# أذن — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B0%D9%86/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أذن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0%D9%86.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: أذن

أَذِنَ له في الشيء إذْناً. يقال: ائْذَنْ لي على الأمير. وأَذِنَ، بمعنى عَلِمَ. ومنه قوله تعالى: "فأْذَنوا بحَرْبٍ من الله ورسوله". وأَذِنَ له أَذَناً: استمع. قال قَعْنَبُ بن أمُِّ صاحبٍ:
إنْ يسمعوا ريبَةً طاروا بها فرحاًعَنِّي وما سمعوا من صالحٍ دَفَنوا
صُمُّ إذا سمعوا خيراً ذُكِرْتُ بـه		وإنْ ذُكِرْتُ بِشَرٍ عندهـم أَذِنـوا
والأَذانُ: الإعلامُ. وأَذانُ الصلاة معروف. والأَذينُ مثله. وقد أّذَّنَ أَذاناً. والمِئْذَنَةُ: المنارةُ. والأَذينُ: الكفيلُ. وقال قومٌ: الأَذينُ: المكان يأتيه الأَذانُ من كلِّ ناحية. وأنشدوا:
طَهورُ الحَصى كانت أَذيناً ولم تكنبها ريبةٌ مـمـا يُخـافُ تَـريبُ
والأَذنُ تخفف وتثقّل، وهي مؤنثة، وتصغيرها أُذَيْنَةٌ. والجمع آذانٌ. وتقول: أَذَنْتُهُ، إذا ضربت أُذُنَهُ. ورجلٌ أُذُنٌ، إذا كان يسمع مقال كلِّ أحد ويقبلُه، ويستوي فيه الواحد والجمع. ورجلٌ أذانيٌّ: عظيم الأُذُنَيْنِ. ونعجةٌ أذْناءُ وكبشٌ آذَنُ. وأذنت النعل وغيرها تأذيناً أي جعلت لها أذناً وأَذَّنْتُ الصبيّ: عركت أُذُنَهُ. وآذَنْتُكَ بالشيء: أعلمتُكه. والآذِنُ: الحاجب. وقد آذَنَ وتأذَّن بمعنىَ. وتقول: تأذّنَ الأميرُ في الكلام، أي نادى فيهم في التَهَدُّدِ والنَهى، أي تقدَّم وأعْلَمَ. وقوله تعالى: "وإذْ تَأَذَّنَ رَبَّكَ"، أي أعْلَمَ.

### Türkçe

**أَذِنَ** ona şeyde **إذْناً** (izin) verdi. Denir: **ائْذَنْ** bana emir’in huzuruna (girmem için izin ver). Ve **أَذِنَ**, **عَلِمَ** (bildi) mânâsınadır. Ondandır, yüce Allah’ın sözü: “**فأْذَنوا بحَرْبٍ من الله ورسوله**”. Ve **أَذِنَ** ona **أَذَناً**: dinledi. **قَعْنَبُ بن أمُِّ صاحبٍ** dedi:
إنْ يسمعوا ريبَةً طاروا بها فرحاًعَنِّي وما سمعوا من صالحٍ دَفَنوا
صُمُّ إذا سمعوا خيراً ذُكِرْتُ بـه		وإنْ ذُكِرْتُ بِشَرٍ عندهـم أَذِنـوا

Ve **الأَذانُ**: bildirme/ilân etme. Ve namazın **أَذانُ**’ı mâlûmdur. Ve **الأَذينُ** onun gibidir. Ve muhakkak **أّذَّنَ** **أَذاناً** (ezan okudu). Ve **المِئْذَنَةُ**: minare. Ve **الأَذينُ**: kefil. Bir kavim dedi: **الأَذينُ**: her taraftan **الأَذانُ**’ın kendisine geldiği yer. Şu beyti delil getirdiler:
طَهورُ الحَصى كانت أَذيناً ولم تكنبها ريبةٌ مـمـا يُخـافُ تَـريبُ

Ve **الأَذنُ** hafifletilir de ağırlaştırılır da; o müennestir; küçültmesi **أُذَيْنَةٌ**’dir. Çoğulu **آذانٌ**’dır. Ve dersin: **أَذَنْتُهُ**, onun **أُذُنَهُ**’nu (kulağını) vurduğunda. Ve bir adam **أُذُنٌ**’dur; her birinin sözünü işitir ve onu kabul eder ise; onda tekil ile çoğul eşit olur. Ve bir adam **أذانيٌّ**: iki **الأُذُنَيْنِ**’i (kulağı) büyük olan. Ve bir koyun **أذْناءُ** ve bir koç **آذَنُ**. Ve ayakkabıyı ve başkasını **تأذيناً** **أذنت**: yani ona bir **أُذُنٌ** (kulak/çıkıntı) yaptın. Ve **أَذَّنْتُ** çocuğu: onun **أُذُنَهُ**’nu (kulağını) ovaladım. Ve **آذَنْتُكَ** şey ile: onu sana bildirdim. Ve **الآذِنُ**: kapıcı. Ve muhakkak **آذَنَ** ve **تأذَّن** aynı mânâdadır. Ve dersin: emir konuşmada **تأذّنَ**; yani onlara tehdit ve yasaklamada seslendi; yani öne geçti ve bildirdi. Ve yüce Allah’ın sözü: “**وإذْ تَأَذَّنَ رَبَّكَ**”, yani bildirdi.

## Madde başı: اذن

إذَنْ: حرف مكافأةٍ وجوابٍ، إنْ قدَّمتَها على الفعل المستقبل نصبَته بها لا غير. إذا قال لك قائلٌ: الليلةَ أزورك، قلت: إذنْ أكرمَك. وإن أخَّرتَها ألغيتها فقلت: أكرمُك إذَنْ.

### Türkçe

**إذَنْ**: mükâfat ve cevap harfidir; onu gelecek fiilin önüne geçirirsen, onu onunla başka değil nasb edersin. Eğer sana bir söyleyen: “Bu gece seni ziyaret edeceğim” derse, sen: **إذنْ** “Sana ikram edeceğim” dersin. Eğer onu geri bırakırsan onu iptal edersin; böylece: “Sana ikram ederim **إذَنْ**” dersin.
