# أدم — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AF%D9%85/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%AF%D9%85/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أدم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AF%D9%85.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: أدم

الأَدَمُ: جمع الأَديمِ، وقد يجمع على آدِمَةٍ وربما سُمِّي وجهُ الأرض أديماً. قال الأعشى:
يوماً تراها كشِبْهِ أَرْدِيةِ العَصْب ويوماً أَديمُها نَغِلا
وفلانٌ مُؤْدَمٌ مُبْشَرٌ، أي قد جمع لِينَ الأَدَمَةِ وخُشونة البشرة. ويقال أيضاً: جعلتُ فلاناً أَدَمَةَ أهلي، أي إسْوَتَهُمْ. والأُدْمَةُ بالضم: السُمرة. والأُدْمَةُ أيضاً: الوسيلة إلى الشيء. والآدَمُ من الناس: الأسمر، والجمع أُدْمانٌ. وآدَمُ عليه السلام: أبو البشر. قال الأصمعي: والأُدْمُ من الظباء بيِضٌ تعلوهنّ جُدَدٌ، فيهن غُبْرَةٌ، تسكن الجبال. قال: وهي على ألوان الجبال. يقال ظبيةٌ أَدماء. والأُدمَةُ في الإبل: البياض الشديد، يقال: بعيرٌ آدَمُ وناقةٌ أَدماءُ، والجمع أُدْمٌ. والأُدْمُ والإدامُ: مايؤتَدَمُ به. تقول منه: أَدَمَ الخبزَ باللحم يَآْدِمُهُ، بالكسر. والأُدْمُ: الأُلْفَةُ والاتفاقُ، يقال: أَدَمَ اللهُ بينهما، أي أصلح وأَلَّفَ، وكذلك آدَمَ الله بينهما، فَعَلَ وأفْعَلَ بمعنى. وفي الحديث: "لو نظرْتَ إليها فإنه أخرى أن يُؤْدَمَ بينكما"، يعني أن تكون بينكما المحبة والاتفاق. وقال: "والبيضُ لا يُؤْدِمْنَ إلاَّ مؤْدَما" أي لا يُحبِبْنَ إلاَّ مُحبَّباً. والأياديمُ: مُتون الأرض، لا واحد لها.

### Türkçe

**الأَدَمُ**: **الأَديمِ**’in çoğulu; **آدِمَةٍ** üzerine de çoğul yapılabilir; belki yerin yüzü **أديماً** diye adlandırılmıştır. **الأعشى** dedi ki:
يوماً تراها كشِبْهِ أَرْدِيةِ العَصْب ويوماً أَديمُها نَغِلا
Ve falan kimse **مُؤْدَمٌ مُبْشَرٌ**’dır; yani **الأَدَمَةِ**’nin yumuşaklığını ve derinin pürüzlülüğünü toplamıştır. Yine denir: Falancayı ehlimin **أَدَمَةَ**’si yaptım; yani onların örneği. **الأُدْمَةُ** (ötre ile): esmerliktir. **الأُدْمَةُ** ayrıca: bir şeye ulaştıran vasıtadır. İnsanlardan **الآدَمُ**: esmerdir; çoğulu **أُدْمانٌ**. **آدَمُ** عليه السلام: beşerin babasıdır. **الأصمعي** dedi ki: ceylanlardan **الأُدْمُ** beyazdır; üzerlerine çizgiler galip gelir; içlerinde bir tozluluk vardır; dağlarda barınırlar. Dedi ki: onlar dağların renkleri üzerinedir. Denir: **ظبيةٌ أَدماء**. Develerde **الأُدمَةُ**: şiddetli beyazlıktır; denir: **بعيرٌ آدَمُ** ve **ناقةٌ أَدماءُ**; çoğulu **أُدْمٌ**. **الأُدْمُ** ve **الإدامُ**: kendisiyle katık edinilendir. Ondan şöyle dersin: eti ekmeğe katık etti, **أَدَمَ**; onu **يَآْدِمُهُ**, kesre ile. **الأُدْمُ**: ülfet ve uyuşmadır; denir: Allah ikisi arasında **أَدَمَ**; yani ıslah etti ve ülfet verdi; yine Allah ikisi arasında **آدَمَ**; **فَعَلَ** ve **أفْعَلَ** anlamca birdir. Hadiste: "لو نظرْتَ إليها فإنه أخرى أن يُؤْدَمَ بينكما"، yani aranızda sevgi ve uyuşma olması daha uygundur. Ve dedi ki: "والبيضُ لا يُؤْدِمْنَ إلاَّ مؤْدَما" yani sevdirmiş olandan başkasını sevmezler. **الأياديمُ**: yerin sırtlarıdır; onun tekili yoktur.
