# أدم — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AF%D9%85/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AF%D9%85/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AF%D9%85.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ادم

أَدَمَ الخُبْزَ
1 أَدَمَ الخُبْزَ ذ , aor. اَدِمَ , (M, Msb, K,) inf. n. أَدْمٌ; (M, Msb;) and ↓ آدمهُ, (Msb, K,) inf. n. اِيدَامٌ; (TK;) He mixed the bread with أُدْم [or seasoning; i. e. he seasoned it]; (M, K;) he made the swallowing of the bread to be good, or agreeable, by means of اِدَام [or seasoning]. (Msb.) You say also, أَدَمَ الخُبْزَ بِاللَّحْمِ, aor. اَدِمَ , [he seasoned the bread, or rendered it savoury, with flesh-meat,] from أُدْمٌ and اِدَامٌ, signifying مَا يُؤْتَدمُ بِهِ. (S.) ― -b2- أَدَمَ القَوْمَ, aor. اَدِمَ , (K,) inf. n. أَدْمٌ; (TA;) or ↓ آدَمَهُمْ; (M;) or both; (TA;) He seasoned for the people, or company of men, (أَدَمَ لَهُمْ, [in the CK, erroneously, اَدامَ لهم,]) their bread; (M, K, TA;) i. e., mixed it [for them] with اِدَام (TA.) ― -b3- [From أَدَمَ in the first of the senses explained above, is app. derived the phrase,] أَدَمَهُ بِأَهْلِهِ He mixed him, associated him, or united him in company, with his family. (M.) [And in like manner,] أَدَمَ بَيْنَهُمَا, (T, S,) or بَيْنَهُمْ, (M, Msb, * K,) aor. اَدِمَ , (T, M, Msb, K,) inf. n. أَدْمٌ; (T, M, M$sudot;b;) and ↓ آدم, (T, S, M, Msb, K,) inf. n. اِيَدامٌ; (T, TA;) He (God, T, S, M, or a man, Msb) effected a reconciliation between them; brought them together; (S, M, Msb, K; [expl. in the M and K by لَاءَ مَ, for which we find in the CK لَاُمَ;]) made them sociable, or familiar, one with another; (S, Msb, TA;) and made them to agree: (TA:) or induced love and agreement between them: held by A "Obeyd to be from أُدْمٌ, because thereby food is made good and pleasant. (T.) It is said in a trad., فَاِنَّهُ أَحْرَى أَنْ يُؤْدَمَ بَيْنَكُمَا, meaning For it is most fit, or meet, that there should be, between you two, love and agreement: (T, S:) or, that peace, or reconciliation, and friendship, should continue between you two. (Msb.) And a poet says,
↓ اِلَّا مُؤْدَمَا ↓ وَالبِيضُ لَا يُؤْدِمْنَ
i. e. [And the pure, or free from faults, among women,] do not love any save one who is made an object of love [by his good qualities], (T, S,) a proper object of love. (T.) -A2- أَدَمَهُمْ, (T, M, K,) aor. اَدِمَ , (T,) or اَدُمَ , (M, K,) inf. n. أَدْمٌ, (M,) (tropical:) He was, or became, to them, what is termed أَدَمَة; (T, M, K;) i. e., one who made people to know them; (T;) or a pattern, an exemplar, an example, or one who was imitated, or to be imitated; and one by means of whom they were known: (M, K:) so says IAar. (M.) -A3- أَدَمَ الأَدِيمَ He pared, or removed the superficial part of, the hide: (T, * TA:) and الأَدِيمَ ↓ آدَمَ, with medd, he pared off the أَدَمَة [q. v.] of the hide: (TA:) or the latter signifies he exposed to view the أَدَمَة [in the CK, erroneously, the اُدْمَة] of the hide. (M, K.) -A4- أَدِمَ, aor. اَدَمَ , (M, K,) inf. n. أَدَمٌ; (TK;) and أَدُمَ, aor. اَدُمَ , (M, K,) inf. n. أُدُومَةٌ (T, K) [or, more probably, أُدْمَةٌ, like سُمْرَةٌ &c.]; He (a camel, and a gazelle, and a man,) was, or became, of the colour termed أُدْمَة, q. v. infrà. (M, K.)

أدّمهُ
2 أدّمهُ ذ , inf. n. تَأْدِيمٌ, He put much اِدَام [or seasoning] into it. (TA.)

4 آدَمَ see 1, in five places.

ائتدم بِهِ
8 ائتدم بِهِ ذ [written with the disjunctive alif اِيتَدَمَ] He made use of it [to render his bread pleasant, or savoury]; namely أُدْم, (M, * TA,) or اِدَام. (M.) [اِدَامٌ is explained in the T and S &c. by the words مَا يُؤْتَدَمُ بِهِ, meaning That which is used for seasoning bread.] ― -b2- ائتدم العُودُ (tropical:) The wood, or branch, had the sap (المَآء) flowing in it. (Z, K.)

استأدمهُ
10 استأدمهُ ذ He sought, or demanded, of him اِدَام [or seasoning]. (Z, TA.)

أَدْمٌ
أَدْمٌ ذ : see أُدْمَةٌ -A2- هُوَ أَدْمُ أَهْلِهِ: see أَدَمَةٌ.

أُدْمٌ
أُدْمٌ ذ : see اِدَامٌ. ― -b2- هُوَ أُدْمُ أَهْلِهِ: and أُدْمُ بَنِى أَبِيهِ: see أَدَمَةٌ.

أَدَمٌ
أَدَمٌ ذ : see أَدِيمٌ, in two places: ― -b2- and أَدَمَةٌ. -A2- أَدَمُ: see آدَمُ.

هُوَ أَدْمَةُ أَهْلِهِ
هُوَ أَدْمَةُ أَهْلِهِ ذ : see أَدَمَةٌ.

أُدْمَةٌ
أُدْمَةٌ ذ A state of mixing, or mingling, together [in familiar, or social, intercourse]. (Lth, T, M, K.) You say, بَيْنَهُمَا أُدْمَةٌ Between them two is a mixing, &c. (Lth, T.) ― -b2- Also, (M, K,) or ↓ أَدْمٌ, (S,) Agreement: (S, M, K, TA:) and familiarity, sociableness, companionship, or friendship. (S, TA. [The meanings in this sentence are assigned in the S only to the latter word: in the TA, only to the former.]) ― -b3- And the former, Relationship. (M, K.) ― -b4- And A means of access (وَسِيلَةٌ, Fr, T, S, M, K) to a thing, (Fr, T, S,) and to a person; (Fr, T;) as also ↓ أَدَمَةٌ. (K.) You say, فُلَانٌ أُدْمَتِى اِلَيْكَ Such a one is my means of access to thee. (Fr, T.) ― -b5- And [hence,] A present which one takes with him in visiting a friend or a great man; in Peraian دَسْت آوِيز. (K, L.) ― -b6- هُوَ أُدْمَةُ أَهْلِهِ: and هُوَ أُدْمَةٌ لِفُلَانٍ: see أَدَمَةٌ. -A2- In camels, A colour intermixed, or tinged, with blackness, or with whiteness; or clear whiteness; (M, K;) or, as some say, (TA,) intense whiteness; (S, TA;) or whiteness, with blackness of the eyeballs: (Nh, TA:) and in gazelles, a colour intermixed, or tinged, with whiteness: (M, K:) or in gazelles and in camels, whiteness: (T:) and in human beings, (M, K,) a tawny colour; or darkness of complexion; syn. سُمْرَةٌ [q. v.]; (S, M, K;) or an intermixture, or a tinge, of blackness; (Lth, T;) or intense سُمْرَة [or tawniness]; and it is said to be from أُدْمَةُ الأَرْضِ, meaning the colour of the earth: (Nh, TA:) or [in men,] i. q. حُمْرَةٌ [which, in this case, signifies whiteness of complexion]: (TA:) accord. to AHn, it signifies whiteness; syn. بَيَاضٌ. (M.) [See also آدَمُ.]

أَدَمَةٌ
أَدَمَةٌ ذ : see أُدْمَةٌ. ― -b2- هُوَ أَدَمَةُ أَهْلِهِ, (M, K,) and ↓ أُدْمَتُهُمْ, (M,) or ↓ أَدْمَتُهُمْ, (K,) and ↓ أُدْمُهُمْ, (M,) or ↓ أَدْمُهُمْ, and ↓ اِدَامُهُمْ, (K,) (tropical:) He is the pattern, exemplar, example, or object of imitation, of his people, or family, by means of whom they are known: (M, K:) so says IAar. (M.) And جَعَلْتُ فُلَانًا أَدَمَةَ أَهْلِى (tropical:) I made such a one to be the pattern, exemplar, example, or object of imitation, of my people, or family. (T, S.) And هُوَ أَدَمَةٌ لِفُلَانٍ, and ↓ أُدْمَةٌ, (tropical:) He is a pattern, &c., to such a one. (Fr, TA.) And فُلَانٌ أَدَمَةُ بَنِى فُلَانٍ (tropical:) Such a one is he who makes people to know the sons of such a one. (T.) And هُوَ أَدَمَةُ قَوْمِهِ (tropical:) He is the chief, and provost, of his people. (A, TA.) And قَوْمِهِ ↓ فُلَانٌ اِدَامُ, and بَنى أَبِيهِ ↓ أُدْمُ, (tropical:) Such a one is the aider, and manager of the affairs, and the support, and right orderer of the affairs, of his people, and of the sons of his father. (A, TA.) -A2- [The inner skin; the cutis, or derma;] the interior of the skin, which is next to the flesh; (S, M, K;) the exterior thereof being called the بَشَرَة: (S:) or (as some say, M) the exterior thereof, upon which is the hair; the interior thereof being called the بَشَرَة: (M, K:) and ↓ أَدَمٌ may be its pl.; [or rather, a coll. gen. n.;] or, accord. to Sb, it is a quasi-pl. n. (M.) ― -b2- Accord. to some, (M,) What appears of the skin of the head. (M, K. [See بَشَرَةٌ.]) ― -b3- And (assumed tropical:) The interior of the earth or ground; (M, K;) the surface thereof being called its أَدِيم: (M, TA:) or, as some say, its surface. (TA.)

أَدَمِىٌّ
أَدَمِىٌّ ذ A seller of [أَدَم, or] skins, or hides: (TA:) and ↓ أَدَّامٌ signifies the same; and particularly a seller of goats' skins. (Golius, from the larger work entitled Mirkát el-Loghah.)

أُدْماَنٌ
أُدْماَنٌ ذ and أُدْمَانَةٌ: see آدَمُ.

اِدَامٌ
اِدَامٌ أدام اـدام ادام (T, S, M, Mgh, Msb, K) and ↓ أُدْمٌ (the same except the K) [Seasoning, or condiment, for bread; and any savoury food;] what is used for seasoniny (مَا يُؤْتَدَمُ بِهِ, T, S, M, * Mgh, Msb, K) with bread; (T, TA;) that which renders bread pleasant and good and savoury; (IAmb, Mgh;) whether fluid or not fluid; (Mgh, Msb;) صِبْغٌ and صِبَاغٌ being peculiarly applied to that which is fluid: (Mgh:) or أُدْمٌ is anything that is eaten with bread: (TA:) the pl. [of mult.] of اِدَامٌ is أُدُمٌ, (Mgh, Msb,) and, by contraction, أُدْمٌ, which is also used as the sing., (Msb,) and [pl. of pauc.] آدِمَةٌ (M, K) and آدَامٌ; (K;) or this last is pl. of أُدْمٌ. (M, Mgh, Msb, TA.) It is said in a trad., نِعْمَ الاِدَامُ الخَلُّ [Excellent, or most excel-lent, is the seasoning, vinegar!]. (T, TA.) And in another, سَيِّدُ آدَامِ الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ اللَّحْمُ [The prince of the seasonings of the present world and of the world to come is flesh-meat]. (TA.) ― -b2- هُوَ اِدَامُ أَهْلِهِ, and اِدَامُ قَوْمِهِ: see أَدَمَةٌ. ― -b3- Anything conforming, or conformable; agreeing, or agreeable; suiting, or suitable. (M, K.) [Used also as a pl.: thus,] 'Ádiyeh Ed-Dubeyreeyeh says,
كَانُوا لِمَنْ خَالَطَهُمْ اِدَامَا
[They were, to those who mixed with them in social intercourse, conformable, or agreeable.] (M.)

أَدِيمٌ
أَدِيمٌ ذ i. q. ↓ مَأْدُومٌ [Seasoned]: (T:) or طَعَامٌ ↓ مَأْدُومٌ [seasoned food]; (M, K;) food in which is اِدَام. (TA.) Hence the prov., سَمْنُكُمْ هُرِيقَ فِى أَدِيمِكُمْ [Your clarified butter is poured into your seasoned food]; (T, TA;) applied to a niggardly man; (Har p. 462;) meaning, your good, or wealth, returns unto you: (TA:) or, as some say, the meaning is, into your سِقَآء [or skin]: (T, Har * ubi suprà:) and the vulgar say, فِى دَقِيقِكُمْ [into your flour]. (TA.) And the saying, سَمْنُهُمْ فِى أَدِيمِهِمْ [Their clarified butter is in their seasoned food]; meaning, their good, or wealth, returns unto them. (M.) And the saying of Khadeejeh to the Prophet, اِنَّكَ لَتَكْسِبُ وَ تُطْعِمُ المَأْدُومَ ↓ المَعْدُومَ (M, TA) Verily thou gainest what is denied to others, or makest others to gain what they have not, of the things they want, or makest the poor to gain, (TA in art. عدم,) and givest to eat food in which is اِدَام. (TA in the present art.) [Hence also,] أَطْعَمْتُكَ ↓ مَأْدُومِى (M, K) meaning أَتَيْتُكَ بِعُذْرِى [I gave thee my excuse; or, perhaps, my virginity; see عُذْرَةٌ]: (K:) [or,] as some say, the meaning is, my good manners: said by the wife of Dureyd Ibn-Es-Simmeh, on the occasion of his divorcing her. (M, TA.) ― -b2- And hence, (Ham p. 205, Mgh,) Tanned skin or hide; leather: (M, Ham, Mgh, Msb:) or skin, or hide, (M, K,) in whatever state it be: (M:) or red skin or hide: (M, K:) or skin, or hide, in the state after that in which it is termed أَفِيقٌ; that is, when it is complete [in its tanning] and has become red: (M:) or the exterior of the skin of anything: (T:) pl. [of pauc.] آدِمَةٌ (S, M, K) and آدَامٌ and [of mult.] أُدُمٌ, (M, K,) the last from Lh, and [says ISd] I hold that he who says رُسْلٌ says أُدْمٌ, (M,) and ↓ أَدَمٌ, (T, S, Msb, K,) or this is a quasi-pl. n., (Sb, M, Mgh,) [often used as a gen. n.,] of which آدَامٌ may be pl. (M.) ― -b3- اِبْنِ أَدِيمٍ and اِبْنُ أَدِيمَيْنِ and اِبْنُ ثَلَاثَةِ آدِمَةٍ: see اِبْنٌ in art. بنى. One says, اِنَّمَا يُعَاتَبُ الأَدِيمُ ذُو البَشَرَةِ [lit.] Only the hide that has the exterior part, upon which the hair grows, is put again into the tan: (T:) a prov.; (TA;) meaning, only he is disciplined, or reproved, who is an object of hope, and in whom is full intelligence, and strength; (T, TA, and AHn in TA, art. بشر [where, however, in the TA, دُونَ is erroneously put for ذو];) and only he is disputed with in whom is place for dispute. (TA.) ― -b4- أَدِيمُ الحَرْبِ is used metaphorically for أَدِيمُ أَهْلِ الحَرْبِ (tropical:) [The skin of the warriors, or of the people engaged in war or fight]. (M.) ― -b5- فُلَانٌ صَحِيحُ الأَدِيمِ [lit. Such a one is sound of skin] means (tropical:) such a one is sound in respect of origin, and of honour, or reputation. (Har p. 135.) You say also, فُلَانٌ بَرِىْءُ الأَدِيمِ مِمَّا لُطِخَ بِهِ [meaning (tropical:) Such a one is clear in honour, or reputation, of that with which he has been aspersed]. (M, * TA.) And ↓ مَزَّقَ أَدَمِى (tropical:) He rent my honour, or reputation. (Har ubi suprà.) ― -b6- أَدِيمٌ also signifies (tropical:) The surface of the earth or ground: (S, M:) [see also أَدَمَةٌ, last sentence:] or what appears thereof, (K,) and of the sky. (M, K.) ― -b7- And (tropical:) The first part of the period called الضُّحَى. (M, K, TA.) You say, جِئْتُكَ أَدِيمَ الضُّحَى (tropical:) I came to thee in the first part of the ضحى; (Lh, M;) app. meaning, عِنْدَ ارْتِفَاعِ الضُّحَى [when the morning was becoming advanced; when the sun was becoming high]. (M.) ― -b8- And (tropical:) The whiteness of day: (IAar, M, K, TA:) and (tropical:) the darkness of night: (IAar, M, TA:) or (tropical:) the whole of the day, (M, A, K, TA,) and of the night. (A, TA.) You say, ظَلَّ أَدِيمَ النَّهَارِ صَائِمًا وَأَدِيمَ اللَّيْلِ قَائِمًا (tropical:) He continued the whole of the day fasting, and the whole of the night standing [in prayer, &c.]. (A, TA.)

أَدَّامٌ
أَدَّامٌ ذ : see أَدَمِىٌّ.

آدَمُ
آدَمُ آدم Of the colour termed أُدْمَةٌ: pl. أُدْمٌ and ↓ أُدْمَانٌ; (S, M, K;) the latter like حُمْرَانٌ as a pl. of أَحْمَرُ: (M:) the fem. sing. is أَدْمَآءُ and ↓ أُدْمَانَةٌ; (S M, K;) the latter anomalous; (K;) occurring in poetry, but disapproved (S, M) by As; (S;) said by Aboo-'Alee to be like خُمْصَانَةٌ; (M;) and the fem. pl. is أُدْمٌ: (S, M, K:) applied to a camel, of a colour intermixed, or tinged, with blackness, or with whiteness; or of a clear white; (M, K;) or, as some say, intensely white; (TA;) or white, and black in the eyeballs; (S;) or white; (As, T;) and so applied to a gazelle: (T:) or, applied to a gazelle, of a colour intermixed, or tinged, with whiteness; (M, K;) Lth, however, says that أَدْمَآءُ is applied to a female gazelle, but he had not heard آدَمُ applied to the male gazelle; (TA;) and As says, (S,) أُدْمٌ applied to gazelles signifies white, having upon them streaks in which is a dust-colour, (S, M,) inhabiting the mountains, and of the colour of the mountains; (S;) if of a pure white colour, they are termed آرَامٌ: (T, TA:) or, accord. to ISk, white in the bellies, tawny in the backs, and having the colour of the bellies and of the backs divided by two streaks of the colour of musk; and in like manner explained by IAar: (T:) applied to a human being, آدَمُ signifies tawny; or dark-complexioned; syn. أَسْمَرُ; (S, M, K;) or, thus applied, it signifies أحْمَرُ اللَّوْنِ [which, in this case, means white of complexion]; (TA;) and the pl. is أُدْمِانٌ. (S.) The Arabs say, قُرَيْشُ الاِبِلِ أُدْمُهَا وَصُهْبُهَا, meaning The best of camels are those of them which are أُدْم and those of them which are صُهْب; [see أَصْهَبُ;] like as Kureysh are the best of men. (M.) ― -b2- Also [Adam,] the father of mankind; (S, M, K;) and likewise ↓ أَدَمُ; but this is extr.: (K:) there are various opinions respecting its derivation; but [these it is unnecessary to mention, for] the truth is that it is a foreign word, [i. e. Hebrew,] of the measure فَاعَلُ, like آزَرُ: (MF:) and [therefore] its pl. is أَوَادِمُ. (S, M, K.)

آدَمِىٌّ
آدَمِىٌّ آدمى آدمي [Of, or relating to, Adam: and hence, human: and a human being:] a rel. n. from آدَمُ. (TA.)

اِيدَامَةٌ
اِيدَامَةٌ ايدامه ايدامة (assumed tropical:) Level, hard, but not rugged, ground: (As:) or hard ground without stones; (K;) from أَدِيمٌ signifying the “surface” of the earth or ground: (TA:) or ground somewhat elevated; not much so; only found in plains, and producing vegetation, which, however, is disapproved, because its situation is rugged, and little water remains in it: (ISh:) pl. أَيَادِيمُ, (As, Esh-Sheybánee, IB, K,) which J erroneously says has no sing.: (K:) for he says, [in the S,] أَيَادِيمُ signifies hard and elevated tracts (مُتُون) of ground; and has no sing. (TA.)

مُؤْدَمٌ
مُؤْدَمٌ ذ , as in an ex. cited above, (see 1,) Made an object of love; (T, S;) a proper object of love. (T.) -A2- رَجُلٌ مُؤْدَمٌ مُبْشَرٌ (tropical:) A man who is skilful, and experienced in affairs, (M, K,) who combines [qualities like] softness of the interior skin and roughness of the exterior skin: (T, S, M, K:) or who combines softness and hardness, or gentleness and force, with knowledge of affairs: (T:) or who combines such qualities that he is suited to hardship and to easiness of circumstances: (As, T:) or, accord. to IAar, having a thick and good skin: (M:) or beloved: (TA:) the fem. is with ة: (M, K:) you say, اِمْرَأَةٌ مُؤْدَمَةٌ مُبْشَرَةٌ, meaning (tropical:) a woman goodly in her aspect and faultless in her intrinsic qualities: and sometimes the former epithet, with and without ة, as applied to a woman and to a man respectively, is put after the latter. (M.) See also art. بشر.

مَأْدُومٌ
مَأْدُومٌ ذ : see أَدِيمٌ, in four places.

### Türkçe

**أَدَمَ الخُبْزَ**
1 **أَدَمَ الخُبْزَ** ذ, muzâri‘i **اَدِمَ**, (M, Msb, K,) mastar ismi **أَدْمٌ**; (M, Msb;) ve ↓ **آدمهُ**, (Msb, K,) mastar ismi **اِيدَامٌ**; (TK;) Ekmeği **أُدْم** ile [yahut katıkla; yani onu katıkladı] karıştırdı; (M, K;) **اِدَام** [yahut katık] vasıtasıyla ekmeğin yutulmasını iyi, yahut hoş kıldı. (Msb.) Şöyle de dersin: **أَدَمَ الخُبْزَ بِاللَّحْمِ**, muzâri‘i **اَدِمَ**, [ekmeği etle katıkladı, yahut lezzetli kıldı,] **أُدْمٌ** ve **اِدَامٌ**’dan; **مَا يُؤْتَدمُ بِهِ** mânâsında. (S.) ― -b2- **أَدَمَ القَوْمَ**, muzâri‘i **اَدِمَ**, (K,) mastar ismi **أَدْمٌ**; (TA;) yahut ↓ **آدَمَهُمْ**; (M;) yahut ikisi; (TA;) İnsanlar topluluğu için, ( **أَدَمَ لَهُمْ**, [CK’de yanlışlıkla **اَدامَ لهم**]) ekmeklerini katıkladı; (M, K, TA;) yani onu [onlar için] **اِدَام** ile karıştırdı. (TA.) ― -b3- [Yukarıda açıklanan mânâların birincisindeki **أَدَمَ**’dan, görünüşe göre şu ibare türemiştir:] **أَدَمَهُ بِأَهْلِهِ** Onu ailesiyle karıştırdı, ona ailesiyle ünsiyet ettirdi, yahut onu aile efradıyla birlikte kıldı. (M.) [Ve aynı şekilde,] **أَدَمَ بَيْنَهُمَا**, (T, S,) yahut **بَيْنَهُمْ**, (M, Msb, * K,) muzâri‘i **اَدِمَ**, (T, M, Msb, K,) mastar ismi **أَدْمٌ**; (T, M, Msb;) ve ↓ **آدم**, (T, S, M, Msb, K,) mastar ismi **اِيَدامٌ**; (T, TA;) O (Allah, T, S, M; yahut bir insan, Msb) ikisi arasında bir barışma gerçekleştirdi; onları bir araya getirdi; (S, M, Msb, K; [M ve K’da **لَاءَ مَ** ile açıklanmıştır; bunun yerine CK’de **لَاُمَ** buluruz;]) onları birbirine ünsiyetli, yahut aşina kıldı; (S, Msb, TA;) ve onları uyuşturdu: (TA:) yahut ikisi arasında sevgi ve uyuşmayı meydana getirdi: A “Obeyd’e göre **أُدْمٌ**’dandır; çünkü bununla yiyecek iyi ve hoş olur. (T.) Bir hadiste şöyle denilmiştir: **فَاِنَّهُ أَحْرَى أَنْ يُؤْدَمَ بَيْنَكُمَا**, mânâsı: Çünkü ikiniz arasında sevgi ve uyuşma bulunması en layık, yahut en uygun olandır: (T, S:) yahut ikiniz arasında sulh, yahut barışma, ve dostluk devam etmelidir. (Msb.) Ve bir şair der ki,
↓ **اِلَّا مُؤْدَمَا** ↓ **وَالبِيضُ لَا يُؤْدِمْنَ**
yani [kadınlar arasında temiz, yahut ayıptan beri olanlar,] iyi vasıflarıyla sevilen kılınmış olandan başka hiçbirini sevmezler, (T, S,) sevgiye layık birini. (T.) -A2- **أَدَمَهُمْ**, (T, M, K,) muzâri‘i **اَدِمَ**, (T,) yahut **اَدُمَ**, (M, K,) mastar ismi **أَدْمٌ**, (M,) (mecaz:) Onlar için, **أَدَمَة** denilen şey oldu, yahut oldu; (T, M, K;) yani insanlara onları tanıtan kimse; (T;) yahut bir örnek, bir numune, bir misal, yahut kendisine uyulan, yahut uyulacak olan; ve onun vasıtasıyla tanındıkları kimse: (M, K:) IAar böyle der. (M.) -A3- **أَدَمَ الأَدِيمَ** Derinin üst yüzünü soydu, yahut giderdi: (T, * TA:) ve **الأَدِيمَ** ↓ **آدَمَ**, medd ile, derinin **أَدَمَة**’sini [bkz.] soydu: (TA:) yahut ikincisi, derinin **أَدَمَة**’sini (CK’de yanlışlıkla **اُدْمَة**’sini) görünür kıldı demektir. (M, K.) -A4- **أَدِمَ**, muzâri‘i **اَدَمَ**, (M, K,) mastar ismi **أَدَمٌ**; (TK;) ve **أَدُمَ**, muzâri‘i **اَدُمَ**, (M, K,) mastar ismi **أُدُومَةٌ** (T, K) [yahut daha muhtemel olarak, سُمْرَةٌ vb. gibi **أُدْمَةٌ**]; O (bir deve, bir ceylan ve bir insan) **أُدْمَة** denilen renkte idi, yahut oldu; aşağıda bkz. (M, K.)

**أدّمهُ**
2 **أدّمهُ** ذ, mastar ismi **تَأْدِيمٌ**, Ona çokça **اِدَام** [yahut katık] koydu. (TA.)

4 **آدَمَ**: 1’e bak, beş yerde.

**ائتدم بِهِ**
8 **ائتدم بِهِ** ذ [ayrık elif ile **اِيتَدَمَ** yazılır] Onu [ekmeğini hoş, yahut lezzetli kılmak için] kullandı; yani **أُدْم**, (M, * TA,) yahut **اِدَام**. (M.) [**اِدَامٌ**, T ve S vb.’de **مَا يُؤْتَدَمُ بِهِ** sözleriyle açıklanır; mânâsı: ekmeği katıklamak için kullanılan şey.] ― -b2- **ائتدم العُودُ** (mecaz:) Odun, yahut dal, içinde özsuyu (**المَآء**) akıyor idi. (Z, K.)

**استأدمهُ**
10 **استأدمهُ** ذ Ondan **اِدَام** [yahut katık] istedi, yahut talep etti. (Z, TA.)

**أَدْمٌ**
**أَدْمٌ** ذ: **أُدْمَةٌ**’ye bak. -A2- **هُوَ أَدْمُ أَهْلِهِ**: **أَدَمَةٌ**’ye bak.

**أُدْمٌ**
**أُدْمٌ** ذ: **اِدَامٌ**’a bak. ― -b2- **هُوَ أُدْمُ أَهْلِهِ**: ve **أُدْمُ بَنِى أَبِيهِ**: **أَدَمَةٌ**’ye bak.

**أَدَمٌ**
**أَدَمٌ** ذ: iki yerde **أَدِيمٌ**’e bak: ― -b2- ve **أَدَمَةٌ**. -A2- **أَدَمُ**: **آدَمُ**’a bak.

**هُوَ أَدْمَةُ أَهْلِهِ**
**هُوَ أَدْمَةُ أَهْلِهِ** ذ: **أَدَمَةٌ**’ye bak.

**أُدْمَةٌ**
**أُدْمَةٌ** ذ Birbirine karıştırma, yahut kaynaştırma hâli [ünsiyetli, yahut sosyal, ilişki içinde]. (Lth, T, M, K.) Şöyle dersin: **بَيْنَهُمَا أُدْمَةٌ** İkisi arasında bir karışma vb. vardır. (Lth, T.) ― -b2- Ayrıca, (M, K,) yahut ↓ **أَدْمٌ**, (S,) Uyuşma: (S, M, K, TA:) ve ünsiyet, sosyallik, arkadaşlık, yahut dostluk. (S, TA. [Bu cümledeki mânâlar S’de yalnız ikinci kelimeye; TA’da yalnız birinciye verilmiştir.]) ― -b3- Ve birincisi, Akrabalık. (M, K.) ― -b4- Ve A, bir şeye ( **وَسِيلَةٌ**, Fr, T, S, M, K) erişme vasıtası, (Fr, T, S,) ve bir kişiye; (Fr, T;) bunun gibi ↓ **أَدَمَةٌ**. (K.) Şöyle dersin: **فُلَانٌ أُدْمَتِى اِلَيْكَ** Filân kimse sana erişme vasıtamdır. (Fr, T.) ― -b5- Ve [buradan,] bir dostu yahut büyük bir kimseyi ziyaret ederken yanında götürülen hediye; Farsçada دَسْت آوِيز. (K, L.) ― -b6- **هُوَ أُدْمَةُ أَهْلِهِ**: ve **هُوَ أُدْمَةٌ لِفُلَانٍ**: **أَدَمَةٌ**’ye bak. -A2- Develerde: siyahlıkla yahut beyazlıkla karışmış, yahut ona çalan bir renk; yahut saf beyazlık; (M, K;) yahut bazılarına göre, (TA,) şiddetli beyazlık; (S, TA;) yahut göz aklarının siyahlığıyla birlikte beyazlık: (Nh, TA:) ve ceylanlarda: beyazlıkla karışmış, yahut ona çalan bir renk: (M, K:) yahut ceylanlarda ve develerde: beyazlık: (T:) ve insanlarda, (M, K,) buğdayî bir renk; yahut ten koyuluğu; eş anlamlısı **سُمْرَةٌ** [bkz.]; (S, M, K;) yahut siyahlığın bir karışımı, yahut çalımı; (Lth, T;) yahut şiddetli **سُمْرَة** [yahut buğdayîlik]; ve **أُدْمَةُ الأَرْضِ**’dandır denilmiştir; mânâsı: toprağın rengi: (Nh, TA:) yahut [erkeklerde] i. q. **حُمْرَةٌ** [ki bu durumda ten beyazlığını ifade eder]: (TA:) AHn’e göre beyazlık demektir; eş anlamlısı **بَيَاضٌ**. (M.) [Ayrıca **آدَمُ**’a da bak.]

**أَدَمَةٌ**
**أَدَمَةٌ** ذ: **أُدْمَةٌ**’ye bak. ― -b2- **هُوَ أَدَمَةُ أَهْلِهِ**, (M, K,) ve ↓ **أُدْمَتُهُمْ**, (M,) yahut ↓ **أَدْمَتُهُمْ**, (K,) ve ↓ **أُدْمُهُمْ**, (M,) yahut ↓ **أَدْمُهُمْ**, ve ↓ **اِدَامُهُمْ**, (K,) (mecaz:) O, halkının yahut ailesinin, onun vasıtasıyla tanındıkları örneği, numunesi, misali, yahut kendisine uyulan şeyidir: (M, K:) IAar böyle der. (M.) Ve **جَعَلْتُ فُلَانًا أَدَمَةَ أَهْلِى** (mecaz:) Filânı halkımın yahut ailemin örneği, numunesi, misali, yahut kendisine uyulanı yaptım. (T, S.) Ve **هُوَ أَدَمَةٌ لِفُلَانٍ**, ve ↓ **أُدْمَةٌ**, (mecaz:) O, filân için bir örnek vb.’dir. (Fr, TA.) Ve **فُلَانٌ أَدَمَةُ بَنِى فُلَانٍ** (mecaz:) Filân kimse, filânın oğullarını insanlara tanıtan kimsedir. (T.) Ve **هُوَ أَدَمَةُ قَوْمِهِ** (mecaz:) O, kavminin reisi ve kethüdasıdır. (A, TA.) Ve **قَوْمِهِ** ↓ **فُلَانٌ اِدَامُ**, ve **بَنى أَبِيهِ** ↓ **أُدْمُ**, (mecaz:) Filân kimse, kavminin ve babasının oğullarının yardımcısı, işlerini yürüteni, dayanağı ve işlerini doğru düzene koyanıdır. (A, TA.) -A2- [İç deri; cutis yahut derma;] etin bitişiğindeki derinin iç kısmı; (S, M, K;) dış kısmına **بَشَرَة** denir: (S:) yahut (bazılarına göre, M) dış kısmı, üzerinde kıl bulunan; iç kısmına **بَشَرَة** denir: (M, K:) ve ↓ **أَدَمٌ** onun çoğulu olabilir; [yahut daha doğrusu, bir cins topluluk ismidir;] yahut Sb’ye göre, yarı-çoğul isimdir. (M.) ― -b2- Bazılarına göre, (M,) baş derisinden görünen şey. (M, K. [**بَشَرَةٌ**’ye bak.]) ― -b3- Ve (varsayılan mecaz:) yerin yahut toprağın iç kısmı; (M, K;) yüzeyine onun **أَدِيم**’i denir: (M, TA:) yahut bazılarına göre, onun yüzeyi. (TA.)

**أَدَمِىٌّ**
**أَدَمِىٌّ** ذ [**أَدَم** yahut] deri satıcısı: (TA:) ve ↓ **أَدَّامٌ** aynı mânâdadır; özellikle keçi derisi satıcısı. (Golius, Mirkát el-Loghah adlı daha büyük eserden.)

**أُدْماَنٌ**
**أُدْماَنٌ** ذ ve **أُدْمَانَةٌ**: **آدَمُ**’a bak.

**اِدَامٌ**
**اِدَامٌ** أدام اـدام ادام (T, S, M, Mgh, Msb, K) ve ↓ **أُدْمٌ** (K hariç aynı) [ekmek için katık; ve her lezzetli yiyecek;] ekmekle katıklamak için kullanılan şey ( **مَا يُؤْتَدَمُ بِهِ**, T, S, M, * Mgh, Msb, K); (T, TA;) ekmeği hoş ve iyi ve lezzetli kılan şey; (IAmb, Mgh;) akışkan olsun olmasın; (Mgh, Msb;) **صِبْغٌ** ve **صِبَاغٌ** özellikle akışkan olana denir: (Mgh:) yahut **أُدْمٌ**, ekmekle birlikte yenilen her şeydir: (TA:) **اِدَامٌ**’ın çokluk çoğulu **أُدُمٌ**’dur, (Mgh, Msb,) ve kısaltma ile **أُدْمٌ**; bu, tekil olarak da kullanılır, (Msb,) ve [azlık çoğulu] **آدِمَةٌ** (M, K) ve **آدَامٌ**; (K;) yahut bu sonuncusu **أُدْمٌ**’un çoğuludur. (M, Mgh, Msb, TA.) Bir hadiste şöyle denilmiştir: **نِعْمَ الاِدَامُ الخَلُّ** [Katık olarak sirke ne güzel, yahut en güzel şeydir!]. (T, TA.) Ve bir diğerinde: **سَيِّدُ آدَامِ الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ اللَّحْمُ** [Dünya ve âhiretin katıklarının efendisi ettir]. (TA.) ― -b2- **هُوَ اِدَامُ أَهْلِهِ**, ve **اِدَامُ قَوْمِهِ**: **أَدَمَةٌ**’ye bak. ― -b3- Uygun olan, yahut uygun düşen; uyuşan, yahut hoş gelen; yakışan, yahut elverişli olan herhangi bir şey. (M, K.) [Çoğul olarak da kullanılır: şöyle ki,] ‘Ádiyeh Ed-Dubeyreeyeh der ki,
**كَانُوا لِمَنْ خَالَطَهُمْ اِدَامَا**
[Onlarla sosyal ilişkide karışanlara karşı uygun, yahut hoş idiler.] (M.)

**أَدِيمٌ**
**أَدِيمٌ** ذ i. q. ↓ **مَأْدُومٌ** [katıklanmış]: (T:) yahut ↓ **مَأْدُومٌ** **طَعَامٌ** [katıklanmış yiyecek]; (M, K;) içinde **اِدَام** bulunan yiyecek. (TA.) Buradan darbımesel: **سَمْنُكُمْ هُرِيقَ فِى أَدِيمِكُمْ** [Sade yağınız katıklanmış yemeğinize döküldü]; (T, TA;) cimri adama uygulanır; (Har s. 462;) mânâsı: hayrınız yahut malınız size döner: (TA:) yahut bazılarına göre mânâ: **سِقَآء**’ınıza [yahut tulumunuza] (T, Har * aynı yer:) ve avam **فِى دَقِيقِكُمْ** [ununuza] der. (TA.) Ve söz: **سَمْنُهُمْ فِى أَدِيمِهِمْ** [Sade yağları katıklanmış yemeğindedir]; mânâsı: hayırları yahut malları kendilerine döner. (M.) Ve Hadîce’nin Peygamber’e sözü: **اِنَّكَ لَتَكْسِبُ وَ تُطْعِمُ المَأْدُومَ ↓ المَعْدُومَ** (M, TA) Gerçekten sen, başkalarına men edilen şeyi kazanırsın; yahut başkalarına, ihtiyaç duydukları şeylerden, sahip olmadıklarını kazandırırsın; yahut fakiri kazandırırsın, (TA, madde **عدم**’de,) ve içinde **اِدَام** bulunan yiyecek yedirirsin. (TA, bu maddede.) [Buradan ayrıca,] **أَطْعَمْتُكَ ↓ مَأْدُومِى** (M, K) mânâsı **أَتَيْتُكَ بِعُذْرِى** [Sana özrümü getirdim; yahut belki bekâretimi; **عُذْرَةٌ**’ye bak]: (K:) [yahut] bazılarına göre mânâ: güzel ahlâkım: Dureyd İbn-Es-Simmeh’in karısının, onun kendisini boşaması münasebetiyle söylediği sözdür. (M, TA.) ― -b2- Ve buradan, (Ham s. 205, Mgh,) tabaklanmış deri yahut post; kösele: (M, Ham, Mgh, Msb:) yahut deri yahut post, (M, K,) hangi hâlde olursa olsun: (M:) yahut kızıl deri yahut post: (M, K:) yahut **أَفِيقٌ** denilen hâlden sonraki hâlde deri yahut post; yani tabaklaması tamam olup kızarmış olduğu zaman: (M:) yahut herhangi bir şeyin derisinin dış yüzü: (T:) [azlık çoğulu] **آدِمَةٌ** (S, M, K) ve **آدَامٌ** ve [çokluk çoğulu] **أُدُمٌ**, (M, K,) sonuncusu Lh’den; ve [ISd der ki] **رُسْلٌ** diyen **أُدْمٌ** der; (M,) ve ↓ **أَدَمٌ**, (T, S, Msb, K,) yahut bu yarı-çoğul isimdir, (Sb, M, Mgh,) [çoğu kez cins ismi olarak kullanılır,] bunun çoğulu **آدَامٌ** olabilir. (M.) ― -b3- **اِبْنِ أَدِيمٍ** ve **اِبْنُ أَدِيمَيْنِ** ve **اِبْنُ ثَلَاثَةِ آدِمَةٍ**: **بنى** maddesinde **اِبْنٌ**’e bak. Şöyle denir: **اِنَّمَا يُعَاتَبُ الأَدِيمُ ذُو البَشَرَةِ** [lafzen:] Yalnız, üzerinde kıl biten dış kısmı bulunan deri yeniden tabaklamaya konur: (T:) bir darbımeseldir; (TA;) mânâsı: ancak ümit edilen, ve kendisinde tam akıl ve kuvvet bulunan kimse terbiye edilir yahut azarlanır; (T, TA, ve AHn TA’da, madde **بشر**’de [orada ise TA’da yanlışlıkla **دُونَ**, **ذو** yerine konmuştur];) ve ancak kendisinde çekişmeye yer olan kimseyle çekişilir. (TA.) ― -b4- **أَدِيمُ الحَرْبِ**, mecazen **أَدِيمُ أَهْلِ الحَرْبِ** için kullanılır (mecaz:) [savaşçıların, yahut savaşla meşgul olanların derisi]. (M.) ― -b5- **فُلَانٌ صَحِيحُ الأَدِيمِ** [lafzen: filân derisi sağlamdır] (mecaz:) filânın aslı ve şerefi yahut itibarı bakımından sağlamdır demektir. (Har s. 135.) Şöyle de dersin: **فُلَانٌ بَرِىْءُ الأَدِيمِ مِمَّا لُطِخَ بِهِ** [(mecaz:) filân, kendisine sürülen şeyden şeref ve itibar bakımından berîdir]. (M, * TA.) Ve ↓ **مَزَّقَ أَدَمِى** (mecaz:) Şerefimi yahut itibarımı parçaladı. (Har aynı yer.) ― -b6- **أَدِيمٌ** ayrıca (mecaz:) yerin yahut toprağın yüzeyi demektir: (S, M:) [ayrıca **أَدَمَةٌ**’nin son cümlesine de bak:] yahut ondan görünen şey, (K,) ve göğün de. (M, K.) ― -b7- Ve (mecaz:) **الضُّحَى** denilen vaktin ilk kısmı. (M, K, TA.) Şöyle dersin: **جِئْتُكَ أَدِيمَ الضُّحَى** (mecaz:) **ضحى**’nın ilk kısmında sana geldim; (Lh, M;) görünüşe göre mânâ: **عِنْدَ ارْتِفَاعِ الضُّحَى** [kuşluk yükselirken; güneş yükselirken]. (M.) ― -b8- Ve (mecaz:) gündüzün beyazlığı: (IAar, M, K, TA:) ve (mecaz:) gecenin karanlığı: (IAar, M, TA:) yahut (mecaz:) gündüzün tamamı, (M, A, K, TA,) ve gecenin de tamamı. (A, TA.) Şöyle dersin: **ظَلَّ أَدِيمَ النَّهَارِ صَائِمًا وَأَدِيمَ اللَّيْلِ قَائِمًا** (mecaz:) Gündüzün tamamını oruçlu, gecenin tamamını ayakta [namazda vb.] geçirdi. (A, TA.)

**أَدَّامٌ**
**أَدَّامٌ** ذ: **أَدَمِىٌّ**’ye bak.

**آدَمُ**
**آدَمُ** آدم **أُدْمَةٌ** denilen renkte olan: çoğulu **أُدْمٌ** ve ↓ **أُدْمَانٌ**; (S, M, K;) ikincisi, **أَحْمَرُ**’un çoğulu olarak **حُمْرَانٌ** gibi: (M:) müennes tekili **أَدْمَآءُ** ve ↓ **أُدْمَانَةٌ**’dır; (S M, K;) ikincisi şâzdır; (K;) şiirde vâki olur, fakat As tarafından (S, M) hoş görülmez; (S;) Aboo-‘Alee tarafından **خُمْصَانَةٌ** gibi olduğu söylenmiştir; (M;) ve müennes çoğulu **أُدْمٌ**’dur: (S, M, K:) siyahlıkla yahut beyazlıkla karışmış, yahut ona çalan bir renkte; yahut saf beyaz; (M, K;) yahut bazılarına göre şiddetli beyaz; (TA;) yahut beyaz olup gözlerinde siyahlık bulunan; (S;) yahut beyaz; (As, T;) deveye böyle denir; ve ceylana da böyle uygulanır: (T:) yahut ceylana uygulanınca, beyazlıkla karışmış, yahut ona çalan bir renkte demektir; (M, K;) ancak Lth, **أَدْمَآءُ**’nun dişi ceylana uygulandığını söyler; fakat erkek ceylana **آدَمُ**’un uygulandığını işitmemiştir; (TA;) ve As der ki, (S,) ceylanlara uygulanan **أُدْمٌ**, üzerinde toz rengi bulunan çizgiler olan beyaz demektir, (S, M,) dağlarda yaşayan ve dağların renginde olan; (S;) saf beyaz olursa **آرَامٌ** denir: (T, TA:) yahut ISk’ye göre karınları beyaz, sırtları buğdayî, ve karınların rengi ile sırtların rengi misk renginde iki çizgiyle ayrılmış olan; IAar tarafından da aynı şekilde açıklanmıştır: (T:) insana uygulanınca **آدَمُ**, buğdayî; yahut esmer tenli; eş anlamlısı **أَسْمَرُ**; (S, M, K;) yahut böyle uygulanınca **أحْمَرُ اللَّوْنِ** demektir [ki bu durumda ten beyazlığını ifade eder]; (TA;) ve çoğulu **أُدْمِانٌ**’dır. (S.) Araplar der ki: **قُرَيْشُ الاِبِلِ أُدْمُهَا وَصُهْبُهَا**, mânâsı: develerin en iyisi, onlardan **أُدْم** olanlar ve onlardan **صُهْب** olanlardır; [**أَصْهَبُ**’a bak;] tıpkı Kureyş’in insanların en iyisi olması gibi. (M.) ― -b2- Ayrıca [Âdem,] insanlığın babası; (S, M, K;) ve aynı şekilde ↓ **أَدَمُ**; fakat bu fazladır: (K:) türeyişi hakkında çeşitli görüşler vardır; fakat hakikat şudur ki o yabancı bir kelimedir, [yani İbranice,] **فَاعَلُ** veznindedir, **آزَرُ** gibi: (MF:) ve [bu sebeple] onun çoğulu **أَوَادِمُ**’dur. (S, M, K.)

**آدَمِىٌّ**
**آدَمِىٌّ** آدمى آدمي **آدَمُ**’dan nisbet ismidir. (TA.)

**اِيدَامَةٌ**
**اِيدَامَةٌ** ايدامه ايدامة (varsayılan mecaz:) düz, sert, fakat pürüzlü olmayan yer: (As:) yahut taşsız sert yer; (K;) yerin yahut toprağın “yüzeyi” mânâsındaki **أَدِيمٌ**’den: (TA:) yahut biraz yüksekçe yer; çok değil; yalnız düzlüklerde bulunur ve bitki bitirir; fakat bu hoş görülmez; çünkü yeri pürüzlüdür ve içinde az su kalır: (ISh:) çoğulu **أَيَادِيمُ**’dur, (As, Esh-Sheybánee, IB, K,) ki J yanlışlıkla bunun tekili yoktur der: (K:) çünkü o [S’de] **أَيَادِيمُ**’un sert ve yüksek yer parçaları ( **مُتُون**) demek olduğunu ve tekilinin bulunmadığını söyler. (TA.)

**مُؤْدَمٌ**
**مُؤْدَمٌ** ذ, yukarıda zikredilen bir örnekte olduğu gibi, (1’e bak,) Sevilen kılınmış; (T, S;) sevgiye layık. (T.) -A2- **رَجُلٌ مُؤْدَمٌ مُبْشَرٌ** (mecaz:) işlerde mahir ve tecrübeli bir adam, (M, K,) iç derinin yumuşaklığı ve dış derinin pürüzlülüğü gibi [vasıfları] birleştiren: (T, S, M, K:) yahut yumuşaklık ve sertliği, yahut yumuşak huyluluk ve kuvveti, iş bilgisiyle birleştiren: (T:) yahut öyle vasıfları birleştiren ki sıkıntıya ve kolaylığa elverişlidir: (As, T:) yahut IAar’a göre kalın ve iyi derili: (M:) yahut sevgili: (TA:) müennesi ة iledir: (M, K:) şöyle dersin: **اِمْرَأَةٌ مُؤْدَمَةٌ مُبْشَرَةٌ**, mânâsı (mecaz:) görünüşü güzel ve iç vasıfları kusursuz bir kadın: ve bazen birinci sıfat, ة ile ve ة’siz olarak, sırasıyla kadına ve erkeğe uygulanınca, ikinci sıfattan sonra getirilir. (M.) Ayrıca **بشر** maddesine bak.

**مَأْدُومٌ**
**مَأْدُومٌ** ذ: dört yerde **أَدِيمٌ**’e bak.
