# أخذ — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AE%D8%B0/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: أخذ

- الأخذ: حوز الشيء وتحصيله، وذلك تارة بالتناول نحو: ﴿معاذ الله أن نأخذ إلا من وجدنا متاعنا عنده﴾ [يوسف/79]، وتارة بالقهر نحو قوله تعالى: ﴿لا تأخذه سنة ولا نوم﴾ [البقرة/255].
ويقال: أخذته الحمى، وقال تعالى: ﴿وأخذ الذين ظلموا الصيحة﴾ [هود/67]، ﴿فأخذه الله نكال الآخرة والأولى﴾ [النازعات/25]، وقال: ﴿وكذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى﴾ [هود/102].
ويعبر عن الأسير بالأخيذ والمأخوذ، والاتخاذ افتعال منه، ويعدى إلى مفعولين ويجري مجرى الجعل نحو قوله تعالى: ﴿لا تتخذوا اليهود والنصارى أولياء﴾ [المائدة/51]، ﴿أم اتخذوا من دونه أولياء﴾ [الشورى/9]، ﴿فاتخذتموهم سخريا﴾ [المؤمنون/110]، ﴿أأنت قلت للناس: اتخذوني وأمي إلهين من دون الله﴾ [المائدة/116]، وقوله تعالى: ﴿ولو يؤاخذ الله الناس بظلمهم﴾ [النحل/61] فتخصيص لفظ المؤاخذة تنبيه على معنى المجازاة والمقابلة لما أخذوه من النعم فلم يقابلوه بالشكر.
ويقال: فلان مأخوذ، وبه أخذه من الجن، وفلان يأخذ مأخذ فلان، أي: يفعل فعله ويسلك مسلكه، ورجل أخيذ، وبه أخذ كناية عن الرمد.
والإخاذة والإخاذ: أرض يأخذها الرجل لنفسه (انظر: لسان العرب (أخذ) )، وذهبوا ومن أخذ أخذهم وإخذهم (يقال: وذهب بنو فلان ومن أخذ إخذهم، وأخذهم، أي: ومن سار سيرهم. والعرب تقول: لو كنت منا لأخذت بإخذنا، أي: بخلائقنا وزينا وشكلنا وهدينا).

### Türkçe

- **الأخذ**: şeyin zaptı ve elde edilmesi; bu, bir kere alma ile olur; şu söz gibi: ﴿معاذ الله أن نأخذ إلا من وجدنا متاعنا عنده﴾ [Yûsuf/79]; bir kere de zorla olur; Yüce Allah’ın sözü gibi: ﴿لا تأخذه سنة ولا نوم﴾ [el-Bakara/255].
Ve denir: **أخذته الحمى**; ve Yüce Allah dedi: ﴿وأخذ الذين ظلموا الصيحة﴾ [Hûd/67]، ﴿فأخذه الله نكال الآخرة والأولى﴾ [en-Nâzi‘ât/25]، ve dedi: ﴿وكذلك أخذ ربك إذا أخذ القرى﴾ [Hûd/102].
Ve esir hakkında **الأخيذ** ve **المأخوذ** ile ifade edilir; **الاتخاذ** ondan bir ifti‘âldir; iki mef‘ûle geçişli kılınır ve **الجعل** yoluna yürür; Yüce Allah’ın sözü gibi: ﴿لا تتخذوا اليهود والنصارى أولياء﴾ [el-Mâide/51]، ﴿أم اتخذوا من دونه أولياء﴾ [eş-Şûrâ/9]، ﴿فاتخذتموهم سخريا﴾ [el-Mü’minûn/110]، ﴿أأنت قلت للناس: اتخذوني وأمي إلهين من دون الله﴾ [el-Mâide/116]، ve Yüce Allah’ın sözü: ﴿ولو يؤاخذ الله الناس بظلمهم﴾ [en-Nahl/61]; böylece **المؤاخذة** lafzının tahsisi, onların nimetlerden aldıklarına karşılık şükür ile karşılamadıkları için, mücâzât ve mukābele mânâsına bir tenbihtir.
Ve denir: falan **مأخوذ**; ve onda cinlerden **أخذه** vardır; ve falan, falanın **مأخذ**ini alır; yani: onun fiilini yapar ve onun yolunu tutar; ve **رجل أخيذ**; ve onda **أخذ** vardır; göz ağrısına kinayedir.
Ve **الإخاذة** ve **الإخاذ**: kişinin kendisi için aldığı bir arazi (bak: Lisânü’l-‘Arab (**أخذ**)); ve gittiler; ve onları alan, onların **أخذ**i ve **إخذ**i (denir: ve falan oğulları ve onların **إخذ**ini, **أخذ**ini alan gitti; yani: onların gidişini giden. Ve Araplar der: eğer bizden olsaydın, bizim **إخذ**imizle alırdın; yani: huylarımızla, ziynetimizle, şeklimizle ve hidayetimizle).
