# أخذ — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: أخذ

* أ خ ذ * * أَخَذَ * تناول وبابه نصر و * الإخْذُ * بالكسر الاسم والأمر منه * خُذْ * وأصله أوخذ إلا أنهم استثقلوا الهمزتين فحذفوهما تخفيفا وكذا القول في الأمر من أكل وأمر وشبهه ويقال خذ الخطام وخذ بالخطام بمعنى و * آخذَهُ * بذنبه * مؤاخذةً * والعامة تقول واخذه و * الاتّخاذُ * افتعال من الأخذ إلا أنه ادغم بعد تليين الهمزة وابدال التاء ثم لما كثر استعماله على لفظ الافتعال توهموا أن التاء أصلية فبنوا منه فعل يفعل فقالوا * تَخِذَ * يتخذ وقرئ ﴿لتخذت عليه أجرا﴾ وقولهم أخذت كذا يبدلون الذال تاء ويدغمونها في التاء وبعضهم يظهر الذال وهو قليل و * التَّأْخاذُ * كالتذكار تفعال من الأخذ و * الإخاذَةُ * بالكسر شيء كالغدير والجمع * إخَاذٌ * بالكسر أيضا وجمع الإخاذ * أُخُذٌ * مثل كتاب وكتب وقد يخفف فيقال أُخْذٌ وفي حديث مسروق بن الأجدع ﴿ما شبهت بأصحاب محمد ]ص[ إلا الإخاذة تكفي الإخاذة الراكب وتكفي الإخاذة الراكبين وتكفي الإخاذة الفئام من الناس﴾

### Türkçe

* أ خ ذ * * **أَخَذَ** * aldı; (manası:) تناول (yani: ele aldı); ve babı **نصر**’dır. Ve * **الإخْذُ** * kesre ile isimdir. Ve ondan emir: * **خُذْ** *’dur. Aslı **أوخذ**’dir; ancak onlar iki hemzeyi ağır buldular da hafifletme için ikisini de sildiler. Yine bunun gibi söz, **أكل**’den ve **أمر**’den ve benzerinden olan emirde de böyledir. Ve denilir: **خذ الخطام** ve **خذ بالخطام**; manası: (aynıdır). Ve * **آخذَهُ** * onu günahıyla (yakalar); * **مؤاخذةً** * (yani) muaheze ederek. Ve avam **واخذه** der. Ve * **الاتّخاذُ** * **الأخذ**’den ifti‘âldir; ancak hemzenin yumuşatılmasından ve **التاء**’nın ibdal edilmesinden sonra idgam edildi. Sonra ifti‘âl lafzı üzere kullanımı çoğalınca **التاء**’nın aslî olduğunu vehmettiler de ondan فعل يفعل vezninde fiil bina ettiler; böylece dediler: * **تَخِذَ** * **يتخذ**. Ve okundu: ﴿**لتخذت عليه أجرا**﴾. Ve onların “**أخذت** kaza” sözlerinde **الذال**’ı **تاء**’ya ibdal ederler ve onu **التاء** içinde idgam ederler; bazısı **الذال**’ı izhar eder; o azdır. Ve * **التَّأْخاذُ** * **التذكار** gibi, **الأخذ**’den تفعال’dır. Ve * **الإخاذَةُ** * kesre ile, **الغدير** gibi bir şeydir; cem‘i * **إخَاذٌ** * kesre ile de (böyledir). Ve **الإخاذ**’ın cem‘i * **أُخُذٌ** *’dur; **كتاب** ve **كتب** gibi. Ve bazen hafifletilir de **أُخْذٌ** denilir. Ve **مسروق بن الأجدع** hadîsinde: ﴿Muhammed’in ashabına ]ص[ **الإخاذة**’den başka bir şeyle benzetmedim: **الإخاذة** bineğe yeter; **الإخاذة** iki bineğe yeter; **الإخاذة** insanlardan bir topluluğa yeter﴾
