتَ ) ( _ بفتح الخاءِ
وبالألفِ _ فإنهُ يخالفُ الكِتَابَ .
وقال اللَّيْثُ : مَن قرأَ ) ( لاتَّخَذْتَ ) ( فقد أَدْغَمَ
التَّاء في الياءِ _ فاجتمع هَمْزَتَانِ فصُيِّرَتْ
إحدَاهُما ) ( يَاءً ) ( وأُدْغِمَتْ كرَاهةَ التِقائهمَا .
قال : والإخذُ ما حَفَرْتَ _ كهيئة الْحَوْضِ _
لِنَفْسِكَ .
والْجَمِيعُ : الأُخْذَانُ _ تُمْسِكُ الْمَاء أَيَّاماً .
والأمْرُ مِنْ ) ( أَخَذَ يَأَخُذُ ) ( : ) ( خُذْ ) ( وللاثنين :
) ( خُذَا ) ( ، وللجميع : ) ( خُذُوا ) ( .
ذوخ : ( ذوذخ وخواخ ) : أبو العبَّاس _ عن ابن
الأعرابيِّ _ قال :
الذَّوْذَخُ ، والْوَخْوَاخُ : الْعِذْيَوْطُ .
خوذ : أبو عبيد _ عن الأُمَوِيِّ _ : خَاوَذْتُهُ
مُخَاوَذَةً _ إذا فَعَلْتُ مثلَ فعلهِ .
قلت : وأَنْكَرَ شَمِرٌ ) ( خَاوَذْتُ ) ( بهذا المعنى ،
وذكرَ أنَّ الْمُخاوَذَةَ والْخِوَاذَ : الفِرَاقُ .
وأنشد :
إذِ النَّوى تَدْنُو عَنِ الْخِوَاذِ
وأخبرني المنذريُّ _ عن أبي طَالِبٍ . . عن
أبيه . . عن الفرَّاءِ _ أنَّه قال :
الْحُمَّى تُخَاوِذُهُ - إذا حُمَّ في الأيام . .
وفلان يُخَاوِذُنا بالزِّيارةِ _ أَيْ : يتعَهَّدُنا
بالزَّيارة .
قلتُ : والذي حَفِظْتُهُ وسمعْتُه _ من العرب _
في ) ( الْخِوَاذِ ) ( : أنَّ حِلَّتَيْنِ منهم نَزَلَتَا على
ماءٍ عَضُوضٍ لا يُرْوِي نَعَمَهُمَا في يوم
واحد . . فسمعتُ بَعْضَهم يقول لبعضٍ :
خَاوِذُوا وِرْدَكُمْ تُرْوُوا نَعَمَكُمْ .
ومعناه : أَنْ تُورِدَ إحدَى الحِلَّتَيْنِ نَعَمَها
يوماً ، ونَعَمُ الأخرى في المَرْعَى . . فإذا
كان اليوم الثاني أَوْرَدَتِ الأُخرى نَعَمَها
وإذا فعلوا ذلك كان وِرْدُهُمْ غِبّاً .
وذلك أنهم إذا جَمَعوا نَعَمَهم في يومٍ
واحدٍ عَلَى الماء . . نَزَحُوهُ ، وصدَرَتْ
النَّعَمُ غَيْرَ رِوَاءٍ .
فهذا معنى ) ( الْخِوَاذِ ) ( عندهم .
ويقال : ذهب فلانٌ في خَوْذَانِ الْخَامِلِ _
إذا أُخِّرَ عن أهل الفَضْلِ .
ومنه قول عَمْرو بْنِ أَحْمَرَ :
إذَا سَبَّنَا مِنْهُم دَعِيُّ لأُمِّهِ
خَلِيلاَنِ مِنْ خَوْذَانِ قِنٍّ مُوَلَّدِ
أبو العبَّاس _ عن ابن الأعرابيِّ _ قال : هو
من ) ( خَوْذَانِ ) ( النَّاس ، وهَلاَثِيِّهِمْ ، وقَزَمِهِمْ
وخَدَمِهِمْ .
وفي ) ( النَّوَادر ) ( : يقال :
أَمْرٌ خَائِذٌ لاَئِذٌ ، وأَمْرٌ مُخَاوِذٌ مُلاَوِذٌ _ إذا
كان مُعْوِراً .
ذيخ : أبو عبيد _ عن أَبي عَمْرٍ و _ قال :
الذِّيخُ : الضِّبْغَانُ الذكَرُ .
وقال غيرُه : في فلان ذِيخٌ _ أَيْ كِبْرٌ .
أبو عبيد _ عن العَدَبَّسِ الكِنَانيِّ _ قال :
الذِّيخُ : الْقِنْوُ من أَقْنَاءِ النَّخْلِ وجَمْعُه :
ذِيخَةٌ .
قال أبو عبيدٍ :
وقال الأحْمَرُ : ذَيَّخْتُهُ تَذْيِيخاً _ إذا ذلَّلْتُهُ .
قلتُ : وقد رُوِيَ _ عن ابن الأعرابي أنَّهُ
قال : ذَيَّخْتُهُ ودَيَّخْتُهُ ، بالذَّالِ والدَّالِ _ إذا
ذَلَّلْتُهُ . وهُمَا لُغتانِ .

##### Türkçe

**الخاء** ve **الذال** bâbı

**خذي** ، **خذأ** ، **أخذ** ، **ذوخ** ، **خاذ** ، **ذيخ**: kullanımdadır.

**خذي**: Leys dedi: Eşek **خَذِيَ** olur, **يَخْذَى**; **خَذاً** … o hâlde o, kulağı kırıldığı zaman, **أَخْذَى الأُذُنِ**’dür.

Ve **أُذُنٌ خَذْوَاءُ**; ve **وَأَتَانٌ خَذْوَاءُ**.

Cemi: **الخُذْيُ**.

O, kulağın ucunun gevşek olanıdır.

Yine: **فَرَسٌ أَخْذَى** … dişisi **خذْوَاءُ**.

Dedim: **الأَخْذَى**’nın cemi: **خُذْوٌ** — **بالواو** — çünkü o, **بنات الواو**’dandır.

Nitekim **الأعشى**’nın ceminde **عُشْوٌ** denildiği gibi.

Ebû Ubeyd dedi: **أُذُنٌ خُذَاوِيَّةٌ** … atların kulaklarından; ve şu beyti okudu:

لَهُ أُذُنَانِ خذَاوِيَّتَانِ
وَبالْعَيْنِ يُبْصِرُ ما في الظلَمْ

Dedi: O, hafif olandır.

Ama **الأُذُنُ الْخَذْوَاءُ** ise, kökünden yanakların üzerine gevşeyip sarkan olandır.

Leys: **رجلٌ خِنْذِيَانٌ**: şerri çok olan.

Dedim: Bu bâbdan değildir.

**خذأ**: Leys dedi: İnsan **خَذِىءَ** olur, **يَخْذَأُ**; **خَذَءاً** — **مَهْمُوزٌ** — ve ben falan kimseye **خَذِئْتُ** oldum, ona **اسْتَخْذَأْتُ** oldum — ona boyun eğdiğim zaman.

Ebû Zeyd — **في الْهمْزِ** —: Ona **خَذِئْتُ** oldum, **خَذَءاً** — ona **اسْتَخْذَأْتُ** olduğum zaman.

**أخذ**: Leys dedi: **أَخَذَ يَأْخُذُ أَخْذاً** — o, vermenin zıddıdır … ve o, alıp tutmadır.

**الأُخْذَةُ**: göze … ve benzerine isabet edip “alan” bir rukyedir.

Dedi: **الإخَاذَةُ**: ziya‘dır … insanın kendisi için edindiği şey.

Mesrûk’un hadisinde, onun şöyle dediği (rivayet edilir): Muhammed’in (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) ashabına, ancak **الإخَاذَ**’a benzettim.

**الإِخَاذَةُ** binekliye yeter.

**الإِخَاذةُ** iki binekliye yeter.

**الإِخَاذَةُ** insanlardan kalabalık topluluğa yeter.

Ebû Ubeyd dedi: O, **الإِخَاذُ**’dur — **بغير هاءٍ** — ve o, suyun toplandığı yerdir … gölete benzer.

Adiyy b. Zeyd … yağmuru vasfederken dedi:

فَاضَ فِيه مِثْلُ الْعُهُونِ مِنَ الرَّوْضِ ،
وَمَا ضَنَّ بالإخَاذِ غُدُرْ

Dedi: **الإخاذ**’ın cemi: **أُخُذٌ**; ve Ahtal dedi:

فَظَلَّ مُرْتَبِياً والأُخْذُ قَدْ حَمِيَتْ
وَظَنَّ أَنَّ سَبِيلَ الأُخْذِ مَثْمُودُ

Bunların hepsini Ebû Ubeyde söyledi.

Ebû Amr da söyledi … ve artırarak dedi:

Ama **الإِخَاذَةُ** (هاء ile) ise: topraktır … adam onu alır, kendisi için zapt eder ve edinir, ve onu ihya eder.

Şemir — Ebû Adnân’dan — dedi:

**إِخَاذٌ**: **إِخَاذَةٍ**’nin cemidir; ve **أُخُذٌ**: **إِخَاذٍ**’ın cemidir.

Dedi: Ebû Ubeyde dedi: **الإخَاذَةُ** ve **الإخَاذُ** — **بالهاء وغير الهاءِ** —: **إِخْذٍ**’in cemidir; **الإخْذُ**: su yapımıdır … içinde toplanır.

**النَّوادِر**’de: **إخَاذَةُ الْحَجَنَةِ**: onun kabzasıdır; ve o, onun değneğidir.

Bir kadın Âişe’ye (Allah ondan razı olsun) geldi de ona dedi:

**أُقَيِّدُ جَمَلِي ؟**.

Başka bir hadiste: **أُؤَخِّذُ جَمَلي ؟**; Âişe ona, kendisine anlatılıncaya kadar, fark etmedi; sonra onun çıkarılmasını emretti.

**التَّأخِيذُ**: kadının, sihirden hilelerle, kocayı başkasıyla cinsel birleşmeden men etmesidir.

Denir: Falan kadının, erkekleri kadınlardan alıkoyduğu bir **أُخْذَةٌ**’si vardır.

Sihirbaz kadın onu **أَخَّذَتْهُ**; onu **تُؤخِّذُهُ تَأْخِيذاً**.

Buradan esire **أَخِيذٌ** denildi.

Ve falan kimse **أُخِذَ** oldu — esir edildiği zaman.

Ondan, Allah’ın (azze ve celle) sözü: ( فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم ( [ التّوبَة : 5 ] .

Manası — Allah daha iyi bilir —: onları esir edin.

Ebû Ubeyd — Ebû Zeyd’den —:

Atasözlerindendir: **إِنَّهُ لأَكْذَبُ مِنَ الأَخِيذِ الصَّبْحَانِ**.

Dedi: Ferrâ dedi: Falan kimse, **أَخِيذِ الْجَيْشِ**’ten daha yalancıdır; o, düşmanın aldığı kimsedir; böylece onu kavmi üzerine kılavuz edinirler; o da bütün gücüyle onlara yalan söyler.

Bana Münzirî haber verdi — Müfaddal b. Seleme’den, babasından, Ferrâ’dan — onun şöyle dediğini: O, **الأَخِذِ الصَّبْحَانِ**’dan daha yalancıdır — **بلا ياء**.

Dedi: O, sütten tıka basa olmuş süttür emen yavru devedir.

Ondan denir: **قد أَخَذَ يَأْخُذُ أَخْذاً**.

Ebû Ubeyd — Ferrâ’dan —: Denir: **بِعَيْنِه أُخُذٌ**; o, göz iltihabıdır.

Ebû Züeyb dedi:

يَرْمِي الْغُيُوبَ بعَيْنَيهِ ومَطْرِفُهُ
مُغْضٍ كمَا كَسَفَ الْمُسْتأْخِذُ الرَّمِدُ

Ve **الْمُسْتأْخِذُ**: kendisinde **أُخُذٌ** olan kimsedir — o, göz iltihabıdır.

Amr — babasından —: Denir: Falan kimse sabahladı, **مُؤتَخِذاً** … hastalığından dolayı; ve **مُسْتَأْخِذاً** — sabahladığı zaman miskinleşmiş olarak.

Araplar der: Eğer bizden olsaydın, **بإخْذِنَا** — **بكسر الألِفِ** — alırdın; yani: bizim şeklimizi ve hidayetimizi alırdın.

İbnü’s-Sikkît dedi: Denir: Falanın oğulları gitti, ve onların **إِخْذُهُمْ**’ünü alan … ve onların **أَخْذُهمْ**’ünü.

**الألِف**’i kesrelerler, **الذَّالَ**’ı dammelerler.

İstersen **الألف**’i fetha edersin, **الذال**’ı damme edersin; yani: onların yürüyüşüyle yürüyen kimse.

Dedi: Bir kavim **الألف**’i fetha eder ve **الذَّالَ**’ı nasb eder.

Bunu bize Münzirî rivayet etti — Harrânî’den, İbnü’s-Sikkît’ten.

Başkası dedi: Falan kimse Şam üzerine görevlendirildi, ve **إِخْذَهُ بالْكمْرِ** almadı — yani: ona dostluk etmedi.

**نجومُ الأَخْذِ**: ayın menzillerinin yıldızlarıdır; ayın menzillerinde “alınması” sebebiyle **نجومُ الأخْذِ** diye adlandırıldı.

Ebû Ubeyd dedi: Ferrâ bize şu beyti okudu:

وَأَخْوَتْ نُجومُ الأخْذِ إلاَّ أَنِضَّةً
أَنِضَّةَ مَحْلٍ لَيْسَ قاطِرُهَا يُثْرِي

Dedi: **الأخْذُ**: her gün bir nev’de almandır.

Kuteybî dedi: **نُجُومِ الأخْذِ**: ayın menzilleridir; ayın her gece onlardan bir menzilde “alması” sebebiyle **نُجُومَ الأَخْذِ** diye adlandırıldı.

Dedi: Ve denildi: **نُجُومُ الأَخْذِ**: şeytanlardan kulak hırsızını taşlayan yıldızlardır; birincisi daha doğrudur.

Leys dedi: Deve **أَخِذَ** olur, **يَأْخَذُ أَخَذاً**; o, delilik hâline benzer.

Aynı şekilde koyun da **تَأْخَذُ أَخَذاً**; delilik hâline benzer.

Başkası dedi: **الأَخَذُ**: **أَخِذَ**’in masdarıdır; **الْفَصِيلُ يَأْخَذُ أَخَذاً**.

O, süt içmekten tıka basa olmasıdır.

Ve denir: Kavim **ائْتَخَذَ** etti … **يَأْتِخِذُون ائتِخَاذَا**.

Bu: boğuştukları zaman … böylece onların her biri, güreş tuttuğu kimse üzerine, onunla onu bağlayıp kilitlediği bir **أُخْذَةً** alır.

Onun cemi … **أُخَذٌ**.

Ondan, recez söyleyenin sözü:

أَهَكَذَا ولمْ يَكُنْ كَرٌّ وَكَرْ
وَأُخَذٌ وَشَغْزِبِيَّاتٌ أُخَرْ

Leys dedi: Denir: Falan kimse Allah’ın malını dolaştırmalar yaptı; onu **يَتِّخِذُه اتِّخَاذاً**.

Ve **تَخِذَ يَتْخَذُ تَخَذاً**: onun manasıyladır.

Ve **تَخِذْتُ مالاً**: yani onu kazandım.

**التاء** harfe ilzam edildi — sanki aslî imiş gibi … nitekim Allah (azze ve celle) dedi: ( لَوْ شِئْتَ لَتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً ( [ الكهف : 77 ] .

Ferrâ dedi: Mücâhid okudu: **لَتَخِذْتَ**.

Dedi: Kanânî bana şu beyti okudu:

تَخِذَهَا سُرِّيَّةً تُقْعِّدُه
أَيْ : تَخدُمُهُ .

Dedi: Onun aslı: **افْتَعَلْتَ**’dır.

Dedim: Bu kıraat İbn Abbâs’tan sahih olmuştur … ve onunla Ebû Amr b. Alâ okudu.

Münzirî bana fayda verdi — İbnü’l-Yezîdî’den, Ebû Zeyd’den —: onun **لَوْ شِئْتَ لَتَخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً** okuduğunu.

Dedi: Ve o, **الإمَامِ**’da da böyle yazılıdır; ve onunla kurrâ okur.

Kim **لاَتَخَذْتَ** okursa — **بفتح الخاءِ وبالألفِ** — o, kitaba muhalefet eder.

Leys dedi: Kim **لاتَّخَذْتَ** okursa, **التَّاء**’ı **الياءِ**’a idğam etmiştir; böylece iki hemze birleşti; onların buluşmasından hoşlanılmadığı için, ikisinden biri **يَاءً** kılındı ve idğam edildi.

Dedi: **الإخذُ**: kendin için kazdığın şeydir — havuz gibi —.

Hepsi: **الأُخْذَانُ** — suyu günlerce tutar.

**أَخَذَ يَأَخُذُ**’dan emir: **خُذْ**; ikisi için: **خُذَا**; hepsi için: **خُذُوا**.

**ذوخ**: (**ذوذخ** ve **خواخ**): Ebû’l-Abbâs — İbnü’l-A‘râbî’den — dedi:

**الذَّوْذَخُ** ve **الْوَخْوَاخُ**: **الْعِذْيَوْطُ**’tur.

**خوذ**: Ebû Ubeyd — Ümevî’den —: Onunla **خَاوَذْتُهُ مُخَاوَذَةً** ettim — onun yaptığı gibi yaptığım zaman.

Dedim: Şemir, bu manada **خَاوَذْتُ**’u inkâr etti; ve **الْمُخاوَذَةَ** ile **الْخِوَاذَ**’ın ayrılık olduğunu zikretti.

Ve şu beyti okudu:

إذِ النَّوى تَدْنُو عَنِ الْخِوَاذِ

Münzirî bana haber verdi — Ebû Tâlib’den … babasından … Ferrâ’dan — onun şöyle dediğini:

Hummâ onu **تُخَاوِذُهُ** — günlerde hummaya tutulduğu zaman … ve falan kimse bizi ziyaretle **يُخَاوِذُنا** — yani: bizi ziyaretle yoklar.

Dedim: Benim koruduğum ve işittiğim — Araplardan — **الْخِوَاذِ** hakkında: Onlardan iki oba, hayvanlarını bir günde sulamaya yetmeyen acı bir suya indiler … onların bazısının bazısına şöyle dediğini işittim:

**خَاوِذُوا وِرْدَكُمْ تُرْوُوا نَعَمَكُمْ**.

Manası: iki obadan birinin hayvanlarını bir gün suya getirmesi, ötekinin hayvanlarının merada olmasıdır … ikinci gün olunca öteki hayvanlarını suya getirir; bunu yaptıkları zaman onların suya gelişleri gün aşırı olur.

Çünkü hayvanlarını bir günde su üzerine topladıkları zaman … onu tüketirler; ve hayvanlar kanmamış olarak döner.

İşte onların yanında **الْخِوَاذِ**’ın manası budur.

Ve denir: Falan kimse **خَوْذَانِ الْخَامِلِ** içinde gitti — fazilet ehlinin gerisine bırakıldığı zaman.

Ondan, Amr b. Ahmer’in sözü:

إذَا سَبَّنَا مِنْهُم دَعِيُّ لأُمِّهِ
خَلِيلاَنِ مِنْ خَوْذَانِ قِنٍّ مُوَلَّدِ

Ebû’l-Abbâs — İbnü’l-A‘râbî’den — dedi: O, insanların **خَوْذَانِ**’ındandır; ve onların aşağılıkları, cüceleri ve hizmetçilerindendir.

**النَّوَادر**’de: denir:

**أَمْرٌ خَائِذٌ لاَئِذٌ**; ve **أَمْرٌ مُخَاوِذٌ مُلاَوِذٌ** — ayıplı olduğu zaman.

**ذيخ**: Ebû Ubeyd — Ebû Amr’dan ve … — dedi:

**الذِّيخُ**: erkek sırtlandır.

Başkası dedi: Falanda **ذِيخٌ** vardır — yani kibir.

Ebû Ubeyd — Adabbes el-Kinânî’den — dedi:

**الذِّيخُ**: hurma salkımlarının saplarından bir sap; onun cemi: **ذِيخَةٌ**.

Ebû Ubeyd dedi:

Ahmer dedi: Onu **ذَيَّخْتُهُ تَذْيِيخاً** ettim — onu zelil kıldığım zaman.

Dedim: İbnü’l-A‘râbî’den rivayet edilmiştir ki o dedi: Onu **ذَيَّخْتُهُ** ve **دَيَّخْتُهُ** ettim — **بالذَّالِ والدَّالِ** — onu zelil kıldığım zaman. İkisi iki lugattır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الهمزة والخاء وما معهما في الثلاثي)
(أخذ) الهمزة والخاء والذال أصل واحد تتفرّع منه فروعٌ متقاربة في المعنى. [أمّا] أخذ فالأصل حَوْز الشيء وجبْيُه([1]) وجمعه. تقول أخذت الشيء آخُذه أخذاً. قال الخليل: هو خلاف العطاء، وهو التناول. قال: والأُخْذَةُ رُقْيَةٌ تَأْخُذُ العينَ ونحوَها. والمؤَخَّذ: الرجل الذي تؤخِّذه المرأة عن رأْيه وتُؤَخّذُه عن النّساء، كأنه حُبِس عنهن. والإخَاذة - وأبو عبيد يقول الإخاذ بغير هاء -: مجمع الماء شبيه بالغدير. قال الخليل: لأنّ الإنسان يأخذه لنفسه. وجائزٌ أن يسمّى إخاذاً، لأخْذِه من ماء. وأنشد أبو عُبيدٍ وغيره لعديّ بن زيد يصف مطراً:
فآضَ فيه مثلُ العُهُون من  *** الرَّوضِ وما ضَنَّ بالإخَاذِ غُدُرْ([2])وجمع الإخاذ أُخُذ. قال الأخطل:
فظل مرتبِئاً والأُخْذ قد حَمِيَتْ *** وظَنَّ أنَََّ سَبِِيلَ الأُخْذِ مَثْمُودُ([3])
وقال مسروق بن الأجدع: "ما شبَّهت بأصحاب محمدٍ صلى الله عليه وآله وسلم إلا الإخاذَ، تكفي الإخاذةُ الرّاكبَ وتكفي الإخاذةُ الراكبَينِ وتكفي الإخاذة الفِئَامَ من الناس". ويستعمل هذا القياس في أدواءٍ تأخذ في الأشياء، وفي غير الأدواء، إلا أنّ قياسها واحد. قال الخليل: الآخِذُ من الإبل الذي أخَذَ فيه السمن، وهُنّ الأواخذ. قال: وأخِذَ البعيرُ يَأخَذُ أخَذاً فهو أَخِذٌ، خفيف، وهو كهيئة الجنون يأخذه، ويكون ذلك في الشّاءِ([4]) أيضاً. فإنْ قال قائل: فقد مضى القياسُ في هذا النقاء صحيحاً إلى هذا المكان فما قولك في الرَّمَد، فقد قيل: إنّ الأُخُذَ الرَّمدُ والأَخِذُ الرَّمِدُ؟ قيل لـه: قد قُلْنَا إنّ الأدواء تسمَّى بهذا لأخْذها الإنسان وفيه. وقد قال مفسِّرُو شعرِ هذيلٍ في قول أبي ذؤيب:
يَرْمي الغُيوب بعينَيهِ ومَطْرِفُه  *** مُغْضٍ كما كَسَفَ المستأخَذُ الرَّمِدُ([5])يريد أنّ الحمار يرمي بعينيه كلَّ ما غاب عنه ولم يره، وطرفُه مُغْضٍ،
*كما كَسف المستأخَذ الذي قد اشتدّ رمدُه أي اشتدّ أَخْذُه لـه، واستأخذ الرَّمد فيه فكسَفَ نكّس رأسه، ويقال غَمّض. فقد صحّ بهذا ما قلناه أنه سمّي أُخُذاً لأنه يستأخِذ فيه. وهذه لفظةٌ معروفة، أعني استأخذ، قال ابن أبي ربيعة:
إليْهم متى يَسْتأخِذُ النَّوْمُ فيهمُ *** ولي مجلسٌ لولا اللُّبَانَةُ أَوْعَرُ
فأمّا نجوم الأخْذ فهي منازل القمر، وقياسها ما قد ذكرناه، لأنّ القمر يأخُذ كلَّ ليلةٍ في منزلٍ منها. قال شاعر:
وأَخْوَتْ نُجومُ الأَخْذِ إلا أَنِضَّةً *** أَنِضَّةَ مَحْلٍ ليس قاطرها يُثْرِي([6])
(أخر) الهمزة والخاء والراءُ أصل واحدٌ إليه ترجع فروعُه، وهو خلاف التقدُّم. وهذا قياسٌ أخذْناه عن الخليل فإنّه قال: الآخِر نقيض المتقدّم. والأُخُر نقيض القُدُم، تقول مضى قُدُما وتأخَّرَ أُخُراً. وقال: وآخِرَة الرحل وقادمته ومُؤَخّر الرّحْل ومقَدّمه. قال: ولم يجئْ مُؤْخِر مخفّفة في شيء من كلامهم إلا في مُؤْخِر العين ومُقْدم العين فقط. ومن هذا القياس بِعتُك بيعاً بِأَخِرَةٍ أي نَظِرَة، وما عرفته إلا بأَخَرَة. قال الخليل: فعل الله بالأَخِرِ أي بالأَبْعد. وجئت في أُخْرَياتهم وأُخْرَى القوم. قال:
* أنا الذي وُلِدْتُ في أُخرَى الإبِلْ([7]) *
وابن دريد يقول: الآخِر تَالٍ للأوَّل. وهو قريبٌ ممّا مضى ذكره، إلاّ أنّ قولنا قال آخِر الرّجُلين وقال الآخِر، هو لقول ابن دريد أشد مُلاءمةً وأحسَنُ مطابقة. وأُخَرُ: جماعة أُخْرَى.
(أخو) الهمزة والخاء والواو ليس بأصلٍ، لأنّ الهمزة عندنا مبدلة من واو، وقد ذكرت في كتاب الواو بشرحها، وكذلك الآخِيَّة.
--------------ــــ
([1]) في الأصل: "وحيه" والجبي هو أصل قولهم "الإخاذ" التالية.
([2]) أنشده في اللسان (5:5)
([3]) حميت، من الشمس. والمثمود: الذي فيه بقية من ماء. والبيت محرف في اللسان (5: 5) صوابه ما هنا، وما هنا يطابق الديوان ص149.
([4]) في الأصل: "الشتاء" صوابه في اللسان (5: 6).
([5]) ديوان أبي ذؤيب 125 واللسان (أخذ، كسف). وفي الجمهرة (3: 237): "ويروى المستأخذ الرمد. وهو الجيد"، يعني بفتح الخاء.
 ([6]) اللسان(أخذ، نضض، خوى) والأزمنة والأمكنة للمرزوقي (1: 185). ويثرى: يبل الثرى. وفي الأصل: "نترى" تحريف. وسيأتي في (خوي) .
([7]) اللسان (5: 69).

ـ

##### Türkçe

(همze, **الخاء** ve onlarla birlikte olanların üçlüdeki babı)
(**أخذ**) hemze, **الخاء** ve **الذال** tek bir asıldır; ondan manada birbirine yakın dallar türeyip ayrılır. [Ama] **أخذ**’in aslı, şeyin zaptı, vergisini toplaması([1]) ve onu bir araya getirmesidir. “Şeyi aldım; onu alırım; alma” dersin. **الخليل** dedi: O, vermenin zıddıdır; o, ele almadır. Dedi: **الأُخْذَةُ** gözü ve benzerini alan bir rukyedir. Ve **المؤَخَّذ**: kadının onu görüşünden alıkoyduğu ve onu kadınlardan alıkoyduğu adamdır; sanki onlardan hapsedilmiş gibidir. Ve **الإخَاذة** - **أبو عبيد** **الإخاذ**’ı hâ’sız söyler -: suyun toplandığı yer; gölcüğe benzer. **الخليل** dedi: çünkü insan onu kendisi için alır. Ve **إخاذاً** diye adlandırılması caizdir; sudan alması sebebiyle. **أبو عُبيد** ve başkaları, **عديّ بن زيد**’den yağmuru vasfederken şu beyti okudu:
فآضَ فيه مثلُ العُهُون من  *** الرَّوضِ وما ضَنَّ بالإخَاذِ غُدُرْ([2])
**الإخاذ**’ın çoğulu **أُخُذ**’dur. **الأخطل** dedi:
فظل مرتبِئاً والأُخْذ قد حَمِيَتْ *** وظَنَّ أنَََّ سَبِِيلَ الأُخْذِ مَثْمُودُ([3])
Ve **مسروق بن الأجدع** dedi: “Muhammed’in ashabına -Allah’ın salâtı onun ve âlinin üzerine olsun- ancak **الإخاذ**’ı benzettim: **الإخاذة** biniciye yeter; **الإخاذة** iki biniciye yeter; **الإخاذة** insanlardan bir topluluğa yeter.” Bu kıyas, şeylerde tutan dertlerde ve dert olmayanlarda da kullanılır; ancak onların kıyası birdir. **الخليل** dedi: develerden **الآخِذُ**, onda semizliğin tuttuğu olandır; onlar **الأواخذ**’dir. Dedi: **أخِذَ** deve **يَأخَذُ** **أخَذاً**; o hâlde o **أَخِذٌ**’dir: hafif; onu tutan bir delilik hâli gibidir; bu, **الشّاءِ**([4])da da olur. Eğer bir söyleyen derse ki: Bu temizlikte kıyas bu yere kadar sahih olarak geçti; peki **الرَّمَد** hakkında sözün nedir? Zira denilmiştir ki: **الأُخُذَ** **الرَّمدُ**’dur ve **الأَخِذُ** **الرَّمِدُ**’dir. Ona denir ki: Biz, dertlerin insanı tutması ve onda bulunması sebebiyle bununla adlandırıldığını söyledik. **هذيل** şiirinin müfessirleri, **أبو ذؤيب**’in şu sözünde dedi:
يَرْمي الغُيوب بعينَيهِ ومَطْرِفُه  *** مُغْضٍ كما كَسَفَ المستأخَذُ الرَّمِدُ([5])
Yani: eşek, gözleriyle kendisinden gizli olan ve görmediği her şeye bakar; ve göz kapağı **مُغْضٍ**’dır,
*“tıpkı şiddetli göz ağrısı olan **المستأخَذ**’ın kararması gibi”; yani onun **رمدُه**’u şiddetlendi; yani ona **أَخْذُه** şiddetlendi; ve **الرَّمد** onda **استأخذ** etti de karardı; başını eğdi, aşağı çevirdi; ve “gözünü kıstı” denir. Böylece, onun **أُخُذاً** diye adlandırılmasının, onda **يستأخِذ** etmesi sebebiyle olduğu hususunda söylediğimiz sahih oldu. Bu, bilinen bir lafızdır; yani **استأخذ**. **ابن أبي ربيعة** dedi:
إليْهم متى يَسْتأخِذُ النَّوْمُ فيهمُ *** ولي مجلسٌ لولا اللُّبَانَةُ أَوْعَرُ
Ama **نجوم الأخْذ** ise ayın menzilleridir; onun kıyası, zikrettiğimizdir; çünkü ay her gece onlardan bir menzilde **يأخُذ** eder. Bir şair dedi:
وأَخْوَتْ نُجومُ الأَخْذِ إلا أَنِضَّةً *** أَنِضَّةَ مَحْلٍ ليس قاطرها يُثْرِي([6])

(**أخر**) hemze, **الخاء** ve **الراءُ** tek bir asıldır; dalları ona döner; o, ilerlemenin zıddıdır. Bu, **الخليل**’den aldığımız bir kıyastır; çünkü o dedi: **الآخِر** ilerleyenin karşıtıdır. Ve **الأُخُر** **القُدُم**’un karşıtıdır; “**قُدُما** geçti ve **أُخُراً** geri kaldı” dersin. Dedi: ve **آخِرَة** yük semerinin arkası ve önü; ve **مُؤَخّر** yük semerinin arkası ve **مقَدّمه** önü. Dedi: Onların sözlerinden hiçbir şeyde hafifletilmiş **مُؤْخِر** gelmedi; yalnız **مُؤْخِر العين** ve **مُقْدم العين**’de. Ve bu kıyastandır: “Sana **بِأَخِرَةٍ** bir satışla sattım” yani bir mühlet; ve onu ancak **بأَخَرَة** ile bildim. **الخليل** dedi: Allah **بالأَخِرِ** ile, yani **بالأَبْعد** ile yaptı. Ve onların **أُخْرَيات**’ında ve kavmin **أُخْرَى**’sında geldim. Dedi:
* أنا الذي وُلِدْتُ في أُخرَى الإبِلْ([7]) *
Ve **ابن دريد** der ki: **الآخِر** **الأوَّل**’in ardılıdır. Bu, geçen zikre yakındır; ancak bizim “iki adamın **آخِر**’i dedi” ve “**الآخِر** dedi” sözümüz, **ابن دريد**’in sözüne daha şiddetle uygun ve daha güzel mutabıktır. Ve **أُخَرُ**: **أُخْرَى**’nın cemaatidir.

(**أخو**) hemze, **الخاء** ve **الواو** bir asıl değildir; çünkü hemze bize göre vavdan بدل edilmiştir; onun şerhiyle vav kitabında zikrettim; aynı şekilde **الآخِيَّة**.

--------------ــــ
([1]) Asılda: “وحيه”; ve **الجبي** onların “**الإخاذ**” sonraki sözlerinin aslıdır.
([2]) Onu Lisân’da (5:5) okudu.
([3]) **حميت**: güneşten. Ve **المثمود**: içinde sudan bir kalıntı olan. Beyit Lisân’da (5: 5) tahrif edilmiştir; doğrusu buradakidir; buradaki, divan s.149 ile mutabıktır.
([4]) Asılda: “الشتاء”; doğrusu Lisân’da (5: 6)’dır.
([5]) **أبي ذؤيب** divanı 125 ve Lisân (**أخذ**; **كسف**). Ve Cemhere’de (3: 237): “**ويروى المستأخذ الرمد. وهو الجيد**”; yani **الخاء**’ın fethiyle.
([6]) Lisân(**أخذ**; **نضض**; **خوى**) ve **الأزمنة والأمكنة** li’l-**مرزوقي** (1: 185). Ve **يثرى**: toprağı ıslatır. Asılda: “نترى” tahriftir. Ve (خوي)’de gelecektir.
([7]) Lisân (5: 69).

ـ

### [Müfredât](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/mufredat.md) — Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

- الأخذ: حوز الشيء وتحصيله، وذلك تارة بالتناول نحو: ﴿معاذ الله أن نأخذ إلا من وجدنا متاعنا عنده﴾ [يوسف/79]، وتارة بالقهر نحو قوله تعالى: ﴿لا تأخذه سنة ولا نوم﴾ [البقرة/255].
ويقال: أخذته الحمى، وقال تعالى: ﴿وأخذ الذين ظلموا الصيحة﴾ [هود/67]، ﴿فأخذه الله نكال الآخرة والأولى﴾ [النازعات/25]، وقال: ﴿وكذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى﴾ [هود/102].
ويعبر عن الأسير بالأخيذ والمأخوذ، والاتخاذ افتعال منه، ويعدى إلى مفعولين ويجري مجرى الجعل نحو قوله تعالى: ﴿لا تتخذوا اليهود والنصارى أولياء﴾ [المائدة/51]، ﴿أم اتخذوا من دونه أولياء﴾ [الشورى/9]، ﴿فاتخذتموهم سخريا﴾ [المؤمنون/110]، ﴿أأنت قلت للناس: اتخذوني وأمي إلهين من دون الله﴾ [المائدة/116]، وقوله تعالى: ﴿ولو يؤاخذ الله الناس بظلمهم﴾ [النحل/61] فتخصيص لفظ المؤاخذة تنبيه على معنى المجازاة والمقابلة لما أخذوه من النعم فلم يقابلوه بالشكر.
ويقال: فلان مأخوذ، وبه أخذه من الجن، وفلان يأخذ مأخذ فلان، أي: يفعل فعله ويسلك مسلكه، ورجل أخيذ، وبه أخذ كناية عن الرمد.
والإخاذة والإخاذ: أرض يأخذها الرجل لنفسه (انظر: لسان العرب (أخذ) )، وذهبوا ومن أخذ أخذهم وإخذهم (يقال: وذهب بنو فلان ومن أخذ إخذهم، وأخذهم، أي: ومن سار سيرهم. والعرب تقول: لو كنت منا لأخذت بإخذنا، أي: بخلائقنا وزينا وشكلنا وهدينا).

##### Türkçe

- **الأخذ**: şeyin zaptı ve elde edilmesi; bu, bir kere alma ile olur; şu söz gibi: ﴿معاذ الله أن نأخذ إلا من وجدنا متاعنا عنده﴾ [Yûsuf/79]; bir kere de zorla olur; Yüce Allah’ın sözü gibi: ﴿لا تأخذه سنة ولا نوم﴾ [el-Bakara/255].
Ve denir: **أخذته الحمى**; ve Yüce Allah dedi: ﴿وأخذ الذين ظلموا الصيحة﴾ [Hûd/67]، ﴿فأخذه الله نكال الآخرة والأولى﴾ [en-Nâzi‘ât/25]، ve dedi: ﴿وكذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى﴾ [Hûd/102].
Ve esir hakkında **الأخيذ** ve **المأخوذ** ile ifade edilir; **الاتخاذ** ondan bir ifti‘âldir; iki mef‘ûle geçişli kılınır ve **الجعل** yoluna yürür; Yüce Allah’ın sözü gibi: ﴿لا تتخذوا اليهود والنصارى أولياء﴾ [el-Mâide/51]، ﴿أم اتخذوا من دونه أولياء﴾ [eş-Şûrâ/9]، ﴿فاتخذتموهم سخريا﴾ [el-Mü’minûn/110]، ﴿أأنت قلت للناس: اتخذوني وأمي إلهين من دون الله﴾ [el-Mâide/116]، ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿ولو يؤاخذ الله الناس بظلمهم﴾ [en-Nahl/61]; böylece **المؤاخذة** lafzının tahsisi, onların nimetlerden aldıklarına karşılık şükür ile karşılamadıkları için, mücâzât ve mukābele mânâsına bir tenbihtir.
Ve denir: falan **مأخوذ**; ve onda cinlerden **أخذه** vardır; ve falan, falanın **مأخذ**ini alır; yani: onun fiilini yapar ve onun yolunu tutar; ve **رجل أخيذ**; ve onda **أخذ** vardır; göz ağrısına kinayedir.
Ve **الإخاذة** ve **الإخاذ**: kişinin kendisi için aldığı bir arazi (bak: Lisânü’l-‘Arab (**أخذ**)); ve gittiler; ve onları alan, onların **أخذ**i ve **إخذ**i (denir: ve falan oğulları ve onların **إخذ**ini, **أخذ**ini alan gitti; yani: onların gidişini giden. Ve Araplar der: eğer bizden olsaydın, bizim **إخذ**imizle alırdın; yani: huylarımızla, ziynetimizle, şeklimizle ve hidayetimizle).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

أ خ ذ
ما أنت إلا أخاذ نباذ‏:‏ لمن يأخذ الشيء حريصاً عليه ثم ينبذه سريعاً وفلان أخيذ في يد العـدو‏.‏
وهـو أسيـر فتنـه وأخيذ محنه‏.‏
وذهبوا ومن أخذ أخذهم ولو كنت منا لأخذت بأخذنا أي بطريقتنا وشكلنا‏.‏
ولفلانة أخذة تؤخذ بها الناس أي رقية وهو مؤخذ عن النساء‏.‏
وفي الحديث‏:‏ ‏"‏ أؤخذ جملي ‏"‏ وهو يصطاد الناس بأخذ والأخذة الرقية‏.‏

##### Türkçe

أ خ ذ
Sen ancak **أخاذ نباذ**sın: bir şeyi ona hırslı olarak alan, sonra onu çabucak atan kimse için. Ve falan, düşmanın elinde **أخيذ**dir.
Ve o, fitnesinin esiridir ve mihnesinin **أخيذ**idir.
Ve gittiler; ve “kim alırsa, onların alışı” (gibi) aldı. Ve eğer bizden olsaydın, **أخذ**imizle, yani yolumuzla ve şeklimizle alırdın.
Ve falanca kadının, onunla insanlara (tesir edilen) bir **أخذة**si vardır; yani bir rukye. Ve o, kadınlardan dolayı **مؤخذ**dir.
Ve hadiste: “**أؤخذ** develim” (vardır). Ve o, insanları bir **أخذ** ile avlar; ve **الأخذة** rukyedir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَخْذ: خلاف العطاء، وهو أَيضاً التناول. أَخذت الشيء آخُذُه أَخذاً: تناولته؛ وأَخَذَه يأْخُذه أَخْذاً، والإِخذُ، بالكسر: الاسم. وإِذا أَمرت قلت: خذْ، وأَصله أُؤْخُذ إِلا أَنهم استثقلوا الهمزتين فحذفوهما تخفيفاً؛ قال ابن سيده: فلما اجتمعت همزتان وكثر استعمال الكلمة حذفت الهمزة الأَصلية فزال الساكن فاستغني عن الهمزة الزائدة، وقد جاء على الأَصل فقيل: أُوخذ؛ وكذلك القول في الأَمر من أَكل وأَمر وأَشباه ذلك؛ ويقال: خُذِ الخِطامَ وخُذْ بالخِطام بمعنى. والتأْخاذُ: تَفْعال من الأَخذ؛ قال الأَعشى:
لَيَعُودَنْ لِمَعَدّ عَكْرَةً
دَلَجُ الليلِ وتأْخاذُ المِنَحْ
قال ابن بري: والذي في شعر الأَعشى:
ليُعيدَنْ لمعدٍّ عَكْرَها
دَلَجَ الليلِ وتأْخاذَ المنح
أَي عَطْفَها. يقال: رجع فلان إِلى عَكْرِه أَي إِلى ما كان عليه، وفسر العكْرَ بقوله: دلجَ الليلِ وتأْخاذَ المنح. والمنَحُ: جمع مِنْحَة، وهي الناقة يعيرها صاحبها لمن يحلبها وينتفع بها ثم يعيدها. وفي النوادر: إِخاذةُ الحَجَفَةِ مَقْبِضُها وهي ثقافها.
وفي الحديث: جاءت امرأَة إِلى عائشة، رضي الله عنها، أُقَيّدُ جملي (*
قوله «جاءت امرأة إلخ» كذا بالأصل والذي في شرح القاموس فقالت أقيد) . وفي حديث آخر: أُؤْخِّذ جملي. فلم تَفْطُنْ لها حتى فُطِّنَتْ فأَمرتْ بإِخراجها؛ وفي حديث آخر: قالت لها: أُؤْخِّذُ جملي؟ قالت: نعم. التأْخيذُ: حَبْسُ السواحر أَزواجَهنَّ عن غيرهنّ من النساء، وكَنَتْ بالجمل عن زوجها ولم تعلم عائشة، رضي الله عنها، فلذلك أَذِنت لها فيه. والتأْخِيذُ: أَن تحتالَ المرأَةُ بحيَل في منعِ زوجِها من جِماع غيرها، وذلك نوع من السحر. يقال: لفلانة أُخْذَةٌ تُؤْخِّذُ بها الرجال عن النساء، وقد أَخَّذَتْه الساحرة تأَخيذاً؛ ومنه قيل للأَسير: أَخِيذٌ. وقد أُخِذَ فلان إِذا أُسر؛ ومنه قوله تعالى: اقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم. معناه، والله أَعلم: ائْسِروهم. الفراء: أَكذَبُ من أَخِيذ الجيش، وهو الذي يأْخذُه أَعداؤه فَيَسْتَدِلُّونه على قومه، فهو يَكْذِبُهم بِجُهْدِه. والأَخيذُ: المأْخُوذُ. والأَخيذ: الأَسير. والأَخِيذَةُ: المرأَة لِسَبْي. وفي الحديث: أَنه أَخذ السيفَ وقال مَن يمنعُك مني؟ فقال: كن خير آخِذٍ أَي خيرَ آسر. والأَخيذَةُ: ما اغْتُصِبَ من شيء فأُخِذَ.
وآخَذَه بذنبه مُؤاخذة: عاقبه. وفي التنزيل العزيز: فكلاًّ أَخذْنا بذَنْبه. وقوله عز وجل: وكأَيِّنْ من قرية أَمليتُ لها وهي ظالمة ثم أَخذتُها؛ أَي أَخذتها بالعذاب فاستغنى عنه لتقدّم ذكره في قوله: ويستعجلونك بالعذاب. وفي الحديث: من أَصاب من ذلك شيئاً أُخِذَ به. يقال: أُخِذَ فلانٌ بذنبه أَي حُبِسَ وجُوزِيَ عليه وعُوقِب به.
وإِن أَخذوا على أَيديهم نَجَوْا. يقال: أَخذتُ على يد فلان إِذا منعته عما يريد أَن يفعله كأَنك أَمْسكت على يده. وقوله عز وجل: وهمَّت كلُّ أُمّة برسولهم ليأْخذوه قال الزجاج: ليتمكنوا منه فيقتلوه. وآخَذَه : كأَخَذَه. وفي التنزيل العزيز: ولو يؤاخذ الله الناس بما كسبوا؛ والعامة تقول واخَذَه. وأَتى العِراقَ وما أَخذَ إِخْذَه، وذهب الحجازَ وما أَخذ إِخذه، ووَلي فلان مكةَ وما أَخذَ إِخذَها أَي ما يليها وما هو في ناحِيتها، واسْتُعْمِلَ فلانٌ على الشام وما أَخَذَ إِخْذَه، بالكسر، أَي لم يأْخذ ما وجب عليه من حسن السيرة ولا تقل أَخْذَه، وقال الفراء: ما والاه وكان في ناحيته.
وذهب بنو فلان ومن أَخَذَ إِخْذُهم وأَخْذُهم، يكسرون
(* قوله «إخذهم
وأخذهم يكسرون إلخ» كذا بالأصل وفي القاموس وذهبوا ومن أخذ اخذهم، بكسر الهمزة وفتحها ورفع الذال ونصبها). الأَلف ويضمون الذال، وإِن شئت فتحت الأَلف وضممت الذال، أَي ومن سار سيرهم؛ ومن قال: ومن أَخَذَ إِخْذُهم أَي ومن أَخَذَه إِخْذُهم وسيرتُهم. والعرب تقول: لو كنت منا لأَخَذْتَ بإِخذنا، بكسر الأَلف، أَي بخلائقنا وزِيِّنا وشكلنا وهدينا؛ وقوله أَنشده ابن الأَعرابي:
فلو كنتمُ منا أَخَذْنا بأَخْذكم،
ولكنها الأَوجاد أَسفل سافل
(* قوله «ولكنها الأوجاد إلخ» كذا بالأصل وفي شرح القاموس الأجساد). فسره فقال: أَخذنا بأَخْذِكم أَي أَدركنا إِبلَكم فردَدناها عليكم، لم يقل ذلك غيره. وفي الحديث: قد أَخَذُوا أَخَذاتِهم؛ أَي نزلوا منازِلَهم؛ قال ابن الأَثير: هو بفتح الهمزة والخاء.
والأُخْذَة، بالضم: رقية تأْخُذُ العينَ ونحوها كالسحر أَو خرزة يُؤَخِّذُ بها النساءُ الرجال، من التأْخِيذِ. وآخَذَه: رَقاه. وقالت أُخْتُ صُبْحٍ العاديِّ تبكي أَخاها صبحاً، وقد قتله رجل سِيقَ إِليه على سرير، لأَنها قد كانت أَخَذَتْ عنه القائمَ والقاعدَ والساعِيَ والماشِيَ والراكِبَ: أَخَذْتُ عنك الراكِبَ والساعِيَ والماشِيَ والقاعِدَ والقائِمَ، ولم آخُذْ عنك النائمَ؛ وفي صبح هذا يقول لبيد:
ولقد رأَى صُبْحٌ سوادَ خليلِه،
ما بين قائمِ سَيْفِهِ والمِحْمَلِ
عن بخليله كَبِدَه لأَنه يروى أَن الأَسد بَقَر بطنه، وهو حيٌّ، فنظر إِلى سوادِ كَبِده.
ورجل مُؤَخَّذٌ عن النساء: محبوس.
وائْتَخَذْنا في القتال، بهمزتين: أَخَذَ بعضُنا بعضاً. والاتِّخاذ: افتعال أَيضاً من الأَخذ إِلا أَنه أُدغم بعد تليين الهمزة وإِبدال التاء، ثم لما كثر استعماله على لفظ الافتعال توهموا أَن التاء أَصلية فبنوا منه فَعِلَ يَفْعَلُ. قالوا: تَخِذَ يَتْخَذ، وقرئ: لتَخِذْت عليه أَجراً. وحكى المبرد أَن بعض العرب يقول: اسْتَخَذَ فلان أَرضاً يريد اتَّخَذَ أَرضاً فتُبْدِلُ من إِحدى التاءين سيناً كما أَبدلوا التاءَ مكان السين في قولهم ستُّ؛ ويجوز أَن يكون أَراد استفعل من تَخِذَ يَتْخَذ فحذف إِحدى التاءَين تخفيفاً، كما قالوا: ظَلْتُ من ظَلِلْتُ. قال ابن شميل: اسْتَخَذْتُ عليهم يداً وعندهم سواءٌ أَي اتَّخَذْتُ.
والإِخاذةُ: الضَّيْعَة يتخذها الإِنسان لنفسه؛ وكذلك الإِخاذُ وهي أَيضاً أَرض يحوزها الإِنسان لنفسه أَو السلطان. والأَخْذُ: ما حَفَرْتَ كهيئةِ الحوض لنفسك، والجمع الأُخْذانُ، تُمْسِكُ الماءَ أَياماً . والإِخْذُ والإِخْذَةُ: ما حفرته كهيئةِ الحوض، والجمع أُخْذٌ وإِخاذ. والإِخاذُ: الغُدُرُ، وقيل: الإِخاذُ واحد والجمع آخاذ، نادر، وقيل: الإِخاذُ والإِخاذةُ بمعنى، والإِخاذةُ: شيء كالغدير، والجمع إِخاذ، وجمع الإِخاذِ أُخُذٌ مثل كتاب وكُتُبٍ، وقد يخفف؛ قال الشاعر: وغادَرَ الأُخْذَ والأَوجاذَ مُتْرَعَة
تَطْفُو، وأَسْجَل أَنْهاءً وغُدْرانا
وفي حديث مَسْروقِ بنِ الأَجْدَع قال: ما شَبَّهْتُ بأَصحاب محمد، صلى الله عليه وسلم، إِلا الإِخاذ تكفي الإِخاذةُ الراكب وتكفي الإِخاذَةُ الراكبَين وتكفي الإِخاذَةُ الفِئامَ من الناسِ؛ وقال أَبو عبيد: هو الإِخاذُ بغير هاء؛ وهو مجتَمَع الماءِ شبيهٌ بالغدير؛ قال عدِيّ بنُ زيد يصف مطراً:
فاضَ فيه مِثلُ العُهونِ من الرَّوْ
ضِ، وما ضنَّ بالإِخاذِ غُدُرْ
وجمع الإِخاذِ أُخُذٌ؛ وقال الأَخطل:
فظَلَّ مُرْتَثِئاً، والأُخْذُ قد حُمِيَتْ،
وظَنَّ أَنَّ سَبِيلَ الأُخْذِ مَيْمُونُ
وقاله أَيضاً أَبو عمرو وزاد فيه: وأَما الإِخاذةُ، بالهاء، فإِنها الأَرض يأْخذها الرجل فيحوزها لنفسه ويتخذها ويحييها، وقيل: الإِخاذُ جمع الإِخاذةِ وهو مَصنعٌ للماءِ يجتمع فيه، والأَولى أَن يكون جنساً للإِخاذة لا جمعاً، ووجه التشبيه مذكور في سياق الحديث في قوله تكفي الإِخاذةُ الراكِبَ، وباقي الحديث يعني أَنَّ فيهم الصغيرَ والكبيرَ والعالم والأَعلم؛ ومنه حديث الحجاج في صفة الغيث: وامتلأَت الإِخاذُ؛ أَبو عدنان: إِخاذٌ جَمْع إِخاذة وأُخذٌ جمع إِخاذ؛ وقال أَبو عبيدة: الإِخاذةُ والإِخاذ، بالهاء وغير الهاء، جمع إِخْذٍ، والإِخْذُ صَنَعُ الماء يجتمع فيه. وفي حديث أَبي موسى عن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال: إِنَّ مَثَلَ ما بعَثني الله به من الههُدَى والعِلْمِ كمثلِ غيثٍ أَصاب أَرضاً، فكانت منها طائفةٌ طيبةٌ قَبِلتِ الماء فأَنبتت الكلأَ والعشب الكثير، وكانت فيها إِخاذاتٌ أَمسكتِ الماء فنفع الله بها الناسَ، فشرِبوا منها وسَقَوْا ورَعَوْا، وأَصابَ طائفةً منها أُخرى إِنما هي قيعان لا تُمسِكُ ماءً ولا تُنبِتُ كلأً، وكذلك مَثلُ من فقُه في دين الله ونَفَعه ما بعَثني الله به فعلم وعلَّم، ومَثَلُ من لم يَرْفَعْ بذلك رأْساً ولم يَقْبلْ هُدى الله الذي أُرْسِلْتُ به؛ الإِخاذاتُ: الغُدرانُ التي تأْخذُ ماءَ السماءِ فَتَحْبِسهُ على الشاربة، الواحدةُ إِخاذة. والقيعانُ: جمع قاع، وهي أَرض حَرَّة لا رملَ فيها ولا يَثبتُ عليها الماء لاستوائها، ولا غُدُر فيها تُمسِكُ الماءَ، فهي لا تنبت الكلأَ ولا تمسك الماء. اهـ.
وأَخَذَ يَفْعَلُ كذا أَي جعل، وهي عند سيبويه من الأَفعال التي لا يوضع اسمُ الفاعل في موضع الفعلِ الذي هو خبرها. وأَخذ في كذا أَي بدأَ. ونجوم الأَخْذِ: منازلُ القمر لأَن القمر يأْخذ كل ليلة في منزل منها؛ قال:
وأَخْوَتْ نجومُ الأَخْذِ إِلا أَنِضَّةً،
أَنِضَّةَ مَحْلٍ ليسَ قاطِرُها يُثْري
قوله: يُثْرِي يَبُلُّ الأَرضَ، وهي نجومُ الأَنواءِ، وقيل: إِنما قيل لها نجومُ الأَخذِ لأَنها تأْخُذُ كل يوم في نَوْءِ ولأَخْذِ القمر في منازلها كل ليلة في منزل منها، وقيل: نجومُ الأَخْذِ التي يُرمى بها مُسْتَرِقُ السمع، والأَول أَصح.
وائْتَخذَ القومُ يأْتخذون ائْتِخاذاً، وذلك إِذا تصارعوا فأَخذ كلٌّ منهم على مُصَارِعِه أُخذَةً يعتقله بها، وجمعها أُخَذٌ؛ ومنه قول الراجز:وأُخَذٌ وشَغرِبيَّاتٌ أُخَر
الليث: يقال اتخَذَ فلان مالاً يَتَّخِذه اتِّخاذاً، وتَخِذَ يَتْخَذُ تخَذاً، وتَخِذْتُ مالاً أَي كسَبْتُه، أُلزمَتِ التاءُ الحرفَ كأَنها أَصلية. قال الله عز وجل: لو شئتَ لَتَخِذْتَ عليه أَجراً؛ قال الفراء: قرأَ مجاهد لَتَخِذْتَ؛ قال: وأَنشدني العتابي:
تَخِذَها سَرِيَّةً تُقَعِّدُه
قال: وأَصلها افتعلت؛ قال أَبو منصور: وصحت هذه القراءة عن ابن عباس وبها قرأَ أَبو عمرو بن العلاء، وقرأَ أَبو زيد: لَتَخَذْتَ عليه أَجراً. قال: وكذلك مكتوب هو في الإِمام وبه يقرأُ القراء؛ ومن قرأَ لاتَّخَذْت، بفتح الخاء وبالأَلف، فإِنه يخالف الكتاب. وقال الليث: من قرأَ لاتَّخَذْت فقد أَدغم التاءَ في الياءَ فاجتمعت همزتان فصيرت إِحداهما باء، وأُدْغِمَت كراهةَ التقائهما.
والأَخِذُ من الإِبل: الذي أَخَذَ فيه السِّمنُ، والجمع أَواخِذُ. وأَخِذَ الفصيل، بالكسر، يأْخَذُ أَخَذاً، فهو أَخِذ: أَكثر من اللبن حتى فسَدَ بطنُه وبَشِم واتَّخَم.
أَبو زيد: إِنه لأَكْذَب من الأَخِيذِ الصَّيْحانِ، وروي عن الفراء أَنه قال: من الأَخِذِ الصَّيْحانِ بلا ياء؛ قال أَبو زيد: هو الفصيل الذي اتُّخِذَ من اللبن. والأَخَذُ: شبه الجنون، فصيل أَخِذٌ على فَعِل، وأَخِذَ البعيرُ أَخَذاً، وهو أَخِذٌ: أَخَذَه مثلُ الجنون يعتريه وكذلك الشاة، وقياسه أَخِذٌ.
والأُخُذُ: الرَّمَد، وقدأَخِذَت عينه أَخَذاً. ورجل أَخِذٌ: بعينه أُخُذ مثل جُنُب أَي رمد، والقياس أَخِذٌ كالأَوّل. ورجل مُسْتأْخِذٌ: كأَخِذ؛ قال أَبو ذؤيب:
يرمي الغُيوبَ بِعيْنَيْهِ ومَطْرِفُهُ
مُغْضٍ كما كَسَفَ المستأْخِذُ الرمِدُ
والمستأْخذُ: الذي به أُخُذٌ من الرمد. والمستأْخِذُ: المُطَأْطِئُ الرأْسِ من رَمَدٍ أَو وجع أَو غيره.
أَبو عمرو: يقال أَصبح فلان مؤتخذاً لمرضه ومستأْخذاً إِذا أَصبحَ مُسْتَكِيناً.
وقولهم: خُذْ عنك أَي خُذْ ما أَقول ودع عنك الشك والمِراء؛ فقال: خذ الخطام
(* قوله «فقال خذ الخطام» كذا بالأصل وفيه كشطب كتب موضعه فقال ولا معنى له.) وقولهم: أَخَذْتُ كذا يُبدلون الذال تاء فيُدْغمونها في التاء، وبعضهم يُظهرُ الذال، وهو قليل.

##### Türkçe

**الأَخْذ**: vermenin zıddıdır; o, ayrıca alma/elinle tutup alma(dır). **أَخذت الشيء آخُذُه أَخذاً**: onu aldım; ve **أَخَذَه يأْخُذه أَخْذاً**; ve **الإِخذُ** (kesre ile): isimdir. Ve emir verdiğinde dersin ki: **خذْ**; aslı **أُؤْخُذ**’dur; ancak onlar iki hemzeyi ağır buldular da hafifletme olarak ikisini de sildiler; İbn Sîde dedi ki: İki hemze birleşince ve kelimenin kullanımı çoğalınca aslî hemze silindi, böylece sâkin ortadan kalktı da zâid hemzeye ihtiyaç kalmadı; ve asl üzere gelmiştir de **أُوخذ** denilmiştir; ve aynı söz, **أَكل**’den ve **أَمر**’den ve bunun benzerlerinden emirde de böyledir; ve denilir: **خُذِ الخِطامَ** ve **خُذْ بالخِطام** aynı mânâdadır. Ve **التأْخاذُ**: **الأَخذ**’den **تَفْعال** veznidir; A‘şâ dedi ki:
لَيَعُودَنْ لِمَعَدّ عَكْرَةً
دَلَجُ الليلِ وتأْخاذُ المِنَحْ

İbn Berrî dedi ki: A‘şâ’nın şiirinde olan:
ليُعيدَنْ لمعدٍّ عَكْرَها
دَلَجَ الليلِ وتأْخاذَ المنح

Yani: onun bükülmesi/çevrilmesi. Denilir: falan kimse **إِلى عَكْرِه** döndü; yani üzerinde bulunduğu şeye döndü; ve **العكْرَ**’ı şu sözüyle açıkladı: **دلجَ الليلِ وتأْخاذَ المنح**. Ve **المنَحُ**: **مِنْحَة**’nin çoğuludur; o da, sahibinin onu sağacak ve ondan faydalanacak kimseye ödünç verdiği, sonra da onu geri verdiği dişi devedir. Ve **النوادر**’de: **إِخاذةُ الحَجَفَةِ** onun tutacağıdır; ve o, onun **ثقاف**’ıdır.

Ve hadiste: bir kadın Âişe’ye, Allah ondan razı olsun, geldi: “Deve(mi)mi bağlatıyor muyum?”
(* «جاءت امرأة إلخ» sözü: asılda böyle; fakat **شرح القاموس**’ta olan: “dedi ki: **أقيد**”) . Ve başka bir hadiste: “Deve(mi)mi **أُؤْخِّذ** ediyorum.” Ona, kendisine fark ettirilinceye kadar fark etmedi; sonra fark ettirildi de onun çıkarılmasını emretti; ve başka bir hadiste: ona dedi ki: “Deve(mi)mi **أُؤْخِّذُ** edeyim mi?” Dedi ki: “Evet.” **التأْخيذُ**: büyücü kadınların, kocalarını kadınlardan başkalarına karşı hapsetmesi/engellemesidir; ve deve ile kocasını kinaye etti; Âişe, Allah ondan razı olsun, bilmedi; bu yüzden ona bunda izin verdi. Ve **التأْخِيذُ**: kadının, kocasını başkasıyla cinsel birleşmeden men etmekte hilelerle çare aramasıdır; ve bu, sihrin bir türüdür. Denilir: falanca kadında bir **أُخْذَةٌ** vardır; onunla erkekleri kadınlardan **تُؤْخِّذُ** eder; ve büyücü kadın onu **تأَخيذاً** ile **أَخَّذَتْ**; bundan dolayı esire **أَخِيذٌ** denildi. Ve falan kimse **أُخِذَ** olduysa; yani esir edildi; ve ondan Yüce Allah’ın sözü: “Müşrikleri nerede bulursanız öldürün ve onları **خذوهم**.” Mânâsı, Allah daha iyi bilir: onları esir alın. Ferrâ: “Ordunun **أَخِيذ**’inden daha yalancı.” O, düşmanlarının onu alıp kavmi üzerine kendisine delil getirdikleri kimsedir; o da gücü yettiğince onlara yalan söyler. Ve **الأَخيذُ**: alınmış olan. Ve **الأَخيذ**: esir. Ve **الأَخِيذَةُ**: esir edilmek üzere kadın. Ve hadiste: o, kılıcı aldı ve dedi: “Beni senden kim men eder?” O dedi ki: “**خير آخِذٍ** ol”; yani en hayırlı esir alan. Ve **الأَخيذَةُ**: bir şeyden gasp edilip alınan şey.

Ve **آخَذَه بذنبه مُؤاخذة**: onu cezalandırdı. Ve aziz tenzilde: “Her birini günahıyla **أَخذْنا**.” Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: “Nice köy var ki ona mühlet verdim, o zalim iken; sonra onu **أَخذتُها**”; yani onu azapla aldım; “azapla”yı, “azapla seni aceleye getiriyorlar” sözünde onun zikri öne geçtiği için, onsuz yeterli görüldü. Ve hadiste: “Kim bundan bir şey işlerse onunla **أُخِذَ** olunur.” Denilir: falan kimse günahıyla **أُخِذَ**; yani hapsedildi, onunla karşılık gördü ve onunla cezalandırıldı.

“Ve eğer onların elleri üzerine **أَخذوا** olurlarsa kurtuldular.” Denilir: falanın eli üzerine aldım; onu yapmak istediği şeyden men ettim; sanki onun eli üzerinde tutmuşsun gibi. Ve Aziz ve Celîl olanın sözü: “Ve her ümmet, resullerini **ليأْخذوه** diye kastetti”; Zeccâc dedi ki: ona güç yetirsinler de onu öldürsünler diye. Ve **آخَذَه**: **أَخَذَه** gibidir. Ve aziz tenzilde: “Eğer Allah insanları kazandıklarıyla **يؤاخذ** etseydi”; avam **واخَذَه** der. Ve Irak’a geldi de onun **إِخْذَه**’ini almadı; ve Hicaz’a gitti de onun **إِخذه**’ini almadı; ve falan kimse Mekke’ye vali oldu da onun **إِخذَها**’sını almadı; yani ona bitişik olanı ve onun tarafında olanı (almadı); ve falan kimse Şam üzerine görevlendirildi de onun **إِخْذَه**’ini (kesre ile) almadı; yani güzel idareden üzerine vacip olanı almadı; **أَخْذَه** deme; Ferrâ dedi ki: ona bitişik olmadı ve onun tarafında olmadı.

Ve falan oğulları gitti ve onların **إِخْذُهم**’ini ve **أَخْذُهم**’ini alan da (gitti); onlar elif’i kesreler ve zâl’i zamme yaparlar,
(* «إخذهم وأخذهم يكسرون إلخ» sözü: asılda böyle; **القاموس**’ta: “ve gittiler ve onların **اخذهم**’ini alan”, hemzenin kesri ve fethiyle, zâl’in ref‘i ve nasbıyla).
ve istersen elif’i fethedip zâl’i zamme yaparsın; yani onların gidişi gibi giden. Ve “ve onların **إِخْذُهم**’ini alan” diyen: yani onların **إِخْذُهم**’i ve gidişleri onu aldı. Ve Araplar der: “Eğer bizden olsaydın, bizim **إِخذنا**’mızla alırdın”; elif’in kesriyle; yani huylarımızla, giyimimizle, şeklimizle ve yolumuzla. Ve İbnü’l-A‘râbî’nin okuduğu sözü:
فلو كنتمُ منا أَخَذْنا بأَخْذكم،
ولكنها الأَوجاد أَسفل سافل

(* «ولكنها الأوجاد إلخ» sözü: asılda böyle; **شرح القاموس**’ta: **الأجساد**).
Onu açıkladı ve dedi ki: “**أَخَذْنا بأَخْذِكم**”: yani develerinize yetiştik de onları size geri çevirdik; bunu ondan başkası söylemedi. Ve hadiste: “Onlar **أَخَذاتِهم**’i aldılar”; yani menzillerine indiler; İbnü’l-Esîr dedi ki: hemzenin ve hâ’nın fethi iledir.

Ve **الأُخْذَة** (damme ile): gözü ve benzerini sihir gibi alan bir rukye; yahut **التأْخِيذ**’den, kadınların onunla erkekleri **يُؤَخِّذُ** ettiği bir boncuk. Ve **آخَذَه**: ona rukye yaptı. Ve **صُبْحٍ العاديِّ**’nin kız kardeşi, kardeşi Subh için ağladı; onu, sedir üzerinde kendisine sevk edilen bir adam öldürmüştü; çünkü o, onun üzerinden ayakta olanı, oturanı, koşanı, yürüyeni ve binen(i) almıştı: “Senden binen(i), koşan(i), yürüyen(i), oturanı ve ayakta olanı aldım; senden uyuyanı almadım.” Subh hakkında Lebîd şöyle der:
ولقد رأَى صُبْحٌ سوادَ خليلِه،
ما بين قائمِ سَيْفِهِ والمِحْمَلِ

Onun dostu için ciğerini (yaktı); çünkü rivayet olunur ki aslan, o hayatta iken karnını yardı; o da ciğerinin karalığına baktı.

Ve kadınlardan **مُؤَخَّذٌ** olan adam: hapsedilmiş.

Ve savaşta **ائْتَخَذْنا** (iki hemze ile): bazımız bazımızı aldı. Ve **الاتِّخاذ**: **الأَخذ**’den yine **افتعال**dır; ancak hemzenin yumuşatılmasından ve tâ’nın ibdâlinden sonra idğam edildi; sonra **الافتعال** lafzı üzere kullanımı çoğalınca, tâ’nın aslî olduğunu zannettiler de ondan **فَعِلَ يَفْعَلُ** bina ettiler. Dediler: **تَخِذَ يَتْخَذ**; ve “**لتَخِذْت عليه أَجراً**” diye okunmuştur. Müberred nakletti ki bazı Araplar der: “Falan kimse bir arazi **اسْتَخَذَ** etti”; **اتَّخَذَ** etmek ister; iki tâ’dan birini sîn yaparsın; nitekim “**ستُّ**” sözlerinde sîn yerine tâ’yı ibdâl ettikleri gibi. Ve caizdir ki o, **تَخِذَ يَتْخَذ**’dan **استفعل** istemiş de hafifletme olarak iki tâ’dan birini hazfetmiştir; nitekim “**ظَلْتُ**” dediler, **ظَلِلْتُ**’den. İbn Şümeyl dedi ki: “Onlara karşı bir el **اسْتَخَذْتُ** ettim; ve onların yanında eşittir”; yani **اتَّخَذْتُ** ettim.

Ve **الإِخاذةُ**: insanın kendisi için edindiği çiftlik/işletme; ve aynı şekilde **الإِخاذ**; o ayrıca, insanın kendisi için yahut sultanın el koyup sahiplendiği bir arazidir. Ve **الأَخْذُ**: kendin için havuz biçiminde kazdığın şeydir; çoğulu **الأُخْذانُ**; günlerce suyu tutar. Ve **الإِخْذُ** ve **الإِخْذَةُ**: havuz biçiminde kazdığın şey; çoğulu **أُخْذٌ** ve **إِخاذ**.

Ve **الإِخاذُ**: su birikintileri; ve denildi: **الإِخاذُ** tekildir, çoğulu **آخاذ**’dır; nadirdir. Ve denildi: **الإِخاذُ** ve **الإِخاذةُ** aynı mânâdadır; ve **الإِخاذةُ**: gölcük gibi bir şey; çoğulu **إِخاذ**; ve **الإِخاذ**’ın çoğulu **أُخُذٌ**’dür; “kitap/kütüb” gibi; ve hafifletilebilir; şair dedi ki:
وغادَرَ الأُخْذَ والأَوجاذَ مُتْرَعَة
تَطْفُو، وأَسْجَل أَنْهاءً وغُدْرانا

Ve Mesrûk b. el-Ecda‘ hadîsinde dedi ki: “Muhammed’in ashabına, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, ancak **الإِخاذ**’a benzettim: **الإِخاذةُ** biniciyi yeter; **الإِخاذَةُ** iki biniciyi yeter; **الإِخاذَةُ** insanlardan kalabalık topluluğu yeter.” Ebû Ubeyd dedi ki: o, hâ’sız **الإِخاذ**’dır; o, gölcüğe benzer su toplanma yeridir. ‘Adî b. Zeyd yağmuru vasfederken dedi ki:
فاضَ فيه مِثلُ العُهونِ من الرَّوْ
ضِ، وما ضنَّ بالإِخاذِ غُدُرْ

Ve **الإِخاذ**’ın çoğulu **أُخُذٌ**’dür; Ahtal dedi ki:
فظَلَّ مُرْتَثِئاً، والأُخْذُ قد حُمِيَتْ،
وظَنَّ أَنَّ سَبِيلَ الأُخْذِ مَيْمُونُ

Bunu Ebû Amr da söyledi ve şunu ekledi: **الإِخاذةُ** (hâ ile) ise, erkeğin alıp kendisi için sahiplendiği, edindiği ve ihya ettiği arazidir. Ve denildi: **الإِخاذُ** **الإِخاذة**’nin çoğuludur; o, suyun toplandığı bir yapıdır; ve daha evlâ olan, onun **الإِخاذة** için bir cins olmasıdır, çoğul olmaması. Benzetmenin yönü, hadisin siyakında “**تكفي الإِخاذةُ الراكبَ**” sözünde zikredilmiştir; hadisin geri kalanı, yani: onların içinde küçük, büyük, âlim ve daha âlim vardır. Ve ondan Haccâc’ın yağmurun vasfında hadisi: “**وامتلأَت الإِخاذُ**”; Ebû ‘Adnân: **إِخاذٌ** **إِخاذة**’nin çoğuludur; ve **أُخذٌ** **إِخاذ**’ın çoğuludur. Ebû Ubeyde dedi ki: **الإِخاذةُ** ve **الإِخاذ** (hâ ile ve hâ’sız) **إِخْذٍ**’ün çoğuludur; ve **الإِخْذُ** suyun toplandığı yapıdır. Ebû Mûsâ’nın, Peygamber’den, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, hadîsinde dedi ki: “Allah’ın beni onunla gönderdiği hidayet ve ilmin misali, bir araziye isabet eden yağmur gibidir; onun bir kısmı temizdi, suyu kabul etti de çok ot ve çayır bitirdi; ve onda **إِخاذاتٌ** vardı, suyu tuttu da Allah onunla insanlara fayda verdi; ondan içtiler, suladılar ve otlattılar; ve onun başka bir kısmına isabet etti: ancak o, dümdüz yerlerdir; ne su tutar ne ot bitirir; işte Allah’ın dininde anlayış sahibi olanın ve Allah’ın beni onunla gönderdiğinden faydalananın misali: bildi ve öğretti; ve bununla başını kaldırmayanın ve benimle gönderildiğim Allah’ın hidayetini kabul etmeyenin misali.” **الإِخاذاتُ**: gökten gelen suyu alıp içenlere karşı onu hapseden su birikintileridir; tekili **إِخاذة**. Ve **القيعانُ**: **قاع**’ın çoğuludur; o, içinde kum olmayan, düzlüğünden dolayı suyun üzerinde durmadığı, içinde suyu tutan birikintiler bulunmayan sert arazidir; o, ne ot bitirir ne su tutar. **اهـ**.

Ve **أَخَذَ يَفْعَلُ** şöyle şöyle; yani yaptı/kıldı; bu, Sîbeveyh’e göre, haberleri olan fiilin yerine ism-i fâilin konulmadığı fiillerdendir. Ve **أَخذ في كذا**: başladı.

Ve **نجوم الأَخْذِ**: ayın menzilleridir; çünkü ay her gece onlardan bir menzilde “alır”; dedi ki:
وأَخْوَتْ نجومُ الأَخْذِ إِلا أَنِضَّةً،
أَنِضَّةَ مَحْلٍ ليسَ قاطِرُها يُثْري

Sözü: **يُثْرِي**: yeri ıslatır; ve onlar **نجومُ الأَنواءِ**’dır. Ve denildi: onlara **نجومُ الأَخذِ** denilmesi, her gün bir **نَوْء**’de almalarındandır; ve ayın her gece menzillerinde onlardan bir menzilde alması sebebiyledir. Ve denildi: **نجومُ الأَخْذِ**, kulak hırsızını taşlayan yıldızlardır; birincisi daha sahih.

Ve kavim **ائْتَخذَ** eder, **يأْتخذون ائْتِخاذاً**; bu, güreştiklerinde olur: her biri, güreşeceği kimse üzerine, onunla onu bağlayacağı bir **أُخذَةً** alır; çoğulu **أُخَذٌ**’dür. Ve ondan recez söyleyenin sözü:
وأُخَذٌ وشَغرِبيَّاتٌ أُخَر

Leys: denilir: falan kimse bir mal **اتخَذَ** etti, onu **يَتَّخِذه اتِّخاذاً**; ve **تَخِذَ يَتْخَذُ تخَذاً**; ve “Bir mal **تَخِذْتُ**”; yani onu kazandım; tâ, sanki aslîymiş gibi harfe lâzım kılındı. Allah Aziz ve Celîl dedi ki: “İsteseydin onun üzerine bir ücret **لَتَخِذْتَ** edinirdin.” Ferrâ dedi ki: Mücâhid **لَتَخِذْتَ** okudu; dedi ki: ‘Attâbî bana şu beyti okudu:
تَخِذَها سَرِيَّةً تُقَعِّدُه

Dedi ki: aslı “**افتعلت**”tir. Ebû Mansûr dedi ki: bu kıraat İbn Abbâs’tan sahih oldu; ve onunla Ebû Amr b. el-Alâ okudu. Ebû Zeyd okudu: “**لَتَخَذْتَ عليه أَجراً**.” Dedi ki: aynı şekilde imam mushafında yazılıdır ve kurrâ onunla okur; “**لاتَّخَذْت**” (hâ’nın fethiyle ve elif ile) okuyan ise yazıya muhalefet eder. Leys dedi ki: “**لاتَّخَذْت**” okuyan, tâ’yı yâ’ya idğam etmiştir; böylece iki hemze birleşti de onlardan birini bâ’ya çevirdi; ve ikisinin birleşmesinden hoşlanmama sebebiyle idğam edildi.

Ve develerden **الأَخِذُ**: onda semizlik yerleşmiş olan; çoğulu **أَواخِذُ**.

Ve **أَخِذَ الفصيل** (kesre ile) **يأْخَذُ أَخَذاً**; o **أَخِذ**’dir: sütten çok içti de karnı bozuldu, tıkandı ve doldu.

Ebû Zeyd: “O, **الأَخِيذِ الصَّيْحانِ**’dan daha yalancıdır.” Ve Ferrâ’dan rivayet olundu ki dedi: yâ’sız “**الأَخِذِ الصَّيْحانِ**”dandır. Ebû Zeyd dedi ki: o, sütten **اتُّخِذَ** edilmiş fısıldır. Ve **الأَخَذُ**: delilik benzeri. **فصيل أَخِذٌ** “**فَعِل**” üzere. Ve deve **أَخِذَ أَخَذاً** olur; o **أَخِذٌ**’dir: ona delilik benzeri bir şey isabet etti, ona arız olur; koyun da böyledir; kıyası **أَخِذٌ**’dir.

Ve **الأُخُذُ**: göz iltihabı (ramad); ve gözü **أَخِذَت** oldu, **أَخَذاً**. Ve **رجل أَخِذٌ**: gözünde **أُخُذ** vardır; “**جُنُب**” gibi; yani ramadlı; kıyas, birincideki gibi **أَخِذٌ**’dir. Ve **رجل مُسْتأْخِذٌ**: **أَخِذ** gibi; Ebû Züeyb dedi ki:
يرمي الغُيوبَ بِعيْنَيْهِ ومَطْرِفُهُ
مُغْضٍ كما كَسَفَ المستأْخِذُ الرمِدُ

Ve **المستأْخذُ**: ramaddan **أُخُذٌ** olan kimsedir. Ve **المستأْخِذُ**: ramaddan yahut ağrıdan yahut başkasından başı eğik olan.

Ebû Amr: denilir: falan kimse hastalığından dolayı sabahleyin **مؤتخذاً** ve **مستأْخذاً** oldu; sabahleyin boyun eğmiş/zelil olmuş olduğunda.

Ve onların sözü: “**خُذْ عنك**”; yani “Söylediğimi al ve şüpheyi ve cedeli bırak.” O da dedi: “**خذ الخطام**”
(* «فقال خذ الخطام» sözü: asılda böyle; onda üstü çizilmiş olarak yerine “فقال” yazılmış; ve onun mânâsı yoktur.) Ve onların sözü: “**أَخَذْتُ** şöyle şöyle”; zâl’i tâ’ya ibdâl ederler de onu tâ’da idğam ederler; bazısı zâl’i izhar eder; o azdır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* أ خ ذ * * أَخَذَ * تناول وبابه نصر و * الإخْذُ * بالكسر الاسم والأمر منه * خُذْ * وأصله أوخذ إلا أنهم استثقلوا الهمزتين فحذفوهما تخفيفا وكذا القول في الأمر من أكل وأمر وشبهه ويقال خذ الخطام وخذ بالخطام بمعنى و * آخذَهُ * بذنبه * مؤاخذةً * والعامة تقول واخذه و * الاتّخاذُ * افتعال من الأخذ إلا أنه ادغم بعد تليين الهمزة وابدال التاء ثم لما كثر استعماله على لفظ الافتعال توهموا أن التاء أصلية فبنوا منه فعل يفعل فقالوا * تَخِذَ * يتخذ وقرئ ﴿لتخذت عليه أجرا﴾ وقولهم أخذت كذا يبدلون الذال تاء ويدغمونها في التاء وبعضهم يظهر الذال وهو قليل و * التَّأْخاذُ * كالتذكار تفعال من الأخذ و * الإخاذَةُ * بالكسر شيء كالغدير والجمع * إخَاذٌ * بالكسر أيضا وجمع الإخاذ * أُخُذٌ * مثل كتاب وكتب وقد يخفف فيقال أُخْذٌ وفي حديث مسروق بن الأجدع ﴿ما شبهت بأصحاب محمد ]ص[ إلا الإخاذة تكفي الإخاذة الراكب وتكفي الإخاذة الراكبين وتكفي الإخاذة الفئام من الناس﴾

##### Türkçe

* أ خ ذ * * **أَخَذَ** * aldı; (manası:) تناول (yani: ele aldı); ve babı **نصر**’dır. Ve * **الإخْذُ** * kesre ile isimdir. Ve ondan emir: * **خُذْ** *’dur. Aslı **أوخذ**’dir; ancak onlar iki hemzeyi ağır buldular da hafifletme için ikisini de sildiler. Yine bunun gibi söz, **أكل**’den ve **أمر**’den ve benzerinden olan emirde de böyledir. Ve denilir: **خذ الخطام** ve **خذ بالخطام**; manası: (aynıdır). Ve * **آخذَهُ** * onu günahıyla (yakalar); * **مؤاخذةً** * (yani) muaheze ederek. Ve avam **واخذه** der. Ve * **الاتّخاذُ** * **الأخذ**’den ifti‘âldir; ancak hemzenin yumuşatılmasından ve **التاء**’nın ibdal edilmesinden sonra idgam edildi. Sonra ifti‘âl lafzı üzere kullanımı çoğalınca **التاء**’nın aslî olduğunu vehmettiler de ondan فعل يفعل vezninde fiil bina ettiler; böylece dediler: * **تَخِذَ** * **يتخذ**. Ve okundu: ﴿**لتخذت عليه أجرا**﴾. Ve onların “**أخذت** kaza” sözlerinde **الذال**’ı **تاء**’ya ibdal ederler ve onu **التاء** içinde idgam ederler; bazısı **الذال**’ı izhar eder; o azdır. Ve * **التَّأْخاذُ** * **التذكار** gibi, **الأخذ**’den تفعال’dır. Ve * **الإخاذَةُ** * kesre ile, **الغدير** gibi bir şeydir; cem‘i * **إخَاذٌ** * kesre ile de (böyledir). Ve **الإخاذ**’ın cem‘i * **أُخُذٌ** *’dur; **كتاب** ve **كتب** gibi. Ve bazen hafifletilir de **أُخْذٌ** denilir. Ve **مسروق بن الأجدع** hadîsinde: ﴿Muhammed’in ashabına ]ص[ **الإخاذة**’den başka bir şeyle benzetmedim: **الإخاذة** bineğe yeter; **الإخاذة** iki bineğe yeter; **الإخاذة** insanlardan bir topluluğa yeter﴾

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الأخذ: خلاف العطاء، وهو أيضا التناول، كما في الصحاح والمصباح والأساس، وقال بعضهم: الأخذ: حوز الشيء. وقال آخرون: هو في الأصل بمعنى القهر والغلبة، واشتهر في الإهلاك والاستئصال. أخذه يأحذه أخذا: تناوله. والإخذ، بالكسر: الاسم، وإذا أمرت قلت: خذ، وأصله اؤخذ، إلا أنهم استثقلوا الهمزتين فحذفوهما تخفيفا، وقال ابن سيده: فلما اجتمعت همزتان، وكثر استعمال الكلمة، حذفت الهمزة الأصلية، فزال الساكن، فاستغني عن الهمزة، حذفت الهمزة الأصلية، فزال الساكن، فاستغني عن الهمزة في الأمر من أكل وأمر وأشباه ذلك، ويقال: خذ الخطام، وخذ بالخطام، بمعنى، كالتأخاذ، تفعال من الأخذ، وأنشد الجوهري للأعشى:
  ليعودن لمعد عـكـرة                      دلج الليل وتأخاذ المنح

  الأخذ: السيرة والهدي، يقال: ذهب بنو فلان ومن أخذ أخذهم، أي سيرتهم، وسيأتي قريبا، من المجاز الأخذ: الإيقاع بالشخص، والأصل بمعنى القهر والغلبة، كما تقدم. من المجاز أيضا: الأخذ: العقوبة، وقيل: الأخذك استئصال، والمؤاخذة: عقوبة بلا استئصال، وأجمع من ذلك عبارة المصنف في البصائر: قد ورد الأخذ في القرآن على خمسة أوجه: الأول بمعنى القبول.  وأخذتم على ذلكم إصري  أي قبلتم. الثاني: بمعنى الحبس  فخذ أحدنا مكانه  أي احبس. الثالث بمعنى العذاب والعقوبة  وكذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى وهي ظالمة إن أخذه أليم شديد  أي عذابه. الرابع بمعنى القتل  وهمت كل أمة برسولهم ليأخذوه  أي يقتلوه. الخامس بمعنى الأسر  فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم

  والأصل فيه حوز الشيء وتحصيله، وذلك تارة يكون بالتناول. كقولك: أخذنا المال، وتارة بالقهر، نحو قوله تعالى  لا تأخذه سنة ولا نوم  . الإخذ، بالكسر: سمة، أي علامة على جنب البعير، يفعلون ذلك إذا خيف به مرض. يقال: رجل أخذ، ككتف: بعينه أخذ، بضمتيءن، وهو: الرمد والقياس أخذ، الأخذ هي الغدران، جمع إخاذ وإخاذة، بالكسر فيهما، ككتاب وكتب، وقيل: الإخاذ واحد، والجمع آخاذ نادر، وفي حديث مسروق بن الأجدع قال ما شبهت بأصحاب محمد صلى الله عليه وسلم إلا الإخاذ، تكفي الإخاذة الراكب، وتكفي الإخاذة الراكبين وتكفي الإخاذة الفئام من الناس وقال أبو عبيد: هو الإخاذ، بغير هاء، وهو مجتمع الماء شبيه بالغدير، وجمعه أخذ، وقاله أيضا أبو عمرو، وزاد: وأما الإخاذة، بالهاء فإنها الأرض يأخذها الرجل فيحوزها لنفسه، وقيل: الإخاذ جمع الإخاذة، وهو مصنع للماء يجتمع فيه، والأولى أن يكون جنسا للإخاذة لا جمعا، وفي حديث الحجاج في صفة الغيث وامتلأت الإخاذ قال أبو عدنان: إخاذ جمع إخاذة، وأخذ جمع إخاذ. وذهب المصنف إلى ما ذهب إليه أبو عبيد، فإنه قال: الإخاذة والإخاذ، بهاء وبغير هاء، جمعما أخذ. وفي حديث أبي موسى وكانت فيها إخاذات أمسكت الماء فنفع الله بها الناس قال ابن الأثير: الإخاذات: الغدران التي تأخذ ماء السماء فتحبسه على الشاربة، الواحدة إخاذة. الأخذ، بالتحريك: تخمة الفصيل من اللبن وقد أخذ يأخذ أخذا فهو أخذ: أكثر من اللبن حتى فسد بطنه وبشم واتخم، وعن أبي زيد: إنه لأكذب من الأخيد الصيحان. وروي عن الفراء أنه قال: من الأخذ الصيحان، بلا ياء، قال أبو زيد: هو الفصيل الذي اتخذ من اللبن، الأخذ: جنون البعير أو شبه الجنون، وقد أخذ أخذا فهو أخذ: أخذه مثل الجنون يعتريه وكذلك الشاة. الأخذ: الرمد وقد أخذت عينه أخذا، وهذا عن ابن السيد مؤلف كتاب الفروق، فعلهما، كفرح، كما عرفت. والأخذة بالضم: رقية تأخذ العين ونحوها كالسحر تحبس بها السواحر أزواجهن عن غيرهن من النساء، والعامة تسميه الرباط والعقد، وكان نساء الجاهلية يفعلنه. ورجل مؤخذ عن النساء: محبوس، وفي الحديث: جاءت امرأة إلى عائشة رضي الله عنها فقالت: أقيد جملي وفي أخرى: أؤخذ جملي قالت: نعم، فلم تفطن لها حتى فطنت، فأمرت بإخراجها. كنت بالجمل عن زوجها ولم تعلم عائشة رضي الله عنها، فلذلك أذنت لها فيه. والتأخيذ: أن تحتال المرأة بحيل في منع زوجها عن جماع غيرها، وذلك نوع من السحر، أو هي خرزة يؤخذ بها النساء الرجال، وقد أخذته الساحرة تأخيذا وآخذته: رقته، وقالت أخت صبح العادي تبكي أخاها صبحا، وقد قتله رجل سيق إليه على سرير، لأنها كانت أخذت عنه القائم والقاعد والساعي، والماشي والراكب أخذت عنك الراكب والساعي والماشي والقاعد والقائم، ولم آخذ عنك النائم وفي صبح هذا يقول لبيد:
  ولقد رأى صبح سواد خليله                      ما بين قائم سيفه والمحمل عنى بخليله كبده، لأنه يروى أن الأسد بقر بطنه وهو حي فنظر إلى سواد كبده. كذا في اللسان.

  منه الأخيذ وهو الأسير، وقد أخذ فلان إذا أسر، وبه فسر قوله تعالى  فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم  معناه والله أعلم ائسروهم. الأخيذ أيضا: الشيخ الغريب، وقال الفراء: أكذب من أخيذ الحيش، وهو الذي يأخذه أعداؤه، فيستدلونه على قومه، فهو يكذبهم بجهده. والأخيذة: المرأة: تسبى، وفي الحديث: كن خير آخذ، أي خير آسر. في النوادر: الإخاذة، ككتابة: مقبض الحجفة، وهي ثقافها، الإخاذة في قول أبي عمرو: أرض تحوزها لنفسك وتتخذها وتحييها، وفي قول غيره: هي الضيعة يتخذها الإنسان لنفسه، كالإخاذ، بلا هاء، الإخاذة أيضا: أرض يعطيكها الإمام ليست ملكا لآخر. والآخذ من الإبل على فاعل: ما أخذ فيه السمن، والجمع أواخذ، نقله الصاغاني أو السن، نقله الصاغاني أيضا، الآخذ من اللبن: القارص، لأخذه الإنسان عند شربه. قد أخذ اللبن، ككرم، أخوذة: حمض، فيستدرك على الجوهري حيث قال: ما جاء فعل فهو فاعل إلا حمض اللبن فهو حامض وفعل آخر، وأخذته تأخيذا: اتخذته كذلك. ومآخذ الطير: مصايدها، أي مواضعها التي تؤخذ منها. والمستأخذ. الذي به أخذ من الرمد، وهو أيضا المطأطيء رأسه من رمد أو وجع أو غيره، كالأخذ، ككتف، قال أبو ذؤيب:
  يرمي الغيوب بعينيه ومطرفهمغض كما كسف المستأخذ الرمد المستأخذ: المستكين الخاضع، كالمؤتخذ، قال أبو عمرو: يقال: أصبح فلان مؤتخذا لمرضه ومستأخذا، إذا أصبح مستكينا، من المجاز: المستأخذ من الشعر: الطويل الذي احتاج إلى أن يؤخذ. وآخذه بذنبه مؤاخذة: أخذه به: قال الله تعالى  ولو يؤاخذ الله الناس بما كسبوا  ولا تقل واخذه، أي بالواو بدل الهمزة، ونسبها غيره للعامة، وفي المصباح: أخذه بذنبه: عاقبه، وآخذه، بالمد، موأخذة، والأمر منه آخذ، وتبدل واوا في لغة اليمن، فيقال واخذه مواخذة، وقريء بها في المتواتر، فكيف تنكر أو ينهى عنها. ويقال: ائتخذوا، بهمزتين، أي أخذ بعضهم بعضا، وفي اللسان: ائتخذ القوم يأتخذون ائتخاذا، وذلك إذا تصارعوا فأخذ كل منهم على مصارعه أخذة يعتقله بها، قال شيخنا: ونسبها الجوهري للعامة، وقيدها بالقتال، وزاد في المصباح أنه يلين وتدغم كما سيأتي. ونجوم الأخذ: منازل القمر، لأن القمر يأخذ كل ليلة في منزل منها، قال:
  واخوات نجوم الأخذ إلا أنضةأنضة محل ليس قاطرها يثري

  وهي نجوم الأنواء، وقيل: إنما قيل لها نجوم الأخذ لأنها تأخذ كل يوم في نوء، أو نجوم الأخذ هي التي يرمى بها مسترقو السمع، والأول أصح، وفي بعض الأصول العتيقة: مسترق السمع. يقال: أتى العراق وما أخذ إخذه، وذهب الحجاز وما أخذ إخذه، وولي فلان مكة وما أخذ إخذها، أي ما يليها وما هو في ناحيتها أبو عمرو: استعمل فلان على الشام وما أخذ إخذه، بالكسر، أي لم يأخذ ما وجب عليه من حسن السرة، ولا تقل أخذه، وقال الفراء: ما والاه وكان في ناحيته. وذهبوا ومن أخذ إخذهم، بكسر الهمز وفتحها ورفع الذال ونصبها، الوجهان عن ابن السكيت، وفي اللسان: يكسرون الألف ويضمون الذال، وإن شئت فتحت الألف وضممت الذال في الصحاح ذهب بنو فلان ومن أخذ أخذهم برفع الذال، وإخذهم بفتح الهمزة ويكسر، وقال التدمري في شرح الفصيح: نقلت من خط صاحب الواعي: يقال: استعمل فلانق على الشام وما أخذ إخذه وأخذه وأخذة، بكسر الهمزة وفتحها وضمنها، مع ضم الذال في الأحوال الثلاثة. وقال اللبلي في شرح الفصيح: وزاد يعقوب في الإصلاح وقال: قوم يقولون: أخذهم، يفتحون الألف وينصبون الذال، وحكى هذا أيضا يونس في نوادره فقال: أهل الحجاز يقولون: ما أخذ إخذهم، وتميم: أخذهم أي من سار سيرهم، ومن قال: ومن أخذ إخذهم أي ومن أخذه إخذهم وسيرتهم وتخلق بخلائقهم والعرب تقول: لو كنت منا لأخذت بإخذنا، بكسر الألف، أي بخلائقنا وزينا وشكلنا وهدينا، وقوله، أنشده ابن الأعرابي:
  فلو كنتم منا أخذنا بأخذكمولكنها الأجساد أسفل يافل فسره فقال: أخذنا بأخذكم، أي أدركنا إبلكم فرددناها عليكم، لم يقل ذلك غيره، يقال بادر بزندك أخذة النار، بالضم، وهي بعيد صلاة المغرب، يزعمون أنها شر ساعة يقتدح فيها، نقله الصاغاني، حكى المبرد أن بعض العرب يقول استخذ فلان أرضا، يريد: اتخذها، فيبدل من إحدى التاءين سينا، كما أبدلوا التاء مكان السين في قولهم ست، ويجوز أن يكون أراد استفعل من تخذ يتخذ، فحذف إحدى التاءين تخفيفا، كما قالوا ظلت من ظللت.
 ومما يستدرك عليه:

  الأخيذة: ما اغتصب من شيء فأخذ. وأخذ فلان بذنبه، إذا حبس. وأخذت على يد فلان، إذا منعته عما يريد أن يفعله، كأنك أمسكت على يده. وفي الحديث: قد أخذوا أخذاتهم، أي منازلهم، قال ابن الأثير: هو بفتح الهمزة والخاء. والاتخاذ افتعال من الأخذ، إلا أنه أدغم بعد تليين الهمزة وإبدال التاء، ثم لما كثر الاستعمال على لفظ الافتعال توهموا أن التاء أصلية فبنوا منه فعل يفعل، قالوا تخذ يتخذ. وقال ابن شميل: استخذت عليهم يدا، وعندهم، سواء، أي اتخذت. وأخذ يفعل كذا، أي جعل، وهي عند سيبويه من الأفعال التي لا يوضع اسم الفاعل في موضع الفعل الذي هو خبرها. وأخذ في كذا: بدأ. وقال الليث: تخذت مالا: كسبته. وقولهم: خذ عنك، أي خذ ما أقول ودع عنك الشك والمراء. وفي الأساس: ما أنت إلا أخاد نباد: لمن يأخذ الشيء حريصا عليه ثم ينبذ سريعا. والأخذة: كالجرعة: الزبية. والإخذ والإخذة: ما حفرته كهيئة الحوض، والجمع أخذ وإخاذ. فائدة: قال المصنف في البصائر: اتخذ من تخذ يتخذ، اجتمع فيه التاء الأصلي وتاء الافتعال فأدغما، وهذا قول حسن، لكن الأكثرون على أن أصله من الأخذ، وأن الكلمة مهموزة. ولا يخلو هذا من خلل، لأنه لو كان كذلك لقالوا في ماضيه ائتخذ بهمزتين، على قياس ائتمر وائتمن. ومعنى الأخذ والتخذ واحد، وهو حوز الشيء وتحصيله، ثم قال: والاتخاذ يعدى إلى مفعولين ويجرى مجرى الجعل، وهو في القرآن على ثلاثة عشر وجها. فراجعه.
 قال الفراء: قرأ مجاهد  لو شئت لتخذت عليه أجرا  قال أبو منصور: وصحت هذه القراءة عن ابن عباس، وبها قرأ أبو عمرو بن العلاء، وقرأ أبو زيد: لتخذت عليه أجرا، قال: وكذلك هو مكتوب في الإمام، وبه يقرأ القراء، من قرأ لاتخذت، بالألف فتح الخاء فإنه يخالف الكتاب. وقال الليث: من قرأ لاتخذت فقد أدغم التاء في الياء، فاجتمع همزتان فصيرت إحداهما ياء وأدغمت كراهة التقائهما.

##### Türkçe

**الأخذ**: **العطاء**’ın zıddıdır; o, ayrıca **التناول**’dür; **الصحاح** ve **المصباح** ve **الأساس**’ta olduğu gibi. Bazıları dedi ki: **الأخذ**: şeyin **حوز**’udur. Başkaları dedi ki: o aslında **القهر** ve **الغلبة** mânâsınadır; **الإهلاك** ve **الاستئصال**’da meşhur olmuştur. **أخذه يأحذه أخذا**: onu aldı/elde etti. **الإخذ** (kesre ile): isimdir. Emrettiğinde dersin ki: **خذ**; aslı **اؤخذ**’dir; ancak onlar iki hemzeyi ağır buldular da hafifletme için ikisini de sildiler. İbn Sîde dedi ki: İki hemze birleşince ve kelimenin kullanımı çoğalınca, aslî hemze silindi; böylece sâkin ortadan kalktı; hemzeye ihtiyaç kalmadı; aslî hemze silindi; böylece sâkin ortadan kalktı; **أكل** ve **أمر** ve bunun benzerlerinde emirde hemzeye ihtiyaç kalmadı. Ve denir: **خذ الخطام** ve **خذ بالخطام**, mânâca; **التأخاذ** gibi; **تفعال** vezninde **الأخذ**’den. Cevherî, A‘şâ’dan inşâd etti:
  ليعودن لمعد عـكـرة                      دلج الليل وتأخاذ المنح

**الأخذ**: **السيرة** ve **الهدي**’dir; denir: falan oğulları gitti ve onların **أخذ**’inden gitti; yani onların **سيرة**’si. Yakında gelecektir. Mecazdan: **الأخذ**: kişi üzerine **الإيقاع**; aslı **القهر** ve **الغلبة** mânâsınadır; geçtiği gibi. Mecazdan ayrıca: **الأخذ**: **العقوبة**’dir. Ve denildi: **الأخذ**’ünüz **استئصال**’dır; **المؤاخذة**: **استئصال** olmaksızın **عقوبة**’dir. Bunun daha toplayıcısı, musannifin **البصائر**’deki ibaresidir: **الأخذ** Kur’ân’da beş vecih üzere vârid olmuştur: birincisi **القبول** mânâsıyla:  **وأخذتم على ذلكم إصري**  yani kabul ettiniz. İkincisi: **الحبس** mânâsıyla:  **فخذ أحدنا مكانه**  yani hapset. Üçüncüsü **العذاب** ve **العقوبة** mânâsıyla:  **وكذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى وهي ظالمة إن أخذه أليم شديد**  yani onun azabı. Dördüncüsü **القتل** mânâsıyla:  **وهمت كل أمة برسولهم ليأخذوه**  yani onu öldürsünler. Beşincisi **الأسر** mânâsıyla:  **فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم**

Aslı, şeyin **حوز**’u ve onu elde etmektir; bu bazen **التناول** ile olur; senin sözün gibi: **أخذنا المال**. Bazen de **القهر** ile; Yüce Allah’ın sözü gibi:  **لا تأخذه سنة ولا نوم**  . **الإخذ** (kesre ile): **سمة**’dir; yani devenin yanındaki bir alâmet; onunla hastalık korkulursa bunu yaparlar. Denir: adam **أخذ** ( **كتف** gibi): gözüyle **أخذ** (iki damme ile)dir; o: **الرمد**’dir; kıyas **أخذ**’dir. **الأخذ**: **الغدران**’dır; **إخاذ** ve **إخاذة**’nin cem‘idir; ikisinde de kesre ile; **كتاب** ve **كتب** gibi. Ve denildi: **الإخاذ** bir tanedir; cem‘i **آخاذ** nâdirdir. **مسروق بن الأجدع** hadîsinde dedi ki: Muhammed’in (Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun) ashabına ancak **الإخاذ**’ı benzettim: **الإخاذة** binekliye yeter; **الإخاذة** iki binekliye yeter; **الإخاذة** insanlardan bir topluluğa yeter. Ebû Ubeyd dedi ki: o **الإخاذ**’dır, **هاء** olmaksızın; o, **الغدير**’e benzer su birikintisidir; cem‘i **أخذ**’dir. Bunu Ebû Amr da söyledi ve ekledi: **الإخاذة** ise, **هاء** ile, erkeğin alıp kendisi için **حوز** ettiği arazidir. Ve denildi: **الإخاذ** **الإخاذة**’nin cem‘idir; o, suyun toplandığı bir su yapısıdır. Daha evlâ olan, onun **الإخاذة** için cem‘ değil cins olmasıdır. Haccâc’ın yağmurun sıfatında hadîsinde: **وامتلأت الإخاذ**. Ebû Adnân dedi ki: **إخاذ** **إخاذة**’nin cem‘idir; **أخذ** **إخاذ**’ın cem‘idir. Musannif, Ebû Ubeyd’in gittiğine gitti; çünkü o dedi ki: **الإخاذة** ve **الإخاذ**, **هاء** ile ve **هاء**sız, ikisinin cem‘i **أخذ**’dir. Ebû Mûsâ hadîsinde: “Ve onda **إخاذات** vardı; suyu tuttu; Allah onunla insanlara fayda verdi.” İbnü’l-Esîr dedi ki: **الإخاذات**: gökten gelen suyu alıp içenlere karşı onu hapseden **الغدران**’dır; bir tanesi **إخاذة**’dir. **الأخذ** (hareke ile): sütten yavru devenin **تخمة**’sidir; ve **أخذ يأخذ أخذا**; o hâlde o **أخذ**’dir: sütten çoğalttı da karnı bozuldu, **بشم** etti ve **اتخم** oldu. Ebû Zeyd’den: “O, **الأخيد الصيحان**’dan daha yalancıdır.” Rivayet edildi ki Ferrâ dedi: **الأخذ الصيحان**’dandır, **ياء**sız. Ebû Zeyd dedi ki: o, sütten **اتخذ** edilmiş yavru devedir. **الأخذ**: devenin deliliği yahut deliliğe benzer şeydir; **أخذ أخذا فهو أخذ**: ona delilik gibi bir şey arız olur; koyun da böyledir. **الأخذ**: **الرمد**’dir; ve gözü **أخذا** ile **أخذت**. Bu, **الفروق** kitabının müellifi İbnü’s-Seyyid’dendir; ikisinin fiili, bildiğin gibi, **فرح** gibi. **الأخذة** (damme ile): gözü ve benzerini alan bir **رقية**’dir; sihir gibi; onunla sihirbaz kadınlar kocalarını diğer kadınlardan alıkoyarlar; avam ona **الرباط** ve **العقد** der; câhiliye kadınları onu yapardı. Ve kadınlardan **مؤخذ** adam: hapsedilmiş. Hadîste: bir kadın Âişe’ye (Allah ondan razı olsun) geldi de dedi: “Deve(mi) bağlayayım mı?” Başka bir rivayette: “Deve(mi) **أؤخذ** edeyim mi?” Dedi: “Evet.” Ona ancak fark edinceye kadar fark etmedi; sonra onu çıkarmayı emretti. O, kocasından deve ile (yani) bağlı idi; Âişe (Allah ondan razı olsun) bunu bilmedi; bu yüzden ona bunda izin verdi. **التأخيذ**: kadının, kocasını başkasıyla cinsel birleşmeden men etmekte hilelerle çare aramasıdır; bu, sihirden bir türdür. Yahut o, kadınlarla erkeklerin alındığı bir boncuktur. Sihirbaz kadın onu **تأخيذا** ile aldı; ve onu **آخذته**: ona **رقية** yaptı. Ve Sübḥ el-‘Âdî’nin kız kardeşi, kardeşi Sübḥ’ı ağlayarak dedi; onu, kendisine bir sedir üzerinde sevk edilen bir adam öldürmüştü; çünkü o, ondan ayakta olanı ve oturanı ve koşanı ve yürüyeni ve binenı almıştı: “Senden binenı ve koşanı ve yürüyeni ve oturanı ve ayakta olanı aldım; senden uyuyanı almadım.” Lebîd, bu Sübḥ hakkında şöyle der:
  ولقد رأى صبح سواد خليله                      ما بين قائم سيفه والمحمل
**خليله** ile onun ciğerini kastetti; çünkü rivayet olunur ki aslan, o hayatta iken karnını yardı da ciğerinin karalığını gördü. **اللسان**’da böyledir.

Bundan: **الأخيذ**; o, esirdir. Ve falan **أخذ** oldu, esir edilince. Bununla Yüce Allah’ın sözü tefsir edildi:  **فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم**  mânâsı—Allah daha iyi bilir—onları esir ediniz. **الأخيذ** ayrıca: garip ihtiyardır. Ferrâ dedi ki: **أخيذ الحيش**’ten daha yalancıdır; o, düşmanlarının onu aldığı kimsedir; böylece onu kavmine delil kılarlar; o da gücü yettiğince onlara yalan söyler. **الأخيذة**: kadın; esir alınır. Hadîste: “**كن خير آخذ**”, yani en hayırlı esir alan ol. **النوادر**’de: **الإخاذة** ( **كتابة** gibi): **الحجفة**’nin tutacağıdır; o, onun **ثقاف**’ıdır. Ebû Amr’ın sözünde **الإخاذة**: kendin için **حوز** ettiğin, edindiğin ve ihyâ ettiğin arazidir. Başkasının sözünde: insanın kendisi için edindiği **الضيعة**’dır; **الإخاذ** gibi, **هاء**sız. **الإخاذة** ayrıca: imamın sana verdiği, başkasının mülkü olmayan arazidir. Develerden **الآخذ** ( **فاعل** vezninde): onda yağın alındığı (yağlandığı) şeydir; cem‘i **أواخذ**; bunu Sâgânî nakletti. Yahut yaş; bunu da Sâgânî nakletti. Sütten **الآخذ**: **القارص**’tır; insanın onu içerken onu alması sebebiyle. Süt **أخذ** etti ( **كرم** gibi): **أخوذة**; ekşi oldu. Böylece Cevherî’ye istidrâk olunur; zira o dedi ki: “**فعل** gelen her şey **فاعل**’dir; ancak sütün ekşimesi **حمض اللبن فهو حامض** ve başka bir **فعل**.” Ve onu **تأخيذا** ile aldım: onu öyle yaptım. Kuşun **مآخذ**’i: onun tuzaklarıdır; yani ondan alındığı yerler. Ve **المستأخذ**: onda **أخذ** bulunan, **الرمد**’den. O ayrıca, **الرمد**’den yahut ağrıdan yahut başkasından başını eğen kimsedir; **الأخذ** gibi, **كتف** gibi. Ebû Züeyb dedi ki:
  يرمي الغيوب بعينيه ومطرفهمغض كما كسف المستأخذ الرمد
**المستأخذ**: boyun eğen, alçalan; **المؤتخذ** gibi. Ebû Amr dedi ki: denir: falan, hastalığından dolayı **مؤتخذا** ve **مستأخذا** olarak sabahladı; sabahladığında boyun eğmiş ise. Mecazdan: şiirden **المستأخذ**: alınmaya ihtiyaç duyan uzun (beyit)tir. Ve onu günahıyla **مؤاخذة** ile **آخذه**: onu onunla aldı. Allah Teâlâ dedi ki:  **ولو يؤاخذ الله الناس بما كسبوا**  ve “**واخذه**” deme; yani hemze yerine **واو** ile. Başkası bunu avama nisbet etti. **المصباح**’ta: “Onu günahıyla **أخذه**: onu cezalandırdı; ve **آخذه** (med ile) **موأخذة**.” Bunun emri **آخذ**’dir. Yemen lügatinde **واو**’ya çevrilir; denir: **واخذه مواخذة**; ve onunla mütevâtirde kıraat olundu; nasıl inkâr edilir yahut ondan nehyolunur? Ve denir: **ائتخذوا** (iki hemze ile); yani bazısı bazısını aldı. **اللسان**’da: **ائتخذ القوم يأتخذون ائتخاذا**; bu, güreştiklerinde olur; her biri güreşçisine onu bağlayacağı bir **أخذة** alır. Şeyhimiz dedi ki: Cevherî onu avama nisbet etti; ve onu savaşla kayıtladı; **المصباح**’ta da ekledi ki o yumuşar ve idğam olunur; yakında geleceği gibi. **نجوم الأخذ**: ayın menzilleridir; çünkü ay her gece onlardan bir menzilde alır. Dedi ki:
  واخوات نجوم الأخذ إلا أنضةأنضة محل ليس قاطرها يثري

Ve o, **نجوم الأنواء**’dır; ve denildi ki: ancak ona **نجوم الأخذ** denilmiştir; çünkü her gün bir **نوء** içinde alır; yahut **نجوم الأخذ** işitme hırsızları kendileriyle taşlananlardır; birincisi daha sahih olandır. Ve bazı eski asıllarda: **مسترق السمع**.

Denilir: Irak’a geldi ve onun **إخذه**’ini almadı; Hicaz’a gitti ve onun **إخذه**’ini almadı; falan Mekke’ye vali oldu ve onun **إخذها**’sını almadı; yani ona bitişik olanı ve onun tarafında olanı. Ebû Amr: Falan Şam üzerine görevlendirildi ve onun **إخذه**’ini almadı, kesre ile; yani güzel gidişten kendisine vacip olanı almadı; ve **أخذه** deme. Ferrâ dedi: Ona bitişik olan ve onun tarafında olan.

Ve gittiler ve onların **إخذ**’ini alan (da gitti); hemzenin kesri ve fethiyle, ve **الذال**’ın ref‘i ve nasbıyla; iki vecih İbnü’s-Sikkît’tendir. Ve Lisân’da: **الألف**’i kesreler ve **الذال**’ı dammeler. Ve istersen **الألف**’i fethedip **الذال**’ı dammersin. Sıhâh’ta: Falan oğulları gitti ve onların **أخذ**’ini alan (da gitti), **الذال**’ın ref‘i ile; ve **إخذهم** hemzenin fethiyle, ve kesrelenir. Tedmürî Fasîh şerhinde dedi: Vâ‘î sahibinin hattından naklettim: Denilir: Falan Şam üzerine görevlendirildi ve onun **إخذه**’ini ve **أخذه**’ini ve **أخذة**’sini almadı; hemzenin kesri, fethi ve dammesiyle; üç hâlin hepsinde **الذال**’ın dammesiyle. Leblî Fasîh şerhinde dedi: Yakub Islah’ta artırdı ve dedi: Bir kavim der ki: **أخذهم**; **الألف**’i fethederler ve **الذال**’ı nasb ederler. Bunu Yunus da Nevâdir’inde hikâye etti ve dedi: Hicaz ehli der: onların **إخذهم**’ini almadı; ve Temîm: **أخذهم**; yani onların yürüyüşüyle yürüyen. Ve kim derse: ve onların **إخذهم**’ini alan (da gitti); yani onları onların **إخذهم**’i ve yürüyüşleri aldı ve onların huylarıyla huylanmış oldu. Ve Arap der: eğer bizden olsaydın bizim **إخذنا**’mızla alırdın; **الألف**’in kesriyle; yani huylarımızla, ziynetimizle, şeklimizle ve hidayetimizle. Ve onun sözü; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

  Eğer siz bizden olsaydınız, sizin **أخذكم**’ünüzle alırdık
  Fakat o, bedenlerdir; aşağıdadır, ey falan

Onu tefsir etti ve dedi: sizin **أخذكم**’ünüzle aldık; yani develerinize yetiştik de onları size geri çevirdik. Bunu ondan başkası söylemedi. Denilir: çakmağınla ateşin **أخذة**’sine acele et; damme ile; ve o, akşam namazından uzaktadır; onda çakmak vurulanın en şerli saat olduğunu zannederler. Bunu Sâgânî nakletti. Müberred hikâye etti ki Araplardan bazısı: falan bir araziyi **استخذ** etti der; muradı: **اتخذها**’dır; böylece iki **التاء**’dan birinin yerine **السين**’i bedel eder; nitekim onların “**ست**” sözlerinde **السين**’in yerine **التاء**’yı bedel etmeleri gibi. Ve caizdir ki muradı **تخذ**’den **استفعل** olsun: **يتخذ**; sonra hafifletme için iki **التاء**’dan birini hazf etti; onların **ظللت**’ten **ظلت** demeleri gibi.

Ve ona istidrâk olunanlardandır:

  **الأخيذة**: bir şeyden gasbedilip alınan şey. Ve falan günahıyla tutuldu; hapsedildiği zaman. Ve falanın eli üzerine aldım; onu yapmak istediği şeyden men ettiğim zaman; sanki onun eli üzerinde tutmuşsun gibi. Ve hadiste: “Onlar **أخذاتهم**’lerini almışlardır”; yani menzillerini. İbnü’l-Esîr dedi: o, hemzenin ve **الخاء**’ın fethi iledir. Ve **الاتخاذ** **الأخذ**’den ifti‘âldir; ancak hemzenin yumuşatılmasından ve **التاء**’nın ibdâlinden sonra idğam edilmiştir; sonra kullanım ifti‘âl lafzı üzere çoğalınca **التاء**’nın aslî olduğunu vehmettiler de ondan **فعل يفعل** bina ettiler; dediler: **تخذ يتخذ**. İbn Şümeyl dedi: Onlara karşı ve onların yanında bir el **استخذت**; ikisi de birdir; yani **اتخذت**. Ve “şunu yapar” diye **أخذ**; yani yaptı/kıldı. Ve o, Sîbeveyh’e göre, kendisinin haberi olan fiilin yerine ism-i fâilin konulmadığı fiillerdendir. Ve **أخذ في** şunda: başladı. Leys dedi: **تخذت** mal: onu kazandım. Ve onların sözü: “**خذ عنك**”; yani dediğimi al ve şüpheyi ve çekişmeyi bırak. Esâs’ta: “Sen ancak **أخاد نباد**’sın”; bir şeyi hırslı olarak alıp sonra çabucak atan kimse için. Ve **الأخذة**: yudum gibi: **الزبية**. Ve **الإخذ** ve **الإخذة**: havuz heyeti üzere kazdığın şey; cem‘i **أخذ** ve **إخاذ**.

Fâide: Musannif Basâir’de dedi: **اتخذ** **تخذ يتخذ**’dendir; onda aslî **التاء** ile ifti‘âl **التاء**’sı birleşti de ikisi idğam edildi; bu güzel bir sözdür; fakat ekseriyet onun aslının **الأخذ**’den olduğuna ve kelimenin hemzeli olduğuna gider. Bu, kusurdan hâlî değildir; çünkü eğer öyle olsaydı, mâzisinde iki hemze ile **ائتخذ** derlerdi; **ائتمر** ve **ائتمن** kıyasınca. Ve **الأخذ** ile **التخذ**’in manası birdir; o da şeyin zaptı ve elde edilmesidir. Sonra dedi: ve **الاتخاذ** iki mef‘ûle ta‘dîye olunur ve “kılma” mecrâsında yürür; ve o, Kur’ân’da on üç vecih üzeredir; ona müracaat et.

Ferrâ dedi: Mücâhid “**لو شئت لتخذت عليه أجرا**” okudu. Ebû Mansûr dedi: Bu kıraat İbn Abbâs’tan sahih oldu; ve onunla Ebû Amr b. el-Alâ okudu. Ebû Zeyd okudu: “**لتخذت عليه أجرا**”; dedi: ve o, İmam’da da böyle yazılıdır; ve kurrâ onunla okur. Kim “**لاتخذت**” okursa, **الألف** ile, **الخاء**’ı fethederek, o yazıya muhalefet eder. Leys dedi: Kim “**لاتخذت**” okursa, **التاء**’yı **الياء**’da idğam etmiştir; böylece iki hemze birleşti de ikisinin buluşmasından hoşlanmama sebebiyle onlardan biri **ياء** kılındı ve idğam edildi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: اخذ

أخَذَ
1 أخَذَ ذ , (S, A, L, &c.,) in the first pers. of which, أَخَذْتُ, [and the like,] the ذ is generally changed into ت, and incorporated into the [augmentative] ت, [but in pronunciation only, for one writes أَخَذتُّ and the like,] aor. اَخُذَ , imperative خُذْ, originally اؤْخُذْ, (S, L,) which latter form sometimes occurs, [but with و in the place of ؤْ when the ا is pronounced with damm,] (TA,) inf. n. أَخْذٌ (S, L, Msb, K, &c.) and تَأْخَاذٌ, (S, L, K,) the latter having an intensive signification; (MF;) and وَخَذَ is a dial. var., as mentioned by Ibn-Umm-Kásim and others on the authority of AHei; (MF in art. تخذ;) He took; he took with his hand; he took hold of; (S, A, L, Msb, K;) a thing. (S, L.) You say, خُذِ الخِطَامَ and خُذْ بِالخِطَامَ Take thou, or take thou with thy hand, or take thou hold of, the nose-rein of the camel: (S, L, Msb:) the ب in the latter phrase being redundant. (Msb.) [And أَخَذَ بِيَدِهِ, lit. He took his hand, or arm; meaning (assumed tropical:) he aided, or assisted, him: a phrase of frequent occurrence.] And أَخَذَ عَلَىيَدِ فُلَانٍ (assumed tropical:) He prevented, restrained, or withheld, such a one from doing that which he desired; as though he laid hold upon his hand, or arm: (L:) and أَخَذَ عَلَى يَدِهِ دُونَ مَا يُرِيُدهُ [signifies the same]. (K in art. لغد.) ― -b2- Also, inf. n. أَخْذٌ, He took, or received; contr. of أَعْطَي. (L.) [Hence,] أَخَذَ عَنْهُ, (assumed tropical:) He received from him traditions, and the like. (TA passim.) ― -b3- (assumed tropical:) [He took, or derived, or deduced, a word, a phrase, and a meaning.] ― -b4- (tropical:) He took, received, or admitted, willingly, or with approbation; he accepted. (B, MF.) So in the Kur [vii. 198], خُذِ العَفْوَ (tropical:) [Take thou willingly, or accept thou, superfluous property, or such as is easily spared by others]. (MF.) So too in the same [iii. 75], وَ أَخَذتُّمْ عَلَي ذٰلِكُمْ اِصْرِى (tropical:) [And do ye accept my covenant to that effect?]. (B.) [And in the phrases, أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ بِالعَمَلِ بِمَا فِي التَّوْارَاةِ, (Jel ii. 60,) and عَلَي العَمّلِ بما في التوارة, (Idem ii. 87,) (assumed tropical:) We accepted your covenant to do according to what is in the Book of the Law revealed to Moses.] خُذْ عَنْكَ [is elliptical, and] means خُذْ مَا أَقُولُ وَدَع عَنْكَ الشَّكَ والمِرآءَ (assumed tropical:) [Accept thou what I say, and dismiss from thee doubt and obstinate disputation]. (S, L.) ― -b5- He took a thing to, or for, himself; took possession of it; got, or acquired, it; syn. حَازَ; (Z, Er-Rághib, B;) which, accord. to Z and Er-Rághib and others, is the primary signification; (MF;) and حَصَّلَ. (B.) [See also 8.] ― -b6- [He took and kept;] he retained; he detained: as in the Kur [xii. 78], فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَهُ [Therefore retain thou one of us in his stead]. (B.) ― -b7- [He took, as meaning he took away. Hence,] أَخَذَ مِنْهُ السَّيْرُ Journeying, or travel, took from him strength; (القُوَّةَ being understood;) weakened him. (Har p. 529.) And أَخَذَ مِنَ الشَّارِبِ, (Mgh,) and مِنَ الشَّعَرِ, (Msb,) He clipped, or cut off from, (Mgh, Msb,) the mustache, (Mgh,) and the hair. (Msb.) ― -b8- He, or it, took by force; or seized: (B:) (assumed tropical:) he, or it, overcame, overpowered, or subdued: said by some to be the primary signification. (MF.) [See also أَخَذَهُ عَلْوَّا, &c., in art. علو: and أَخَذَهُ مِنْ فَوْقُ, &c., in art. فوق.] It is said in the Kur [ii. 256], لَا تَأْخُذُهُ سِنَةِ وَ لَا نَوْمٌ (assumed tropical:) Neither drowsiness nor sleep shall seize [or overcome] Him. (B.) [And you say, أَخَذَتْهُ رِعْدَةٌ (assumed tropical:) A tremour seized, took, affected, or influenced, him. And أَخَذَهُ بَطْنُهُ (assumed tropical:) His belly affected him with a desire to evacuate it.] You say also, أَخَذَ فِيهِ الشَّرَابُ (assumed tropical:) The wine affected him, or influenced him, so that he became intoxicated. (TA in art. ثمل.) And أَخَذَ الرَّأْسَ (Msb in art. سور, &c.) and أَخَذَ بِالرَّأْسِ (K in art. حمى, &c.) (assumed tropical:) [It had an overpowering influence upon the head]; meaning wine. (Msb, K.) And أَخَذَ بِالحَلْقِ [It (food, &c.) choked]. (IAar in art. نشب in the TA, and S in art. بشع, &c.) And لَا يَأْخُذُ فِيهِ قَوْلُ قَائِلٍ (assumed tropical:) [Nothing that any one may say will have any power, or effect, or influence, upon him]; meaning that he obeyeth no one. (L in art. ليت.) ― -b9- He took captive. (L, Msb, B.) So in the Kur [ix. 5], فَاقْتُلُوا المُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ [Then slay ye the believers in a plurality of gods wherever, or whenever, ye find them, and take them captives]. (Bd, L, B.) ― -b10- See also 2, in three places. ― -b11- He gained the mastery over a person, and killed, or slew, him; (Zj, L;) as also ↓ آخَذَ: (L:) or simply, (assumed tropical:) he killed, or slew. (B.) It is said in the Kur [xl. 5], وَهَمَّتْ كُّلُ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوهُ, meaning [And every nation hath purposed against their apostle] that they might gain the mastery over him, and slay him; (Zj, L;) or (assumed tropical:) that they might slay him. (B.) ― -b12- (assumed tropical:) He (God, Msb) destroyed a person: (Msb, MF:) and (assumed tropical:) extirpated, or exterminated. (MF.) فَأَخَذَهُمُ اللّٰهُ بِذُنُوبِهِمْ [in the Kur iii. 9 and xl. 22] means But God destroyed them for their sins. (Jel.) ― -b13- (tropical:) He punished, or chastised; (L, Msb, B, K, MF;) as also ↓ آخَذَ: (L, Msb, MF:) as in the phrases, أَخَذَهُ بِذَنْبِهِ (Msb, K *) and بِهِ ↓ آخَذَهُ, inf. n. of the latter مُؤَاخَذَةٌ, (S, L, Msb, K,) (tropical:) he punished, or chastised, him for his sin, or offence: (Msb:) and أُخِذَ بِذَنْبِهِ means (assumed tropical:) he was restrained and requited and punished for his sin, or offence: (L:) or, accord. to some, أَخَذَ signifies he extirpated, or exterminated; and ↓ آخذ he punished, or chastised, without extirpating, or exterminating. (MF.) [For ↓ آخذ,] some say وَاخَذَ, (S, L,) which is not allowable, (K,) accord. to some; but accord. to others, it is a chaste form; (MF;) of the dial. of El-Yemen, and used by certain of the seven readers [of the Kur-án] in the instance of لَا يُوَاخِذُكُمُ اللّٰهُ [ii. 225 and v. 91]; and the inf. N. in that dial. Is مُوَاخَذَةٌ, and the imperative is وَاخِذْ. (Msb.) ― -b14- (tropical:) He made a violent assault upon a person, and wounded him much. (K, TA.) [You say also, أَخَذَهُ بِلِسَانِهِ, meaning (assumed tropical:) He assailed him with his tongue; vituperated him; spoke against him.] ― -b15- [He took, took to, or adopted.] You say, أَخَذَ أَخَذَهُمْ and اِخْذَهُمْ &c.: see أَخْذٌ, below. And أَخَذَ فِى طَرِيقِ كَذَا [He took such a road]: and أَخَذَ عَنْ يَمِينِهِ أَوْ يَسَارِهِ [he took the way by, or on, the right of him, or it, or the left of him, or it]. (S in art. نظر.) [And أَخَذَ بِالحَزْمِ, and فِي الحَزْمِ, (the former the more common, the latter occurring in art. حوط in the K,) (assumed tropical:) He took the course prescribed by prudence, discretion, precaution, or good judgment; he used precaution: and, like أَخَذَ بِالثِّقَهِ, (assumed tropical:) he took the sure course in his affair.] And أَخَذَ حِذْرَهُ (assumed tropical:) He took care; became cautious, or vigilant. (Bd in iv. 73 and 103.) [And أَخَذَ بِمَا قَالَ فُلَانٌ (assumed tropical:) He took to, or adopted and followed, or adhered to, what such a one said: see Har p. 367; where it is said that اخذ when thus used is made trans. by means of ب because it implies the meaning of تَشَبَّثَ.] ― -b16- He took to, set about, began, or commenced; as in the saying, أَخَذَ يَفْعَلُ كَذَا He took to, set about, began, or commenced, doing such a thing; in which case, accord. to Sb, اخذ is one of those verbs which do not admit of one's putting the act. part. n. in the place of the verb which is its enunciative: [i. e., one may not say فَاعِلًا in the place of يفعل in the phrase above:] and as in أَخَذَ فِى كَذَا He began, commenced, or entered upon, such a thing. (L.) ― -b17- [It is used in a variety of other phrases, in which the primary meaning is more or less apparent; and several of these will be found explained with other words occurring therein. The following instances may be here added.] ― -b18- طَرِيقٌ يَأْخُذُ فِى رَمْلَةٍ [A road leading into, or through, a tract of sand]. (K in art. فرز.) And أَخَذَ بِهِمُ الطَّرِيقُ فِى غَيْرِ المَحَجَّةِ [The road lead them otherwise than in the beaten track]. (T * and A in art. بهرج.) ― -b19- مَا أَخَذَتْكَ عَيْنِى مُنْذُ حِينٍ (assumed tropical:) My eye hath not seen thee for some time; like مَاظَفِرَتْكَ. (T in art. ظفر.) And مَا فِي الحَىِّ أَحَدٌ تَأْخُذُهُ عَيْنِي [explained to me by Ibr D as meaning (assumed tropical:) There is not in the tribe any one whom my eye regards as worthy of notice or respect by reason of his greatness therein]. (TA in art. جهر.) ― -b20- أَخَذْتُ عِنْدَهُ يَدَى, and مَعْروفاً: see 8. -A2- أَخِذَ, aor. اَخَذَ , inf. n. أَخَذٌ, (S, L, K,) He (a young camel) suffered heaviness of the stomach, and indigestion, from the milk: (S:) or became disordered in his belly, and affected with heaviness of the stomach, and indigestion, from taking much milk. (L.) ― -b2- He (a camel, L, K, or a sheep or goat, L) became affected by madness, or demoniacal possession; (K;) or by what resembled that. (L.) ― -b3- أَخِذَتْ عَيْنُهُ, aor. اَخَذَ , inf. n. أَخَذٌ, His eye became affected by inflammation, pain, and swelling, or ophthalmia. (Ibn-Es-Seed, L, K. *) -A3- أَخُذَ, aor. اَخُذَ , inf. n. أُخُوذَةٌ, It (milk) was, or became, sour. (K.) [See آخِذٌ.]

أَخَّذَتْهُ
2 أَخَّذَتْهُ ذ , (S, L, K, *) inf. n. تَأْخِيذٌ, (S, L,) She captivated, or fascinated, him, (namely, her husband,) and restrained him, by a kind of enchantment, or charm, and especially so as to withhold him from carnal conversation with other women; (S, * L, K, * TA;) as also ↓ أَخَذَتْهُ; and ↓ آخَذَتْهُ [of which the inf. n. is app. اِيخَاذٌ]. (L, TA.) A woman says, أُؤَخِّذُ جَمَلِى I captivate, or fascinate, my husband, by a kind of enchantment, or charm, and withhold him from other women. (L, from a trad.) And one says, of a man, يُؤَخِّذُ عَنِ امْرَأَتِهِ He withholds others [by a kind of enchantment, or charm,] from carnal conversation with his wife. (Msb.) The sister of Subh El-'Ádee said, in bewailing him, when he had been killed by a man pushed towards him upon a couch-frame, or raised couch, ↓ أَخَذتُّ عَنْكَ الرَّاكِبَ وَالسَّاعِىَ وَالمَاشِىَ والقَاعِدَ وَالقَائِمَ وَلَمْ آخُذْ عَنْكَ النَّائِمَ [I withheld from thee by enchantment the rider and the runner and the walker and the sitter and the stander, and did not so withhold from thee the prostrate]. (L.) And one says of a beautiful garment, القُلُوبَ مَأْخَذَهُ ↓ أَخَذَ [It captivated hearts in a manner peculiar to it]: (K in art. حصر: [in the CK, incorrectly, اَخَذَت and القُلُوبُ:]) and اخذ بِقَلْبِهِ [He, or it, captivated his heart; or] he [or it] pleased him, or excited his admiration. (TA in art. اله.) -A2- أخّذ اللَّبَنَ, inf. n. as above, He made the milk sour. (K.) [See آخِذٌ.]

آخذ
3 آخذ ذ , inf. n. مُؤَاخَذَةٌ: see 1, in the middle portion of the paragraph, in five places.

آخذ
4 آخذ ذ , inf. n., app., اِيخَاذٌ: see 2.

ائتخذ
8 ائتخذ ذ [written with the disjunctive alif اِيتَخَذَ] occurs in its original form; and is changed into اتَّخَذَ [with the disjunctive alif اِتَّخَذَ]; this being of the measure افتعل from أَخْذُ, the [radical] ء being softened, and changed into ت, and incorporated [into the augmentative ت]: hence, when it had come to be much used in the form of افتعل [thus changed], they imagined the [former] ت to be a radical letter [unchanged], and formed from it a verb of the measure فَعِلَ, aor. يَفْعَلُ; saying, تَخِذَ, aor. يَتْخَذُ, (S, L, Msb, *) inf. n. تَخَذٌ and تَخْذٌ: (Msb:) and ↓ اسْتَخَذَ [written with the disjunctive alif اِسْتَخَذَ], of which exs. will be found below, is also used for اتّخذ; one of the two تs being changed into س, like as س is changed into ت in سِتٌّ [for سِدْسٌ]: or استخذ may be of the measure استفعل from تَخِذَ; one of the two تs being suppressed; after the manner of those who say ظَلْتُ for ظَلِلْتُ: (S, L:) and IAth says that اتّخذ, in like manner, is of the measure افتعل from تَخِذَ; not from أَخَذَ: (L and K in art. تخذ:) but IAth is not one who should contradict J, whose opinion on this point is corroborated by the fact that they say اتَّزَرَ from اِزَارٌ, and اتَّمَنَ from أَمْنٌ, and اتَّهَلَ from أَهْلٌ; and there are other instances of the same kind: or, accord. to some, اتّخذ is from وَخَذَ, a dial. var. of أَخَذَ, and is originally اِوْتَخَذَ. (MF.) [The various significations of اتّخذ and تَخِذَ and استخذ will be here given under one head.] ― -b2- You say, اِئْتَخَذُوا فِى القِتَالِ, (S, L, K, *) and فى الحَرْبِ, (Msb,) with two hemzehs, (S, L, K,) or, correctly, اِيتَخَذُوا, with one hemzeh, [or اِيتَخَذُوا,] as two hemzehs cannot occur together in one word, (marginal note in a copy of the S,) [but in a case of wasl, the first hemzeh being suppressed, the second remains unchanged,] They took, or seized, (أَخَذُوا,) one another (S, L, Msb, K) in fight, (S, L,) and in war; (Msb;) and so اِتَّخَذُوا. (Msb.) And اِيتَخَذَ القَوْمُ The people, of company of men, wrestled together, each taking hold in some manner upon him who wrestled with him, to throw him down. (L, TA.) ― -b3- [اتّخذ, as also ↓ استخذ, and] تَخِذَ, aor. اَخَذَ , (K in art. تخذ,) inf. n. تَخَذَ and تَخْذٌ, (TA in art. تخذ,) likewise signifies i. q. أَخَذَ, (K in art. تخذ, and B and TA in the present art.,) as meaning He took a thing to, or for, himself; took possession of it; got, or acquired, it; syn. حَازَ and حَصَّلَ. (B, TA.) Some read, [in the Kur, xviii. 76,] لَتَخِذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً [Thou mightest assuredly have taken for thyself a recompense for it]: (S, L, K in art. تخذ, and TA in the present art.:) this is the reading of Mujáhid, (Fr, TA,) and is authorized by I'Ab, and is that of Aboo-'Amr Ibn-El-'Alà and AZ, and so it is written in the model-copy of the Kur, and so the readers [in general] read: (AM, L, TA:) so read Ibn-Ketheer and the Basrees; he and Yaakoob and Hafs pronouncing the ذ; the others incorporating it [into the ت]: (Bd:) some read لااتَّخَذتَّ; (L and K in art. تخذ;) but these read at variance with the scripture. (AM, L, TA.) أَرْضاً ↓ استخذ is a phrase mentioned by Mbr as used by some of the Arabs, (S, L,) and signifies i. q. اِتَّخَذَهَا [He took for himself a piece of land]. (S, L, K.) And اتّخذ وَلَدَّا [in the Kur, ii. 110, &c.,] signifies He got a son, or offspring. (Bd &c. See also below.) And تَخِذَ, aor. اَخَذَ , inf. n. تَخَذٌ and تَخْذٌ, also signifies He gained, acquired, or earned, wealth, (L, and Msb in arts. اخذ and تخذ,) or a thing. (Msb.) ― -b4- عَلَيْهِمْ يَدًا ↓ استخذ and عِنْدَهُمْ signify alike, i. q. اتّخذ [He did to them a benefit, or favour; as though he earned one for himself in prospect, making it to be incumbent on them as a debt to him]: (ISh:) and اِتَّخَذْتُ عِنْدَهُ مَعْروفًا means [in like manner, as also عنده معروفا ↓ أَخَذْتُ, and يَدَّا, (and اِتَّخَذَ فِيهِ حُسْناً has a similar meaning; see Kur xviii. 85;)] I did to him a benefit, or favour; syn. أَسْدَيْتُهُ اِلَيْهِ. (Msb in art. سدي.) ― -b5- اتّخذ also signifies He made a thing; syn. عَمِلَ; like تَخِذَ, [aor. اَخَذَ ,] inf. n. تَخَذٌ and تَخْذٌ: (L:) he made, or manufactured, a bow, a water-skin, &c., مِنْ كَذَا of such a thing: he made, or prepared, a dish of food, a medicine, &c.: either absolutely or for himself. (The Lexicons passim.) ― -b6- Also He made, or constituted, or appointed; syn. جَعَلَ; doubly trans.; (B, Msb;) and so تَخِذَ. (Msb in art. تخذ.) You say, اتّخذهُ صَدِيقًا He made him [or took him as] a friend; (Msb in the present art.;) and so تَخِذَهُ. (Idem in art. تخذ.) And اتّخذهُ هُزُؤًا [in the Kur ii. 63 and 231, &c.,] means He made him, or it, a subject of derision. (Bd, Jel.) And اتّخذهُ وَلَدًا [in the same, xii. 21 and xxviii. 8,] He made him, or took or adopted him as, a son. (Bd. See also above.)

اسْتَخَذَ
10 اسْتَخَذَ ذ , written with the disjunctive alif اِسْتَخَذَ: see 8, in four places. [Other meanings may be inferred from explanations of مُسْتَأْخِذٌ, q. v. infrà.]

أَخْذٌ
أَخْذٌ ذ inf. n. of أَخَذَ, q. v. ― -b2- (assumed tropical:) A way, or manner, of life; as also ↓ اِخْذٌ. (S, L, K.) You say, ذَهَبَ بَنُو فُلَانٍ وَمَنْ أَخَذَ أَخْذَهُمْ, (S, L, K, *) and ↓ اِخْذَهُمْ, (L, K,) the former of the dial. of Temeem, and the latter of the dial. of El-Hijáz, (TA,) meaning (assumed tropical:) The sons of such a one went away, or passed away, and those who took to their way of life, (S, L, K,) and adopted their manners, or dispositions: (K:) and مَنْ أَخَذَ أَخْذُهُمْ and ↓ اِخْذُهُمْ, and مَنْ أَخَذَ أَخْذُهُمْ [in the CK اَخْذُهُمْ] and ↓ اِخْذُهُمْ, signify [virtually] the same: (K:) or مَنْ أَخَذَهُ أَخْذُهُمْ and ↓ اِخْذُهُمْ signify [properly] مَنْ أَخَذَهُ أَخْذُهُمْ وَسِيرَتُهُمْ [those whom their way of life took, or influenced]. (ISk, S L.) One says also, اسْتُعْمِلَ فُلَانٌ عَلَ الشَّامِ ↓ وَمَا أَخَذَ اِخْذَهُ, with kesr, meaning (assumed tropical:) [Such a one was appointed prefect over Syria,] and he did not take to that good way of life which it was incumbent on him to adopt: you should not say أَخْذَهُ: (AA, S, L:) or it means and what was adjacent to it: (Fr, L:) or, accord. to the Wá'ee, one says, in this case, ↓ وَمَا أَخَذَ اِخْذَهُ and أَخْذُهُ and ↓ أُخْذُهُ, with kesr and fet-h and damm [to the hemzeh, and with the ذ marfooah, as in instances before]. (Et-Tedmuree, MF.) One also says, ↓ لَوْ كُنْتَ مِنَّا لَأَخَذتَّ بِاـخْذِنَا, (S, L,) with kesr to the ا, (L,) [in a copy of the S بِأَخْذِنَا, which seems to be also allowable, accord. to the dial. of Temeem,] meaning Wert thou of us, then thou hadst taken to, or wouldst take to, our manners, or dispositions, and fashion, (S, L,) and garb, and way of life. (L.) The words of the poet,
فَلَوْ كُنْتُمْ مُنَّا أَخَذْنَا بِاِخْذِكُمْ
IAar explains as meaning And were ye of us, we had caught and restored to you your camels: but no other says so. (L.) ― -b3- نُجُومُ الأَخْذِ The Mansions of the Moon; (S, L, K;) also called نُجُومُ الأَنْوَآءٌ; (L; [see art. نوء;]) called by the former appellation because the moon every night enters (يَأْخُذُ فِى) one of those mansions: (S, L:) or the stars which are cast at those [devils] who listen by stealth [to the conversations of the angels]: (L, K:) but the former explanation is the more correct. (L.) ― -b4- See also اِخَاذْ.

أُخْذٌ
أُخْذٌ ذ , whence مَا أَخَذَ أُخْذُهُ: see أَخْذٌ. ― -b2- It is also a pl. of اِخَاذٌ; (S, L;) and of اِخْذٌ or اِخْذَةٌ, explained below with اِخَاذٌ. (L.)

اِخْذٌ
اِخْذٌ ذ [The act of taking, taking with the hand, &c.], a subst. from أَخَذَ. (S, L, Msb.) ― -b2- See also أَخْذٌ, in nine places. ― -b3- And see اِخَاذٌ. ― -b4- Also A mark made with a hot iron upon a camel's side when a disease therein is feared. (K.)

أَخَذٌ
أَخَذٌ ذ Heaviness of the stomach, and indigestion, of a young camel, from the milk. (K.) [See أَخِذَ.] ― -b2- See also أُخُذٌ.

أَخِذٌ
أَخِذٌ ذ A young camel disordered in his belly, and affected with heaviness of the stomach, and indigestion, from taking much milk. (AZ, Fr, L.) [See also صَبْحَانُ.] ― -b2- A camel, or a young camel, or a sheep or goat, affected by what resembles madness, or demoniacal possession. (L.) ― -b3- A man affected with inflammation of the eye; with pain and swelling of the eye; with ophthalmia; (S, L;) as also ↓ مُسْتَأْخِذٌ. (L.) See also this latter. ― -b4- See also آخِذٌ.

أُخُذٌ
أُخُذٌ ذ (S, L, K) and ↓ أَخَذٌ, (Ibn-Es-Seed, L, K,) which latter is the regular form, (L,) Inflammation of the eye; pain and swelling of the eye; ophthalmia. (S, L, K.)

أَخْذَةٌ
أَخْذَةٌ ذ [inf. n. un. of أَخَذَ, An act of taking, &c.: an act of punishment, or chastisement, or the like; as in the Kur lxix. 10: pl. أَخَذَاتٌ]. ― -b2- أَخَذُوا أَخَذَاتِهِمْ They took their places of abode. (IAth and L, from a trad.)

أُخْذَةٌ
أُخْذَةٌ ذ A manner of taking, or seizing, of a man with whom one is wrestling: pl. أُخَذٌ. (L.) ― -b2- A kind of enchantment, or fascination, like سِحْر, (S, L, Msb, * K,) which captivates the eye and the like, (L,) and by which enchantresses withhold their husbands from other women; called by the vulgar رِبَاطٌ and عَقْدٌ; and practised by the women in the time of ignorance: (TA:) or a kind of bead (خَزَرَةٌ, S, L, K) with which one captivates, or fascinates, or restrains; (K;) with which women captivate, or fascinate, or restrain, men, (S, L,) and withhold them from other women: (L:) or i. q. رُقْيَةٌ. (A.) ― -b3- A pitfall dug for catching a lion. (A, TA.) ― -b4- بَادِرْ بِزَنْدِكَ أُخْذَةَ النَّارِ [Strive thou to be before the time called (that of) اخذة النار with thy wooden instrument for producing fire; i. e. haste thou to use it before that time;] means the time a little after the prayer of sunset; asserted to be the worst time in which to strike fire. (K.)

اِخْذَةٌ
اِخْذَةٌ ذ : see اِخَاذٌ.

اِخَاذٌ
اِخَاذٌ ذ and ↓ اِخَاذَةٌ A pool of water left by a torrent: pl. أُخُذٌ: (AO, K:) both signify the same: (L:) or ↓ اِخَاذَةٌ signifies a thing like a pool of water left by a torrent; and اِخَاذٌ is its pl. [or a coll. gen. n.]; and the pl. of this latter is أُخُذٌ, like as كُتُبٌ is pl. of كِتَابٌ, and sometimes it is contracted into أُخْذٌ: (S, L:) the like of this is said by Aboo-'Adnán: (L:) and اِخَاذَاتٌ is also a pl. of اِخاذَةٌ, occurring in a trad., and signifying pools which receive the rain-water, and retain it for drinkers: (IAth, L:) or the correct word is اِخَاذٌ, without ة, and it signifies a place where beasts assemble at a pool of water left by a torrent; and its pl. is أُخُذٌ (AA, A'Obeyd, L) and آخَاذٌ, which latter is extr.: (L:) but as to ↓ اِخَاذَةٌ, it has a different signification, which will be found below; i. e. land of which a man takes possession for himself, &c.: (AA, L:) or اِخَاذٌ is a coll. gen. n., and ↓ اِخَاذَةٌ is its n. un., and signifies a receptacle made for water to collect therein: and ↓ أَخْذٌ signifies a thing that one digs for himself, in the form of a watering-trough, which retains water for some days; and its pl. is أُخْذَانٌ: (L:) and ↓ اِخْذٌ and ↓ اِخْذَةٌ also signify a thing that one digs in the form of a wateringtrough; and the pl. is أُخْذٌ and اِخَاذٌ. (L.) In a trad. of Mesrook Ibn-El-Ajda', اِخَاذ are likened to the Companions of Mohammad; and it is added, that one ↓ اِخَاذَة suffices for a rider; and one, for two riders; and one, for a company of men: (S, L:) meaning that among them were the young and the old, and the possessor of knowledge and the possessor of more knowledge. (L.) ― -b2- See also اِخَاذَةٌ.

أَخِيذٌ
أَخِيذٌ ذ i. q. ↓ مَأْخُوذٌ [Taken; taken with the hand; &c.]. (Msb.) ― -b2- A captive: (S, L, Msb, K:) fem. with ة. (S, L.) Hence the saying, أَكْذَبُ مِنْ أَخِيذِ الجَيشِ More lying than the captive of the army: meaning him whom his enemies have taken captive, and whom they desire to conduct them to his people, and who lies to them to his utmost. (Fr, L.) [See another ex. voce صَبْحَانُ.] ― -b3- A strange, or foreign, old man. (K.)

اِخَاذَةٌ
اِخَاذَةٌ ذ Land which a man, (S, L, K,) or a Sul- tán, (S, L,) takes for himself; as also ↓ اِخَاذٌ: (S, L, K:) or land which a man takes for himself, and brings into a state of cultivation after its having been waste: (AA, Mgh, L:) or waste land which the owner gives to him who shall cultivate it: (Mgh:) and land which the Imám gives to one, not being property, (K,) or not being the property of another. (TA, as from the K.) ― -b2- See also اِخَاذٌ, in five places. ― -b3- Also The handle of a [shield of the kind called] حَجَفَة; (K; [in the L written جحْفة, with the ج before the ح;]) also called its ثقاف. (L.)

أَخِيذَةٌ
أَخِيذَةٌ ذ A thing that is taken by force. (L.) [See also أَخِيذٌ.]

أَخَّاذٌ
أَخَّاذٌ ذ One who takes eagerly, or greedily: whence the saying, مَا أَنْتَ اِلَّا أَخَّاذٌ نَبَّاذٌ Thou art none other than one who taketh a thing eagerly, or greedily, and then throweth it away quickly. (A.)

آخِذٌ
آخِذٌ ذ , (as in some copies of the K, in both of the senses here explained,) or ↓ أَخِذْ (as in other copies of the K, and in the L and TA, [but the former is the more agreeable with the form of the pl.,]) A camel beginning to become fat; (L, K;) or to become aged: (K:) pl. أَوَاخِذُ (L.) -A2- Milk that bites the tongue; syn. قَارِصٌ. (K.) [See أَخُذَ.]

مَأْخَذْ
مَأْخَذْ ذ [A place where, or whence, a thing is taken: pl. مَآخِذُ.] [Hence,] مَآخِذُ الطَّيْرِ The places whence birds are taken. (K, TA.) ― -b2- [The source of derivation of a word or phrase or meaning.] ― -b3- A way [which one takes]; as in the phrase, المَأْخَذَ الأَقْرَبَ سَلَكَ He went the nearest way. (Msb. in art. خصر.) ― -b4- [See also 2, last sentence but one.]

مَأْخُوذٌ
مَأْخُوذٌ ذ : see أَخِيذٌ.

رَجُلٌ مُؤَخَّذٌ عَنِ النِّسَآءِ
رَجُلٌ مُؤَخَّذٌ عَنِ النِّسَآءِ ذ A man withheld [by a kind of enchantment or charm (see 2)] from women. (L.)

مُؤْتَخِذٌ
مُؤْتَخِذٌ ذ : see what follows.

مُسْتَأْخِذٌ
مُسْتَأْخِذٌ ذ [Requiring to be clipped; i. e.] long; applied to hair. (K.) -A2- Lowering his head, or stooping, (As, S, L, K,) by reason of inflammation of the eyes, or ophthalmia, (As, S, L,) or by reason of pain, (As, S, L, K,) or from some other cause; (L;) as also ↓ أَخِذٌ, q. v. (TA.) Lowly, or submissive, (AA, L, K,) by reason of disease; as also ↓ مُؤْتَخِذٌ. (AA, L.)

_Türkçe çeviri henüz yok_

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: ءخذ

أَخَذَ
أَخَذَ U ( n. ac.
a.  1), Took; seized, laid hold of.

b.  [ Bi ], Took by ( the hand ).

c.  [ acc. &  Bi or 'Ala ], Blamed, reproached, reprehended for; punished for.

d.  [ acc. or Bi ], Began, commenced, set about.

e.  [ 'An ], Received, learned from; copied from; derived from.

f.  [ acc. &  Min ], Took, received, accepted from.

g.  [ Fi ], Began by; affected, overpowered.

أَخِذَ
أَخِذَ A ( n. ac. أَخَذ 4 )
a.  Suffered from indigestion.

b.  Became mad, frantic ( animal ).

c.  Was affected with ophthalmia ( eye ).

أَخُذَ
أَخُذَ U ( n. ac. أُخُوْذَة 27t ),
a.  Became sour ( milk ).

أَخَّذَ
أَخَّذَ II ,
a.  Captured, took prisoner; captivated, fascinated, charmed.

آخَذَ
آخَذَ III ,
a.  see I (c) .

اـَئْتَخَذَ
اـَئْتَخَذَ VIII ,
a.  Took, got, took possession of.

b.  Made, prepared.

c.  Wrestled.

اِسْتَأْخَذَ
اِسْتَأْخَذَ X ,
a.  Bent or hung ( his ) head.

أَخْذ
أَخْذ 1 ,
a.  Habit.

b.  see 1t .

c.  Robbery.

أَخْذَة
أَخْذَة 1t ,
a.  Punishment, chastisement.

أُخْذَة
أُخْذَة 3t , ( pl. أُخَذ 9 ),
a.  En chastisement, fascination, spell.

أُخُذ
أُخُذ 10 ,
a.  Ophthalmia.

مَأْخَذ
مَأْخَذ 17 , ( pl. مَآخِذُ 44 )
a.  Road, way; course.

b.  Source.

آخِذَة
آخِذَة 21t ,
a.  Stiffness, numbness ( in the joints ).

اِخَاْذ
اِخَاْذ 23 , ( pl. أُخُذ 10 ,  آخَاْذ 38 ),
a.  Pool of rain-water.

أَخِيْذ
أَخِيْذ 25 ,
a.  Captive, prisoner.

خُذْ
خُذْ (
a.  Imp. ) Take !

##### Türkçe

**أَخَذَ**
**أَخَذَ** U ( n. ac. a. 1), Aldı; ele geçirdi, tuttu.

b. [ Bi ], (elden) ile aldı.

c. [ acc. & Bi or 'Ala ], (şundan dolayı) kınadı, ayıpladı, azarladı; (şundan dolayı) cezalandırdı.

d. [ acc. or Bi ], Başladı, girişti, koyuldu.

e. [ 'An ], -den aldı, -den öğrendi; -den kopyaladı; -den türetti.

f. [ acc. & Min ], -den aldı, -den teslim aldı, -den kabul etti.

g. [ Fi ], -ile başlayarak başladı; etkiledi, bastırdı.

**أَخِذَ**
**أَخِذَ** A ( n. ac. **أَخَذ** 4 )
a. Hazımsızlıktan muzdarip oldu.

b. (hayvan) delirdi, çılgına döndü.

c. (göz) oftalmiye yakalandı.

**أَخُذَ**
**أَخُذَ** U ( n. ac. **أُخُوْذَة** 27t ),
a. (süt) ekşidi.

**أَخَّذَ**
**أَخَّذَ** II ,
a. Yakaladı, esir aldı; büyüledi, cezbetti, kendine hayran bıraktı.

**آخَذَ**
**آخَذَ** III ,
a. I (c)’ye bak.

**اـَئْتَخَذَ**
**اـَئْتَخَذَ** VIII ,
a. Aldı, elde etti, zapt etti.

b. Yaptı, hazırladı.

c. Güreşti.

**اِسْتَأْخَذَ**
**اِسْتَأْخَذَ** X ,
a. Başını eğdi veya (başını) sarkıttı.

**أَخْذ**
**أَخْذ** 1 ,
a. Âdet.

b. 1t’ye bak.

c. Soygun.

**أَخْذَة**
**أَخْذَة** 1t ,
a. Ceza, tedip.

**أُخْذَة**
**أُخْذَة** 3t , ( pl. **أُخَذ** 9 ),
a. Ceza; büyüleme, sihir.

**أُخُذ**
**أُخُذ** 10 ,
a. Oftalmi.

**مَأْخَذ**
**مَأْخَذ** 17 , ( pl. **مَآخِذُ** 44 )
a. Yol, güzergâh; seyir.

b. Kaynak.

**آخِذَة**
**آخِذَة** 21t ,
a. (eklemlerde) katılık, uyuşukluk.

**اِخَاْذ**
**اِخَاْذ** 23 , ( pl. **أُخُذ** 10 , **آخَاْذ** 38 ),
a. Yağmur suyu birikintisi.

**أَخِيْذ**
**أَخِيْذ** 25 ,
a. Esir, tutsak.

**خُذْ**
**خُذْ** ( a. Imp. ) Al!

### [Kitâbullâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/kitab_allah.md) — Kur'an kullanımından türetilmiş

#### Madde başı: ءخذ

ءخذ
أَخَذَ - يَأْخُذُ - آخّذَ - يُؤاخِذُ - اتَّخَذَ - يَتَّخِذُ
أَخَذ َ - يَأْخُذُ + كائن أو أمر + كائناً أو شيئاً أو أمراً: يمسكه ويقبض عليه ويحرزه تحت سلطانه وأمره: يضم ويقبض على شيء ويحرزه فيستولي عليه ويجعله خاضعا له تحت تصرفه وملكه وسلطانه، لا يتحرك ولا ينتقل إلا بمشيئته
أخَذ َ - يَأخُذُ + كائن + كائناً : يمسكه ويقبض عليه ويحجز حريته فلا يتحرك إلا بإذنه ومشيئته
﴿فأمليت للذين كفروا ثم أخذتهم فكيف كان عقاب﴾
﴿فإن تولوا فخذوهم واقتلوهم حيث وجدتموهم﴾
﴿وخذوهم واحصروهم واقعدوا لهم كل مرصد﴾
أخَذ َ - يَأخُذُ + كائن + شيئاً: يمسكه ويقبض عليه ويحرزه ويصير تحت تصرفه وملكه وحده
﴿وعدكم الله مغانم كثيرة تأخذونها﴾
﴿وما آتاكم الرسول فخذوه وما نهاكم عنه فانتهوا﴾
أخَذ َ - يَأخُذُُ + أمر + كائناً: يمسكه ويستولي عليه ويصير تحت سلطانه وفعله
﴿فأخذتهم الرجفة فأصبحوا في دارهم جاثمين﴾
﴿فأخذتهم الصيحة مشرقين﴾
﴿الله لا إله إلا هو الحي القيوم لا تأخذه سنة ولا نوم﴾
﴿ولقد جاءهم رسول منهم فكذبوه فأخذهم العذاب وهم ظالمون﴾
أخَذ َ - يَأخُذُُ + كائن + أمراً: يمسكه ويستولي عليه ويملكه ويصير تحت سلطانه وفعله: كناية عن التمسكك به وملازمته
﴿يابني آدم خذوا زينتكم عند كل مسجد﴾
﴿وليأخذوا حذرهم وأسلحتهم﴾
﴿ولا تأخذكم بهما رأفة في دين الله﴾: تأخذ + المؤمنين + الرأفة بهم
﴿وإذ أخذنا ميثاق بني إسرائيل لا تعبدون إلا الله﴾
أخَذ َ - يَأخُذُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً + حال
﴿حتى إذا فرحوا بما أوتوا أخذناهم بغتة﴾
فعصوا رسول ربهم فأخذهم أخذة رابية}
﴿فعصى فرعون الرسول فأخذناه أخذا وبيلا﴾
أخَذ َ- يَأخُذُ + كائن + بـِ شيء أو أمر
﴿وأخذ برأس أخيه يجره إليه﴾
﴿فيؤخذ بالنواصي والأقدام﴾
أخَذ َ- يَأخُذُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً + بـِ شيء أو أمر
أخَذ َ- يَأخُذُ + كائن + كائناً + بـِ شيء أو أمر
﴿ما من دابة إلا هو آخذ بناصيتها﴾
أخَذ َ- يَأخُذُ + كائن + شيئاً + بـِ شيء أو أمر: يأخذه مستخدماً ومصحوباً بالشيء أو الأمر
﴿يايحيى خذ الكتاب بقوة وآتيناه الحكم صبيا﴾: يضم ويمسك الكتاب مستخدما ومصحوباُ بالقوة بإمساكه: وهو كناية عن شدة الالتزام والتمسك به
أخَذ َ- يَأخُذُ + كائن + كائتاً + بـِ شيء: يستولي ويسيطر ويمسك ويحجز الكائن باستخدام وصحبة الشيء أو الأمر
﴿ولقد أخذنا آل فرعون بالسنين ونقص من الثمرات لعلهم يذكرون﴾: استولى عليهم وأمسكهم وحجزهم (كناية عن أنه
أخضعهم وأذلهم ) باستخدام السنين ونقص الثمرات
﴿ولقد أرسلنا إلى أمم من قبلك فأخذناهم بالبأساء والضراء لعلهم يتضرعون﴾
أخَذ َ- يَأخُذُ + كائن + كائتاً + بـِ أمر
﴿فأخذهم الله بذنوبهم وما كان لهم من الله من واق﴾: أخذهم إليه ومعهم ذنوبهم:  كناية عن أنه أهلكهم وهم مذنبون
أخَذ َ - يَأخُذُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً + من كائن أو من مكان: استولى عليه وأمسكه وحجزه عنده مخرجاً إياه من كائن أو مكان
﴿إن يعلم الله في قلوبكم خيرا يؤتكم خيرا مما أخذ منكم﴾
﴿ولا يؤخذ منها عدل﴾
﴿وأخذوا من مكان قريب﴾
أخَذ َ - يَأخُذُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً + من كائن أو من شيء + بـ شيء: : استولى عليه وأمسكه وحجزه عنده مخرجاً إياه من كائن أو مكان، مستعيناً ومصحوباً بأثر أو عمل الشيء
﴿لأخذنا منه باليمين﴾
أخَذ َ - يَأخُذُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً + في حال: استولى عليه وأمسكه وحجزه عنده، وذلك بدءاً من حال كانوا فيها
﴿أو يأخذهم في تقلبهم فما هم بمعجزين(46)﴾ النحل
أخَذ َ - يَأخُذُ + كائن + كائناً أو شيئاً أو أمراً + على حال استولى عليه وأمسكه وحجزه عنده، مع توجيه للدخول والتأثر في حال جديد
﴿أو يأخذهم على تخوف﴾
آخّذََ - يُؤاخِذُ: أصلها " أأخَذ َ - يُؤ أ ْْخِذ ُ ": على وزن " أفْعَلَ - يُفْعِلُ " من "  أَخَذَ - يَأْخُذُ " جعله " يَأخُذُُه ": جعل آخر يأخُذه: جعل الآخر يمسكه ويقبض عليه ويخضعه لسلطانه: كناية عن الإحضار للمحاسبة
آخّذ ََ - يُؤاخِذ ُ +كائن + كائناً + بـِ شيء أو أمر: جعله يُمْسَك ويُحاسَب بسبب من جراء الشيء أو الأمر
﴿قال لا تؤاخذني بما نسيت﴾
﴿لا يؤاخذكم الله باللغو في أيمانكم﴾
﴿ربنا لا تؤاخذنا إن نسينا أو أخطأنا﴾
اتَّخَذَ - يَتَّخِذُ + كائن + كائناً أو شيئاً: على وزن " افتعل" من " أَخَذَ - يَأْخُذُ ": يجهد أن " يَأخُذَ " شيئاً : طلب وعمل الكائن على أن يأخذ الشيء المقصود ويجعله ملكاً وتابعاُ كاملاً له
اتَّخَذَ - يَتَّخِذُ + كائن + كائناً أو شيئاً + خبر أو حال: على وزن " افتعل" من " أَخَذَ - يَأْخُذُ ": يجهد أن " يَأخُذ ُ " شيئاً بإرادة ذاتية ويضمه إليه على أنه كما سيأتي الخبر أو الحال: كناية عن " اعتبره - ويعتبره كذا " بالعرف الشائع
{ اتخذوا أحبارهم ورهبانهم أربابا من دون الله والمسيح ابن مريم
﴿ولا يأمركم أن تتخذوا الملائكة والنبيين أربابا﴾
﴿وقالوا اتخذ الله ولدا سبحانه﴾
﴿تتخذون أيمانكم دخلا بينكم﴾
﴿اتخذوا أيمانهم جنة فصدوا عن سبيل الله﴾
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ " أخذ الشيء ولقطه وضمه وحمله لنقله والتصرف به " وهي:
أَخَذَ - يَأخُذُ، لَقَطَ - يَلْقُطُ، خَطِفَ - يَخْطَفُ، نَسَرَ - يَنْسُرُ (نَسَرَ - يَنْسِرُ)، نَاشَ - يَنُوْشُ، لَقِفَ - يَلْقَفُ
أخذ
1) المال
عدل   قدية	﴿واتقوا يوما لا تجزي نفس عن نفس شيئا ولا يقبل منها شفاعة ولا يؤخذ منها عدل ولا هم ينصرون(48)﴾ البقرة ﴿فاليوم لا يؤخذ منكم فدية ولا من الذين كفروا مأواكم النار هي مولاكم وبئس المصير(15)﴾ الحديد ﴿ياأيها النبي قل لمن في أيديكم من الأسرى إن يعلم الله في قلوبكم خيرا يؤتكم خيرا مما أخذ منكم ويغفر لكم والله غفور رحيم(70)﴾ الأنفال
مال	﴿لولا كتاب من الله سبق لمسكم فيما أخذتم عذاب عظيم(68)﴾ الأنفال
عرض	﴿فخلف من بعدهم خلف ورثوا الكتاب يأخذون عرض هذا الأدنى ويقولون سيغفر لنا وإن يأتهم عرض مثله يأخذوه ألم يؤخذ عليهم ميثاق الكتاب أن لا يقولوا على الله إلا الحق ودرسوا ما فيه والدار الآخرة خير للذين يتقون أفلا تعقلون(169)﴾ الأعراف
مغانم	﴿سيقول المخلفون إذا انطلقتم إلى مغانم لتأخذوها ذرونا نتبعكم يريدون أن يبدلوا كلام الله قل لن تتبعونا كذلكم قال الله من قبل فسيقولون بل تحسدوننا بل كانوا لا يفقهون إلا قليلا(15)﴾ الفتح ﴿ومغانم كثيرة يأخذونها وكان الله عزيزا حكيما(19)﴾ الفتح ﴿وعدكم الله مغانم كثيرة تأخذونها فعجل لكم هذه وكف أيدي الناس عنكم ولتكون آية للمؤمنين ويهديكم صراطا مستقيما(20)﴾ الفتح
الفيء	﴿ما أفاء الله على رسوله من أهل القرى فلله وللرسول ولذي القربى واليتامى والمساكين وابن السبيل كي لا يكون دولة بين الأغنياء منكم وما آتاكم الرسول فخذوه وما نهاكم عنه فانتهوا واتقوا الله إن الله شديد العقاب(7)﴾ الحشر
مال     قنطار	﴿الطلاق مرتان فإمساك بمعروف أو تسريح بإحسان ولا يحل لكم أن تأخذوا مما آتيتموهن شيئا إلا أن يخافا ألا يقيما حدود الله فإن خفتم ألا يقيما حدود الله فلا جناح عليهما فيما افتدت به تلك حدود الله فلا تعتدوها ومن يتعد حدود الله فأولئك هم الظالمون(229)﴾ البقرة ﴿وإن أردتم استبدال زوج مكان زوج وآتيتم إحداهن قنطارا فلا تأخذوا منه شيئا أتأخذونه بهتانا وإثما مبينا(20)﴾ النساء ﴿وكيف تأخذونه وقد أفضى بعضكم إلى بعض وأخذن منكم ميثاقا غليظا(21)﴾ النساء
صدقة	﴿خذ من أموالهم صدقة تطهرهم وتزكيهم بها وصل عليهم إن صلاتك سكن لهم والله سميع عليم(103)﴾ التوبة ﴿ألم يعلموا أن الله هو يقبل التوبة عن عباده ويأخذ الصدقات وأن الله هو التواب الرحيم(104)﴾ التوبة ﴿خذ العفو وأمر بالعرف وأعرض عن الجاهلين(199)﴾ الأعراف ﴿ياأيها الذين آمنوا أنفقوا من طيبات ما كسبتم ومما أخرجنا لكم من الأرض ولا تيمموا الخبيث منه تنفقون ولستم بآخذيه إلا أن تغمضوا فيه واعلموا أن الله غني حميد(267)﴾ البقرة
الثواب	﴿آخذين ما آتاهم ربهم إنهم كانوا قبل ذلك محسنين(16)﴾ الذاريات
الربا	﴿وأخذهم الربا وقد نهوا عنه وأكلهم أموال الناس بالباطل وأعتدنا للكافرين منهم عذابا أليما(161)﴾ النساء
المال الغصب	﴿أما السفينة فكانت لمساكين يعملون في البحر فأردت أن أعيبها وكان وراءهم ملك يأخذ كل سفينة غصبا(79)﴾ الكهف
2) متاع وسلاح
أسلحتهم﴿وإذا كنت فيهم فأقمت لهم الصلاة فلتقم طائفة منهم معك وليأخذوا أسلحتهم فإذا سجدوا فليكونوا من ورائكم ولتأت طائفة أخرى لم يصلوا فليصلوا معك وليأخذوا حذرهم وأسلحتهم ود الذين كفروا لو تغفلون عن أسلحتكم وأمتعتكم فيميلون عليكم ميلة واحدة ولا جناح عليكم إن كان بكم أذى من مطر أو كنتم مرضى أن تضعوا أسلحتكم وخذوا حذركم إن الله أعد للكافرين عذابا مهينا(102)﴾ النساء
الألواح	﴿ولما سكت عن موسى الغضب أخذ الألواح وفي نسختها هدى ورحمة للذين هم لربهم يرهبون(154)﴾ الأعراف
الطير	﴿وإذ قال إبراهيم رب أرني كيف تحي الموتى قال أولم تؤمن قال بلى ولكن ليطمئن قلبي قال فخذ أربعة من الطير فصرهن إليك ثم اجعل على كل جبل منهن جزءا ثم ادعهن يأتينك سعيا واعلم أن الله عزيز حكيم(260)﴾ البقرة
الحية	﴿قال خذها ولا تخف سنعيدها سيرتها الأولى(21)﴾ طه
الضغث	﴿وخذ بيدك ضغثا فاضرب به ولا تحنث إنا وجدناه صابرا نعم العبد إنه أواب(44)﴾ ص
أخذت زخرفها   خذوا زينتكم	﴿إنما مثل الحياة الدنيا كماء أنزلناه من السماء فاختلط به نبات الأرض مما يأكل الناس والأنعام حتى إذا أخذت الأرض زخرفها وازينت وظن أهلها أنهم قادرون عليها أتاها أمرنا ليلا أو نهارا فجعلناها حصيدا كأن لم تغن بالأمس كذلك نفصل الآيات لقوم يتفكرون(24)﴾ يونس ﴿يابني آدم خذوا زينتكم عند كل مسجد وكلوا واشربوا ولا تسرفوا إنه لا يحب المسرفين(31)﴾ الأعراف
3) أخذ بأحد أعضاء الجسد
بالرأس     باللحية   بالناصية   والأقدام باليمين﴿ولما رجع موسى إلى قومه غضبان أسفا قال بئسما خلفتموني من بعدي أعجلتم أمر ربكم وألقى الألواح وأخذ برأس أخيه يجره إليهقال ابن أم إن القوم استضعفوني وكادوا يقتلونني فلا تشمت بي الأعداء ولا تجعلني مع القوم الظالمين(150)﴾ الأعراف ﴿قال يبنؤم لا تأخذ بلحيتي ولا برأسي إني خشيت أن تقول فرقت بين بني إسرائيل ولم ترقب قولي (94)﴾ طه ﴿إني توكلت على الله ربي وربكم ما من دابة إلا هو آخذ بناصيتها إن ربي على صراط مستقيم (56)﴾ هود ﴿يعرف المجرمون بسيماهم فيؤخذ بالنواصي والأقدام(41)﴾ الرحمن ﴿لأخذنا منه باليمين(45)﴾ الحاقة
الذرية من الظهور	﴿وإذ أخذ ربك من بني آدم من ظهورهم ذريتهم وأشهدهم على أنفسهم ألست بربكم قالوا بلى شهدنا أن تقولوا يوم القيامة إنا كنا عن هذا غافلين(172)﴾ الأعراف
4) أخذ كامل الفرد والجسد
 ﴿فبدأ بأوعيتهم قبل وعاء أخيه ثم استخرجها من وعاء أخيه كذلك كدنا ليوسف ما كان ليأخذ أخاه في دين الملك إلا أن يشاء الله نرفع درجات من نشاء وفوق كل ذي علم عليم(76)﴾ يوسف ﴿قالوا ياأيها العزيز إن له أبا شيخا كبيرا فخذ أحدنا مكانه إنا نراك من المحسنين(78)﴾ يوسف ﴿قال معاذ الله أن نأخذ إلا من وجدنا متاعنا عنده إنا إذا لظالمون(79)﴾ يوسف ﴿أن اقذفيه في التابوت فاقذفيه في اليم فليلقه اليم بالساحل يأخذه عدو لي وعدو له وألقيت عليك محبة مني ولتصنع على عيني(39)﴾ طه ﴿خذوه فاعتلوه إلى سواء الجحيم(47)﴾ الدخان ﴿خذوه فغلوه(30)﴾ الحاقة
أخذناهم بغتة	﴿ثم بدلنا مكان السيئة الحسنة حتى عفوا وقالوا قد مس آباءنا الضراء والسراء فأخذناهم بغتة وهم لا يشعرون(95)﴾ الأعراف ﴿فلما نسوا ما ذكروا به فتحنا عليهم أبواب كل شيء حتى إذا فرحوا بما أوتوا أخذناهم بغتة فإذا هم مبلسون(44)﴾ الأنعام
أمليت للذين كفروا ثم أخذتهم	﴿ولقد استهزئ برسل من قبلك فأمليت للذين كفروا ثم أخذتهم فكيف كان عقاب(32)﴾ الرعد ﴿وأصحاب مدين وكذب موسى فأمليت للكافرين ثم أخذتهم فكيف كان نكير(44)﴾ الأنبياء
 	﴿وكأين من قرية أمليت لها وهي ظالمة ثم أخذتها وإلي المصير(48)﴾ الحج
كذبوا فأخذهم	﴿ولو أن أهل القرى آمنوا واتقوا لفتحنا عليهم بركات من السماء والأرض ولكن كذبوا فأخذناهم بما كانوا يكسبون(96)﴾ الأعراف ﴿كذبوا بآياتنا كلها فأخذناهم أخذ عزيز مقتدر(42)﴾ القمر
عصوا الرسول فأخذهم	﴿فعصوا رسول ربهم فأخذهم أخذة رابية(10)﴾ الحاقة ﴿فعصى فرعون الرسول فأخذناه أخذا وبيلا(16)﴾ المزمل
أخذنا بذنوبهم	﴿فكلا أخذنا بذنبه فمنهم من أرسلنا عليه حاصبا ومنهم من أخذته الصيحة ومنهم من خسفنا به الأرض ومنهم من أغرقنا وما كان الله ليظلمهم ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(40)﴾ العنكبوت ﴿أو لم يسيروا في الأرض فينظروا كيف كان عاقبة الذين كانوا من قبلهم كانوا هم أشد منهم قوة وآثارا في الأرض فأخذهم الله بذنوبهم وما كان لهم من الله من واق(21)﴾ غافر
أخذهم بالكفر	﴿ثم أخذت الذين كفروا فكيف كان نكير(26)﴾ فاطر ﴿ذلك بأنهم كانت تأتيهم رسلهم بالبينات فكفروا فأخذهم الله إنه قوي شديد العقاب(22)﴾ غافر
أخذ القرى ( القرية لفظ يدل في القرآن على ما نتعارف نحن عليه بأنه سكان القرية )	﴿ولو ترى إذ فزعوا فلا فوت وأخذوا من مكان قريب(51)﴾ سبأ ﴿كذبت قبلهم قوم نوح والأحزاب من بعدهم وهمت كل أمة برسولهم ليأخذوه وجادلوا بالباطل ليدحضوا به الحق فأخذتهم فكيف كان عقاب(5)﴾ غافر ﴿وكذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى وهي ظالمة إن أخذه أليم شديد(102)﴾ هود
 	﴿أو يأخذهم في تقلبهم فما هم بمعجزين(46)﴾ النحل ﴿أو يأخذهم على تخوف فإن ربكم لرءوف رحيم(47)﴾ النحل
 	﴿كدأب آل فرعون والذين من قبلهم كذبوا بآياتنا فأخذهم الله بذنوبهم والله شديد العقاب (11)﴾ آل عمران ﴿كدأب آل فرعون والذين من قبلهم كفروا بآيات الله فأخذهم الله بذنوبهم إن الله قوي شديد العقاب (52)﴾ الأنفال
 	﴿فأخذناه وجنوده فنبذناهم في اليم فانظر كيف كان عاقبة الظالمين(40)﴾ القصص ﴿فأخذناه وجنوده فنبذناهم في اليم وهو مليم(40)﴾ الذاريات
 	﴿ودوا لو تكفرون كما كفروا فتكونون سواء فلا تتخذوا منهم أولياء حتى يهاجروا في سبيل الله فإن تولوا فخذوهم واقتلوهم حيث وجدتموهم ولا تتخذوا منهم وليا ولا نصيرا(89)﴾ النساء ﴿ستجدون آخرين يريدون أن يأمنوكم ويأمنوا قومهم كل ما ردوا إلى الفتنة أركسوا فيها فإن لم يعتزلوكم ويلقوا إليكم السلم ويكفوا أيديهم فخذوهم واقتلوهم حيث ثقفتموهموأولئكم جعلنا لكم عليهم سلطانا مبينا(91)﴾ النساء ﴿فإذا انسلخ الأشهر الحرم فاقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم واحصروهمواقعدوا لهم كل مرصد فإن تابوا وأقاموا الصلاة وآتوا الزكاة فخلوا سبيلهم إن الله غفور رحيم(5)﴾ التوبة ﴿ملعونين أينما ثقفوا أخذوا وقتلوا تقتيلا(61)﴾ الأحزاب ﴿قل أرأيتم إن أخذ الله سمعكم وأبصاركم وختم على قلوبكم من إله غير الله يأتيكم بهانظر كيف نصرف الآيات ثم هم يصدفون(46)﴾ الأنعام
 	﴿فأخذه الله نكال الآخرة والأولى(25)﴾ النازعات
 	﴿كذبت قبلهم قوم نوح والأحزاب من بعدهم وهمت كل أمة برسولهم ليأخذوه وجادلوا بالباطل ليدحضوا به الحق فأخذتهم فكيف كان عقاب(5)﴾ غافر
5) يأخذ كائن ما  كائناً آخر باستعمال فعل  ما ، فيجعله بواسطة هذا الفعل  تحت تصرفه وأمره
أخذهم بالبأساء والضراء
 	﴿ولقد أرسلنا إلى أمم من قبلك فأخذناهم بالبأساء والضراء لعلهم يتضرعون(42)﴾ الأنعام ﴿وما أرسلنا في قرية من نبي إلا أخذنا أهلها بالبأساء والضراء لعلهم يضرعون(94)﴾ الأعراف
 	﴿وما نريهم من آية إلا هي أكبر من أختها وأخذناهم بالعذاب لعلهم يرجعون(48)﴾ الزخرف ﴿ولقد أخذناهم بالعذاب فما استكانوا لربهم وما يتضرعون(76)﴾ المؤمنون
 	﴿فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء وأخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس بما كانوا يفسقون(165)﴾ الأعراف
6) يأخذ فعلٌ ما  الكائنَ ، فيسيطر عليه ويجعله تحت تصرفه وفعله : يقع تحت تأثير هذا الفعل
أخذهم بالعذاب
 ﴿ولقد جاءهم رسول منهم فكذبوه فأخذهم العذاب وهم ظالمون(113)﴾ النحل ﴿فكذبوه فأخذهم عذاب يوم الظلة إنه كان عذاب يوم عظيم(189)﴾ الشعراء
 	﴿حتى إذا أخذنا مترفيهم بالعذاب إذا هم يجأرون(64)﴾ المؤمنون ﴿فأخذهم العذاب إن في ذلك لآية وما كان أكثرهم مؤمنين(158)﴾ الشعراء
 	﴿وإلى ثمود أخاهم صالحا قال ياقوم اعبدوا الله ما لكم من إله غيره قد جاءتكم بينة من ربكم هذه ناقة الله لكم آية فذروها تأكل في أرض الله ولا تمسوها بسوء فيأخذكم عذاب أليم(73)﴾ الأعراف ﴿وياقوم هذه ناقة الله لكم آية فذروها تأكل في أرض الله ولا تمسوها بسوء فيأخذكم عذاب قريب(64)﴾ هود ﴿ولا تمسوها بسوء فيأخذكم عذاب يوم عظيم(156)﴾ الشعراء
فأخذتهم الصيحة
 ﴿فأخذتهم الصيحة مشرقين(73)﴾ الحجر ﴿فأخذتهم الصيحة مصبحين(83)﴾ الحجر
 	﴿وأخذ الذين ظلموا الصيحة فأصبحوا في ديارهم جاثمين(67)﴾ هود ﴿ولما جاء أمرنا نجينا شعيبا والذين آمنوا معه برحمة منا وأخذت الذين ظلموا الصيحة فأصبحوا في ديارهم جاثمين(94)﴾ هود
 	﴿فأخذتهم الصيحة بالحق فجعلناهم غثاء فبعدا للقوم الظالمين(41)﴾ المؤمنون ﴿ما ينظرون إلا صيحة واحدة تأخذهم وهم يخصمون(49)﴾ يس
 	﴿فكلا أخذنا بذنبه فمنهم من أرسلنا عليه حاصبا ومنهم من أخذته الصيحة ومنهم من خسفنا به الأرض ومنهم من أغرقنا وما كان الله ليظلمهم ولكن كانوا أنفسهم يظلمون(40)﴾ العنكبوت
أخذتهم الصاعقة
 ﴿يسألك أهل الكتاب أن تنزل عليهم كتابا من السماء فقد سألوا موسى أكبر من ذلك فقالوا أرنا الله جهرة فأخذتهم الصاعقة بظلمهم ثم اتخذوا العجل من بعد ما جاءتهم البينات فعفونا عن ذلك وآتينا موسى سلطانا مبينا(153)﴾ النساء ﴿وإذ قلتم ياموسى لن نؤمن لك حتى نرى الله جهرة فأخذتكم الصاعقة وأنتم تنظرون(55)﴾ البقرة
 	﴿وأما ثمود فهديناهم فاستحبوا العمى على الهدى فأخذتهم صاعقة العذاب الهون بما كانوا يكسبون(17)﴾ فصلت ﴿فعتوا عن أمر ربهم فأخذتهم الصاعقة وهم ينظرون(44)﴾ الذاريات
أخذتهم الرجفة
 ﴿فأخذتهم الرجفة فأصبحوا في دارهم جاثمين(78)﴾ الأعراف ﴿فأخذتهم الرجفة فأصبحوا في دارهم جاثمين(91)﴾ الأعراف ﴿فكذبوه فأخذتهم الرجفة فأصبحوا في دارهم جاثمين(37)﴾ العنكبوت
 	﴿واختار موسى قومه سبعين رجلا لميقاتنا فلما أخذتهم الرجفة قال رب لو شئت أهلكتهم من قبل وإياي أتهلكنا بما فعل السفهاء منا إن هي إلا فتنتك تضل بها من تشاء وتهدي من تشاء أنت ولينا فاغفر لنا وارحمنا وأنت خير الغافرين(155)﴾ الأعراف
أخذهم الطوفان
 ﴿ولقد أرسلنا نوحا إلى قومه فلبث فيهم ألف سنة إلا خمسين عاما فأخذهم الطوفان وهم ظالمون (14)﴾ العنكبوت
تأخذكم رأفة
 ﴿الزانية والزاني فاجلدوا كل واحد منهما مائة جلدة ولا تأخذكم بهما رأفة في دين الله إن كنتم تؤمنون بالله واليوم الآخر وليشهد عذابهما طائفة من المؤمنين(2)﴾ النور
 	﴿وإذا قيل له اتق الله أخذته العزة بالإثم فحسبه جهنم ولبئس المهاد(206)﴾ البقرة
لا تأخذه سنة ولا نوم
 ﴿الله لا إله إلا هو الحي القيوم لا تأخذه سنة ولا نوم له ما في السماوات وما في الأرض من ذا الذي يشفع عنده إلا بإذنه يعلم ما بين أيديهم وما خلفهم ولا يحيطون بشيء من علمه إلا بما شاء وسع كرسيه السماوات والأرض ولا يئوده حفظهما وهو العلي العظيم(255)﴾ البقرة
7) يأخذ الكائن فكرة أو معلومة أو برنامج عمل ويضمه لأفكاره ومعلوماته والتزاماته
أ -  الحذر
خذوا حذركم	﴿ياأيها الذين آمنوا خذوا حذركم فانفروا ثبات أو انفروا جميعا(71)﴾ النساء ﴿وإذا كنت فيهم فأقمت لهم الصلاة فلتقم طائفة منهم معك وليأخذوا أسلحتهم فإذا سجدوا فليكونوا من ورائكم ولتأت طائفة أخرى لم يصلوا فليصلوا معك وليأخذوا حذرهموأسلحتهم ود الذين كفروا لو تغفلون عن أسلحتكم وأمتعتكم فيميلون عليكم ميلة واحدة ولا جناح عليكم إن كان بكم أذى من مطر أو كنتم مرضى أن تضعوا أسلحتكم وخذوا حذركمإن الله أعد للكافرين عذابا مهينا(102)﴾ النساء ﴿إن تصبك حسنة تسؤهم وإن تصبك مصيبة يقولوا قد أخذنا أمرنا من قبل ويتولوا وهم فرحون (50)﴾ التوبة
ب - الكتاب
 	﴿يايحيى خذ الكتاب بقوة وآتيناه الحكم صبيا(12)﴾ مريم
 	﴿وكتبنا له في الألواح من كل شيء موعظة وتفصيلا لكل شيء فخذها بقوة وأمر قومك يأخذوا بأحسنها سأريكم دار الفاسقين(145)﴾ الأعراف ﴿قال ياموسى إني اصطفيتك على الناس برسالاتي وبكلامي فخذ ما آتيتك وكن من الشاكرين (144)﴾ الأعراف
 	﴿ياأيها الرسول لا يحزنك الذين يسارعون في الكفر من الذين قالوا آمنا بأفواههم ولم تؤمن قلوبهم ومن الذين هادوا سماعون للكذب سماعون لقوم آخرين لم يأتوك يحرفون الكلم من بعد مواضعه يقولون إن أوتيتم هذا فخذوه وإن لم تؤتوه فاحذروا ومن يرد الله فتنته فلن تملك له من الله شيئا أولئك الذين لم يرد الله أن يطهر قلوبهم لهم في الدنيا خزي ولهم في الآخرة عذاب عظيم (41)﴾ المائدة
ج - الميثاق
أخذ من النبيين ميثاقهم - وأخذنا ميثاقاً غليظاً	﴿وإذ أخذنا من النبيين ميثاقهم ومنك ومن نوح وإبراهيم وموسى وعيسى ابن مريم وأخذنا منهم ميثاقا غليظا(7)﴾ الأحزاب ﴿وإذ أخذ الله ميثاق النبيين لما آتيتكم من كتاب وحكمة ثم جاءكم رسول مصدق لما معكم لتؤمنن به ولتنصرنه قال أأقررتم وأخذتم على ذلكم إصري قالوا أقررنا قال فاشهدوا وأنا معكم من الشاهدين(81)﴾ آل عمران
أخذ ميثاق بني اسرائيل	وإذ أخذنا ميثاق بني إسرائيل لا تعبدون إلا الله وبالوالدين إحسانا وذي القربى واليتامى والمساكين وقولوا للناس حسنا وأقيموا الصلاة وآتوا الزكاة ثم توليتم إلا قليلا منكم وأنتم معرضون(83)} البقرة ﴿ولقد أخذ الله ميثاق بني إسرائيل وبعثنا منهم اثني عشر نقيبا وقال الله إني معكم لئن أقمتم الصلاة وآتيتم الزكاة وآمنتم برسلي وعزرتموهم وأقرضتم الله قرضا حسنا لأكفرن عنكم سيئاتكم ولأدخلنكم جنات تجري من تحتها الأنهار فمن كفر بعد ذلك منكم فقد ضل سواء السبيل(12)﴾ المائدة ﴿لقد أخذنا ميثاق بني إسرائيل وأرسلنا إليهم رسلا كلما جاءهم رسول بما لا تهوى أنفسهم فريقا كذبوا وفريقا يقتلون(70)﴾ المائدة ﴿وإذ أخذنا ميثاقكم لا تسفكون دماءكم ولا تخرجون أنفسكم من دياركم ثم أقررتم وأنتم تشهدون (84)﴾ البقرة
 	﴿وإذ أخذ الله ميثاق الذين أوتوا الكتاب لتبيننه للناس ولا تكتمونه فنبذوه وراء ظهورهم واشتروا به ثمنا قليلا فبئس ما يشترون(187)﴾ آل عمران ﴿فخلف من بعدهم خلف ورثوا الكتاب يأخذون عرض هذا الأدنى ويقولون سيغفر لنا وإن يأتهم عرض مثله يأخذوه ألم يؤخذ عليهم ميثاق الكتاب أن لا يقولوا على الله إلا الحق ودرسوا ما فيه والدار الآخرة خير للذين يتقون أفلا تعقلون(169)﴾ الأعراف
خذوا بقوة	﴿وإذ أخذنا ميثاقكم ورفعنا فوقكم الطور خذوا ما آتيناكم بقوة واذكروا ما فيه لعلكم تتقون(63)﴾ البقرة ﴿وإذ أخذنا ميثاقكم ورفعنا فوقكم الطور خذوا ما آتيناكم بقوة واسمعوا قالوا سمعنا وعصينا وأشربوا في قلوبهم العجل بكفرهم قل بئسما يأمركم به إيمانكم إن كنتم مؤمنين(93)﴾ البقرة ﴿وإذ نتقنا الجبل فوقهم كأنه ظلة وظنوا أنه واقع بهم خذوا ما آتيناكم بقوة واذكروا ما فيه لعلكم تتقون(171)﴾الأعراف ﴿ورفعنا فوقهم الطور بميثاقهم وقلنا لهم ادخلوا الباب سجدا وقلنا لهم لا تعدوا في السبتوأخذنا منهم ميثاقا غليظا(154)﴾ النساء
 	﴿ومن الذين قالوا إنا نصارى أخذنا ميثاقهم فنسوا حظا مما ذكروا به فأغرينا بينهم العداوة والبغضاء إلى يوم القيامة وسوف ينبئهم الله بما كانوا يصنعون(14)﴾ المائدة
 	﴿وما لكم لا تؤمنون بالله والرسول يدعوكم لتؤمنوا بربكم وقد أخذ ميثاقكم إن كنتم مؤمنين(8)﴾ الحديد
 	﴿وكيف تأخذونه وقد أفضى بعضكم إلى بعض وأخذن منكم ميثاقا غليظا(21)﴾ النساء ﴿ورفعنا فوقهم الطور بميثاقهم وقلنا لهم ادخلوا الباب سجدا وقلنا لهم لا تعدوا في السبتوأخذنا منهم ميثاقا غليظا(154)﴾ النساء
 	﴿فلما استيئسوا منه خلصوا نجيا قال كبيرهم ألم تعلموا أن أباكم قد أخذ عليكم موثقا من الله ومن قبل ما فرطتم في يوسف فلن أبرح الأرض حتى يأذن لي أبي أو يحكم الله لي وهو خير الحاكمين(80)﴾ يوسف
أخذ بـ
بالرأس     باللحية   بالناصية   والأقدام باليمين﴿ولما رجع موسى إلى قومه غضبان أسفا قال بئسما خلفتموني من بعدي أعجلتم أمر ربكم وألقى الألواح وأخذ برأس أخيه يجره إليهقال ابن أم إن القوم استضعفوني وكادوا يقتلونني فلا تشمت بي الأعداء ولا تجعلني مع القوم الظالمين(150)﴾ الأعراف ﴿قال يبنؤم لا تأخذ بلحيتي ولا برأسي إني خشيت أن تقول فرقت بين بني إسرائيل ولم ترقب قولي (94)﴾ طه ﴿إني توكلت على الله ربي وربكم ما من دابة إلا هو آخذ بناصيتها إن ربي على صراط مستقيم (56)﴾ هود ﴿يعرف المجرمون بسيماهم فيؤخذ بالنواصي والأقدام(41)﴾ الرحمن ﴿لأخذنا منه باليمين(45)﴾ الحاقة
بأحسن التوراة	﴿وكتبنا له في الألواح من كل شيء موعظة وتفصيلا لكل شيء فخذها بقوة وأمر قومك يأخذوا بأحسنها سأريكم دار الفاسقين(145)﴾ الأعراف
أخذنا آل فرعون بالسنين ونقص من الثمرات	﴿ولقد أخذنا آل فرعون بالسنين ونقص من الثمرات لعلهم يذكرون(130)﴾ الأعراف
أخذهم بالبأساء والضراء  	﴿ولقد أرسلنا إلى أمم من قبلك فأخذناهم بالبأساء والضراء لعلهم يتضرعون(42)﴾ الأنعام ﴿وما أرسلنا في قرية من نبي إلا أخذنا أهلها بالبأساء والضراء لعلهم يضرعون(94)﴾ الأعراف
أخذهم بالعذاب  	﴿وما نريهم من آية إلا هي أكبر من أختها وأخذناهم بالعذاب لعلهم يرجعون(48)﴾ الزخرف ﴿ولقد أخذناهم بالعذاب فما استكانوا لربهم وما يتضرعون(76)﴾ المؤمنون
 	﴿فلما نسوا ما ذكروا به أنجينا الذين ينهون عن السوء وأخذنا الذين ظلموا بعذاب بئيس بما كانوا يفسقون(165)﴾ الأعراف
آخَذَ - يُؤاخِذ - يؤاخذك
- لا يؤاخذ الله باللغو في أيمانكم  	﴿لا يؤاخذكم الله باللغو في أيمانكم ولكن يؤاخذكم بما كسبت قلوبكم والله غفور حليم(225)﴾ البقرة ﴿لا يؤاخذكم الله باللغو في أيمانكم ولكن يؤاخذكم بما عقدتم الأيمان فكفارته إطعام عشرة مساكين من أوسط ما تطعمون أهليكم أو كسوتهم أو تحرير رقبة فمن لم يجد فصيام ثلاثة أيام ذلك كفارة أيمانكم إذا حلفتم واحفظوا أيمانكم كذلك يبين الله لكم آياته لعلكم تشكرون(89)﴾ المائدة
- لو يؤاخذ	﴿ولو يؤاخذ الله الناس بظلمهم ما ترك عليها من دابة ولكن يؤخرهم إلى أجل مسمى فإذا جاء أجلهم لا يستأخرون ساعة ولا يستقدمون(61)﴾ النحل ﴿ولو يؤاخذ الله الناس بما كسبوا ما ترك على ظهرها من دابة ولكن يؤخرهم إلى أجل مسمى فإذا جاء أجلهم فإن الله كان بعباده بصيرا(45)﴾ فاطر ﴿وربك الغفور ذو الرحمة لو يؤاخذهم بما كسبوا لعجل لهم العذاب بل لهم موعد لن يجدوا من دونه موئلا(58)﴾ الكهف
 	﴿لا يكلف الله نفسا إلا وسعها لها ما كسبت وعليها ما اكتسبت ربنا لا تؤاخذنا إن نسينا أو أخطأنا ربنا ولا تحمل علينا إصرا كما حملته على الذين من قبلنا ربنا ولا تحملنا ما لا طاقة لنا به واعف عنا واغفر لنا وارحمنا أنت مولانا فانصرنا على القوم الكافرين لبت(286)﴾ البقرة ﴿قال لا تؤاخذني بما نسيت ولا ترهقني من أمري عسرا(73)﴾ الكهف
اتخذ - يتخذ - تتخذون
اتخاذ الأيمان
دخلاً بينكم﴿ولا تكونوا كالتي نقضت غزلها من بعد قوة أنكاثا تتخذون أيمانكم دخلا بينكم أن تكون أمة هي أربى من أمة إنما يبلوكم الله به وليبينن لكم يوم القيامة ما كنتم فيه تختلفون(92)﴾ النحل ﴿ولا تتخذوا أيمانكم دخلا بينكم فتزل قدم بعد ثبوتها وتذوقوا السوء بما صددتم عن سبيل الله ولكم عذاب عظيم(94)﴾ النحل
اتخذوا أيمانهم جُنة	﴿اتخذوا أيمانهم جنة فصدوا عن سبيل الله فلهم عذاب مهين(16)﴾ المجادلة ﴿اتخذوا أيمانهم جنة فصدوا عن سبيل الله إنهم ساء ما كانوا يعملون(2)﴾ المنافقون
اتخذوا العجل
 	﴿وإذ واعدنا موسى أربعين ليلة ثم اتخذتم العجل من بعده وأنتم ظالمون(51)﴾ البقرة ﴿ولقد جاءكم موسى بالبينات ثم اتخذتم العجل من بعده وأنتم ظالمون(92)﴾ البقرة ﴿وإذ قال موسى لقومه ياقوم إنكم ظلمتم أنفسكم باتخاذكم العجل فتوبوا إلى بارئكم فاقتلوا أنفسكم ذلكم خير لكم عند بارئكم فتاب عليكم إنه هو التواب الرحيم(54)﴾ البقرة ﴿إن الذين اتخذوا العجل سينالهم غضب من ربهم وذلة في الحياة الدنيا وكذلك نجزي المفترين(152)﴾ الأعراف ﴿يسألك أهل الكتاب أن تنزل عليهم كتابا من السماء فقد سألوا موسى أكبر من ذلك فقالوا أرنا الله جهرة فأخذتهم الصاعقة بظلمهم ثم اتخذوا العجل من بعد ما جاءتهم البينات فعفونا عن ذلك وآتينا موسى سلطانا مبينا(153)﴾ النساء ﴿واتخذ قوم موسى من بعده من حليهم عجلا جسدا له خوار ألم يروا أنه لا يكلمهم ولا يهديهم سبيلا اتخذوه وكانوا ظالمين(148)﴾ الأعراف
قالوا اتخذ الله ولداً
 	﴿وقالوا اتخذ الله ولدا سبحانه بل له ما في السماوات والأرض كل له قانتون(116)﴾ البقرة ﴿قالوا اتخذ الله ولدا سبحانه هو الغني له ما في السماوات وما في الأرض إن عندكم من سلطان بهذا أتقولون على الله ما لا تعلمون(68)﴾ يونس
اتخذ الرحمان ولداً	﴿وقالوا اتخذ الرحمان ولدا سبحانه بل عباد مكرمون(26)﴾ الأنبياء ﴿وقالوا اتخذ الرحمان ولدا(88)﴾ مريم
 	﴿وما ينبغي للرحمان أن يتخذ ولدا(92)﴾ مريم ﴿ما كان لله أن يتخذ من ولد سبحانه إذا قضى أمرا فإنما يقول له كن فيكون(35)﴾ مريم
 	﴿ما اتخذ الله من ولد وما كان معه من إله إذا لذهب كل إله بما خلق ولعلا بعضهم على بعض سبحان الله عما يصفون(91)﴾ المؤمنون ﴿وأنه تعالى جد ربنا ما اتخذ صاحبة ولا ولدا(3)﴾ الجن
 	﴿وينذر الذين قالوا اتخذ الله ولدا(4)﴾ الكهف ﴿لو أراد الله أن يتخذ ولدا لاصطفى مما يخلق ما يشاء سبحانه هو الله الواحد القهار(4)﴾ الزمر
 	﴿الذي له ملك السماوات والأرض ولم يتخذ ولدا ولم يكن له شريك في الملك وخلق كل شيء فقدره تقديرا(2)﴾ الفرقان ﴿وقل الحمد لله الذي لم يتخذ ولدا ولم يكن له شريك في الملك ولم يكن له ولي من الذل وكبره تكبيرا(111)﴾ الإسراء
قالوا اتخذ من الملائكة إناثا
 	﴿أفأصفاكم ربكم بالبنين واتخذ من الملائكة إناثا إنكم لتقولون قولا عظيما(40)﴾ الإسراء ﴿أم اتخذ مما يخلق بنات وأصفاكم بالبنين(16)﴾ الزخرف
اتخذوا من دون الله آلهة
اتخذوا من دون الله آلهة	﴿هؤلاء قومنا اتخذوا من دونه آلهة لولا يأتون عليهم بسلطان بين فمن أظلم ممن افترى على الله كذبا(15)﴾ الكهف ﴿واتخذوا من دونه آلهة لا يخلقون شيئا وهم يخلقون ولا يملكون لأنفسهم ضرا ولا نفعا ولا يملكون موتا ولا حياة ولا نشورا(3)﴾ الفرقان
 	﴿واتخذوا من دون الله آلهة ليكونوا لهم عزا(81)﴾ مريم ﴿واتخذوا من دون الله آلهة لعلهم ينصرون(74)﴾ يس
 	﴿أم اتخذوا آلهة من الأرض هم ينشرون(21)﴾ الأنبياء ﴿أم اتخذوا من دونه آلهة قل هاتوا برهانكم هذا ذكر من معي وذكر من قبلي بل أكثرهم لا يعلمون الحق فهم معرضون(24)﴾ الأنبياء
 	﴿أأتخذ من دونه آلهة إن يردني الرحمان بضر لا تغن عني شفاعتهم شيئا ولا ينقذوني(23)﴾ يس
لا تتخذوا إلهين اثنين  	﴿وقال الله لا تتخذوا إلهين اثنين إنما هو إله واحد فإياي فارهبوني(51)﴾ النحل ﴿وإذ قال الله ياعيسى ابن مريم أأنت قلت للناس اتخذوني وأمي إلهين من دون الله قال سبحانك ما يكون لي أن أقول ما ليس لي بحق إن كنت قلته فقد علمته تعلم ما في نفسي ولا أعلم ما في نفسك إنك أنت علام الغيوب(116)﴾ المائدة
أصناما آلهة	﴿وإذ قال إبراهيم لأبيه آزر أتتخذ أصناما آلهة إني أراك وقومك في ضلال مبين(74)﴾ الأنعام
قربانا آلهة	﴿فلولا نصرهم الذين اتخذوا من دون الله قربانا آلهة بل ضلوا عنهم وذلك إفكهم وما كانوا يفترون(28)﴾ الأحقاف
من دون الله أوثانا مودة بينكم	﴿وقال إنما اتخذتم من دون الله أوثانا مودة بينكم في الحياة الدنيا ثم يوم القيامة يكفر بعضكم ببعض ويلعن بعضكم بعضا ومأواكم النار وما لكم من ناصرين(25)﴾ العنكبوت

إلهه هواه	﴿أرأيت من اتخذ إلهه هواه أفأنت تكون عليه وكيلا(43)﴾ الفرقان ﴿أفرأيت من اتخذ إلهه هواه وأضله الله على علم وختم على سمعه وقلبه وجعل على بصره غشاوة فمن يهديه من بعد الله أفلا تذكرون(23)﴾ الجاثية

اتخذوا أربابا﴿قل ياأهل الكتاب تعالوا إلى كلمة سواء بيننا وبينكم ألا نعبد إلا الله ولا نشرك به شيئا ولا يتخذ بعضنا بعضا أربابا من دون الله فإن تولوا فقولوا اشهدوا بأنا مسلمون(64)﴾ آل عمران ﴿ولا يأمركم أن تتخذوا الملائكة والنبيين أربابا أيأمركم بالكفر بعد إذ أنتم مسلمون(80)﴾ آل عمران ﴿اتخذوا أحبارهم ورهبانهم أربابا من دون الله والمسيح ابن مريم وما أمروا إلا ليعبدوا إلها واحدا لا إله إلا هو سبحانه عما يشركون(31)﴾ التوبة
اتخذوا من دون الله أنداداً	﴿ومن الناس من يتخذ من دون الله أندادا يحبونهم كحب الله والذين آمنوا أشد حبا لله ولو يرى الذين ظلموا إذ يرون العذاب أن القوة لله جميعا وأن الله شديد العذاب(165)﴾ البقرة

 	﴿أم اتخذوا من دون الله شفعاء قل أولو كانوا لا يملكون شيئا ولا يعقلون(43)﴾ الزمر

اتخذوا الله وكيلا	﴿وآتينا موسى الكتاب وجعلناه هدى لبني إسرائيل ألا تتخذوا من دوني وكيلا(2)﴾ الإسراء ﴿رب المشرق والمغرب لا إله إلا هو فاتخذه وكيلا(9)﴾ المزمل

 	﴿قال لئن اتخذت إلها غيري لأجعلنك من المسجونين(29)﴾ الشعراء
يتخذ ولياً
لا يتخذ المؤمنون أصناماً أو رموزاُ من دون الله أولياء  	﴿قل أغير الله أتخذ وليا فاطر السماوات والأرض وهو يطعم ولا يطعم قل إني أمرت أن أكون أول من أسلم ولا تكونن من المشركين(14)﴾ الأنعام ﴿قالوا سبحانك ما كان ينبغي لنا أن نتخذ من دونك من أولياء ولكن متعتهم وآباءهم حتى نسوا الذكر وكانوا قوما بورا(18)﴾ الفرقان ﴿أم اتخذوا من دونه أولياء فالله هو الولي وهو يحي الموتى وهو على كل شيء قدير(9)﴾ الشورى ﴿والذين اتخذوا من دونه أولياء الله حفيظ عليهم وما أنت عليهم بوكيل(6)﴾ الشورى
 	﴿ألا لله الدين الخالص والذين اتخذوا من دونه أولياء ما نعبدهم إلا ليقربونا إلى الله زلفى إن الله يحكم بينهم في ما هم فيه يختلفون إن الله لا يهدي من هو كاذب كفار(3)﴾ الزمر ﴿مثل الذين اتخذوا من دون الله أولياء كمثل العنكبوت اتخذت بيتا وإن أوهن البيوت لبيت العنكبوت لو كانوا يعلمون(41)﴾ العنكبوت ﴿من ورائهم جهنم ولا يغني عنهم ما كسبوا شيئا ولا ما اتخذوا من دون الله أولياء ولهم عذاب عظيم(10)﴾ الجاثية ﴿قل من رب السماوات والأرض قل الله قل أفاتخذتم من دونه أولياء لا يملكون لأنفسهم نفعا ولا ضرا قل هل يستوي الأعمى والبصير أم هل تستوي الظلمات والنور أم جعلوا لله شركاء خلقوا كخلقه فتشابه الخلق عليهم قل الله خالق كل شيء وهو الواحد القهار(16)﴾ الرعد
لا يتخذ المؤمنون الكافرين أولياء	﴿لا يتخذ المؤمنون الكافرين أولياء من دون المؤمنين ومن يفعل ذلك فليس من الله في شيء إلا أن تتقوا منهم تقاة ويحذركم الله نفسه وإلى الله المصير(28)﴾ آل عمران ﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا الكافرين أولياء من دون المؤمنين أتريدون أن تجعلوا لله عليكم سلطانا مبينا(144)﴾ النساء
 	﴿ودوا لو تكفرون كما كفروا فتكونون سواء فلا تتخذوا منهم أولياء حتى يهاجروا في سبيل الله فإن تولوا فخذوهم واقتلوهم حيث وجدتموهم ولا تتخذوا منهم وليا ولا نصيرا(89)﴾ النساء
لا يتخذ المؤمنون اليهود والنصارى أولياء	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا اليهود والنصارى أولياء بعضهم أولياء بعض ومن يتولهم منكم فإنه منهم إن الله لا يهدي القوم الظالمين(51)﴾ المائدة
لا يتخذ المؤمنون آياءهم وإخوانهم أولياء إن استحبوا الكفر على الإيمان	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا آباءكم وإخوانكم أولياء إن استحبوا الكفر على الإيمان ومن يتولهم منكم فأولئك هم الظالمون(23)﴾ التوبة
لا يتخذ المؤمنون الشيطان وذريته والشياطين أولياء	فريقا هدى وفريقا حق عليهم الضلالة إنهم اتخذوا الشياطين أولياء من دون الله ويحسبون أنهم مهتدون(30) } الأعراف ﴿ولأضلنهم ولأمنينهم ولآمرنهم فليبتكن آذان الأنعام ولآمرنهم فليغيرن خلق الله ومن يتخذ الشيطان وليا من دون الله فقد خسر خسرانا مبينا(119)﴾ النساء ﴿وإذ قلنا للملائكة اسجدوا لآدم فسجدوا إلا إبليس كان من الجن ففسق عن أمر ربهأفتتخذونه وذريته أولياء من دوني وهم لكم عدو بئس للظالمين بدلا(50)﴾ الكهف ﴿إن الشيطان لكم عدو فاتخذوه عدوا إنما يدعو حزبه ليكونوا من أصحاب السعير(6)﴾ فاطر
لا يتخذ المؤمنون عدو الله وعدوهم أولياء	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا عدوي وعدوكم أولياء تلقون إليهم بالمودة وقد كفروا بما جاءكم من الحق يخرجون الرسول وإياكم أن تؤمنوا بالله ربكم إن كنتم خرجتم جهادا في سبيلي وابتغاء مرضاتي تسرون إليهم بالمودة وأنا أعلم بما أخفيتم وما أعلنتم ومن يفعله منكم فقد ضل سواء السبيل(1)﴾ الممتحنة
لا يتخذ المؤمنون  الذين اتخذوا دينكم هزوا ولعبا من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم والكفار أولياء	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا الذين اتخذوا دينكم هزوا ولعبا من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم والكفار أولياء واتقوا الله إن كنتم مؤمنين(57)﴾ المائدة ﴿وإذا ناديتم إلى الصلاة اتخذوها هزوا ولعبا ذلك بأنهم قوم لا يعقلون(58)﴾ المائدة
 	﴿وذر الذين اتخذوا دينهم لعبا ولهوا وغرتهم الحياة الدنيا وذكر به أن تبسل نفس بما كسبت ليس لها من دون الله ولي ولا شفيع وإن تعدل كل عدل لا يؤخذ منها أولئك الذين أبسلوا بما كسبوا لهم شراب من حميم وعذاب أليم بما كانوا يكفرون(70)﴾ الأنعام ﴿الذين اتخذوا دينهم لهوا ولعبا وغرتهم الحياة الدنيا فاليوم ننساهم كما نسوا لقاء يومهم هذا وما كانوا بآياتنا يجحدون(51)﴾ الأعراف
لا تتخذوا بطانة من دونكم ولم يتخذوا من دون الله ولا رسوله ولا المؤمنين وليجة	﴿ياأيها الذين آمنوا لا تتخذوا بطانة من دونكم لا يألونكم خبالا ودوا ما عنتم قد بدت البغضاء من أفواههم وما تخفي صدورهم أكبر قد بينا لكم الآيات إن كنتم تعقلون(118)﴾ آل عمران ﴿أم حسبتم أن تتركوا ولما يعلم الله الذين جاهدوا منكم ولم يتخذوا من دون الله ولا رسوله ولا المؤمنين وليجة والله خبير بما تعملون(16)﴾ التوبة

المنافقون هم الذين يتخذون الكافرين أولياء من دون المؤمنين﴿بشر المنافقين بأن لهم عذابا أليما(138) الذين يتخذون الكافرين أولياء من دون المؤمنين أيبتغون عندهم العزة فإن العزة لله جميعا (139)﴾ النساء
الذين كفروا من بني إسرائيل تخذون الكافرين أولياء	﴿لعن الذين كفروا من بني إسرائيل على لسان داوود وعيسى ابن مريم ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون(78)كانوا لا يتناهون عن منكر فعلوه لبئس ما كانوا يفعلون(79)ترى كثيرا منهم يتولون الذين كفروا لبئس ما قدمت لهم أنفسهم أن سخط الله عليهم وفي العذاب هم خالدون(80) ولو كانوا يؤمنون بالله والنبي وما أنزل إليه ما اتخذوهم أولياء ولكن كثيرا منهم فاسقون (81)﴾ المائدة
الذين كفروا يتخذوا عباد الله من دونه أولياء	﴿أفحسب الذين كفروا أن يتخذوا عبادي من دوني أولياء إنا أعتدنا جهنم للكافرين نزلا(102)﴾ الكهف

متخذي - متخذات أخدان  ﴿اليوم أحل لكم الطيبات وطعام الذين أوتوا الكتاب حل لكم وطعامكم حل لهم والمحصنات من المؤمنات والمحصنات من الذين أوتوا الكتاب من قبلكم إذا آتيتموهن أجورهن محصنين غير مسافحين ولا متخذي أخدان ومن يكفر بالإيمان فقد حبط عمله وهو في الآخرة من الخاسرين(5)﴾ المائدة ﴿ومن لم يستطع منكم طولا أن ينكح المحصنات المؤمنات فمن ما ملكت أيمانكم من فتياتكم المؤمنات والله أعلم بإيمانكم بعضكم من بعض فانكحوهن بإذن أهلهن وآتوهن أجورهن بالمعروف محصنات غير مسافحات ولا متخذات أخدان فإذا أحصن فإن أتين بفاحشة فعليهن نصف ما على المحصنات من العذاب ذلك لمن خشي العنت منكم وأن تصبروا خير لكم والله غفور رحيم(25)﴾ النساء
- اتخذ عهداً	﴿وقالوا لن تمسنا النار إلا أياما معدودة قل أتخذتم عند الله عهدا فلن يخلف الله عهده أم تقولون على الله ما لا تعلمون(80)﴾ البقرة ﴿أاطلع الغيب أم اتخذ عند الرحمان عهدا(78)﴾ مريم ﴿لا يملكون الشفاعة إلا من اتخذ عند الرحمان عهدا(87)﴾ مريم
يتخذ ما ينفق مغرما - قربات	﴿ومن الأعراب من يتخذ ما ينفق مغرما ويتربص بكم الدوائر عليهم دائرة السوء والله سميع عليم(98)﴾ التوبة ﴿ومن الأعراب من يؤمن بالله واليوم الآخر ويتخذ ما ينفق قربات عند الله وصلوات الرسول ألا إنها قربة لهم سيدخلهم الله في رحمته إن الله غفور رحيم(99)﴾ التوبة
من شاءاتخذ إلى ربه سبيلا - مآبا	﴿قل ما أسألكم عليه من أجر إلا من شاء أن يتخذ إلى ربه سبيلا(57)﴾ الفرقان ﴿إن هذه تذكرة فمن شاء اتخذ إلى ربه سبيلا(19)﴾ المزمل ﴿إن هذه تذكرة فمن شاء اتخذ إلى ربه سبيلا(29)﴾ الإنسان ﴿ذلك اليوم الحق فمن شاء اتخذ إلى ربه مآبا(39)﴾ النبأ
 	﴿ويوم يعض الظالم على يديه يقول ياليتني اتخذت مع الرسول سبيلا(27)﴾ الفرقان
 	﴿سأصرف عن آياتي الذين يتكبرون في الأرض بغير الحق وإن يروا كل آية لا يؤمنوا بها وإن يروا سبيل الرشد لا يتخذوه سبيلا وإن يروا سبيل الغي يتخذوه سبيلا ذلك بأنهم كذبوا بآياتنا وكانوا عنها غافلين(146)﴾ الأعراف ﴿إن الذين يكفرون بالله ورسله ويريدون أن يفرقوا بين الله ورسله ويقولون نؤمن ببعض ونكفر ببعض ويريدون أن يتخذوا بين ذلك سبيلا(150)﴾ النساء
اتخذ خليلا	﴿ياويلتي ليتني لم أتخذ فلانا خليلا(28)﴾ الفرقان ﴿وإن كادوا ليفتنونك عن الذي أوحينا إليك لتفتري علينا غيره وإذا لاتخذوك خليلا(73)﴾ الإسراء ﴿ومن أحسن دينا ممن أسلم وجهه لله وهو محسن واتبع ملة إبراهيم حنيفا واتخذ الله إبراهيم خليلا(125)﴾ النساء
اتخذ سخريا	﴿فاتخذتموهم سخريا حتى أنسوكم ذكري وكنتم منهم تضحكون(110)﴾ المؤمنون ﴿أاتخذناهم سخريا أم زاغت عنهم الأبصار(63)﴾ ص ﴿أهم يقسمون رحمة ربك نحن قسمنا بينهم معيشتهم في الحياة الدنيا ورفعنا بعضهم فوق بعض درجات ليتخذ بعضهم بعضا سخريا ورحمة ربك خير مما يجمعون(32)﴾ الزخرف
إذا رأوك اتخذوك هزوا ولعبا	﴿وإذا رآك الذين كفروا إن يتخذونك إلا هزوا أهذا الذي يذكر آلهتكم وهم بذكر الرحمان هم كافرون(36)﴾ الأنبياء ﴿وإذا رأوك إن يتخذونك إلا هزوا أهذا الذي بعث الله رسولا(41)﴾ الفرقان
اتخذوا آياتي ورسلي هزوا	﴿وما نرسل المرسلين إلا مبشرين ومنذرين ويجادل الذين كفروا بالباطل ليدحضوا به الحق واتخذوا آياتي وما أنذروا هزوا(56)﴾ الكهف ﴿ذلك جزاؤهم جهنم بما كفروا واتخذوا آياتي ورسلي هزوا(106)﴾ الكهف ﴿وإذا علم من آياتنا شيئا اتخذها هزوا أولئك لهم عذاب مهين(9)﴾ الجاثية ﴿ذلكم بأنكم اتخذتم آيات الله هزوا وغرتكم الحياة الدنيا فاليوم لا يخرجون منها ولا هم يستعتبون(35)﴾ الجاثية
لا تتخذوا آيات الله هزوا  	﴿وإذا طلقتم النساء فبلغن أجلهن فأمسكوهن بمعروف أو سرحوهن بمعروف ولا تمسكوهن ضرارا لتعتدوا ومن يفعل ذلك فقد ظلم نفسه ولا تتخذوا آيات الله هزوا واذكروا نعمة الله عليكم وما أنزل عليكم من الكتاب والحكمة يعظكم به واتقوا الله واعلموا أن الله بكل شيء عليم(231)﴾ البقرة
	﴿ومن الناس من يشتري لهو الحديث ليضل عن سبيل الله بغير علم ويتخذها هزوا أولئك لهم عذاب مهين(6)﴾ لقمان

 	﴿وإذ قال موسى لقومه إن الله يأمركم أن تذبحوا بقرة قالوا أتتخذنا هزوا قال أعوذ بالله أن أكون من الجاهلين(67)﴾ البقرة

مسجداً         مصلى	﴿والذين اتخذوا مسجدا ضرارا وكفرا وتفريقا بين المؤمنين وإرصادا لمن حارب الله ورسوله من قبل وليحلفن إن أردنا إلا الحسنى والله يشهد إنهم لكاذبون(107)﴾ التوبة ﴿وكذلك أعثرنا عليهم ليعلموا أن وعد الله حق وأن الساعة لا ريب فيها إذ يتنازعون بينهم أمرهم فقالوا ابنوا عليهم بنيانا ربهم أعلم بهم قال الذين غلبوا على أمرهم لنتخذن عليهم مسجدا(21)﴾ الكهف ﴿وإذ جعلنا البيت مثابة للناس وأمنا واتخذوا من مقام إبراهيم مصلى وعهدنا إلى إبراهيم وإسماعيل أن طهرا بيتي للطائفين والعاكفين والركع السجود(125)﴾ البقرة
شهداء	﴿إن يمسسكم قرح فقد مس القوم قرح مثله وتلك الأيام نداولها بين الناس وليعلم الله الذين آمنوا ويتخذ منكم شهداء والله لا يحب الظالمين(140)﴾ آل عمران
 	﴿لو أردنا أن نتخذ لهوا لاتخذناه من لدنا إن كنا فاعلين(17)﴾ الأنبياء ﴿ومن ثمرات النخيل والأعناب تتخذون منه سكرا ورزقا حسنا إن في ذلك لآية لقوم يعقلون 67)﴾ النحل ﴿لعنه الله وقال لأتخذن من عبادك نصيبا مفروضا(118)﴾ النساء ﴿قال ياقوم أرهطي أعز عليكم من الله واتخذتموه وراءكم ظهريا إن ربي بما تعملون محيط(92)﴾ هود ﴿قال أرأيت إذ أوينا إلى الصخرة فإني نسيت الحوت وما أنساني إلا الشيطان أن أذكرهواتخذ سبيله في البحر عجبا (63)﴾ الكهف ﴿فانطلقا حتى إذا أتيا أهل قرية استطعما أهلها فأبوا أن يضيفوهما فوجدا فيها جدارا يريد أن ينقض فأقامه قال لو شئت لاتخذت عليه أجرا(77)﴾ الكهف ﴿حتى إذا بلغ مغرب الشمس وجدها تغرب في عين حمئة ووجد عندها قوما قلنا ياذا القرنين إما أن تعذب وإما أن تتخذ فيهم حسنا(86)﴾ الكهف ﴿فاتخذت من دونهم حجابا فأرسلنا إليها روحنا فتمثل لها بشرا سويا(17)﴾ مريم ﴿وقال الرسول يارب إن قومي اتخذوا هذا القرآن مهجورا(30)﴾ الفرقان
ولداً	﴿وقال الذي اشتراه من مصر لامرأته أكرمي مثواه عسى أن ينفعنا أو نتخذه ولدا وكذلك مكنا ليوسف في الأرض ولنعلمه من تأويل الأحاديث والله غالب على أمره ولكن أكثر الناس لا يعلمون(21)﴾ يوسف ﴿وقالت امرأة فرعون قرة عين لي ولك لا تقتلوه عسى أن ينفعنا أو نتخذه ولدا وهم لا يشعرون(9)﴾ القصص
قصوراً - مصانع بيوت	﴿واذكروا إذ جعلكم خلفاء من بعد عاد وبوأكم في الأرض تتخذون من سهولها قصورا وتنحتون الجبال بيوتا فاذكروا آلاء الله ولا تعثوا في الأرض مفسدين(74)﴾ الأعراف ﴿وتتخذون مصانع لعلكم تخلدون(129)﴾ الشعراء ﴿وأوحى ربك إلى النحل أن اتخذي من الجبال بيوتا ومن الشجر ومما يعرشون(68)﴾ النحل
عضد	﴿ما أشهدتهم خلق السماوات والأرض ولا خلق أنفسهم وما كنت متخذ المضلين عضدا(51)﴾ الكهف
مختار الصحاح
● [أخذ] أ خ ذ: أَخَذَ تناول وبابه نصر و الإخْذُ بالكسر الاسم والأمر منه خُذْ [ ص 9 ] وأصله أوخذ إلا أنهم استثقلوا الهمزتين فحذفوهما تخفيفا وكذا القول في الأمر من أكل وأمر وشبهه ويقال خذ الخطام وخذ بالخطام بمعنى و آخذَهُ بذنبه مؤاخذةً والعامة تقول واخذه و الاتّخاذُ افتعال من الأخذ إلا أنه ادغم بعد تليين الهمزة وابدال التاء ثم لما كثر استعماله على لفظ الافتعال توهموا أن التاء أصلية فبنوا منه فعل يفعل فقالوا تَخِذَ يتخذ وقرئ ﴿لتخذت عليه أجرا﴾ وقولهم أخذت كذا يبدلون الذال تاء ويدغمونها في التاء وبعضهم يظهر الذال وهو قليل و التَّأْخاذُ كالتذكار تفعال من الأخذ و الإخاذَةُ بالكسر شيء كالغدير والجمع إخَاذٌ بالكسر أيضا وجمع الإخاذ أُخُذٌ مثل كتاب وكتب وقد يخفف فيقال أُخْذٌ وفي حديث مسروق بن الأجدع ﴿ما شبهت بأصحاب محمد صلى الله عليه وسلم إلا الإخاذة تكفي الإخاذة الراكب وتكفي الإخاذة الراكبين وتكفي الإخاذة الفئام من الناس﴾
الراغب
أخذ
- الأخذ: حوز الشيء وتحصيله، وذلك تارة بالتناول نحو: }معاذ الله أن نأخذ إلا من وجدنا متاعنا عنده﴿[يوسف/79]، وتارة بالقهر نحو قوله تعالى:﴾لا تأخذه سنة ولا نوم{ [البقرة/255].
ويقال: أخذته الحمى، وقال تعالى: }وأخذ الذين ظلموا الصيحة﴿[هود/67]،﴾فأخذه الله نكال الآخرة والأولى﴿[النازعات/25]، وقال:﴾وكذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى{ [هود/102].
ويعبر عن الأسير بالأخيذ والمأخوذ، والاتخاذ افتعال منه، ويعدى إلى مفعولين ويجري مجرى الجعل نحو قوله تعالى: }لا تتخذوا اليهود والنصارى أولياء﴿[المائدة/51]،﴾أم اتخذوا من دونه أولياء﴿[الشورى/9]،﴾فاتخذتموهم سخريا﴿[المؤمنون/110]،﴾أأنت قلت للناس: اتخذوني وأمي إلهين من دون الله﴿[المائدة/116]، وقوله تعالى:﴾ولو يؤاخذ الله الناس بظلمهم{ [النحل/61] فتخصيص لفظ المؤاخذة تنبيه على معنى المجازاة والمقابلة لما أخذوه من النعم فلم يقابلوه بالشكر.
ويقال: فلان مأخوذ، وبه أخذه من الجن، وفلان يأخذ مأخذ فلان، أي: يفعل فعله ويسلك مسلكه، ورجل أخيذ، وبه أخذ كناية عن الرمد.
والإخاذة والإخاذ: أرض يأخذها الرجل لنفسه (انظر: لسان العرب (أخذ) )، وذهبوا ومن أخذ أخذهم وإخذهم (يقال: وذهب بنو فلان ومن أخذ إخذهم، وأخذهم، أي: ومن سار سيرهم. والعرب تقول: لو كنت منا لأخذت بإخذنا، أي: بخلائقنا وزينا وشكلنا وهدينا).
ملخص اللسان
1. أَخَذَه يأْخُذه أَخْذاً: الأَخْذ: خلاف العطاء،
2.      وهو أَيضاً التناول ، أَخذت الشيء آخُذُه  أَخذاً: تناولته
3. والأَخيذ: الأَسير.
4.     والأَخِيذَةُ: المرأَة لِسَبْي.
5.     والأَخيذَةُ: ما اغْتُصِبَ من شيء فأُخِذَ.
6.      وتأْخاذَ المنح  :أَي عَطْفَها.
7.      التأْخيذُ: حَبْسُ السواحر أَزواجَهنَّ عن غيرهنّ من النساء،
8.     والتأْخِيذُ: أَن تحتالَ المرأَةُ بحيَل في منعِ زوجِها من جِماع غيرها،
9.     وآخَذَه بذنبه مُؤاخذة: عاقبه.
10.                         أُخِذَ فلانٌ  بذنبه أَي حُبِسَ وجُوزِيَ عليه وعُوقِب به.
11.                          أَخذتُ على يد فلان إِذا منعته  عما يريد أَن يفعله كأَنك أَمْسكت على يده.
12.                        الإِخاذُ وهي أَرض يحوزها الإِنسان لنفسه أَو السلطان.
13.                        وأَخَذَ يَفْعَلُ كذا أَي جعل،
14.                         واسْتُعْمِلَ فلانٌ على الشام وما أَخَذَ إِخْذَه ، أَي لم يأْخذ  ما وجب عليه من حسن السيرة ،
15.                         أَخَذَ إِخْذُهم أَي ومن أَخَذَه إِخْذُهم وسيرتُهم.
16.                        لو كنت منا لأَخَذْتَ بإِخذنا ، أَي بخلائقنا وزِيِّنا وشكلنا وهدينا,
17.                        والأُخْذَة: رقية تأْخُذُ العينَ ونحوها كالسحر أَو خرزة  يُؤَخِّذُ بها النساءُ الرجال،
18.                        وآخَذَه: رَقاه.
19.                        ورجل مُؤَخَّذٌ عن النساء: محبوس.
20.                        وائْتَخَذْنا في القتال: أَخَذَ بعضُنا بعضاً.
21.                         والإِخاذةُ: الضَّيْعَة يتخذها الإِنسان لنفسه؛
22.                        والأَخْذُ: ما حَفَرْتَ كهيئةِ الحوض لنفسك،
23.                        والإِخْذُ  والإِخْذَةُ: ما حفرته كهيئةِ الحوض،
24.                         والإِخاذُ: الغُدُرُ،
25.                        والإِخاذةُ: شيء كالغدير،
26.                         الإِخاذُ جمع  الإِخاذةِ وهو مَصنعٌ للماءِ يجتمع فيه،
27.                         الإِخاذاتُ: الغُدرانُ التي تأْخذُ ماءَ السماءِ  فَتَحْبِسهُ على الشاربة،
28.                        ونجوم الأَخْذِ: منازلُ القمر لأَن القمر يأْخذ كل ليلة في منزل منها؛
29.                        نجومُ الأَخْذِ التي يُرمى بها مُسْتَرِقُ السمع،
30.                         وائْتَخذَ القومُ يأْتخذون ائْتِخاذاً، وذلك إِذا تصارعوا فأَخذ كلٌّ منهم على مُصَارِعِه أُخذَةً يعتقله بها،
31.                          والأَخِذُ من الإِبل: الذي أَخَذَ فيه السِّمنُ،.
32.                         والأَخَذُ: شبه الجنون،
33.                        وهو أَخِذٌ: أَخَذَه مثلُ الجنون يعتريه وكذلك الشاة،
34.                         والأُخُذُ: الرَّمَد،
35.                         ورجل أَخِذٌ: بعينه  أُخُذ مثل جُنُب أَي رمد،
36.                         والمستأْخذُ: الذي به أُخُذٌ من الرمد.
37.                         والمستأْخِذُ: المُطَأْطِئُ  الرأْسِ من رَمَدٍ أَو وجع أَو غيره.
38.                         أَصبح فلان مؤتخذاً لمرضه ومستأْخذاً إِذا أَصبحَ  مُسْتَكِيناً.
لسان العرب
أخذ: الأَخْذ: خلاف العطاء، وهو أَيضاً التناول. أَخذت الشيء آخُذُه  أَخذاً: تناولته؛ وأَخَذَه يأْخُذه أَخْذاً، والإِخذُ، بالكسر: الاسم. وإِذا  أَمرت قلت: خذْ، وأَصله أُؤْخُذ إِلا أَنهم استثقلوا الهمزتين فحذفوهما  تخفيفاً؛ قال ابن سيده: فلما اجتمعت همزتان وكثر استعمال الكلمة حذفت  الهمزة الأَصلية فزال الساكن فاستغني عن الهمزة الزائدة، وقد جاء على الأَصل  فقيل: أُوخذ؛ وكذلك القول في الأَمر من أَكل وأَمر وأَشباه ذلك؛ ويقال:  خُذِ الخِطامَ وخُذْ بالخِطام بمعنى. والتأْخاذُ: تَفْعال من الأَخذ؛ قال  الأَعشى:  لَيَعُودَنْ لِمَعَدّ عَكْرَةً  دَلَجُ الليلِ وتأْخاذُ المِنَحْ  قال ابن بري: والذي في شعر الأَعشى:  ليُعيدَنْ لمعدٍّ عَكْرَها  دَلَجَ الليلِ وتأْخاذَ المنح  أَي عَطْفَها. يقال: رجع فلان إِلى عَكْرِه أَي إِلى ما كان عليه، وفسر  العكْرَ بقوله: دلجَ الليلِ وتأْخاذَ المنح. والمنَحُ: جمع مِنْحَة، وهي  الناقة يعيرها صاحبها لمن يحلبها وينتفع بها ثم يعيدها. وفي النوادر:  إِخاذةُ الحَجَفَةِ مَقْبِضُها وهي ثقافها.  وفي الحديث: جاءت امرأَة إِلى عائشة، رضي الله عنها، أُقَيّدُ جملي  (*  قوله «جاءت امرأة إلخ» كذا بالأصل والذي في شرح القاموس فقالت أقيد) . وفي  حديث آخر: أُؤْخِّذ جملي. فلم تَفْطُنْ لها حتى فُطِّنَتْ فأَمرتْ  بإِخراجها؛ وفي حديث آخر: قالت لها: أُؤْخِّذُ جملي؟ قالت: نعم. التأْخيذُ:  حَبْسُ السواحر أَزواجَهنَّ عن غيرهنّ من النساء، وكَنَتْ بالجمل عن زوجها  ولم تعلم عائشة، رضي الله عنها، فلذلك أَذِنت لها فيه. والتأْخِيذُ: أَن  تحتالَ المرأَةُ بحيَل في منعِ زوجِها من جِماع غيرها، وذلك نوع من  السحر. يقال: لفلانة أُخْذَةٌ تُؤْخِّذُ بها الرجال عن النساء، وقد أَخَّذَتْه  الساحرة تأَخيذاً؛ ومنه قيل للأَسير: أَخِيذٌ. وقد أُخِذَ فلان إِذا  أُسر؛ ومنه قوله تعالى: اقتلوا المشركين حيث وجدتموهم وخذوهم. معناه، والله  أَعلم: ائْسِروهم. الفراء: أَكذَبُ من أَخِيذ الجيش، وهو الذي يأْخذُه  أَعداؤه فَيَسْتَدِلُّونه على قومه، فهو يَكْذِبُهم بِجُهْدِه. والأَخيذُ:  المأْخُوذُ. والأَخيذ: الأَسير. والأَخِيذَةُ: المرأَة لِسَبْي. وفي  الحديث: أَنه أَخذ السيفَ وقال مَن يمنعُك مني؟ فقال: كن خير آخِذٍ أَي خيرَ  آسر. والأَخيذَةُ: ما اغْتُصِبَ من شيء فأُخِذَ.  وآخَذَه بذنبه مُؤاخذة: عاقبه. وفي التنزيل العزيز: فكلاًّ أَخذْنا  بذَنْبه. وقوله عز وجل: وكأَيِّنْ من قرية أَمليتُ لها وهي ظالمة ثم  أَخذتُها؛ أَي أَخذتها بالعذاب فاستغنى عنه لتقدّم ذكره في قوله: ويستعجلونك  بالعذاب. وفي الحديث: من أَصاب من ذلك شيئاً أُخِذَ به. يقال: أُخِذَ فلانٌ  بذنبه أَي حُبِسَ وجُوزِيَ عليه وعُوقِب به.  وإِن أَخذوا على أَيديهم نَجَوْا. يقال: أَخذتُ على يد فلان إِذا منعته  عما يريد أَن يفعله كأَنك أَمْسكت على يده. وقوله عز وجل: وهمَّت كلُّ  أُمّة برسولهم ليأْخذوه قال الزجاج: ليتمكنوا منه فيقتلوه. وآخَذَه :  كأَخَذَه. وفي التنزيل العزيز: ولو يؤاخذ الله الناس بما كسبوا؛ والعامة تقول  واخَذَه. وأَتى العِراقَ وما أَخذَ إِخْذَه، وذهب الحجازَ وما أَخذ  إِخذه، ووَلي فلان مكةَ وما أَخذَ إِخذَها أَي ما يليها وما هو في ناحِيتها،  واسْتُعْمِلَ فلانٌ على الشام وما أَخَذَ إِخْذَه، بالكسر، أَي لم يأْخذ  ما وجب عليه من حسن السيرة ولا تقل أَخْذَه، وقال الفراء: ما والاه وكان  في ناحيته.  وذهب بنو فلان ومن أَخَذَ إِخْذُهم وأَخْذُهم، يكسرون  (* قوله «إخذهم  وأخذهم يكسرون إلخ» كذا بالأصل وفي القاموس وذهبوا ومن أخذ اخذهم، بكسر  الهمزة وفتحها ورفع الذال ونصبها). الأَلف ويضمون الذال، وإِن شئت فتحت  الأَلف وضممت الذال، أَي ومن سار سيرهم؛ ومن قال: ومن أَخَذَ إِخْذُهم أَي  ومن أَخَذَه إِخْذُهم وسيرتُهم. والعرب تقول: لو كنت منا لأَخَذْتَ  بإِخذنا، بكسر الأَلف، أَي بخلائقنا وزِيِّنا وشكلنا وهدينا؛ وقوله أَنشده ابن  الأَعرابي:  فلو كنتمُ منا أَخَذْنا بأَخْذكم،  ولكنها الأَوجاد أَسفل سافل  (* قوله «ولكنها الأوجاد إلخ» كذا بالأصل وفي شرح القاموس الأجساد).  فسره فقال: أَخذنا بأَخْذِكم أَي أَدركنا إِبلَكم فردَدناها عليكم، لم يقل  ذلك غيره. وفي الحديث: قد أَخَذُوا أَخَذاتِهم؛ أَي نزلوا منازِلَهم؛ قال  ابن الأَثير: هو بفتح الهمزة والخاء.  والأُخْذَة، بالضم: رقية تأْخُذُ العينَ ونحوها كالسحر أَو خرزة  يُؤَخِّذُ بها النساءُ الرجال، من التأْخِيذِ. وآخَذَه: رَقاه. وقالت أُخْتُ  صُبْحٍ العاديِّ تبكي أَخاها صبحاً، وقد قتله رجل سِيقَ إِليه على سرير،  لأَنها قد كانت أَخَذَتْ عنه القائمَ والقاعدَ والساعِيَ والماشِيَ  والراكِبَ: أَخَذْتُ عنك الراكِبَ والساعِيَ والماشِيَ والقاعِدَ والقائِمَ، ولم  آخُذْ عنك النائمَ؛ وفي صبح هذا يقول لبيد:  ولقد رأَى صُبْحٌ سوادَ خليلِه،  ما بين قائمِ سَيْفِهِ والمِحْمَلِ  عن بخليله كَبِدَه لأَنه يروى أَن الأَسد بَقَر بطنه، وهو حيٌّ، فنظر  إِلى سوادِ كَبِده.  ورجل مُؤَخَّذٌ عن النساء: محبوس.  وائْتَخَذْنا في القتال، بهمزتين: أَخَذَ بعضُنا بعضاً. والاتِّخاذ:  افتعال أَيضاً من الأَخذ إِلا أَنه أُدغم بعد تليين الهمزة وإِبدال التاء،  ثم لما كثر استعماله على لفظ الافتعال توهموا أَن التاء أَصلية فبنوا منه  فَعِلَ يَفْعَلُ. قالوا: تَخِذَ يَتْخَذ، وقرئ: لتَخِذْت عليه أَجراً.  وحكى المبرد أَن بعض العرب يقول: اسْتَخَذَ فلان أَرضاً يريد اتَّخَذَ  أَرضاً فتُبْدِلُ من إِحدى التاءين سيناً كما أَبدلوا التاءَ مكان السين في  قولهم ستُّ؛ ويجوز أَن يكون أَراد استفعل من تَخِذَ يَتْخَذ فحذف إِحدى  التاءَين تخفيفاً، كما قالوا: ظَلْتُ من ظَلِلْتُ. قال ابن شميل:  اسْتَخَذْتُ عليهم يداً وعندهم سواءٌ أَي اتَّخَذْتُ.  والإِخاذةُ: الضَّيْعَة يتخذها الإِنسان لنفسه؛ وكذلك الإِخاذُ وهي  أَيضاً أَرض يحوزها الإِنسان لنفسه أَو السلطان. والأَخْذُ: ما حَفَرْتَ  كهيئةِ الحوض لنفسك، والجمع الأُخْذانُ، تُمْسِكُ الماءَ أَياماً . والإِخْذُ  والإِخْذَةُ: ما حفرته كهيئةِ الحوض، والجمع أُخْذٌ وإِخاذ.  والإِخاذُ: الغُدُرُ، وقيل: الإِخاذُ واحد والجمع آخاذ، نادر، وقيل:  الإِخاذُ والإِخاذةُ بمعنى، والإِخاذةُ: شيء كالغدير، والجمع إِخاذ، وجمع  الإِخاذِ أُخُذٌ مثل كتاب وكُتُبٍ، وقد يخفف؛ قال الشاعر:  وغادَرَ الأُخْذَ والأَوجاذَ مُتْرَعَة  تَطْفُو، وأَسْجَل أَنْهاءً وغُدْرانا  وفي حديث مَسْروقِ بنِ الأَجْدَع قال: ما شَبَّهْتُ بأَصحاب محمد، صلى  الله عليه وسلم، إِلا الإِخاذ تكفي الإِخاذةُ الراكب وتكفي الإِخاذَةُ  الراكبَين وتكفي الإِخاذَةُ الفِئامَ من الناسِ؛ وقال أَبو عبيد: هو  الإِخاذُ بغير هاء؛ وهو مجتَمَع الماءِ شبيهٌ بالغدير؛ قال عدِيّ بنُ زيد يصف  مطراً:  فاضَ فيه مِثلُ العُهونِ من الرَّوْ  ضِ، وما ضنَّ بالإِخاذِ غُدُرْ  وجمع الإِخاذِ أُخُذٌ؛ وقال الأَخطل:  فظَلَّ مُرْتَثِئاً، والأُخْذُ قد حُمِيَتْ،  وظَنَّ أَنَّ سَبِيلَ الأُخْذِ مَيْمُونُ  وقاله أَيضاً أَبو عمرو وزاد فيه: وأَما الإِخاذةُ، بالهاء، فإِنها  الأَرض يأْخذها الرجل فيحوزها لنفسه ويتخذها ويحييها، وقيل: الإِخاذُ جمع  الإِخاذةِ وهو مَصنعٌ للماءِ يجتمع فيه، والأَولى أَن يكون جنساً للإِخاذة  لا جمعاً، ووجه التشبيه مذكور في سياق الحديث في قوله تكفي الإِخاذةُ  الراكِبَ، وباقي الحديث يعني أَنَّ فيهم الصغيرَ والكبيرَ والعالم والأَعلم؛  ومنه حديث الحجاج في صفة الغيث: وامتلأَت الإِخاذُ؛ أَبو عدنان: إِخاذٌ  جَمْع إِخاذة وأُخذٌ جمع إِخاذ؛ وقال أَبو عبيدة: الإِخاذةُ والإِخاذ،  بالهاء وغير الهاء، جمع إِخْذٍ، والإِخْذُ صَنَعُ الماء يجتمع فيه. وفي حديث  أَبي موسى عن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال: إِنَّ مَثَلَ ما بعَثني  الله به من الههُدَى والعِلْمِ كمثلِ غيثٍ أَصاب أَرضاً، فكانت منها  طائفةٌ طيبةٌ قَبِلتِ الماء فأَنبتت الكلأَ والعشب الكثير، وكانت فيها  إِخاذاتٌ أَمسكتِ الماء فنفع الله بها الناسَ، فشرِبوا منها وسَقَوْا ورَعَوْا،  وأَصابَ طائفةً منها أُخرى إِنما هي قيعان لا تُمسِكُ ماءً ولا تُنبِتُ  كلأً، وكذلك مَثلُ من فقُه في دين الله ونَفَعه ما بعَثني الله به فعلم  وعلَّم، ومَثَلُ من لم يَرْفَعْ بذلك رأْساً ولم يَقْبلْ هُدى الله الذي  أُرْسِلْتُ به؛ الإِخاذاتُ: الغُدرانُ التي تأْخذُ ماءَ السماءِ  فَتَحْبِسهُ على الشاربة، الواحدةُ إِخاذة. والقيعانُ: جمع قاع، وهي أَرض حَرَّة لا  رملَ فيها ولا يَثبتُ عليها الماء لاستوائها، ولا غُدُر فيها تُمسِكُ  الماءَ، فهي لا تنبت الكلأَ ولا تمسك الماء. اهـ.  وأَخَذَ يَفْعَلُ كذا أَي جعل، وهي عند سيبويه من الأَفعال التي لا يوضع  اسمُ الفاعل في موضع الفعلِ الذي هو خبرها. وأَخذ في كذا أَي بدأَ.  ونجوم الأَخْذِ: منازلُ القمر لأَن القمر يأْخذ كل ليلة في منزل منها؛  قال:  وأَخْوَتْ نجومُ الأَخْذِ إِلا أَنِضَّةً،  أَنِضَّةَ مَحْلٍ ليسَ قاطِرُها يُثْري  قوله: يُثْرِي يَبُلُّ الأَرضَ، وهي نجومُ الأَنواءِ، وقيل: إِنما قيل  لها نجومُ الأَخذِ لأَنها تأْخُذُ كل يوم في نَوْءِ ولأَخْذِ القمر في  منازلها كل ليلة في منزل منها، وقيل: نجومُ الأَخْذِ التي يُرمى بها  مُسْتَرِقُ السمع، والأَول أَصح.  وائْتَخذَ القومُ يأْتخذون ائْتِخاذاً، وذلك إِذا تصارعوا فأَخذ كلٌّ  منهم على مُصَارِعِه أُخذَةً يعتقله بها، وجمعها أُخَذٌ؛ ومنه قول  الراجز:وأُخَذٌ وشَغرِبيَّاتٌ أُخَر  الليث: يقال اتخَذَ فلان مالاً يَتَّخِذه اتِّخاذاً، وتَخِذَ يَتْخَذُ  تخَذاً، وتَخِذْتُ مالاً أَي كسَبْتُه، أُلزمَتِ التاسسءُ الحرفَ كأَنها  أَصلية. قال الله عز وجل: لو شئتَ لَتَخِذْتَ عليه أَجراً؛ قال الفراء: قرأَ  مجاهد لَتَخِذْتَ؛ قال: وأَنشدني العتابي:  تَخِذَها سَرِيَّةً تُقَعِّدُه  قال: وأَصلها افتعلت؛ قال أَبو منصور: وصحت هذه القراءة عن ابن عباس  وبها قرأَ أَبو عمرو بن العلاء، وقرأَ أَبو زيد: لَتَخَذْتَ عليه أَجراً.  قال: وكذلك مكتوب هو في الإِمام وبه يقرأُ القراء؛ ومن قرأَ لاتَّخَذْت،  بفتح الخاء وبالأَلف، فإِنه يخالف الكتاب. وقال الليث: من قرأَ لاتَّخَذْت  فقد أَدغم التاءَ في الياءَ فاجتمعت همزتان فصيرت إِحداهما باء،  وأُدْغِمَت كراهةَ التقائهما.  والأَخِذُ من الإِبل: الذي أَخَذَ فيه السِّمنُ، والجمع أَواخِذُ.  وأَخِذَ الفصيل، بالكسر، يأْخَذُ أَخَذاً، فهو أَخِذ: أَكثر من اللبن حتى  فسَدَ بطنُه وبَشِم واتَّخَم.  أَبو زيد: إِنه لأَكْذَب من الأَخِيذِ الصَّيْحانِ، وروي عن الفراء أَنه  قال: من الأَخِذِ الصَّيْحانِ بلا ياء؛ قال أَبو زيد: هو الفصيل الذي  اتُّخِذَ من اللبن. والأَخَذُ: شبه الجنون، فصيل أَخِذٌ على فَعِل، وأَخِذَ  البعيرُ أَخَذاً، وهو أَخِذٌ: أَخَذَه مثلُ الجنون يعتريه وكذلك الشاة،  وقياسه أَخِذٌ.  والأُخُذُ: الرَّمَد، وقدأَخِذَت عينه أَخَذاً. ورجل أَخِذٌ: بعينه  أُخُذ مثل جُنُب أَي رمد، والقياس أَخِذٌ كالأَوّل. ورجل مُسْتأْخِذٌ:  كأَخِذ؛ قال أَبو ذؤيب:  يرمي الغُيوبَ بِعيْنَيْهِ ومَطْرِفُهُ  مُغْضٍ كما كَسَفَ المستأْخِذُ الرمِدُ  والمستأْخذُ: الذي به أُخُذٌ من الرمد. والمستأْخِذُ: المُطَأْطِئُ  الرأْسِ من رَمَدٍ أَو وجع أَو غيره.  أَبو عمرو: يقال أَصبح فلان مؤتخذاً لمرضه ومستأْخذاً إِذا أَصبحَ  مُسْتَكِيناً.  وقولهم: خُذْ عنك أَي خُذْ ما أَقول ودع عنك الشك والمِراء؛ فقال: خذ  الخطام  (* قوله «فقال خذ الخطام» كذا بالأصل وفيه كشطب كتب موضعه فقال ولا معنى  له.) وقولهم: أَخَذْتُ كذا يُبدلون الذال تاء فيُدْغمونها في التاء،  وبعضهم يُظهرُ الذال، وهو قليل.
مقاييس اللغة:
(أخذ) الهمزة والخاء والذال أصل واحد تتفرّع منه فروعٌ متقاربة في المعنى. [أمّا] أخذ فالأصل حَوْز الشيء وجبْيُه([1]) وجمعه. تقول أخذت الشيء آخُذه أخذاً. قال الخليل: هو خلاف العطاء، وهو التناول. قال: والأُخْذَةُ رُقْيَةٌ تَأْخُذُ العينَ ونحوَها. والمؤَخَّذ: الرجل الذي تؤخِّذه المرأة عن رأْيه وتُؤَخّذُه عن النّساء، كأنه حُبِس عنهن. والإخَاذة - وأبو عبيد يقول الإخاذ بغير هاء -: مجمع الماء شبيه بالغدير. قال الخليل: لأنّ الإنسان يأخذه لنفسه. وجائزٌ أن يسمّى إخاذاً، لأخْذِه من ماء. وأنشد أبو عُبيدٍ وغيره لعديّ بن زيد يصف مطراً:
فآضَ فيه مثلُ العُهُون من  *** الرَّوضِ وما ضَنَّ بالإخَاذِ غُدُرْ([2])
وجمع الإخاذ أُخُذ. قال الأخطل:
فظل مرتبِئاً والأُخْذ قد حَمِيَتْ *** وظَنَّ أنَََّ سَبِِيلَ الأُخْذِ مَثْمُودُ([3])
وقال مسروق بن الأجدع: "ما شبَّهت بأصحاب محمدٍ صلى الله عليه وآله وسلم إلا الإخاذَ، تكفي الإخاذةُ الرّاكبَ وتكفي الإخاذةُ الراكبَينِ وتكفي الإخاذة الفِئَامَ من الناس". ويستعمل هذا القياس في أدواءٍ تأخذ في الأشياء، وفي غير الأدواء، إلا أنّ قياسها واحد. قال الخليل: الآخِذُ من الإبل الذي أخَذَ فيه السمن، وهُنّ الأواخذ. قال: وأخِذَ البعيرُ يَأخَذُ أخَذاً فهو أَخِذٌ، خفيف، وهو كهيئة الجنون يأخذه، ويكون ذلك في الشّاءِ([4]) أيضاً. فإنْ قال قائل: فقد مضى القياسُ في هذا النقاء صحيحاً إلى هذا المكان فما قولك في الرَّمَد، فقد قيل: إنّ الأُخُذَ الرَّمدُ والأَخِذُ الرَّمِدُ؟ قيل لـه: قد قُلْنَا إنّ الأدواء تسمَّى بهذا لأخْذها الإنسان وفيه. وقد قال مفسِّرُو شعرِ هذيلٍ في قول أبي ذؤيب:
يَرْمي الغُيوب بعينَيهِ ومَطْرِفُه  *** مُغْضٍ كما كَسَفَ المستأخَذُ الرَّمِدُ([5])
يريد أنّ الحمار يرمي بعينيه كلَّ ما غاب عنه ولم يره، وطرفُه مُغْضٍ،
*كما كَسف المستأخَذ الذي قد اشتدّ رمدُه أي اشتدّ أَخْذُه لـه، واستأخذ الرَّمد فيه فكسَفَ نكّس رأسه، ويقال غَمّض. فقد صحّ بهذا ما قلناه أنه سمّي أُخُذاً لأنه يستأخِذ فيه. وهذه لفظةٌ معروفة، أعني استأخذ، قال ابن أبي ربيعة:
إليْهم متى يَسْتأخِذُ النَّوْمُ فيهمُ *** ولي مجلسٌ لولا اللُّبَانَةُ أَوْعَرُ
فأمّا نجوم الأخْذ فهي منازل القمر، وقياسها ما قد ذكرناه، لأنّ القمر يأخُذ كلَّ ليلةٍ في منزلٍ منها. قال شاعر:
وأَخْوَتْ نُجومُ الأَخْذِ إلا أَنِضَّةً *** أَنِضَّةَ مَحْلٍ ليس قاطرها يُثْرِي([6])
القاموس المحيط:
الْأَخْذُ التَّناوُلُ، كالتَّأْخاذِ، والسِّيرَةُ، والإِيقاعُ بالشَّخْصِ، والعُقوبَةُ، وبالكسر سِمَةٌ على جَنْبِ البَعيرِ إذا خِيفَ به مَرَضٌ، وبضمَّتينِ الرَّمَدُ، والغُدْرانُ، جَمْعُ إخاذٍ وإخاذَةٍ، وبالتحريكِ تُخَمَةُ الفَصيلِ من اللَّبَنِ، وجنونُ البَعيرِ، والرَّمَدُ عن ابنِ السِّيدِ، فِعْلُهُما كفَرِحَ. والْأُخْذَةُ، بالضم رُقْيَةٌ كالسِّحْرِ، أو خَرَزَةٌ يُؤَخَّذُ بها. والْأَخِيذُ الْأَسيرُ، والشَّيْخُ الغَريبُ. والْإِخاذَةُ، ككِتابَةٍ مَقْبِضُ الحَجَفَةِ، وأرضٌ تَحُوزُها لنَفْسِكَ، كالْإِخاذِ، وأرضٌ يُعْطيكها الْإِمامُ لَيْسَتْ مِلْكاً لآِخَرَ. والآخِذُ من الْإِبِلِ ما أخَذَ فيه السِّمَنُ أو السِّنُّ، ومن اللَّبَنِ القارِصُ. وأخُذَ اللَّبَنُ، كَكَرُمَ، أُخُوذَةً حَمُضَ. وأخَّذْتُهُ تأخيذاً. ومآخِذُ الطَّيْرِ مَصايِدُها. والمُسْتَأْخِذُ المُطأطِئ رأسَهُ من وَجَعٍ، والمُسْتَكينُ الخاضِعُ، كالمُؤْتَخِذِ، ومن الشَّعْرِ الطَّويلُ. وآخَذَهُ بِذَنْبِهِ مُؤاخَذَةً، ولا تَقُلْ واخَذَهُ، ويقالُ ائْتَخَذوا، بهمزتينِ أخَذَ بعضُهم بعضاً. ونُجومُ الْأَخْذِ مَنازِلُ القَمَرِ، أو التي يُرْمَى بها مُسْتَرِقُو السَّمْعِ. وذَهبوا ومَن أخَذَ إخْذُهُم، بكسر الهمزةِ وفتحها، ورَفْعِ الذالِ ونَصْبِها، ومن أخْذُهُ أخْذُهُم، ويكسرُ، أي مَنْ سارَ سِيرتَهُمْ، وتَخَلَّقَ بخَلائِقِهِم. وبادِرْ بِزَنْدِكَ أُخْذَةَ النارِ، بالضم وهي بُعَيْدَ صَلاةِ المَغْرِبِ، يَزْعمونَ أنها شَرُّ ساعةٍ يُقْتَدَحُ فيها. واسْتَخَذَ أرضاً اتَّخَذَها.
تاج العروس:
أَ خ ذ
الأَخْذ : خِلاف العَطَاءِ وهو أَيضاً التَّنَاولُ كما في الصحاح والمصباح والأَساس وقال بعضُهم : الأَخْذُ : حَوْزُ الشيْءِ . وقال آخرون : هو في الأَصْلِ بمعنَى القَهْرِ والغَلَبةِ واشتَهَر في الإِهلاكِ والاستِئصالِ . أَخذَه يَأْحُذُه أَخْذاً : تَناوَلَه . والإِخْذُ بالكسر : الاسْمُ وإِذا أَمرْتَ قُلتَ : خُذْ وأَصْلُه اؤْخُذْ إِلاَّ أَنهم استَثْقَلُوا الهمزتين فحَذَفُوهما تخفيفاً وقال ابنُ سِيدَه : فلَمَّا اجْتَمَعَتْ هَمزتانِ وكَثُرَ استعمالُ الكَلمةِ حُذِفَت الهمزَةُ الأَصْلِيَّةُ فَزَالَ الساكِنُ فاسْتُغْنِيَ عن الهَمْزَةِ حُذِفَت الهمزَةُ الأَصْلِيَّةُ فَزَالَ الساكِنُ فاسْتُغْنِيَ عن الهَمْزَةِ في الأَمْرِ من أَكلَ وأَمَرَ وأَشْبَاهِ ذلك ويقال : خُذِ الخِطَامَ وخُذْ بِالخِطَامِ بمَعْنًى كالتَّأْخَاذِ تَفْعَالٌ من الأَخْذ وأَنشد الجَوْهَرِيُّ للأَعْشَى :
لَيَعُودَنْ لِمَعَدٍّ عَكْرَةً ... دَلَجُ اللَّيْلِ وتَأْخَاذُ المِنَحْ
الأَخْذُ : السِّيرَةُ والهُدْيُ يقال : ذَهَبَ بَنو فُلانٍ ومَنْ أَخَذَ أَخْذَهُمْ أَي سِيرَتَهم وسيأْتي قريباً من المَجازِ الأَخْذُ : الإِيقاعُ بالشَّخْصِ والأَصْلُ بمعنَى القَهْرِ والغَلَبَةِ كما تقدَّمَ . من المَجاز أَيضاً : الأَخْذُ : العُقُوبَةُ وقيل : الأَخْذُك استِئصَالٌ والمُؤَاخَذَةُ : عُقُوبَةٌ بِلا استئصالٍ وأَجْمَعُ من ذلك عِبَارَةُ المُصنِّف في البَصائر : قد وَرَد الأَخْذُ في القُرْآنِ على خَمْسَةِ أَوْجُهٍ : الأَوّل بمعنَى القَبُول . " وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذلِكُمْ إِصْرِي " أَي قَبِلْتم . الثاني : بمعنى الحَبْس " فَخُذْ أَحَدَنَا مَكَانَه " أَي احْبِس . الثالث بمعنى العَذابِ والعُقُوبة " وكَذلِكَ أَخْذُ رَبِّكَ إِذَا أَخَذَ القُرَى وَهِيَ ظَالِمَةٌ إِنَّ أَخْذَهُ أَلِيمٌ شَدِيدٌ " أَي عَذَابه . الرابِع بمعنى القَتْل " وهَمّتْ كُلُّ أُمَّةٍ بِرَسُولِهِمْ لِيَأْخُذُوه " أَي يَقْتلوه . الخامس بمعنى الأَسْرِ " فَاقْتُلُوا المُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وخُذُوهُمْ "
والأَصْل فيه حَوْزُ الشيْءِ وتَحْصِيلُه وذلك تَارَةً يكون بالتَّنَاوُلِ . كقولِك : أَخذْنَا المَالَ وتَارَةً بالقَهْرِ نحو قوله تعالى " لاَ تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلاَ نَوْمٌ " . الإِخْذُ بالكَسْرِ : سِمَةٌ أَي عَلامة عَلى جَنْبِ البَعِيرِ يفعلون ذلك إِذَا خِيفَ به مَرَضٌ . يقال : رَجُلٌ أَخِذٌ ككَتِفٍ : بِعَيْنِه أُخُذٌ بضَمَّتَيءنِ وهو : الرَّمَدُ والقِيَاس أَخِذٌ الأُخُذُ هي الغُدْرَانُ جَمْع إِخَاذٍ وإِخَاذَةٍ بالكسر فيهما ككِتَاب وكُتُب وقيل : الإِخاذُ وَاحِدٌ والجمْع آخَاذٌ نادِرٌ وفي حَديث مَسروقِ بنِ الأَجْدَع قال ما شَبَّهْتُ بأَصحابِ مُحمَّدٍ صلى اللهُ عَليه وسلَّمَ إِلاّ الإِخَاذَ تَكْفِي الإخَاذَةُ الرَّاكِبَ وتَكْفِي الإِخَاذَةُ الرَّاكِبَيْن وتكفِي الإِخَاذَةُ الفِئامُ مِن الناسِ وقال أَبو عُبَيْدٍ : هو الإِخاذُ بغيرِ هاءٍ وهو مُجْتَمَعُ الماءِ شَبِيهٌ بالغَدِيرِ وجَمعُه أُخُذٌ وقاله أَيضاً أَبو عَمْرو وزاد : وأَمَّا الإِخَاذَةُ بالهاءِ فإِنها الأَرْضُ يَأْخُذها الرجُلُ فيَحوزُها لنفْسِه وقيل : الإِخاذُ جمعُ الإِخاذَةِ وهو مَصْنَعٌ للماءِ يَجْتمِع فيه والأَوْلَى أَن يكون جِنْساً للإِخاذَةِ لا جَمْعاً وفي حَدِيث الحَجَّاجِ في صِفَةِ الغَيْثِ وامْتَلأَتِ الإِخَاذُ قال أَبو عَدْنَان : إِخَاذٌ جمْعُ إِخَاذَةٍ وأُخْذٌ جَمْعُ إِخَاذٍ . وذَهَب المُصنِّف إِلى ما ذَهَبَ إِليه أَبو عُبَيْدٍ فإِنه قال : الإِخاذَة والإِخاذُ بهاءٍ وبغير هاءٍ جمعَما أُخُذٌ . وفي حديث أَبي موسى وكانَتْ فِيها إِخَاذَاتٌ أَمْسَكَتِ المَاءِ فنَفَعَ اللهُ بها الناسَ قال ابنُ الأَثيرِ : الإِخاذَاتُ : الغُدْرَانُ التي تَأْخُذُ ماءَ السماءِ فتَحْبِسُه على الشَّارِبَة الواحِدةُ إِخاذَةٌ . الأَخْذُ بالتَّحْرِيك : تُخْمَةُ الفَصِيلِ من اللَّبَنِ وقد أَخِذَ يَأْخَذُ أَخَذاً فهو أَخِذٌ : أَكْثَرَ مِن اللبَن حتَّى فَسَدَ بَطْنُه وَبِشمَ واتَّخَمَ وعن أَبي زَيْدٍ : إِنَّه لأَكْذَبُ مِنَ الأَخِيدِ الصَّيْحَانِ . ورُوِيَ عن الفَرَّاءِ أَنه قال : مِنَ الأَخِذِ الصَّيْحَانِ بلا ياءِ قال أَبو زيدٍ : هو الفَصيلُ الذي اتُّخِذَ من اللَّبَنِ الأَخَذُ : جُنُونُ البَعِيرِ أَو شِبْهُ الجُنونِ وقد أَخِذَ أَخَذاً فهو أَخِذٌ : أَخَذَه مثلُ الجُنُونِ يَعْترِيه وكذلك الشَّاةُ . الأَخَذُ : الرَّمَدُ وقد أَخِذَت عَيْنُه أَخَذاً وهذا عن ابنِ السِّيدِ مؤلّف كِتاب الفُرُوق فِعْلُهما كفَرِحَ كما عَرفت . والأُخْذَةُ بالضمّ : رُقْيَةُ تأْخُذُ العَيْنَ ونَحْوَها كالسِّحْرِ تَحْبِس بها السَّواحِرُ أَزواجَهُنَّ عن غيرِهنّ من النساءِ والعّامَة تُسَمِّيهِ الرِّبَاطَ والعَقْدَ وكان نساءُ الجاهليّة يَفْعَلنه . ورَجُلٌ مُؤَخَّذٌ عن النساءِ : مَحْبُوسٌ وفي الحديث : جاءَت امرأَةٌ إِلى عائِشَةَ رضي اللهُ عنها فقالَت : أُقَيِّد جَمَلي وفي أُخْرَى : أُؤَخِّذُ جَمَلِي قالت : نَعمْ فلم تَفْطُنْ لها حتى فُطِّنَتْ فأَمرتْ بإِخْرَاجِها . كَنَتْ بالجَمَلِ عن زَوْجِها ولم تَعلم عائشةُ رضي الله عنها فلذلك أَذِنَتْ لها فيه . والتأْخِيذُ : أَن تَحتالَ المرأَةُ بِحِيَلٍ في مَنْعِ زَوْجِها عن جِماع غَيْرِهَا وذلك نَوْعٌ مِن السِّحْرِ أَو هي خَرَزَةٌ يُؤَخِّذُ بها النساءُ الرِّجالَ وقد أَخَّذَتْه الساحرةُ تأْخيذاً وآخَذَتْه : رَقَتْه وقالتْ أُخْتُ صُبْحِ العادِيِّ تَبكِي أَخاهَا صُبْحاً وقد قَتلَه رجلٌ سِيقَ إِليه على سَرِيرٍ لأَنها كانَتْ أَخَذَتْ عنه القائمَ والقاعِدَ والساعِيَ والماشيَ والراكِبَ أَخَذْتُ عَنْك الراكبَ والساعيَ والماشيَ والقاعدَ والقائمَ ولم آخُذْ عنك النائمَ وفي صُبْحٍ هذا يَقول لَبِيدٌ :
ولَقَدْ رَأَى صُبْحٌ سَوَادَ خَلِيلِهِ ... مَا بَيْنَ قَائِمِ سَيْفِهِ والمِحْمَلِ عَنَى بِخَلِيله كَبِدَه لأَنه يُرْوَى أَنَّ الأَسَدَ بقَرَ بَطْنَه وهو حَيٌّ فنَظَر إِلى سَوَادِ كَبِدِه . كذا في اللسان
منه الأَخِيذُ وهو الأَسِيرُ وقد أُخِذَ فُلانٌ إِذا أُسِرَ وبه فُسِّر قولُه تعالى " فَاقْتَلُوا المُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وخُذُوهُم " معناه والله أَعلم ائْسِرُوهم . الأَخِيذُ أَيضاً : الشَّيْخُ الغَرِيبُ وقال الفرَّاءُ : أَكْذَبُ من أَخِيذِ الحَيْشِ وهو الذي يأْخُذُه أَعداؤُه فَيَسْتَدِلُّونَه على قَوْمِه فهو يَكْذِبُهم بِجُهْدِه . والأَخِيذَةُ : المرأَةُ : تُسْبَى وفي الحديث : كُنْ خَيْرَ آخِذٍ أَي خَيْرَ آسِر . في النوادِر : الإِخَاذَةُ كَكِتَابةٍ : مَقْبضُ الحَجَفَةِ وهي ثِقَافُها الإِخَاذةُ في قول أَبي عمرٍو : أَرْضٌ تَحُوزُهَا لِنَفْسِكَ وتَتَّخِذها وتُحْيِيها وفي قول غيره : هي الضَّيْعَةُ يتَّخِذها الإِنسانُ لنفْسِه كالإِخاذِ بلا هاءٍ الإِخاذَةُ أَيضاً : أَرْضٌ يُعطِيكَها الإِمَامُ ليسَتْ مِلْكاً لآخَرَ . والآخِذُ مِن الإِبلِ على فاعل : ما أَخَذَ فيه السِّمَنُ والجمع أَوَاخِذُ نقله الصاغانيّ أَو السِّنُّ نقله الصاغَانيُّ أَيضاً الآخِذ من اللَّبَنِ : القَارِصُ لأَخْذِه الإِنسانَ عند شُرْبِه . قد أَخُذَ اللبَنُ ككَرُمَ أُخُوذَةً : حَمُضَ فيُسْتَدرك على الجوهريّ حيث قال : ما جاءَ فَعُلَ فهو فاعِلٌ إِلاَّ حَمُض اللبنُ فهو حامِضٌ وفِعْلٌ آخَرُ وأَخَّذْتُه تَأْخِيذاً : اتخَذْتُه كذلك . ومآخِذُ الطَّيْرِ : مَصَايِدُهَا أَي مَواضِعُها التي تُؤْخَذُ منها . والمُسْتَأْخِذُ . الذي به أُخُذٌ من الرَّمَدِ وهو أَيضاً المُطّأْطِيءُ رأْسَه مِنْ رَمَدٍ أَو وَجَعٍ أَو غيرِه كالأَخِذِ ككَتِف قال أَبو ذُؤّيب :
" يَرْمِي الغُيُوبَ بِعَيْنَيْهِ ومَطْرِفُهُمُغْضٍ كَمَا كَسَفَ المُسْتَأْخِذُ الرَّمِدُ المستأْخذ : المُسْتَكِينُ الخَاضِعُ كالمُؤْتَخِذِ قال أَبو عَمرو : يقال : أَصبَحَ فلانٌ مُؤْتِخذاٍ لمَرضه ومُسْتَأْخِذاً إِذا أَصبَحَ مُسْتَكِيناً من المَجاز : المُستَأْخِذُ مِن الشَّعرِ : الطَّوِيلُ الذي احتاجَ إِلى أَنْ يُؤْخَذَ . وآخَذَه بِذَنْبِه مُؤَاخَذَةً : أَخَذَه به : قال الله تعالى " وَلَوْ يُؤَاخِذُ اللهُ النَّاسَ بِمَا كَسَبُوا " ولا تَقُلْ وَاخَذَه أَي بالواو بدل الهمزة ونسبَهَا غيرُه للعامَّةِ وفي المِصْبَاح : أَخذَه بِذَنْبِه : عاقَبَه وآخَذَه بالمدِّ موأَخذةً والأَمْرُ منه آخِذْ وتُبْدَلُ واواً في لُغَة اليَمَنِ فيقال وَاخَذَه مُواخَذَةً وقُرِيءَ بها في المُتَوَاتِر فكيف تُنْكَرُ أَو يُنْهَى عنها . ويُقَالُ : ائْتَخَذُوا بهمزتين أَي أِخَذَ بَعضُهم بَعْضاً وفي اللسان : ائْتخَذَ القَوْمُ يَأْتَخِذونَ ائْتِخاذاً وذلك إِذا تَصارَعوا فأَخَذَ كُلٌّ منهم على مُصَارِعِه أُخْذَةً يَعْتَقِلُه بها قال شيخنا : ونسبها الجوهريُّ للعامَّة وقيَّدَها بالقِتَال وزاد في المصباح أَنه يُلَيَّنُ وتُدْغَم كما سيأْتي . ونُجُومُ الأَخْذِ : مَنَازِلُ القَمَرِ لأَن القَمرَ يأْخُذُ كُلَّ ليلةٍ في مَنْزِلٍ منها قال :
" وَاَخْوَاتْ نُجُومُ الأَخْذِ إِلاَّ أَنِضَّةًأَنِضَةَ مَحْلٍ لَيْسَ قَاطِرُهَا يُثْرِي
وهي نُجومُ الأَنْوَاءِ وقيل : إِنما قيل لها نُجُومُ الأَخْذِ لأَنها تَأْخذُ كلَّ يومٍ في نَوْءٍ أَو نُجُومُ الأَخْذِ هي التي يُرْمَى بها مُسْتَرِقُو السَّمعِ والأَوَّلُ أَصحُّ وفي بعض الأُصول العتيقةِ : مُسْترِقُ السَّمْعِ . يقال : أَتى العِرَاقَ وما أَخَذَ إِخْذَه وذهب الحِجَازَ وما أَخَذَ إِخْذَه ووَلِيَ فلانٌ مَكَّةَ وما أَخَذَ إِخْذَهَا أِي ما يَلِيهَا وما هو في نَاحيَتِهَا أَبو عَمرٍو : استُعْمِل فُلانٌ على الشامِ وما أَخَذ إِخْذَه بالكسر أَي لم يَأْخُذُ ما وَجَب عليه مِن حُسْنِ السِّرَةِ ولا تَقُلْ أَخْذَه وقال الفرَّاءُ : ما وَالاَهُ وكان في ناحِيَتِه . وذَهَبُوا ومَنْ أَخَذَ إِخْذَهُمْ بكسرِ الهمزِ وفَتْحها ورَفْع الذالِ ونَصْبِهَا الوجهانِ عن ابن السِّكِّيت وفي اللسان : يَكْسِرُونَ الأَلفَ ويَضُمُّون الذالَ وإِن شئتَ فتحْتَ الأَلِفَ وضَممْتَ الذَّالَ في الصحاح ذَهَب بنو فُلانٍ ومَنْ أَخَذَ أَخْذُهم برفع الذال وإِخْذُهم بفتح الهمزة ويُكْسَر وقال التّدْمُرِيّ في شَرْحِ الفصيح : نقلتُ من خَطّ صاحبِ الواعي : يقال : استُعْمِل فُلانق على الشامِ وما أَخَذَ إِخْذُه وأَخْذُه وأُخْذُة بكسر الهمزةِ وفتحها وضمنها مع ضَمِّ الذالِ في الأَحوال الثلاثةِ . وقال اللَّبْلِيّ في شَرْح الفصيح : وزاد يَعقُوبُ في الإِصلاح وقال : قومٌ يقولون : أَخْذَهم يفتحون الأَلف وينصبون الذال وحكَى هذا أَيضاً يونُس في نوادِرِه فقال : أَهلُ الحِجاز يقولون : ما أَخَذَ إِخْذَهم وتميمٌ : أَخْذَهم أَي مَنْ سَارَ سَيْرَهم ومن قال : ومن أَخَذَ إِخْذُهم أَي ومَنْ أَخَذَه إِخْذُهم وسِيرَتَهُم وتَخَلَّقَ بِخَلائِقهِم والعرب تقول : لو كُنْتَ منَّا لأَخذْتَ بإِخْذِنا بكسر الأَلف أَي بخلائِقنا وزِيِّنا وشَكْلِنَا وهَدْيِنَا وقولُه أَنشده ابنُ الأَعرابيّ :
" فَلَوْ كُنْتُمُ مِنَّا أَخَذْنَا بِأَخْذِكُمْوَلكِنَّهَا الأَجْسَادُ أَسْفَلَ يَافِلِ فسَّرَه فقال : أَخَذْنا بأَخْذِكم أَي أَدْرَكْنَا إِبِلَكم فردَدْنَاهَا عليكُمْ لم يَقل ذلك غيرُه يقال بَادِرْ بِزَنْدِكَ أُخْذَةَ النارِ بالضَّمّ وهي بُعَيْدَ صَلاَةِ المَغْرِب يَزْعُمُون أَنها شَرُّ ساعةٍ يُقْتَدَحُ فِيهَا نقله الصاغانيّ حكى المُبرّد أَن بعض العرب يقول اسْتَخَذَ فلانٌ أَرْضاً يريد : اتَّخَذَها فيُبْدِل من إِحْدَى التاءَيْنِ سِيناً كما أَبدلوا التاءَ مكانَ السِّين في قولِهم سِتٌّ ويجوز أَن يكون أَراد استَفْعَلَ مِن تَخِذ يَتْخَذَ فحذفَ إِحدى التاءَيْنِ تخفيفاً كما قالوا ظَلْتُ مِن ظَلِلْتُ
ومما يستدرك عليه :
مِن شَيْءٍ فأْخِذَ . وأُخِذَ فُلانٌ بِذَنْبِه إِذا حُبِسَ . وأَخَذْتُ على يَدِ فُلانٍ إِذَا مَنَعْتَه عمَّا يُريد أَنْ يَفْعَله كأَنَّك أَمْسَكْتَ على يَدِه . وفي الحديث : قد أَخَذُوا أَخَذَاتِهِم أَي مَنَازِلَهم قال ابنُ الأَثير : هو بفتح الهمزِة والخاءِ . والاتِّخَاذُ افتعَالٌ من الأَخْذِ إِلاَّ أَنه أُدْغِم بعد تَلِيينِ الهمزَةِ وإِبْدَالِ التاءِ ثم لمَّا كَثُر الاستعمالُ على لفظِ الافتعالِ تَوَهَّمُوا أَنَّ التاءَ أَصْلِيَّةٌ فبَنَوْا مِنْهُ فَعِلَ يَفْعَلُ قالوا تَخِذَ يَتْخَذُ . وقال ابنُ شُمَيْلٍ : اسْتَخَذْتُ عليهم يَداً وعِنْدَهم سَوَاءٌ أَي اتَّخَذْتُ . وأَخذ يَفْعَلُ كذا أَي جَعَلَ وهي عند سِيبويهِ من الأَفعالِ التي لا يُوضَعُ اسمُ الفاعِلِ في مَوْضِع الفِعْل الذي هو خَبَرُهَا . وأَخَذَ في كذَا : بَدَأَ . وقال الليثُ : تَخِذْتُ مالاً : كَسَبْتُه . وقَولهُمْ : خُذْ عَنْكَ أَي خُذْ ما أَقُولُ ودَعْ عَنْكَ الشَّكَّ والمِرَاءَ . وفي الأَساس : ما أَنْتَ إِلاَّ أَخَّادٌ نَبَّادٌ : لمن يَأْخُذُ الشيْءَ حَرِيصاً عليه ثم يَنْبِذُ سَرِيعاً . والأُخْذَةُ : كالجُرْعَةِ : الزُّبْيَةُ . والإِخْذَ والإِخْذَةُ : ما حَفَرْتَه كهَيْئَةِ الحَوْضِ والجَمْعُ أُخْذٌ وإِخَاذٌ . فائدة : قال المصنّف في البصائر : اتَّخَذ مِن تَخِذَ يَتْخَذُ اجتمع فيه التاءُ الأَصليُّ وتاءُ الافتعال فأُدْغِمَا وهذا قولٌ حَسَنٌ لكنِ الأَكْثَرُون على أَنّ أَصله من الأَخْذِ وأَن الكلمةَ مهموزَةٌ . ولا يَخْلُو هذا من خَلَلٍ لأَنه لو كان كذلك لقالوا في ماضيه ائْتَخَذَ بهمزتين على قياسِ ائْتَمَر وائْتَمَنَ . ومَعْنَى الأَخْذِ والتَّخْذِ واحدٌ وهو حَوْزُ الشيْءِ وتَحْصِيلُه ثم قال : والاتِّخاذُ يُعَدَّى إِلى مفعولينِ ويُجْرَى مُجْرَى الجَعْلِ وهو في القرآنِ على ثلاثةَ عشرَ وَجْهاً . فراجِعْهُ
قال الفَرَّاءُ : قَرَأَ مُجَاهِدٌ " لَو شِئْتَ لَتَخِذْتَ عَلَيْهِ أَجْراً " قال أَبو منصور : وصَحَّت هذه القراءَةُ عن ابنِ عبَّاسٍ وبها قَرأَ أَبو عمرِو بنُ العلاءِ وقرأَ أَبو زَيْدٍ : لَتَخَذْتَ عَلَيْه أَجْراً قال : وكذلك هو مَكْتُوبٌ في الإِمام وبه يَقْرَأُ القُرَّاءُ من قَرَأَ لاتَّخَذْتَ بالأَلف فتح الخاءِ فإِنه يُخَالِف الكِتَابَ . وقال الليثُ : مَن قَرَأَ لاتَّخَذْتَ فقد أَدْغَمَ التاءَ في اليَاءِ فاجتمَعَ هَمْزَتَانِ فصُيِّرَتْ إِحداهُمَا ياءً وأُدْغِمَت كراهَةَ التقائِهما

##### Türkçe


