# أذ (أ-ذ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B0

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

Kur'an'daki karşılığı: Zaman

- Harfler: أ - ذ
- Kur'an'da: 693 geçiş · 629 ayet · 12 sîga
- 3 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءذ · إذ · اذ

_Bu bir edat; komşulukları genel ve zayıf anlam taşır._

## Sîgalar (12)

| Sîga | Kalıp | Anlam | Geçiş | Ayet | İlk ayet |
|---|---|---|---|---|---|
| [إِذَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | إِذَا | Zaman; Hemen; As soon as | 195 | 186 | [2:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:156.md) |
| [إِذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%92.md) | إِذْ | Zaman | 156 | 147 | [2:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:131.md) |
| [وَإِذَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | وَإِذَا | Ve zaman; Zaman | 130 | 124 | [2:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:11.md) |
| [فَإِذَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | فَإِذَا | O zaman hemen; Hemen; Zaman | 86 | 84 | [2:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:196.md) |
| [وَإِذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%92.md) | وَإِذْ | Zaman; Ve zaman | 69 | 66 | [2:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:30.md) |
| [إِذًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%8B%D8%A7.md) | إِذًا | O taktirde | 26 | 26 | [2:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:145.md) |
| [أَئِذَا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D8%A3%D9%8E%D8%A6%D9%90%D8%B0%D9%8E%D8%A7.md) | أَئِذَا | Zaman mı? | 12 | 12 | [13:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/13:5.md) |
| [إِذِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%90.md) | إِذْ | Zaman | 9 | 9 | [6:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:93.md) |
| [وَإِذًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%8B%D8%A7.md) | وَإِذًا | Ve o taktirde; Ve o zaman | 4 | 4 | [4:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:67.md) |
| [وَإِذِ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D9%88%D9%8E%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%90.md) | وَإِذْ | Zaman; Ve zaman | 3 | 3 | [2:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:60.md) |
| [فَإِذْ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%92.md) | فَإِذْ | Zaman | 2 | 2 | [24:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/24:13.md) |
| [فَإِذًا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/siga/%D9%81%D9%8E%D8%A5%D9%90%D8%B0%D9%8B%D8%A7.md) | فَإِذًا | O taktirde | 1 | 1 | [4:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:53.md) |

## Mücavir kökler — 485 mücavir (975 toplam)

Sıralama: iki kökün aynı ayette birlikte geçmesinin tesadüfe göre ne kadar güçlü olduğu (Dunning G²). Her satırda ortak ayet sayısı yazar. Edatlar varsayılan olarak gizli.

1. [قول](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%88%D9%84.md) — 257 ortak ayet · G² 124 · Birlikte bir iş yapan kimselere, belli bir sesle kumanda…
2. [جيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%8A%D8%A3.md) — 75 ortak ayet · G² 75 · Ceyee yağmur sularının toplanıp biriktiği yerdir
3. [رأي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%8A.md) — 59 ortak ayet · G² 27 · Raye bir yere konmuş, oranın özelliğini gösteren işaret…
4. [تلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%84%D9%88.md) — 21 ortak ayet · G² 27 · Tilvi toklu demektir
5. [ذكر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%83%D8%B1.md) — 52 ortak ayet · G² 23 · Zikr : Yay görevi gören ağaç dal parçasıdır
6. [سجد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D8%AC%D8%AF.md) — 23 ortak ayet · G² 22 · Sacid, meyvesinin bolluğundan dolayı dalları veya gövdesi…
7. [أخذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AE%D8%B0.md) — 48 ortak ayet · G² 21 · İhaze göl gibi suyun toplandığı yer yani birikintidir veya…
8. [قلل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%84.md) — 21 ortak ayet · G² 20 · Az
9. [نجو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AC%D9%88.md) — 21 ortak ayet · G² 19 · Özel konuşmak
10. [دعو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D8%B9%D9%88.md) — 38 ortak ayet · G² 19 · Deav : Dua, gel gel anlamına kalkan eller demektir
11. [قعد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AF.md) — 11 ortak ayet · G² 18 · Temel demektir
12. [ترب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D8%B1%D8%A8.md) — 10 ortak ayet · G² 18 · Toprak demektir
13. [أنس](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%86%D8%B3.md) — 56 ortak ayet · G² 18 · Ok tan yayın iç tarafna üns, dış tarafına vahş denemektedir
14. [قلب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A8.md) — 33 ortak ayet · G² 17 · Ayak basıldığında toprakta çıkan kalıptır
15. [عصو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B5%D9%88.md) — 7 ortak ayet · G² 17 · Asân
16. [ضرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%B1.md) — 19 ortak ayet · G² 16 · “Darir” zor, bulanık gören kişi demektir
17. [قضي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B6%D9%8A.md) — 17 ortak ayet · G² 16 · “Kadb” kesici alet; “ba” “va”va dönüşmüş “kadeve” ve…
18. [لقي](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%82%D9%8A.md) — 29 ortak ayet · G² 16 · “Lekat” iki yerleşik bölge arasındaki buluşma yerinin adıdır
19. [حضر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D8%B6%D8%B1.md) — 10 ortak ayet · G² 16 · Hadre inşaat için kullanılan taş tuğla demektir
20. [أمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D8%B1.md) — 42 ortak ayet · G² 15 · Murar acı bir ağacın adıdır
21. [سمع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B3%D9%85%D8%B9.md) — 33 ortak ayet · G² 15 · İşiten
22. [بلغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D8%BA.md) — 19 ortak ayet · G² 15 · İş ayakkabısı
23. [بلو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%84%D9%88.md) — 16 ortak ayet · G² 15 · Biley taşı
24. [طهر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%87%D8%B1.md) — 10 ortak ayet · G² 15 · Akar temiz sudur
25. [مسس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B3%D8%B3.md) — 16 ortak ayet · G² 15 · Ona dokundu
26. [جنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D9%86%D8%A8.md) — 11 ortak ayet · G² 15 · Yan demektir
27. [نفخ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D9%81%D8%AE.md) — 8 ortak ayet · G² 14 · Körük demektir
28. [أجل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%AC%D9%84.md) — 14 ortak ayet · G² 14 · İcl havuz demektir
29. [فحش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AD%D8%B4.md) — 9 ortak ayet · G² 14 · Fahşa (ha) “Üns” oku atan yayın insan tarafı; “vahş” ise…
30. [مرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D8%B6.md) — 9 ortak ayet · G² 14 · “Bürde” gocuk demektir
31. [ضرب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B6%D8%B1%D8%A8.md) — 15 ortak ayet · G² 13 · Örnek verdi
32. [أمن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%85%D9%86.md) — 102 ortak ayet · G² 13 · Mena kapıları karşı karşıya olan evlerin ara yeridir
33. [فتح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%AA%D8%AD.md) — 11 ortak ayet · G² 13 · Feth, kapının açılması demektir
34. [موسى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%B3%D9%89.md) — 27 ortak ayet · G² 13 · Musa
35. [ندو](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%AF%D9%88.md) — 14 ortak ayet · G² 13 · Nedve halkın toplandığı yerdir
36. [أله](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%84%D9%87.md) — 229 ortak ayet · G² 13 · Lah bir şeyi kapatmak için üstüne örtülen örtü demektir
37. [وحد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AD%D8%AF.md) — 29 ortak ayet · G² 12 · وَحْدَهُ kelimesi aslında منفرداً anlamındadır ve marifeye…
38. [عرف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B9%D8%B1%D9%81.md) — 16 ortak ayet · G² 12 · Tanınan ile
39. [أيي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D9%8A%D9%8A.md) — 85 ortak ayet · G² 12 · Evye kuş yuvası demektir
40. [موت](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D9%88%D8%AA.md) — 28 ortak ayet · G² 12 · Kış uykusundan uyanmış yılana hayy, kış uykusundaki yılana…
41. [طلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%84%D9%82.md) — 8 ortak ayet · G² 12 · “Dalk” sansar demektir
42. [كون](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D9%88%D9%86.md) — 148 ortak ayet · G² 11 · Kevn, tepe demektir
43. [مريم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%B1%D9%8A%D9%85.md) — 10 ortak ayet · G² 11 · Meryem
44. [خصم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AE%D8%B5%D9%85.md) — 7 ortak ayet · G² 11 · Hasim (hı,sad) : Çantanın kenarına bağlanan iki kulpdan…
45. [كظم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%83%D8%B8%D9%85.md) — 4 ortak ayet · G² 11 · İçerde tutan
46. [جدد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AC%D8%AF%D8%AF.md) — 5 ortak ayet · G² 10 · Cedid geniş yol demektir
47. [إبراهيم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A5%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%D9%8A%D9%85.md) — 15 ortak ayet · G² 10 · İbrahim
48. [وثق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D8%AB%D9%82.md) — 9 ortak ayet · G² 10 · Anlaşma
49. [بين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D9%8A%D9%86.md) — 66 ortak ayet · G² 10 · Beyn topraktaki yarık demektir
50. [ثني](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AB%D9%86%D9%8A.md) — 8 ortak ayet · G² 10 · Sena yaka demektir
51. [نعم](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B9%D9%85.md) — 25 ortak ayet · G² 10 · "Neam" geviş getiren çift parmaklı hayvanların ortak adıdır
52. [أبو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D9%88.md) — 21 ortak ayet · G² 10 · Bab kapı demektir
53. [فشل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D8%B4%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Yıldınız
54. [فور](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%81%D9%88%D8%B1.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Ve aniden patladı
55. [نسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%86%D8%B3%D9%84.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Uçarak varma anlamında tüy, kanar demektir
56. [هيأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%87%D9%8A%D8%A3.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Biçim gibi
57. [وقف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%88%D9%82%D9%81.md) — 3 ortak ayet · G² 9 · Durduruldular
58. [طوف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B7%D9%88%D9%81.md) — 10 ortak ayet · G² 9 · Çeper demektir
59. [بعثر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A8%D8%B9%D8%AB%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Dışarı gönderildi
60. [تنر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AA%D9%86%D8%B1.md) — 2 ortak ayet · G² 9 · Tandır

Devamı (JSON): https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B0/neighbours?offset=60&limit=50

## Kök analizi

### Kök tanımı ve çekirdek özet

| Alan | Değer |
|---|---|
| Kök | أذ |
| Yapı | Edat veya işlev sözü (İki harfli zaman ve bağlam edatı) |
| Özel Durum | Hemzeli, türetilmemiş (câmid) ve donuk işlevsel yapı |
| Bağlamsal Yakın Kökler | [حين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%86.md), [لما](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%A7.md), [متى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D9%89.md) |
| Zıt Kök | [أبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AF.md) |
| Çekirdek Özet 1 | Belirli bir zaman noktasına, geçmişte gerçekleşmiş bir olguya veya ansızın ortaya çıkan duruma işaret eden zamansal ve bağlamsal eklemleme |
| Çekirdek Özet 2 | Hatırlatma, geçmiş olayların ibret sahnesi olarak canlandırılması, sürpriz/ansızın karşılaşma ve sebep-sonuç ilişkisinin zamansal tespiti |
| Çekirdek Özet 3 | Olayları soyut zaman akışından çıkarıp muhatabın zihninde somut, ibret verici ve hesap sorulabilir bir tarihsel veya aktüel tanıklık koordinatına yerleştirme |
| Kritik Hata Riski | Yapının salt bir zaman zarfı («-dığı zaman») sanılarak taşıdığı hatırlatma («hatırla ki»), ta‘lîl (gerekçelendirme) ve sürpriz bildirme işlevlerinin göz ardı edilmesi |

### Biliteral analiz

| Biliteral Çekirdek | Temel Anlam | Eklenen Unsur | Oluşan Anlam Farkı |
|---|---|---|---|
| أذ | Belirli bir zaman kesitine veya olay anına odaklanarak işaret etme işlevi | Veri bulunamadı | Yapı iki harfli bir işlev sözü olup üçlü bir fiil kökünden türetilmemiştir; bünyesine üçüncü bir asli kök harfi eklenmeden edatlaşmıştır |

### Piktografik analiz

| Birim | Piktografik İmge / Hareket | Anlam Açıklaması |
|---|---|---|
| ا | Öküz başı; güç, öncülük, başlangıç | Sözün veya zaman kesitinin başlangıcını belirleme, dikkatleri yeni bir olayın çıkış noktasına yöneltme |
| ذ | Kapı / işaretleme ucu (dal harfinin yoğunlaşmış biçimi); işaret etme, geçiş, sınır | Belirli bir anı, olayı veya olguyu işaret parmağıyla gösterircesine sabitleme ve ona geçiş sağlama |
| أذ | Bir başlangıç noktasını belirli bir olguya işaret ederek sabitleme | Zihni genel zaman akışından çekip belirli bir tarihsel veya durumsal olayın başlangıç anına odaklama hareketi |

### Tarihsel ve erken kullanım

| Alan | Veri |
|---|---|
| İlk fiziksel anlam | Fiziksel bir nesne adı olmayıp seslenme, işaret etme ve bir olayın vuku bulduğu zamansal koordinatı elle gösterir gibi belirginleştirme işlevidir |
| Cahiliye şiiri kullanımı | Cahiliye şiirinde geçmişte yaşanan savaş günlerini, ayrılık anlarını ve hatıraları yâd ederken cümlenin başında olayı canlı bir sahne olarak sunma bağlamında kullanılmıştır; şairler geçmiş zaman sahnelerine bu edatla giriş yapmışlardır |
| Erken Arapça kullanım | Erken Arap dilinde hem geçmişe yönelik olay tespiti hem de beklenmedik bir durumun aniden belirmesini ifade eden müfâcee (sürpriz) bağlamlarında sıklıkla işletilmiştir |

Kaynak: Lisān al-ʿArab, Kitābü’l-ʿAyn ve Sîbeveyhi’nin el-Kitâb’ı.

### Sami etimolojik katman

Sami dilleri ailesinde أذ yapısı, gösterici zamir ve zaman zarfı oluşturan kadim deiktik (işaretleyici) köklerle doğrudan bağlantılıdır. Akatçada zaman ve durum bağlayıcısı olarak işlev gören inūma veya enūma yapıları, İbranicede geçmişe veya geleceğe işaret eden az (אָז) zaman zarfı ve Aramicede edatlaşan 'ēdayin biçimleri bu kökün Sami ortak tabakasındaki işaret ve zaman sınırlama işlevini doğrulamaktadır. Arapçada hemze ve zel seslerinin birleşimi, bir olguyu «işte o an / o vakit» şeklinde göstererek geçmiş zamanın somut bir olayına veya ansızın gerçekleşen bir duruma tahsis etmiştir. Bu kullanım dil ailesinde soyut bir zaman kavramından ziyade, işaret edilen somut olayın vuku bulma ânına dayanmaktadır.

Güven: Güçlü

Kaynak: Brown-Driver-Briggs, HALOT ve David Cohen’in Dictionnaire des racines sémitiques adlı eseri.

### Etimolojik analiz

| Katman | Veri | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| İç Arapça etimolojik yön | Câmid (türememiş) zaman ve işaret edatı | Arap dilinde geçmiş zamanı sınırlayan, bazen ta‘lîl (gerekçe) bazen de müfâcee (ansızınlık) bildiren temel bir parçacık olarak kalıplaşmıştır | Kesin |
| Sami dilleriyle etimolojik ilişki | İbranice az (אָז) ve Aramice 'ēdayin paralelliği | Olay anını ve geçmiş zaman kesitini sabitleyen işaretleyici zaman zarfı işlevi ortak Sami zeminine dayanır | Güçlü |
| Daha geniş dilsel ilişki | Veri bulunamadı | Afro-Asyatik ailenin diğer kollarında iki harfli bu edatın doğrudan genetik izi doğrulanabilir nitelikte ayrıştırılamamıştır | Veri bulunamadı |

Kaynak: Brown-Driver-Briggs ve Lisān al-ʿArab.

### Kardeş kökler

| Kombinasyon | Durum | Temel Anlam | Anlam Detayı | Not |
|---|---|---|---|---|
| أذ | Anlamlı | Zaman ve durum işaretleme | Geçmiş zamana, gerçekleşmiş olaya, gerekçeye veya ansızın beliren duruma işaret eden işlev sözü | Hedef kök; Kur'an'da geçer |
| ذأ | Kök olarak oluşmayan | Veri bulunamadı | Veri bulunamadı | Kitābü’l-ʿAyn ve Tehzîbü’l-Luğa’da mühmel (kullanım dışı) kabul edilmiştir; Kur'an'da geçmez |

### Komşu kökler ve zıt kök

| Kök | İlişki Türü | Anlam Alanı | Karşılaştırmalı Nüans | Anlam Detayı |
|---|---|---|---|---|
| أذ | Merkez | Zaman ve bağlam işaretleme | Gerçekleşmiş belirli bir ânı, olguyu veya ansızın ortaya çıkan durumu tespit eder | Zamanı soyut akış olarak değil, yaşanmış somut bir sahne olarak sunar |
| [حين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%86.md) | Komşu | Zaman süresi ve aralığı | Uzun veya kısa bir zaman dilimini, süreyi ve vakti ifade eder | أذ doğrudan olayın tespitine odaklanırken, [حين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AD%D9%8A%D9%86.md) zamanın genişliğine ve müddetine yönelir |
| [لما](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%A7.md) | Komşu | Şart ve zaman ilişkisi | Bir eylemin diğerine bağlı olarak tamamlanma vaktini kurar | [لما](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%84%D9%85%D8%A7.md) fiiller arası zamansal bağlılığı vurgularken, أذ sahnenin bizzat kendisini öne çıkarır |
| [متى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D9%89.md) | Komşu | Zaman sorgulama ve belirleme | Zamanın ne vakit olduğunu soru veya genel şart kalıbıyla ele alır | [متى](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%85%D8%AA%D9%89.md) belirsiz bir zamanı ararken, أذ vuku bulmuş belirli bir ânı gösterir |
| [أبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AF.md) | Zıt | Zamansal sınırsızlık ve kesintisizlik | Başı ve sonu olmayan, bölünemeyen sonsuz sürekliliği bildirir | أذ tekil, yaşanmış ve sınırlı bir olgu ânını tespit ederken [أبد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%A8%D8%AF.md) her türlü anlık sınırlamayı aşar |

### Başka dillerde anlam karşılıkları

| Dil | Kelime / Kelimeler | Kısa Anlam | Detay | Güven |
|---|---|---|---|---|
| Arapça | أذ | Vakit, an, hatırla ki, o esnada | Geçmişte gerçekleşen bir olaya, gerekçeye veya sürpriz duruma bağlanan işlev sözü | Kesin |
| Latince | tunc, cum, quando | O vakit, -dığında, mademki | Geçmişteki anı ve koşul bağlamını karşılar; Kur'an'daki zihni sahneye davet edici belâgat gücünü kısmen dışarıda bırakır | Güçlü |
| İngilizce | then, when, since, behold | O zaman, -dığı zaman, mademki, işte o an | Zaman ve gerekçe boyutunu iyi aktarır; edatın gizli bir «hatırla» emrini barındıran Kur'anî üslubunu tek başına veremez | Güçlü |
| Almanca | damals, als, da | O zamanlar, -dığında, mademki | Olay anına bağlama işlevini karşılar; sürpriz bildiren (müfâcee) kullanımını tam kapsamaz | Güçlü |
| Fransızca | alors, lorsque, puisque | O halde, -dığı zaman, mademki | Zaman ve nedensellik boyutunu karşılar; deiktik işaretleme yoğunluğunu eksik bırakır | Güçlü |

Kaynak: Lane’s Lexicon ve Oxford Latin Dictionary.

### Vücûh ve nezâir

| Form / Kullanım | Anlam Yüzü | Ayet Tipi / Bağlam |
|---|---|---|
| Zarf-ı mâzî (Geçmiş zaman tespiti) | Gerçekleşmiş vakit / O vakit | Geçmişte yaşanmış tarihsel olayların veya peygamber kıssalarının aktarıldığı bağlamlar; örnek: Bakara [2:30](https://lisan.digital/tr/ayet/2:30.md), Enfâl [8:26](https://lisan.digital/tr/ayet/8:26.md) |
| Mahzuf fiil mukadderi (Tenzîlî hatırlatma) | Hatırla ki / Zihninde canlandır | Muhataba ilahi nimetlerin, ibretlik olayların veya kıyamet sahnelerinin hatırlatıldığı hitap bağlamları; örnek: Âl-i İmrân [3:121](https://lisan.digital/tr/ayet/3:121.md), Mâide [5:110](https://lisan.digital/tr/ayet/5:110.md) |
| Müfâcee (Ansızın belirme / Sürpriz) | Bir de baktı ki / Ansızın | Beklenmedik bir durumun veya sonucun bir anda karşıya çıktığı anlatımlar; örnek: A‘râf [7:107](https://lisan.digital/tr/ayet/7:107.md), Şuarâ [26:32](https://lisan.digital/tr/ayet/26:32.md) |
| Ta‘lîl (Gerekçelendirme) | Mademki / Çünkü / -dığı için | Bir hükmün veya sonucun geçmişteki gerekçesini açıklayan bağlamlar; örnek: Zuhruf [43:39](https://lisan.digital/tr/ayet/43:39.md) |

### Kelam, fıkıh, tefsir ve hadis bağlamı

| Disiplin | Kullanım Alanı | Tartışma Noktası | Anlam Yoğunlaşması |
|---|---|---|---|
| Kelam | İlahi hitabın ezeli oluşu ve tarihsel olaylara atıf | Geçmiş zaman bildiren bu edatın ezeli kelamda yer almasının tarihsellik-ezeliyet ilişkisi açısından değerlendirilmesi | Geçmiş bir vakte işaretin ezeli ilim ve takdir dairesindeki ezelî tespiti |
| Fıkıh | Hükümlerin illet ve sebeplerinin belirlenmesi | Edatın ta‘lîl (nedensellik) bildirip bildirmediği, geçmiş olayın hükme gerekçe teşkil edip etmeyeceği | Olay ânının hukuki sorumluluk ve gerekçe doğuran başlangıç noktası sayılması |
| Tefsir | Kıssa anlatımları ve hazfedilmiş fiillerin takdiri | Cümle başındaki kullanımların başında gizli bir «hatırla» (uzkür) emrinin bulunup bulunmadığı tartışması | Tarihsel anlatının kuru bir malumat değil, doğrudan muhatabı bağlayan bir ibret sahnesine dönüştürülmesi |
| Hadis | Rivayetlerin vürûd ortamının tespiti | Hadis metinlerinde sahabenin bir olayın gerçekleşme ânını ve ortamını aktarırken kullandığı tasvir kalıbı | Olayın bağlamını ve ilk vuku anını canlandıran şahitlik dili |

### Dini, ilmi, siyasi ve iktisadi sistem analizi

| Sistem | Bağlam | Karşılık | İşlev | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|---|---|
| Dini | İlahi müdahale ve ibret hafızası | Tarihsel tanıklık ânı | Hatırlatma ve ders çıkarma | Dini bilinç, olayları soyut nazariyeler olarak değil, ilahi iradenin tecelli ettiği somut tarih anları üzerinden kurar | Güçlü |
| İlmi | Olayların zamansal tespiti | Başlangıç ve deney koordinatı | Koşulları sabitleme | Bilimsel gözlemde bir hadisenin hangi şartlar ve zaman kesiti altında meydana geldiğini kayıt altına alır | Muhtemel |
| Siyasi | Toplumsal sözleşmeler ve kırılma anları | Kurucu tarihsel olay | Meşruiyet zemini oluşturma | Bir toplumun veya devletin varoluşundaki kritik anları hafızada diri tutarak siyasal bilinci tahkim eder | Muhtemel |
| İktisadi | Kriz, nimet ve dönüşüm dönemleri | İktisadi kırılma noktası | İktisadi hafıza ve tedbir | Bolluk veya kıtlık anlarının hatırlatılması yoluyla kaynak yönetiminde süreklilik ve ihtiyat bilinci sağlar | Muhtemel |

### Sayısal ve beşeri bilimlerde izomorfizm

| Alan | İzomorfik Karşılık | Açıklama | Güven |
|---|---|---|---|
| Sayısal bilimler | Ayrık zaman fonksiyonunda Dirac delta darbesi veya zaman başlangıç parametresi ($t = t_0$) | Genel zaman sürekliliği içinden belirli bir anı ayrıştırıp bütün dikkat ve enerjiyi o tekil noktadaki değere odaklayan darbe fonksiyonuna karşılık gelir | Güçlü |
| Beşeri bilimler | Kolektif hafızada kurucu an (epifani veya tarihsel travma/dönüm noktası) | Tarih felsefesi ve sosyolojide bir toplumun kimliğini inşa eden, unutulmaması gereken kırılma ve yüzleşme anının tespitiyle özdeştir | Güçlü |

### Yanlış daraltma ve kritik hata riski

| Alan | Açıklama |
|---|---|
| Modern daraltma riski | Edatın yalnızca Türkçedeki «-dığı zaman» veya «-ince» zarf-fiil ekine indirgenerek mekanik bir zaman belirtecine dönüştürülmesi |
| Kur'an içi daha geniş anlam | Salt zaman bildirmeyip, muhataba «o anı hatırla, zihninde canlandır ve ibret al» mesajını yükleyen, aynı zamanda sebep bildiren ve beklenmedik hakikatleri açığa vuran çok boyutlu bir hitap ekseni olması |
| Yanlış anlamanın doğuracağı hata | Ayetlerdeki canlı anlatımın ve belâgatın sıradan bir tarih kronolojisine indirgenmesi; kıssalardaki ilahi davetin ve hesaplaşma çağrısının gözden kaçırılması |

### Kur'an'ı anlama odaklı sonuç

| Soru | Cevap |
|---|---|
| Bu kök Kur'an'ı anlamak için neden önemlidir? | Kur'an'ın geçmiş olayları soyut masallar olarak değil, doğrudan bugünün muhatabını eğiten canlı ve bağlayıcı ibret sahneleri olarak sunuş tarzını bu edat kurar |
| Hangi ayet gruplarında belirleyicidir? | Peygamber kıssalarının başladığı ayetlerde, ilahi nimetlerin tek tek sayıldığı hatırlatma pasajlarında ve kıyamet sahnelerinin tasvir edildiği uyarılarda belirleyicidir |
| Hangi yanlış anlamaları düzeltir? | Kur'an kıssalarının geçmişte kalmış bitmiş hikâyeler olduğu zannını yıkar; olayı muhatabın önüne «işte o an» diyerek getirir ve bugünkü hayatla doğrudan irtibatlandırır |

### Nihai sentez ve LaTeX modeli

- Somut anlam: Belirli bir olayın vuku bulduğu zaman koordinatını parmakla işaret edercesine sabitleme ve dikkatleri o ana çekme.
- Soyut anlam: Genel zaman akışından tekil bir anı soyutlayıp muhatabın zihninde canlı bir bilinç, ibret, gerekçe ve hatırlama sahnesine dönüştürme.
- Sistematik karşılık: Tarihsel veya aktüel bir olguyu nedensellik, tanıklık ve ibret matrisinde başlangıç ve dayanak noktası kılma.
- LaTeX modeli: $$S(t) = \delta(t - t_0) \cdot \Big( E(t_0) \implies M \Big)$$
- LaTeX açıklaması: Modelde $t$ genel zaman akışını, $t_0$ işaret edilen ve sabitlenen belirli anı temsil eder. $\delta(t - t_0)$ ifadesi (Dirac delta darbesi), sürekli zaman çizgisi içinden yalnızca o tekil $t_0$ ânının seçilip öne çıkarılmasını simgeler. $E(t_0)$ o seçilmiş anda gerçekleşen somut olayı, $\implies$ bağıntısı olayın gerekçe ve ibret ilişkisini, $M$ ise muhatabın zihninde hasıl olan bilinçlenme, hatırlama ve ibret alma yükümlülüğünü temsil eder. Böylece formül, edatın genel zamanı kesintiye uğratıp muhatabı tekil bir olayla sorumlu kılan zihinsel hareketini sembolize eder.

## Geçtiği ayetler (629 ayet)

Mushaf sırasıyla; ilk 200 ayet metniyle, kalan 429 ayet yalnızca numarasıyla. JSON: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B0/occurrences?meal=IK

### [Bakara 2:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:11.md) — وَإِذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ لَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ قَالُوا إِنَّمَا نَحْنُ مُصْلِحُونَ

Meal (IK): Kendilerine: yeryüzünde bozgun çıkarmayın, denildiğinde, biz ancak ıslah edicileriz, derler.

### [Bakara 2:13](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:13.md) — وَإِذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا كَمَا آمَنَ النَّاسُ قَالُوا أَنُؤْمِنُ كَمَا آمَنَ السُّفَهَاءُ أَلَا إِنَّهُمْ هُمُ السُّفَهَاءُ وَلَكِنْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlara; insanların inandıkları gibi siz de inanın, denilince; o beyinsizlerin inandığı gibi mi biz de inanacağız? derler. Bilesin ki asıl beyinsizler onlardır da bunu bilmezler.

### [Bakara 2:14](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:14.md) — وَإِذَا

وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا إِلَى شَيَاطِينِهِمْ قَالُوا إِنَّا مَعَكُمْ إِنَّمَا نَحْنُ مُسْتَهْزِئُونَ

Meal (IK): Mü’minlere rastlayınca; inandık, derler. Şeytanları ile başbaşa kalınca da; biz sizinle beraberiz, onlarla sadece istihza etmekteyiz, derler.

### [Bakara 2:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:20.md) — وَإِذَا

يَكَادُ الْبَرْقُ يَخْطَفُ أَبْصَارَهُمْ كُلَّمَا أَضَاءَ لَهُمْ مَشَوْا فِيهِ وَإِذَا أَظْلَمَ عَلَيْهِمْ قَامُوا وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَذَهَبَ بِسَمْعِهِمْ وَأَبْصَارِهِمْ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

Meal (IK): Az kalsın şimşek gözlerini alıverecek. Onları aydınlattıkça ışığında yürürler. Üzerlerine karanlık basınca dikilip kalıverirler. Şayet Allah, dileseydi onların işitmelerini de, görmelerini de giderirdi. Muhakkak ki Allah, her şeye Kadir’dir.

### [Bakara 2:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:30.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ إِنِّي جَاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قَالُوا أَتَجْعَلُ فِيهَا مَنْ يُفْسِدُ فِيهَا وَيَسْفِكُ الدِّمَاءَ وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِكَ وَنُقَدِّسُ لَكَ قَالَ إِنِّي أَعْلَمُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Hani Rabbın meleklere: Ben, yeryüznde bir halife yaratacağım, demişti de melekler: Biz seni hamd ile tesbih, takdis eder dururken yeryüzünde fesad çıkarıp, kanlar dökecek kimse mi yaratacaksın? demişlerdi. Allah da: Sizin bilmediklerinizi ben bilirim, buyurmuştu.

### [Bakara 2:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:34.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ أَبَى وَاسْتَكْبَرَ وَكَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Hani meleklere: Adem’e secde edin demiştik de onlar hemen secde edivermişlerdi. Sadece şeytan kaçınmış, büyüklük taslamış ve kafirlerden olmuştu.

### [Bakara 2:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:49.md) — وَإِذْ

وَإِذْ نَجَّيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُذَبِّحُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ

Meal (IK): Hani, sizi oğullarınızı boğazlayıp, kadınlarınızı sağ bırakarak en kötü işkenceye tabi tutan Firavun hanedanından kurtarmıştık. Bu da sizin için Rabbınız tarafından büyük bir imtihandı.

### [Bakara 2:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:50.md) — وَإِذْ

وَإِذْ فَرَقْنَا بِكُمُ الْبَحْرَ فَأَنْجَيْنَاكُمْ وَأَغْرَقْنَا آلَ فِرْعَوْنَ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

Meal (IK): Hani, bir de sizin için denizi yarmış, ve sizi kurtarmıştık. Firavun hanedanını da, siz bakıp dururken suda boğmuştuk.

### [Bakara 2:51](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:51.md) — وَإِذْ

وَإِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى أَرْبَعِينَ لَيْلَةً ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَنْتُمْ ظَالِمُونَ

Meal (IK): Ve hani, Musa ile kırk geceyi vaidleşmiştik. Yine siz zalimler olarak onun arkasından buzağıyı (tanrı) edinmiştiniz.

### [Bakara 2:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:53.md) — وَإِذْ

وَإِذْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Meal (IK): Hani, Musa’ya; hidayete eresiniz diye kitab ve furkan vermiştik.

### [Bakara 2:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:54.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ إِنَّكُمْ ظَلَمْتُمْ أَنْفُسَكُمْ بِاتِّخَاذِكُمُ الْعِجْلَ فَتُوبُوا إِلَى بَارِئِكُمْ فَاقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ عِنْدَ بَارِئِكُمْ فَتَابَ عَلَيْكُمْ إِنَّهُ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Hani, Musa, kavmine: Ey kavmim, buzağıya tapınmakla nefsinize zulmetmiş oldunuz. Hemen yaradanınıza tevbe edip nefislerinizi öldürün. Bu yaradanınızın katında sizin için daha hayırlıdır, demişti. Allah da tevbenizi kabul etmişti. Muhakkak ki Tevvab, Rahim O’dur, O.

### [Bakara 2:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:55.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى نَرَى اللَّهَ جَهْرَةً فَأَخَذَتْكُمُ الصَّاعِقَةُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ

Meal (IK): Bir de, hani siz: Ey Musa, biz Allah’ı apaşikar görünceye kadar sana inanmayacağız, demiştiniz de, bakıp dururken sizi yıldırım çarpmıştı.

### [Bakara 2:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:58.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَدًا وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Hani; şu kasabaya girin, dilediğiniz yerde istediğinizi bol bol yeyin, kapısından secde ederek girin, affet deyin, kusurlarınızı örtelim. İyilik

### [Bakara 2:60](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:60.md) — وَإِذِ

وَإِذِ اسْتَسْقَى مُوسَى لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): Hani, bir vakit Musa, kavmi için su arayınca; asanla taşa vur, demiştik de, taştan oniki çeşme fışkırmış, her zümre su alacağı yeri öğrenmişti. Allah’ın rızkında yeyin, için, yalnız yeryüzünde bozgunculuk yaparak, karışıklık çıkarmayın.

### [Bakara 2:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:61.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قُلْتُمْ يَامُوسَى لَنْ نَصْبِرَ عَلَى طَعَامٍ وَاحِدٍ فَادْعُ لَنَا رَبَّكَ يُخْرِجْ لَنَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ مِنْ بَقْلِهَا وَقِثَّائِهَا وَفُومِهَا وَعَدَسِهَا وَبَصَلِهَا قَالَ أَتَسْتَبْدِلُونَ الَّذِي هُوَ أَدْنَى بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ اهْبِطُوا مِصْرًا فَإِنَّ لَكُمْ مَا سَأَلْتُمْ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ وَالْمَسْكَنَةُ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذَلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ

Meal (IK): Hani; siz, Ey Musa, biz bir çeşit yemeğe elbette dayanamayız. Rabbına dua et de bizim için yerde yetişen samısak, sebze, acur, mercimek ve soğan bitirsin, demiştiniz, Musa da; siz bayağı olan şeyle hayırlı olanı değiştirmek mi istiyorsunuz? Öyleyse bir şehre inin, istediğiniz şeyler vardır, demişti. Onların üstüne horluk ve yoksulluk vuruldu. Allah’ın gazabına uğradılar, şüphesiz ki bu; Allah’ın âyetlerini inkâr ettiklerinden, peygamberlerini de haksız yere öldürdüklerindendi. Bu, isyan ettiklerinden, aşırı gider olduklarındandı.

### [Bakara 2:63](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:63.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani sizden sapasağlam söz almıştık. Tur’u da üstünüze kaldırmıştık. Size veridğimize sımsıkı sarılın, onda olanları hatırlayın ki sakınmış olasınız.

### [Bakara 2:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:67.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً قَالُوا أَتَتَّخِذُنَا هُزُوًا قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْجَاهِلِينَ

Meal (IK): Hani, bir de Musa kavmine: Allah, herhalde bir sığır boğazlamanızı emrediyor, demişti. Onlar: Sen bizimle alay mı ediyorsun, demişlerdi. Musa da: Ben cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım, demişti.

### [Bakara 2:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:72.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَتَلْتُمْ نَفْسًا فَادَّارَأْتُمْ فِيهَا وَاللَّهُ مُخْرِجٌ مَا كُنْتُمْ تَكْتُمُونَ

Meal (IK): Hani, siz bir kişiyi öldürmüştünüz de; sonra o konuda birbirinizle çekişmeye başlamıştınız. Allah ise sizin gizlediğinizi açığa çıkarıcıdır.

### [Bakara 2:76](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:76.md) — وَإِذَا

وَإِذَا لَقُوا الَّذِينَ آمَنُوا قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَا بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ قَالُوا أَتُحَدِّثُونَهُمْ بِمَا فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ لِيُحَاجُّوكُمْ بِهِ عِنْدَ رَبِّكُمْ أَفَلَا تَعْقِلُونَ

Meal (IK): Mü’minlerle karşılaştıkları zaman, inandık derlerdi, birbirleriyle baş başa kaldıklarında, Rabbınızın katında, aleyhinde delil göstersinler diye mi Allah’ın size açıkladığını onlara anlatıyorsunuz, buna aklınız ermiyormu? diye birbirlerini uyarırlardı.

### [Bakara 2:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:83.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُوا لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا مِنْكُمْ وَأَنْتُمْ مُعْرِضُونَ

Meal (IK): Hani, İsrailoğullarından; Allah’tan başkasına ibadet etmeyin; anaya, babaya, akrabalara, yetimlere, yoksullara iyilik yapın. İnsanlara güzellikle söyleyin, namaz kılın zekat verin diye söz almıştık. Sonra pek azınız müstesna yüz çevirdiniz. Ve siz hala yüz çevirenlerdensiniz.

### [Bakara 2:84](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:84.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ لَا تَسْفِكُونَ دِمَاءَكُمْ وَلَا تُخْرِجُونَ أَنْفُسَكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ ثُمَّ أَقْرَرْتُمْ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ

Meal (IK): Hani; bir de kanınızı dökmeyin, birbirinizi yurdunuzdan sürmeyin diye söz almıştık, sonra bunu ikrar ettiniz ve şahid de oldunuz.

### [Bakara 2:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:91.md) — وَإِذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ آمِنُوا بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا نُؤْمِنُ بِمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَيَكْفُرُونَ بِمَا وَرَاءَهُ وَهُوَ الْحَقُّ مُصَدِّقًا لِمَا مَعَهُمْ قُلْ فَلِمَ تَقْتُلُونَ أَنْبِيَاءَ اللَّهِ مِنْ قَبْلُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bir de onlara Allah’ın indirdiğine inanın, denilince; biz, bize indirilene inanırız derler. Ondan başkasını inkar ederler. Halbuki o beraberlerindekini tasdik eden bir kitabdır. De ki: İnanmış kimseler idiyseniz neden daha önce, Allah’ın peygamberlerini öldürüyordunuz?

### [Bakara 2:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:93.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَكُمْ وَرَفَعْنَا فَوْقَكُمُ الطُّورَ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاسْمَعُوا قَالُوا سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَأُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ بِكُفْرِهِمْ قُلْ بِئْسَمَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ إِيمَانُكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Hani; size verdiğimiz şeyi kuvvetle tutun ve dinleyin, diye Tur’u tepenize dikmiş ve sizden misak almıştık. İşittik ve karşı geldik dediler ve küfürleri yüzünden buzağı sevgisi kalblerine sindirildi. Eğer inananlardansanız, inancınız size ne kötü şey emrediyor? de.

### [Bakara 2:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:117.md) — وَإِذَا

بَدِيعُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

Meal (IK): Göklerin ve yerin yaratanıdır. Bir şeyin olmasını isteyince ona sadece «ol», der, o da oluverir.

### [Bakara 2:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:124.md) — وَإِذِ

وَإِذِ ابْتَلَى إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا قَالَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِي قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Hani, İbrahim’i Rabb’ı bir takım kelimelerle imtihan etmişti de o da bunları tamamlayınca, Seni insanlara imam kılacağım, buyurmuştu. O da: Soyumdan da, demişti. Allah da; zalimler ahdime eremez buyurmuştu.

### [Bakara 2:125](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:125.md) — وَإِذْ

وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِلنَّاسِ وَأَمْنًا وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَنْ طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ

Meal (IK): Hani; Biz Beyti insanlar için bir toplantı yeri ve emin bri mahal yapmıştık. Siz de İbrahim’in makamından bir namazgah edinin. İbrahim ile İsmail’e de evimi tavaf edenler, orada kalanlar rüku ve secde edenler için temizleyin, diye ahid vermiştik.

### [Bakara 2:126](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:126.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هَذَا بَلَدًا آمِنًا وَارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَرَاتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ قَالَ وَمَنْ كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلًا ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ

Meal (IK): Hani, İbrahim demişti ki: Rabbım burasını emniyetli bir şehir yap. Ve halkından Allah’a, ahiret gününe iman etmiş olanları mahsullerle rızıklandır Allah da: Kafir olanı kısa bir zaman için geçindiririm. Sonra onu cehennem azabına zorlarım. Bu ne kötü bir sonuçtur, buyurmuştu.

### [Bakara 2:127](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:127.md) — وَإِذْ

وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Hani, İbrahim, Ka’be ’nin temellerini İsmail ile birlikte yükseltiyordu ve diyordu ki: Rabbımız bizden kabul buyur. Şüphesiz ki, Sensin Sen Semi’, Alim.

### [Bakara 2:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:131.md) — إِذْ

إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Hani, Rabbı ona; teslim ol buyurduğu zaman, o da, alemlerin Rabbına teslim oldum, demişti.

### [Bakara 2:133](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:133.md) — إِذْ

أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ حَضَرَ يَعْقُوبَ الْمَوْتُ إِذْ قَالَ لِبَنِيهِ مَا تَعْبُدُونَ مِنْ بَعْدِي قَالُوا نَعْبُدُ إِلَهَكَ وَإِلَهَ آبَائِكَ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِلَهًا وَاحِدًا وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ

Meal (IK): Yoksa Ya’kub ’a ölüm geldiğinde siz orada mıydınız? Hani o, oğullarına: Benden sonra neye ibadet edeceksiniz? demişti. Onlar da: Senin İlah’ına ve ataların İbrahim’in, İshak’ın İlah’ına tek ilah olarak ibadet edeceğiz. Ve biz O’na teslim olmuşuz, demişlerdi.

### [Bakara 2:145](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:145.md) — إِذًا

وَلَئِنْ أَتَيْتَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ بِكُلِّ آيَةٍ مَا تَبِعُوا قِبْلَتَكَ وَمَا أَنْتَ بِتَابِعٍ قِبْلَتَهُمْ وَمَا بَعْضُهُمْ بِتَابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءَهُمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; sen, kendilerine kitab verilmiş olanlara her ayeti getirsen, onlar yine senin kıblene uymazlar. Sen de onların kıblesine uyacak değilsin. Onların kimi de, kiminin kıblesine uyacak değildirler. Andolsun ki; sana gelen bunca ilimden sonra şayet sen onların heveslerine uyacak olursan, o takdirde şüphesiz zalimlerden olursun.

### [Bakara 2:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:156.md) — إِذَا

الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ

Meal (IK): Ki onlara bir musibet geldiği zaman; biz Allah içiniz ve yine O’na döneceğiz, derler.

### [Bakara 2:165](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:165.md) — إِذْ

وَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَادًا يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِّ اللَّهِ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ وَلَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَّ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعًا وَأَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ

Meal (IK): İnsanlardan kimi de Allah’dan başkasını O’na emsal edinir, Allah’ı sever gibi onları severler. İman edenlerin, Allah sevgisi ise, daha fazladır. Zulmedenler azabı görecekleri zaman; bütün kuvvetin Allah’a ait olduğunu ve Allah’ın pek çetin azabı bulunduğunu keşki bilselerdi.

### [Bakara 2:166](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:166.md) — إِذْ

إِذْ تَبَرَّأَ الَّذِينَ اتُّبِعُوا مِنَ الَّذِينَ اتَّبَعُوا وَرَأَوُا الْعَذَابَ وَتَقَطَّعَتْ بِهِمُ الْأَسْبَابُ

Meal (IK): Hani o zaman uyulanlar, uyanlardan uzaklaşmış ve azabı görmüş oldular. Aralarındaki bütün bağlar kopmuştur.

### [Bakara 2:170](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:170.md) — وَإِذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ قَالُوا بَلْ نَتَّبِعُ مَا أَلْفَيْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ

Meal (IK): Onlara; Allah’ın indirdiğine uyun, denildiği zaman, onlar hayır, biz atalarımızın üzerinde bulunduğumuz şeye uyarız, dediler. Peki, ya ataları bir şey akledemeyen, doğruyu bulamayan kimseler olsa da mı?

### [Bakara 2:177](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:177.md) — إِذَا

لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّائِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلَاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ

Meal (IK): Yüzlerinizi Doğu ve Batı tarafına çevirmeniz «bir» değildir. Lakin asıl «bir»; Allah’a, ahiret gününe, meleklere, kitablara, peygamberlere iman eden, malını seve seve yakınlarına, yetimlere, miskinlere, yolculara, dilenenlere, kölelere, esirlere veren, namazı kılan, zekatı veren, muahede yaptıklarında ahidlerini yerine getiren, sıkıntıda, hastalıkta ve şiddetli savaş anında sabredenlerinkidir. İşte sadık olanlar da onlardır ve müttakiler de onlardır.

### [Bakara 2:180](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:180.md) — إِذَا

كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْرًا الْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Sizden birinize ölüm geldiği zaman; eğer bir hayır bırakacaksa; anaya, babaya, yakın akrabaya, ma’ruf şekilde vasiyette bulunması farz kılındı. Bu, takva sahibleri üzerinde bir haktır.

### [Bakara 2:186](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:186.md) — وَإِذَا · إِذَا

وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَانِ فَلْيَسْتَجِيبُوا لِي وَلْيُؤْمِنُوا بِي لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ

Meal (IK): Kullarım, sana Beni sorarsa; şüphesiz ki Ben, çok yakınım. Bana dua edince Ben, o dua edenin duasına icabet ederim. Öyleyse onlar da Benim da’vetime icabet etsinler. Bana iman etsinler ki, doğru yola varmış olalar.

### [Bakara 2:196](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:196.md) — فَإِذَا · إِذَا

وَأَتِمُّوا الْحَجَّ وَالْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ وَلَا تَحْلِقُوا رُءُوسَكُمْ حَتَّى يَبْلُغَ الْهَدْيُ مَحِلَّهُ فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ مَرِيضًا أَوْ بِهِ أَذًى مِنْ رَأْسِهِ فَفِدْيَةٌ مِنْ صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَمَنْ تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَمَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْيِ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَلِكَ لِمَنْ لَمْ يَكُنْ أَهْلُهُ حَاضِرِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Allah için haccı da; ümreyi de tamamlayın. Fakat alıkonulursanız, kurbandan kolayınıza geleni gönderin. Kurban yerine varıncaya kadar, başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden her kim, hasta olursa veya başında bir eziyet bulunursa; ona oruçtan, sadakadan veya kurbandan fidye. Emin olduğunuz vakitte; kim, hacc zamanına kadar umre ile faydalanmak isterse, kolayına gelen bir kurban keser. Ama bulamazsa, hacc günlerinde üç; döndüğünüz vakit yedi gün olmak üzere tam on gün oruç tutar. Bu; ailesi Mescid-i Haram’da oturmayanlar içindir. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, azabı pek şiddetli olandır.

### [Bakara 2:198](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:198.md) — فَإِذَا

لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَبْتَغُوا فَضْلًا مِنْ رَبِّكُمْ فَإِذَا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفَاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ وَاذْكُرُوهُ كَمَا هَدَاكُمْ وَإِنْ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الضَّالِّينَ

Meal (IK): Rabbınızın lutf-u keremini aramanızda bir günah yoktur. Arafat’tan geri döndüğünüz zaman, Meş’ar-ı Haram’ın yanında Allah’ı zikredin. O, sizi hidayete ulaştırdığı gibi, siz de O’nu zikredin. Nitekim siz bundan önce, sapıklardan idiniz.

### [Bakara 2:200](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:200.md) — فَإِذَا

فَإِذَا قَضَيْتُمْ مَنَاسِكَكُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آبَاءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْرًا فَمِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ خَلَاقٍ

Meal (IK): Hacc ibadetinizi bitirince; atalarınızı andığınız gibi, hatta daha kuvvetli bir anışla Allah’ı zikredin. İnsanlardan öylesi vardı ki; Ey Rabbımız, bize dünyada ver, der. Onun ahirette nasibi yoktur.

### [Bakara 2:205](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:205.md) — وَإِذَا

وَإِذَا تَوَلَّى سَعَى فِي الْأَرْضِ لِيُفْسِدَ فِيهَا وَيُهْلِكَ الْحَرْثَ وَالنَّسْلَ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الْفَسَادَ

Meal (IK): Ve o, yanından ayrılınca yeryüzünde fesad çıkarmaya, harsı ve nesli yok etmeye çalışır. Allah fesadı sevmez.

### [Bakara 2:206](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:206.md) — وَإِذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللَّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالْإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ

Meal (IK): Ona; Allah’tan kork, denilince, gururu kendisini günaha sürükler. İşte ona cehennem yeter. O; ne kötü bir yataktır.

### [Bakara 2:222](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:222.md) — فَإِذَا

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

Meal (IK): Sana adet halinden de soruyorlar. De ki: O, bir ezadır. Onun için adet halinde kadınlarınızdan ayrılın. Temizleninceye kadar onlara yaklaşmayın. İyice temizlendikleri vakit, Allah’ın size emrettiği yerden onlara varın. Şüphesiz ki Allah; hem çok tevbe edenleri sever, hem de çok temizlenenleri sever.

### [Bakara 2:231](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:231.md) — وَإِذَا

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَأَمْسِكُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ أَوْ سَرِّحُوهُنَّ بِمَعْرُوفٍ وَلَا تُمْسِكُوهُنَّ ضِرَارًا لِتَعْتَدُوا وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ وَلَا تَتَّخِذُوا آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمَا أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنَ الْكِتَابِ وَالْحِكْمَةِ يَعِظُكُمْ بِهِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ve kadınları boşadığınız zaman; iddetlerini bitirince artık onları ya iyilikle tutun veya iyilikle salıverin. Sırf zulmedebilmeniz için zararlarına onları tutuvermeyin. Kim, böyle yaparsa; muhakkak kendi nefsine zulmetmiş olur. Allah’ın ayetlerini oyuncak yerine koymayın. Allah’ın üzerinizdeki nimetini ve size öğüt vermek için indirdiği kitabı ve hikmeti hatırlayın. Allah’tan korkun. Ve bilin ki Allah, şüphesiz her şeyi bilendir.

### [Bakara 2:232](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:232.md) — وَإِذَا · إِذَا

وَإِذَا طَلَّقْتُمُ النِّسَاءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْوَاجَهُنَّ إِذَا تَرَاضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ذَلِكَ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ مِنْكُمْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكُمْ أَزْكَى لَكُمْ وَأَطْهَرُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Kadınları boşadığınız vakit, onlar iddetlerini bitirdiklerinde, aralarında güzelce anlaştıkları takdirde; kocalarıyla tekrar evlenmelerine mani olmayın. İşte sizden Allah’a ve ahiret gününe inanmış olanlara, bununla öğüt veriliyor. Bu, sizin için daha iyi, daha temizdir. Allah bilir, siz bilmezsiniz.

### [Bakara 2:233](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:233.md) — إِذَا

وَالْوَالِدَاتُ يُرْضِعْنَ أَوْلَادَهُنَّ حَوْلَيْنِ كَامِلَيْنِ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضَاعَةَ وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ لَا تُكَلَّفُ نَفْسٌ إِلَّا وُسْعَهَا لَا تُضَارَّ وَالِدَةٌ بِوَلَدِهَا وَلَا مَوْلُودٌ لَهُ بِوَلَدِهِ وَعَلَى الْوَارِثِ مِثْلُ ذَلِكَ فَإِنْ أَرَادَا فِصَالًا عَنْ تَرَاضٍ مِنْهُمَا وَتَشَاوُرٍ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْهِمَا وَإِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا أَوْلَادَكُمْ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِذَا سَلَّمْتُمْ مَا آتَيْتُمْ بِالْمَعْرُوفِ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Anneler çocuklarını tam iki yıl emzirirler. Bu, emzirmeyi tamamlamak isteyen içindir. Onların yiyeceği, giyeceği uygun şekilde çocuk kendisinden olana aittir. Kimse gücünün üstünde bir şeyle mükellef olmaz. Ne anne çocuğu yüzünden, ne de baba çocuğu yüzünden zarara sokulmasın. Mirasçıya düşen de bunun gibidir. Eğer kendi aralarında anlaşıp, danışarak çocuğu memeden kesmek isterlerse; ikisine de bri vebal yoktur. Çocuklarınızı emzirtmek isterseniz, vereceğinizi güzelce teslim etmek şartıyla size yine bir vebal yoktur. Allah’tan korkun ve bilin ki Allah yaptığınız şeyleri görendir.

### [Bakara 2:234](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:234.md) — فَإِذَا

وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

Meal (IK): İçinizden ölenlerin geriye bıraktıkları eşler; kendi kendilerine dört ay ve on gün beklerler. Müddetlerini bitirdikleri vakit onların, kendileri için uygun olanı yapmalarından dolayı size bir günah yoktur. Ve Allah, işlediklerinizden haberdardır.

### [Bakara 2:239](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:239.md) — فَإِذَا

فَإِنْ خِفْتُمْ فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنْتُمْ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَمَا عَلَّمَكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Eğer korkarsanız yaya veya binmiş olarak kılın. Emin olduğunuz vakitte de Allah’ın size bilmediğiniz şeyleri öğrettiği şekilde Allah’ı zikredin.

### [Bakara 2:246](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:246.md) — إِذْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَأِ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسَى إِذْ قَالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلَّا تُقَاتِلُوا قَالُوا وَمَا لَنَا أَلَّا نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِنْ دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلَّا قَلِيلًا مِنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ

Meal (IK): Musa’dan sonra İsrailoğullarından bir cemaate bakmadın mı? Hani, onlar peygamberlerine bize bir hükümdar gönder ki, Allah yolunda savaşalım, dediler. Peygamberleri de: Üzerinize savaş farz edilir de ya savaşmazsanız? dedi. Onlar dediler ki: Biz Allah yolunda neden savaşmayalım? Hem yurtlarımızdan çıkarıldık, hem de oğullarımızdan (ayrıldık) . Fakat onların üzerine savaş farz edildiği vakit, içlerinden pek azı müstesna hep geri döndüler. Allah, zalimleri çok iyi bilendir.

### [Bakara 2:258](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:258.md) — إِذْ

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِي حَاجَّ إِبْرَاهِيمَ فِي رَبِّهِ أَنْ آتَاهُ اللَّهُ الْمُلْكَ إِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّيَ الَّذِي يُحْيِي وَيُمِيتُ قَالَ أَنَا أُحْيِي وَأُمِيتُ قَالَ إِبْرَاهِيمُ فَإِنَّ اللَّهَ يَأْتِي بِالشَّمْسِ مِنَ الْمَشْرِقِ فَأْتِ بِهَا مِنَ الْمَغْرِبِ فَبُهِتَ الَّذِي كَفَرَ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Allah kendisine mülk verdiği için, Rabbı hakkında İbrahim ile tartışanı görmedin mi? Hani Rabbım öldüren ve diriltendir, deyince , o; ben de diriltir ve öldürürüm, demişti. İbrahim: Allah güneşi doğudan getirir. Haydi sen de onu batıdan getir, deyince o küfreden herif, apışıp kaldı. Allah, zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

### [Bakara 2:260](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:260.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِي الْمَوْتَى قَالَ أَوَلَمْ تُؤْمِنْ قَالَ بَلَى وَلَكِنْ لِيَطْمَئِنَّ قَلْبِي قَالَ فَخُذْ أَرْبَعَةً مِنَ الطَّيْرِ فَصُرْهُنَّ إِلَيْكَ ثُمَّ اجْعَلْ عَلَى كُلِّ جَبَلٍ مِنْهُنَّ جُزْءًا ثُمَّ ادْعُهُنَّ يَأْتِينَكَ سَعْيًا وَاعْلَمْ أَنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Hani İbrahim: Rabbım, ölüleri nasıl dirilttiğini bana göster, deyince. İnanmıyor musun? demişti. O da: Hayır öyle değil, ama kalbim iyice mutmain olsun, demişti. Öyleyse dört çeşit kuş al; onları kendine alıştır, sonra her dağ başına onlardan birer parça koy. Sonra onları, çağır, koşarak sana gelirler. Ve bil ki şüphesiz Allah, Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Bakara 2:282](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/2:282.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ وَلَا يَأْبَ كَاتِبٌ أَنْ يَكْتُبَ كَمَا عَلَّمَهُ اللَّهُ فَلْيَكْتُبْ وَلْيُمْلِلِ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ وَلْيَتَّقِ اللَّهَ رَبَّهُ وَلَا يَبْخَسْ مِنْهُ شَيْئًا فَإِنْ كَانَ الَّذِي عَلَيْهِ الْحَقُّ سَفِيهًا أَوْ ضَعِيفًا أَوْ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يُمِلَّ هُوَ فَلْيُمْلِلْ وَلِيُّهُ بِالْعَدْلِ وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ مِمَّنْ تَرْضَوْنَ مِنَ الشُّهَدَاءِ أَنْ تَضِلَّ إِحْدَاهُمَا فَتُذَكِّرَ إِحْدَاهُمَا الْأُخْرَى وَلَا يَأْبَ الشُّهَدَاءُ إِذَا مَا دُعُوا وَلَا تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلَّا تَرْتَابُوا إِلَّا أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلَّا تَكْتُبُوهَا وَأَشْهِدُوا إِذَا تَبَايَعْتُمْ وَلَا يُضَارَّ كَاتِبٌ وَلَا شَهِيدٌ وَإِنْ تَفْعَلُوا فَإِنَّهُ فُسُوقٌ بِكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّهُ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; muayyen bir vaad ile borçlandığınız zaman, onu yazın. Aranızda bir katib de doğrulukla yazsın. Yazan; Allah’ın kendisine öğrettiği gibi yazmaktan çekinmesin, yazsın. Hak kendi üzerinde olan da yazdırsın. Rabbı olan Allah’tan korksun da ondan bir şey eksiltmesin. Şayet borçlu sefih, küçük veya kendisi söyleyip yazdıramayacak durumda ise; velisi dosdoğru yazdırsın. Erkeklerinizden iki de şahid yapın. Eğer ki erkek bulamazsa şahidlerden razı olacağınız bir erkek, biri unuttuğunda diğeri ona hatırlatacak iki kadın olabilir. Şahidler çağrıldıklarında çekinmesinler. Borç, büyük veya küçük olsun onu müddeti ile beraber yazmaktan üşenmesin. Bu, Allah yanında adalete daha uygun, şahidlik için daha sağlam, şüpheye düşmemenize de daha yakındır. Ancak aranızda peşin alış-veriş olursa onu yazmamanızda size bir günah yoktur. Alış-veriş yaptığınızda şahid tutun. Yazana da şehadet edene de zarar verilmesin. Şayet zarar verecek olursasanız; o zaman, kendinize dokunacak bir kötülük olur. Allah’tan korkun. Allah size öğretiyor. Allah her şeyi bilir.

### [Ali İmran 3:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:8.md) — إِذْ

رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ

Meal (IK): Ey Rabbımız; bizi, hidayetine erdirdikten sonra kalblerimizi eğriltme. Katında bize rehmet lutfet. Şüphesiz en çok lütfeden Sen’sin Sen.

### [Ali İmran 3:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:25.md) — إِذَا

فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ

Meal (IK): Ya geleceğinden şüphe olmayan bri günde onları topladığımız ve kendilerine zulmedilmeden herkesin kazandığının tastamam ödendiği zaman halleri ne olacak?

### [Ali İmran 3:35](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:35.md) — إِذْ

إِذْ قَالَتِ امْرَأَةُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ

Meal (IK): Hani, İmran’ın karısı: Rabbım karnımdakini hür olarak Sana adadım, benden kabul buyur. Doğrusu Sensin Sen, Semi, Alim, demişti.

### [Ali İmran 3:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:42.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَى نِسَاءِ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Hani melekler: Ey Meryem, şüphesiz Allah seni seçip temizledi. Dünyaların kadınlarından seni üstün tuttu, demişlerdi.

### [Ali İmran 3:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:44.md) — إِذْ

ذَلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ

Meal (IK): Bunlar sana vahyetmekte olduğumuz gayb haberlerindendir. Meryem’e hangisi kefil olacak diye kalemlerini atarlarken sen yanlarında değildin. Çekişirlerken de orada bulunmadın.

### [Ali İmran 3:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:45.md) — إِذْ

إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَامَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ

Meal (IK): Melekler demişlerdi ki: Ey Meryem; Allah kendinden bir kelimeyi sana müjdeliyor. Adı; Meryem oğlu İsa, Mesih’tir. Dünyada da, ahirette de, şanı yücedir. Allah’a yakın kılınanlardandır.

### [Ali İmran 3:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:47.md) — إِذَا

قَالَتْ رَبِّ أَنَّى يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ قَالَ كَذَلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ إِذَا قَضَى أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

Meal (IK): Meryem dedi ki: Rabbım; bana bir beşer dokunmamışken, benim nasıl çocuğum olabilir? Melekler de: Allah, dilediğini öylece yaratır ve bir şeyin olmasını dilerse, ona; ol, der de oluverir, dediler.

### [Ali İmran 3:55](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:55.md) — إِذْ

إِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَجَاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ

Meal (IK): Hani Allah demişti ki: Ey İsa; seni öldürecek olan Benim. Seni kendime yükseltip kaldıracak, sen, kafirlerin içinden tertemiz çıkaracak ve sana tabi olanları, kıyamet gününe kadar küfredenlerden üstün tutacak da Benim Sonra dönüşünüz yalnız Banadır. Ayrılığa düştüğünüz konularda aranızda Ben hükmedeceğim.

### [Ali İmran 3:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:80.md) — إِذْ

وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ

Meal (IK): Size melekleri ve peygamberleri Rabb olarak benimsemenizi de emretmez. Müslüman olduktan sonra size küfretmeyi mi emredecek?

### [Ali İmran 3:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:81.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَى ذَلِكُمْ إِصْرِي قَالُوا أَقْرَرْنَا قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ

Meal (IK): Hani Allah, Peygamberlerden söz almış: And olsun ki; size, kitabı, hikmeti verdim. Yanınızda olanı doğrulayıcı bir peygamber geldiğinde mutlaka o’na inanacak ve yardım edeceksiniz. İkrar edip de ahdi kabul ettiniz mi? demişti. Onlar da: İkrar ettik, demişlerdi. Allah: Şahid olsun, Ben de sizinle beraber şahidlerdenim, demişti.

### [Ali İmran 3:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:103.md) — إِذْ

وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَى شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ

Meal (IK): Topluca Allah’ın ipine sarılın, ayrılmayın. Ve Allah’ın üzerindeki nimetini hatırlayın. Hani, siz; düşman idiniz de O, kalblerinizin arasını uzlaştırdı da, O’nun nimeti sayesinde kardeş oldunuz. Siz; bir ateş uçurumunun tam kenarında iken, sizi oradan doğru yola eresiniz diye kurtardı. Alah ayetlerini size işte böylece açıklar.

### [Ali İmran 3:119](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:119.md) — وَإِذَا

هَأَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): İşte siz; öyle kimselersiniz ki; onlar sizi sevmezken, siz onları seversiniz. Ve kitabın bütününe inanırsınız. Onlar ise ancak sizinle karşılaştıkları zaman; İman ettik, derler. Yalnız başlarına kaldıkları vakit de, size karşı öfkeden parmaklarını ısırırlar. De ki: Öfkenizden ölün. Gerçekten Allah, göğüslerin özünü bilir.

### [Ali İmran 3:121](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:121.md) — وَإِذْ

وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Hani sen; mü’minleri savaş için duracakları yere yerleştirmek üzere erkenden ayrılmıştın. Allah, Semi’dir, Alim’dir.

### [Ali İmran 3:122](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:122.md) — إِذْ

إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Meal (IK): O zaman sizden iki takım bozulmaya yüz tutmuştu. Halbuki onların dostu Allah idi. Mü’minler yalnız Allah’a güvenip, dayansınlar.

### [Ali İmran 3:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:124.md) — إِذْ

إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلَاثَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُنْزَلِينَ

Meal (IK): Hani sen; mü’minlere: İndirilmiş üçbin melekle Rabbınızın size yardım etmesi yetmez mi? diyordun.

### [Ali İmran 3:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:135.md) — إِذَا

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlar ki; fena bir şey yaptıklarında veya kendilerine zulmettiklerinde Allah’ı anarlar. Hemen günahlarının bağışlanmasını dilerler. Günahları, Allah’tan başka kim bağışlar? Hem onlar yaptıklarında bile bile ısrar da etmezler.

### [Ali İmran 3:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:152.md) — إِذْ · إِذَا

وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Gerçekten Allah’ın size olan vaadi doğru çıktı; O’nun izni ile kafirleri kırıp biçiyordunuz ki içinizden, dünyayı isteyenler ve ahireti isteyenler bulunduğundan sevdiğiniz zaferi size gösterdikten sonra; baş kaldırdığınız, verilen emir hakkında çekiştiğiniz ve yıldığınız zaman, imtihan etmek için Allah sizi mağlubiyete uğrattı. Bununla beraber sizi bağışladı. Allah mü’minlere lütufkardır.

### [Ali İmran 3:153](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:153.md) — إِذْ

إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَى أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَى مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Hani siz; kimseye bakmadan kaçıyordunuz. Peygamber de arkanızdan çağırıp duruyordu. Kaybettiğinize ve başınıza gelene üzülmeyesiniz diye Allah, sizi kederden kedere uğrattı. Ve Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.

### [Ali İmran 3:156](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:156.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كَانُوا غُزًّى لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; siz; küfredip de yeryüzünde dolaşan veya gazada bulunan kardeşleri hakkında: Onlar yanınızda olsalardı ölmezler veya öldürülmezlerdi, diyenler gibi olmayın. Allah; bunu, onların kalblerinde bir hasret olarak koydu. Halbuki öldüren de dirilten de Allah’tır. Ve Allah, yaptığınız şeyleri görendir.

### [Ali İmran 3:159](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:159.md) — فَإِذَا

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ

Meal (IK): Allah’ın rahmeti sayesinde sen onlara karşı yumuşak davrandın. Eğer kaba ve katı kalbli olsaydın şüphesiz çevrenden dağılır giderlerdi. Öyleyse onları bağışla ve yargılanmalarını dile. İşler hakkında onlarla müşavere et. Bir kerre de azmettin mi artık Allah’a tevekkül et. Muhakkak Allah, tevekkül edenleri sever.

### [Ali İmran 3:164](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:164.md) — إِذْ

لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): And olsun ki: Allah, mü’minlere büyük bir lutufda bulunmuştur. Zira onlara Allah’ın ayetlerini okuyan, teskiye eden, kitab ve hikmeti öğreten kendi içlerinden bir peygamber göndermiştir. Halbuki onlar, daha önce apaçık bir dalalet içindeydiler.

### [Ali İmran 3:187](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/3:187.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ

Meal (IK): Hani Allah, kendilerine kitab verilenlerden; onu mutlaka insanlara açıklayacaksınız, gizlemeyeceksiniz, diye söz almıştı. Onlar ise bunu arkalarına attılar ve az bir değere değiştiler. Satın aldıkları şey ne kötüdür.

### [Nisa 4:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:6.md) — إِذَا · فَإِذَا

وَابْتَلُوا الْيَتَامَى حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْدًا فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ وَلَا تَأْكُلُوهَا إِسْرَافًا وَبِدَارًا أَنْ يَكْبَرُوا وَمَنْ كَانَ غَنِيًّا فَلْيَسْتَعْفِفْ وَمَنْ كَانَ فَقِيرًا فَلْيَأْكُلْ بِالْمَعْرُوفِ فَإِذَا دَفَعْتُمْ إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ فَأَشْهِدُوا عَلَيْهِمْ وَكَفَى بِاللَّهِ حَسِيبًا

Meal (IK): Öksüzleri evlenme çağına gelene kadar deneyin. O vakit kendilerinde bir olgunlaşma görürseniz; mallarını kendilerine teslim edin. Büyüyecekler de geri alacaklar diye onları israf edip de tez elden yemeyin. Zengin olan sakınsın. Fakir olan da uygun bir şekilde yesin. Mallarını kendilerine verdiğinizde yanlarında şahid bulundurun. Hesab sorucu olarak Allah kafidir.

### [Nisa 4:8](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:8.md) — وَإِذَا

وَإِذَا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُو الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَعْرُوفًا

Meal (IK): Miras taksim olunurken; yakınlar, yetimler ve miskinler de hazır bulunursa, onları da rızıklandırın. Hem de güzel söz söyleyin.

### [Nisa 4:18](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:18.md) — إِذَا

وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا

Meal (IK): Kötülükleri işleyip dururken, ölüm gelip çatınca: Şimdi işte gerçekten tevbe ettim, diyenlerin ve kafir olarak ölenlerin tevbesi kabul değildir. İşte onlar için, elem verici bir azab hazırlamışızdır.

### [Nisa 4:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:25.md) — فَإِذَا

وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ طَوْلًا أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَنَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ فَمِنْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ مِنْ فَتَيَاتِكُمُ الْمُؤْمِنَاتِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِإِيمَانِكُمْ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَانْكِحُوهُنَّ بِإِذْنِ أَهْلِهِنَّ وَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ مُحْصَنَاتٍ غَيْرَ مُسَافِحَاتٍ وَلَا مُتَّخِذَاتِ أَخْدَانٍ فَإِذَا أُحْصِنَّ فَإِنْ أَتَيْنَ بِفَاحِشَةٍ فَعَلَيْهِنَّ نِصْفُ مَا عَلَى الْمُحْصَنَاتِ مِنَ الْعَذَابِ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ الْعَنَتَ مِنْكُمْ وَأَنْ تَصْبِرُوا خَيْرٌ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Sizden; hür, inanmış kadınlarla evlenmeye güç yetiremeyen kimse, inanmış genç kızlarınızdan sağ ellerinizin sahib olduklarından (alsın) . Allah sizin imanınızı daha iyi bilir. Birbirinizdensiniz. Onlarla zinadan kaçınmaları, iffetli yaşamış ve gizli dost tutmamış olmaları halinde, velilerinin izniyle evlenin. Ve ma’ruf şekilde mehirlerini verin. Evlendiklerinde zina edecek olurlarsa; onlara hür kadınlara verilen cezanın yarısı verilir. Bu; içinizden, günaha girme korkusu olanlaradır. Sabretmeniz ise sizin için daha hayırlıdır. Allah, Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Nisa 4:41](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:41.md) — إِذَا

فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَؤُلَاءِ شَهِيدًا

Meal (IK): Her ümmetten bir şahid kıldığımız ve onlara da seni şahid getirdiğimiz zaman nice olacak?

### [Nisa 4:53](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:53.md) — فَإِذًا

أَمْ لَهُمْ نَصِيبٌ مِنَ الْمُلْكِ فَإِذًا لَا يُؤْتُونَ النَّاسَ نَقِيرًا

Meal (IK): Yoksa onların mülkten bir payı mı var? Öyle olsaydı; onlar insanlara bir çekirdek parçası bile vermezlerdi.

### [Nisa 4:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:58.md) — وَإِذَا

إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُمْ بِهِ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا

Meal (IK): Şüphesiz ki Allah; size, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder. Gerçekten Allah; bununla size ne güzel öğüt veriyor. Şüphesiz ki Allah; Semi’, Basir olandır.

### [Nisa 4:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:61.md) — وَإِذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ رَأَيْتَ الْمُنَافِقِينَ يَصُدُّونَ عَنْكَ صُدُودًا

Meal (IK): Onlara; Allah’ın indirdiğine ve peygambere gelin, denilince; münafıkların senden büsbütün uzaklaştıklarını görürsün.

### [Nisa 4:62](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:62.md) — إِذَا

فَكَيْفَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ثُمَّ جَاءُوكَ يَحْلِفُونَ بِاللَّهِ إِنْ أَرَدْنَا إِلَّا إِحْسَانًا وَتَوْفِيقًا

Meal (IK): Kendi işledikleri yüzünden başlarına bir musibet geldiğinde, nasıl hemen sana geldiler de; gayemiz sadece bir iyilik etmek ve ara bulmaktan ibaret idi, diye yemin ediyorlar.

### [Nisa 4:64](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:64.md) — إِذْ

وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا لِيُطَاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ وَلَوْ أَنَّهُمْ إِذْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللَّهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّابًا رَحِيمًا

Meal (IK): Biz, hiçbir peygamberi Allah’ın izniyle itaat edilmekten başka bir gaye ile göndermedik. Onlar kendilerine yazık ettikleri zaman, sana gelip Allah’tan mağfiret dileseler ve peygamberleri de onlara mağfiret dileseydi elbette Allah’ı Tevvab vd Rahim olarak bulacaklardı.

### [Nisa 4:67](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:67.md) — وَإِذًا

وَإِذًا لَآتَيْنَاهُمْ مِنْ لَدُنَّا أَجْرًا عَظِيمًا

Meal (IK): O takdirde onlara katımızdan büyük bir mükafat verirdik.

### [Nisa 4:72](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:72.md) — إِذْ

وَإِنَّ مِنْكُمْ لَمَنْ لَيُبَطِّئَنَّ فَإِنْ أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَالَ قَدْ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيَّ إِذْ لَمْ أَكُنْ مَعَهُمْ شَهِيدًا

Meal (IK): Aranızda pek ağır davranacak olanlar da var. Size bir musibet geldiği takdirde: Allah bana gerçekten lütfetti de onlarla beraber bulunmadım der.

### [Nisa 4:77](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:77.md) — إِذَا

أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ قِيلَ لَهُمْ كُفُّوا أَيْدِيَكُمْ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ إِذَا فَرِيقٌ مِنْهُمْ يَخْشَوْنَ النَّاسَ كَخَشْيَةِ اللَّهِ أَوْ أَشَدَّ خَشْيَةً وَقَالُوا رَبَّنَا لِمَ كَتَبْتَ عَلَيْنَا الْقِتَالَ لَوْلَا أَخَّرْتَنَا إِلَى أَجَلٍ قَرِيبٍ قُلْ مَتَاعُ الدُّنْيَا قَلِيلٌ وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ لِمَنِ اتَّقَى وَلَا تُظْلَمُونَ فَتِيلًا

Meal (IK): Kendilerine: Ellerinizi savaştan çekin, namazı kılın, zekatı verin, denilmiş olanlara bakmaz mısın? Şimdi onların üzerine savaş farz kılınınca; içlerinden bir grup Allah’tan korkar gibi, hatta daha şiddetli bir korku ile insanlardan korkuyorlar. Bunlar: Ey Rabbımız, üzerimize şu savaşı niye farz kıldın? Ne olurdu bizi yakın bir geleceğe kadar geri bırakaydın, dediler. Onlara de ki: Dünyanın geçimi azdır. Ahiret ise, müttakiler için elbet daha hayırlıdır. Ve kıl kadar haksızlığa uğratılmayacaksınız.

### [Nisa 4:81](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:81.md) — فَإِذَا

وَيَقُولُونَ طَاعَةٌ فَإِذَا بَرَزُوا مِنْ عِنْدِكَ بَيَّتَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ غَيْرَ الَّذِي تَقُولُ وَاللَّهُ يَكْتُبُ مَا يُبَيِّتُونَ فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا

Meal (IK): Sana; peki, derler. Yanından ayrıldıktan sonra da içlerinden bir grup sana söylediklerini hilafına geceleyin plan kurarlar. Allah gece tasarladıklarını yazıyor. Onlara aldırış etme. Allah’a tevekkül et. Vekil olarak Allah yeter.

### [Nisa 4:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:83.md) — وَإِذَا

وَإِذَا جَاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الْأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذَاعُوا بِهِ وَلَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَإِلَى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطَانَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Kendilerine güven ve korkuya dair bir haber geldiğinde; onu yayarlar. Halbuki o haberi peygambere veya mü’min kumandanlara götürselerdi; onlar, ondan ne gibi netice çıkaracaklarını bilirlerdi. Eğer üzerinizde Allah’ın nimet ve rahmeti olmasaydı; pek azınız müstesna, şeytana uymuş gitmiştiniz.

### [Nisa 4:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:86.md) — وَإِذَا

وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا

Meal (IK): Size bir selam verildiği zaman; ondan daha iyisiyle selam verin. Veya aynısıyla mukabele edin. Muhakkak ki Allah, her şeyin hesabını arayandır.

### [Nisa 4:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:94.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَى إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ كَذَلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah yoluna koyulduğunuz zaman, iyice araştırın. Size selam verene; dünya hayatının geçici menfaatine göz dikerek; sen mü’min değilsin, demeyin. Allah katında çok ganimetler vardır. Önce siz de öyleydiniz ama Allah size lütfetti. Onun için iyice araştırın. Muhakkak ki Allah; yaptıklarınızdan haberdardır.

### [Nisa 4:101](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:101.md) — وَإِذَا

وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا

Meal (IK): Yeryüzünde (sefere) koyulduğunuz zaman; kafirlerin size bir fenalık yapmasından korkarsanız; namazı kısaltmanızda size bir vebal yoktur. Şüphe yok ki kafirler, sizin apaçık düşmanınızdır.

### [Nisa 4:102](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:102.md) — وَإِذَا · فَإِذَا

وَإِذَا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُوا فَلْيَكُونُوا مِنْ وَرَائِكُمْ وَلْتَأْتِ طَائِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّوا فَلْيُصَلُّوا مَعَكَ وَلْيَأْخُذُوا حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُمْ مَيْلَةً وَاحِدَةً وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِنْ كَانَ بِكُمْ أَذًى مِنْ مَطَرٍ أَوْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَنْ تَضَعُوا أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُوا حِذْرَكُمْ إِنَّ اللَّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا

Meal (IK): Sen; içlerinde olup da namazlarını kıldırdığın zaman, bir kısmı seninle beraber namaza dursun ve silahlarını da alsınlar. Secdeye vardıklarında onlar arkanıza geçsinler, kılmayan öbür kısım gelsin, seninle beraber kılsınlar. Tedbirli olsunlar, silahlarını alsınlar. Kafirler size ansızın bir baskın vermek için silah ve eşyanızdan gafil bulunmanızı arzu ederler. Yağmurdan zarar görecekseniz veya hasta olursanız, silahlarınızı bırakmanıza bir beis yoktur. Fakat dikkatli olun. Allah; şüphesiz kafirlere horlayıcı bir azab hazırlamıştır.

### [Nisa 4:103](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:103.md) — فَإِذَا

فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلَاةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنْتُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا

Meal (IK): Namazı kıldıktan sonra; ayakta iken, otururken, yanlarınız üstü yatarken de Allah’ı anın. Emniyete kavuştuğunuzda; namazı dosdoğru kılın. Namaz; şüphesiz mü’minler üzerine vakitleri belli bir farz olmuştur.

### [Nisa 4:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:108.md) — إِذْ

يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنَ اللَّهِ وَهُوَ مَعَهُمْ إِذْ يُبَيِّتُونَ مَا لَا يَرْضَى مِنَ الْقَوْلِ وَكَانَ اللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطًا

Meal (IK): İnsanlardan gizlerler de Allah’tan gizlemezler. Halbuki Allah’ın razı olmayacağı sözü, geceleyin uydurup düzdükleri zaman da Allah onlarla beraberdir. Allah; yapacakları herşeyi kuşatıcıdır.

### [Nisa 4:140](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:140.md) — إِذَا · إِذًا

وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ يُكْفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلَا تَقْعُدُوا مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذًا مِثْلُهُمْ إِنَّ اللَّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا

Meal (IK): O, size kitabda; Allah’ın ayetlerine küfür edildiğini ve alaya alındığını işittiğinizde, onlar başka bir mevzua intikal edinceye kadar yanlarında oturmayın, yoksa siz de onlar gibi olursunuz, diye bildirdi. Doğrusu Allah; münafıkların ve kafirlerin hepsini cehennemde toplayacaktır.

### [Nisa 4:142](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/4:142.md) — وَإِذَا

إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللَّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَى الصَّلَاةِ قَامُوا كُسَالَى يُرَاءُونَ النَّاسَ وَلَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا قَلِيلًا

Meal (IK): Doğrusu münafıklar; Allah’a oyun etmek isterler. Oysa O, onların oyunlarını başlarına geçirir. Onlar namaza kalktıklarında tenbel tenbel kalkarlar. İnsanlara gösteriş yaparlar. Allah’ı pek az anarlar.

### [Maide 5:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:2.md) — وَإِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُحِلُّوا شَعَائِرَ اللَّهِ وَلَا الشَّهْرَ الْحَرَامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلَائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرَامَ يَبْتَغُونَ فَضْلًا مِنْ رَبِّهِمْ وَرِضْوَانًا وَإِذَا حَلَلْتُمْ فَاصْطَادُوا وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ أَنْ صَدُّوكُمْ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ أَنْ تَعْتَدُوا وَتَعَاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَالتَّقْوَى وَلَا تَعَاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَالْعُدْوَانِ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ın nişanelerine, haram olan aya, hediye olan kurbanlığa, gerdanlıklı hayvanlara ve Rabblarından nimet, rıza taleb ederek Beyt’ül Haram’a gelenlere hürmetsizlik etmeyin. İhramdan çıkınca avlanın. Sizi Mescid-i Haram’dan alıkoydukları için bir kavme olan kininiz, siz haddi aşmaya sürüklemesin. İyilik ve takva üzerinde yardımlaşın. Günah işlemek ve aşırı gitmek üzerinde yardımlaşmayın. Allah’tan sakının, muhakkak ki Allah’ın cezası şiddetlidir.

### [Maide 5:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:5.md) — إِذَا

الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَهُمْ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الْمُؤْمِنَاتِ وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذَا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ وَلَا مُتَّخِذِي أَخْدَانٍ وَمَنْ يَكْفُرْ بِالْإِيمَانِ فَقَدْ حَبِطَ عَمَلُهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ

Meal (IK): Bugün, size, iyi ve temiz olanlar helal kılındı. Kitab verilmiş olanların yemeği size helaldir, sizin yemeğiniz de onlara helaldir. Mü’min kadınlardan iffetli olanlar ve sizden önce kitab verilenlerdenb iffetli kadınlar, zina etmeksizin, gizli dost tutmaksızın ve mehirlerini verdiğinizde size helaldir. Kim de imanı inkar ederse; yaptıkları boşa gitmiştir ve o, ahirette hüsrana uğrayanlardandır.

### [Maide 5:6](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:6.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; namaza kalktığınız zaman; yüzlerinizi, dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın, başınıza meshedin ve topuklarınıza kadar ayaklarınızı da (yıkayın) . Eğer cünüb iseniz; hemen temizlenin. Eğer hasta olmuşsanız veya seferde iseniz; yahut heladan gelmişseniz veya kadınlara yaklaşmış da su bulamamışsanız; temiz bir toprakla teyemmüm edin. Yüzlerinizi ve ellerinizi onunla meshedin. Allah, size zorluk vermek istemez. Lakin sizi temizlemek, üzerinizde olan nimetini tamamlamak ister ki şükredesiniz.

### [Maide 5:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:7.md) — إِذْ

وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Ve Allah’ın üzerinizdeki nimetini; işittik, itaat ettik, dediğinizde sizi onunla bağlamış olduğu misakını anın. Allah’tan sakının. Muhakkak ki Allah; kalblerdekini bilir.

### [Maide 5:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:11.md) — إِذْ

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; Allah’ın üzerinize olan nimetini hatırlayın. Hani bir kavim, size el uzatmağa kalkmıştı da, onların ellerini üzerinizden geri çekmişti. Allah’tan sakının. Ve mü’minler, Allah’a tevekkül etsinler.

### [Maide 5:20](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:20.md) — وَإِذْ · إِذْ

وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَاقَوْمِ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِيَاءَ وَجَعَلَكُمْ مُلُوكًا وَآتَاكُمْ مَا لَمْ يُؤْتِ أَحَدًا مِنَ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Hani, Musa kavmine demişti ki: Ey kavmim; Allah’ın size olan nimetini hatırlayın. Hani sizden peygamberler yetiştirmiş ve size saltanatlar ihsan etmişti. Dünyalarda kimseye vermediğini size vermişti.

### [Maide 5:23](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:23.md) — فَإِذَا

قَالَ رَجُلَانِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُوا عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّكُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللَّهِ فَتَوَكَّلُوا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Korkanlar arasında bulunan, Allah’ın nimetine erdirdiği iki adam demişlerdi ki: Onların üstlerine kapıdan yürüyün, oraya girerseniz; muhakkak siz, galiblersiniz. Şayet mü’minlerseniz; Allah’a tevekkül edin.

### [Maide 5:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:27.md) — إِذْ

وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ

Meal (IK): Onlara Adem’in iki oğlunun kıssasını doğru olarak anlat. Hani ikisi birer kurban sunmuşlardı da; birininki kabul edilmiş, diğerininki kabul edilmemişti. O: Andolsun seni öldüreceğim, deyince, (kardeşi) : Allah, ancak müttakilerden kabul eder, demişti.

### [Maide 5:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:58.md) — وَإِذَا

وَإِذَا نَادَيْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَلَعِبًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْقِلُونَ

Meal (IK): Birbirinizi namaza çağırdığınızda; onu alay ve eğlenceye alırlar. Bu, onların gerçekten kabul edemez bir topluluk olmalarındandır.

### [Maide 5:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:61.md) — وَإِذَا

وَإِذَا جَاءُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَقَدْ دَخَلُوا بِالْكُفْرِ وَهُمْ قَدْ خَرَجُوا بِهِ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا كَانُوا يَكْتُمُونَ

Meal (IK): Size geldiklerinde; iman ettik, derler. Halbuki onlar, küfür ile girmişler ve onlar yine onunla çıkmışlardır. Ve Allah; gizlemekte olduklarını çok daha iyi bilir.

### [Maide 5:83](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:83.md) — وَإِذَا

وَإِذَا سَمِعُوا مَا أُنْزِلَ إِلَى الرَّسُولِ تَرَى أَعْيُنَهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ

Meal (IK): Peygambere indirileni işittiklerinde; hakkı tanıdıklarından dolayı gözleri yaşla dolup taşar da derler ki: Rabbımız; biz, iman ettik, bizi de şahidlerle beraber yaz.

### [Maide 5:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:89.md) — إِذَا

لَا يُؤَاخِذُكُمُ اللَّهُ بِاللَّغْوِ فِي أَيْمَانِكُمْ وَلَكِنْ يُؤَاخِذُكُمْ بِمَا عَقَّدْتُمُ الْأَيْمَانَ فَكَفَّارَتُهُ إِطْعَامُ عَشَرَةِ مَسَاكِينَ مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ أَوْ كِسْوَتُهُمْ أَوْ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ذَلِكَ كَفَّارَةُ أَيْمَانِكُمْ إِذَا حَلَفْتُمْ وَاحْفَظُوا أَيْمَانَكُمْ كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Allah size rasgele yeminlerinizden dolayı değil, bile bile ettiğiniz yeminlerden ötürü sorumlu tutar. Onun keffareti; ailenize yedirmekte olduğunuzun ortalamasından, on düşkünü yedirmek, yahut giydirmek veya bir köle azad etmektir. Kim de bunları bulamazsa; üç gün oruçtur. İşte bu, yemin ettiğiniz vakit yeminlerinizin keffaretidir. Yeminlerinizi tutun. Şükredersiniz diye Allah ayetlerini size işte böyle açıklar.

### [Maide 5:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:93.md) — إِذَا

لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا إِذَا مَا اتَّقَوْا وَآمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَآمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَأَحْسَنُوا وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): İman edip salih amel işleyenler, sakınırlar, inanırlar ve salih amel işlerlerse; sonra sakınır ve ihsan ederlerse; daha önce tatmış olduklarından dolayı bir sorumluluk yoktur. Allah, ihsan edenleri sever.

### [Maide 5:104](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:104.md) — وَإِذَا

وَإِذَا قِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا إِلَى مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَإِلَى الرَّسُولِ قَالُوا حَسْبُنَا مَا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءَنَا أَوَلَوْ كَانَ آبَاؤُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ شَيْئًا وَلَا يَهْتَدُونَ

Meal (IK): Onlara; Allah’ın indirdiğine ve peygambere gelin, denildiği zaman; atalarımızı üstünde bulunduğumuz şey bize yeter, dediler. Ya ataları, bir şey bilmiyor ve doğru yola gitmiyorlar idiyse?

### [Maide 5:105](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:105.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعًا فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; siz kendinize bakın. Siz doğru yolda bulunursanız; sapıtmış olanalr size zarar veremez. Hepinizin dönüşü Allah’a dır. Yapmış olduklarınızı O, size haber verecektir.

### [Maide 5:106](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:106.md) — إِذَا · إِذًا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِنْكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُمَا مِنْ بَعْدِ الصَّلَاةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لَا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَلَا نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللَّهِ إِنَّا إِذًا لَمِنَ الْآثِمِينَ

Meal (IK): Ey iman edenler; herhangi birinize ölüm gelip çattığı zaman, vasiyet anında aranızda ya adalet sahibi iki kişiyi veya yolculuk ta başınıza ölüm musibeti gelmişse, sizden olmayan iki kişiyi şahid tutun. Onlardan şüpheleniyorsanız; namazdan sonra alıkoyarsınız da Allah’a şöyle yemin ederler; Akraba bile olsa yeminle hiç bir değeri değiştirmeyeceğiz, Allah’ın şahidliğini gizlemeyeceğiz, yoksa elbette günahkarlardan oluruz.

### [Maide 5:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:107.md) — إِذًا

فَإِنْ عُثِرَ عَلَى أَنَّهُمَا اسْتَحَقَّا إِثْمًا فَآخَرَانِ يَقُومَانِ مَقَامَهُمَا مِنَ الَّذِينَ اسْتَحَقَّ عَلَيْهِمُ الْأَوْلَيَانِ فَيُقْسِمَانِ بِاللَّهِ لَشَهَادَتُنَا أَحَقُّ مِنْ شَهَادَتِهِمَا وَمَا اعْتَدَيْنَا إِنَّا إِذًا لَمِنَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Şayet onların aleyhinde gerçekten bir vebale hak kazanmış oldukları ortaya çıkarsa; onların aleyhlerine hak iddia ettikleri iki kişi, bunların yerine geçer. Ve; bizim şehadetimiz onların şehadetinden daha doğrudur, biz haddi aşmadık, o takdirde biz, doğrusu zalimlerden oluruz, diye Allah’a yemin ederler.

### [Maide 5:110](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:110.md) — إِذْ · وَإِذْ

إِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ اذْكُرْ نِعْمَتِي عَلَيْكَ وَعَلَى وَالِدَتِكَ إِذْ أَيَّدْتُكَ بِرُوحِ الْقُدُسِ تُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَإِذْ عَلَّمْتُكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ وَإِذْ تَخْلُقُ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ بِإِذْنِي فَتَنْفُخُ فِيهَا فَتَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِي وَتُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ بِإِذْنِي وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتَى بِإِذْنِي وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَنْكَ إِذْ جِئْتَهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Hani Allah; Ey Meryem oğlu İsa; senin ve ananın üzerindeki nimetimi hatırla, demişti. Hani seni, Ruh’ül-Kudüs ile desteklemiştim. Beşikte iken de, yetişkin iken de insanlar la konuşuyordun. Hani sana; kitabı, hikmeti Tevrat’ı ve İncil’i öğretmiştim. Hani sen; Benim iznimle çamurdan kuş gibi bir şey yapıyordun da içine üflüyordun ve Benim iznimle kuş oluyordu. Hani sen; anadan doğma körü ve abraşı Benim iznimle iyi ediyordun. Hani; ölüleri Benim iznimle diriltiyordun. Ve hani, İsrailoğullarını senden çekmiştim, kendilerine apaçık ayetler getirdiğin zaman içlerinden küfredenler; bu apaçık bir büyüdür, demişti.

### [Maide 5:111](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:111.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَوْحَيْتُ إِلَى الْحَوَارِيِّينَ أَنْ آمِنُوا بِي وَبِرَسُولِي قَالُوا آمَنَّا وَاشْهَدْ بِأَنَّنَا مُسْلِمُونَ

Meal (IK): Hani Ben Havarilere: Bana ve peygamberime iman edin, diye vahyetmiştim de; inandık, şahid ol ki biz, müslümanlarız, demişlerdi.

### [Maide 5:112](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:112.md) — إِذْ

إِذْ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ هَلْ يَسْتَطِيعُ رَبُّكَ أَنْ يُنَزِّلَ عَلَيْنَا مَائِدَةً مِنَ السَّمَاءِ قَالَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Hani Havariler: Ey Meryem oğlu İsa; Rabbın bize gökten bir sofra indiribilir mi? demişlerdi de, O; eğer inanmışlarsanız Allah’tan korkun, demişti.

### [Maide 5:116](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/5:116.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَ اللَّهُ يَاعِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَأَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَأُمِّيَ إِلَهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالَ سُبْحَانَكَ مَا يَكُونُ لِي أَنْ أَقُولَ مَا لَيْسَ لِي بِحَقٍّ إِنْ كُنْتُ قُلْتُهُ فَقَدْ عَلِمْتَهُ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَلَا أَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِكَ إِنَّكَ أَنْتَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ

Meal (IK): Allah buyurmuştu ki: Ey meryem oğlu İsa; sen mi insanlara: Beni ve annemi Allah’tan başka iki ilah edinin, dedin? Demişti ki: Tenzih ederim Seni, hak olmayan bir sözü söylemek bana yakışmaz. Eğer ben, onu söylemişsem; Sen, onu elbette bilirsin. Sen, benim içimde olanı bilirsin, ama ben Senin zatında olanı bilmem. Doğrusu görülmeyeni en iyi bilen Sensin, Sen.

### [En'am 6:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:25.md) — إِذَا

وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَجَعَلْنَا عَلَى قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا حَتَّى إِذَا جَاءُوكَ يُجَادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): İçlerinden seni dinleyenler vardır. Halbuki Biz, onu anlarlar diye, kalblerine örtüler, kulaklarına da ağrılık koyduk. Onlar her ayeti görseler de yine inanmazlar. Hatta sana geldiklerinde, seninle çekişirler. O küfredenler derler ki; Bu, eskilerin masallarından başka birşey değildir.

### [En'am 6:27](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:27.md) — إِذْ

وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقَالُوا يَالَيْتَنَا نُرَدُّ وَلَا نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ

Meal (IK): Bir görsen; ateşin başında durdukları: Keşke geri döndürülseydik ve Rabbımızın ayetlerini yalan saymasaydık da mü’minlerden olsaydık, dedikleri zaman.

### [En'am 6:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:30.md) — إِذْ

وَلَوْ تَرَى إِذْ وُقِفُوا عَلَى رَبِّهِمْ قَالَ أَلَيْسَ هَذَا بِالْحَقِّ قَالُوا بَلَى وَرَبِّنَا قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ

Meal (IK): Bir görseydin eğer; Rabblarının huzurunda durdukları zaman, O: Bu, hak değil miymiş? deyince; onlar da: Rabbımız hakkı için evet, derler. Allah da buyurur ki: Öyleyse küfür edegeldiğinizden dolayı tadın azabı.

### [En'am 6:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:31.md) — إِذَا

قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقَاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قَالُوا يَاحَسْرَتَنَا عَلَى مَا فَرَّطْنَا فِيهَا وَهُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزَارَهُمْ عَلَى ظُهُورِهِمْ أَلَا سَاءَ مَا يَزِرُونَ

Meal (IK): Allah’a kavuşmayı yalan sayanlar; gerçekten kaybetmişlerdir. Nihayet kıyamet ansızın gelip çattığı zaman; yüklerini sırtlarına yüklenerek: Orada yaptığımız eksiklerden dolayı yazıklar olsun bize, derler. Dikkat edin, ne kötüdür yüklendikleri şeyler.

### [En'am 6:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:43.md) — إِذْ

فَلَوْلَا إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُوا وَلَكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ

Meal (IK): Onlar, hiç değilse kendilerine bir azabımız geldiği zaman; yalvarmalı değiller miydi? Fakat kalbleri katılaşmış, şeytan da onlara yaptıklarını süsleyip püslemişti.

### [En'am 6:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:44.md) — إِذَا · فَإِذَا

فَلَمَّا نَسُوا مَا ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُوا بِمَا أُوتُوا أَخَذْنَاهُمْ بَغْتَةً فَإِذَا هُمْ مُبْلِسُونَ

Meal (IK): Onlar, kendilerine hatırlatılan şeyleri unutunca; Biz de kendilerine her şeyin kapılarını açtık. Nihayet kendilerine verilen o şeyler yüzünden sevinince; onları, ansızın yakaladık ve bütün ümitlerinden mahrum kaldılar.

### [En'am 6:54](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:54.md) — وَإِذَا

وَإِذَا جَاءَكَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِآيَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَيْكُمْ كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلَى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءًا بِجَهَالَةٍ ثُمَّ تَابَ مِنْ بَعْدِهِ وَأَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Ayetlerimize iman edenler, sana geldiklerinde de ki: Selam size. Rabbınız rahmeti kendi üzerine yazdı. İçinizden her kim ki bilmeyerek bir fenalık yapar da arkasından tevbe eder ve ıslah ederse; şüphesiz O; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [En'am 6:56](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:56.md) — إِذًا

قُلْ إِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَعْبُدَ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قُلْ لَا أَتَّبِعُ أَهْوَاءَكُمْ قَدْ ضَلَلْتُ إِذًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُهْتَدِينَ

Meal (IK): De ki: Allah’ı bırakıp da taptığınız başka şeylere tapmaktan men’olundum. De ki: Sizin heveslerinize asla uymam. O takdirde sapmış olurum da hidayete erenlerden olmam.

### [En'am 6:61](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:61.md) — إِذَا

وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ

Meal (IK): O, kulları üzerinde yegane hakimdir. Ve size, koruyucular yollar. Nihayet herhangi birinize ölüm gelince; elçilerimiz bir eksiklik yapmaksızın onun canını alırlar.

### [En'am 6:68](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:68.md) — وَإِذَا

وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّى يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَى مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Ayetlerimizi çekişmeye dalanları gördüğün vakit; onlar başka bir söze geçinceye kadar, kendilerinden yüzçevir. Eğer şeytan sana unutturursa; hatırladıktan sonra, artık zalimler güruhu ile oturma.

### [En'am 6:71](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:71.md) — إِذْ

قُلْ أَنَدْعُو مِنْ دُونِ اللَّهِ مَا لَا يَنْفَعُنَا وَلَا يَضُرُّنَا وَنُرَدُّ عَلَى أَعْقَابِنَا بَعْدَ إِذْ هَدَانَا اللَّهُ كَالَّذِي اسْتَهْوَتْهُ الشَّيَاطِينُ فِي الْأَرْضِ حَيْرَانَ لَهُ أَصْحَابٌ يَدْعُونَهُ إِلَى الْهُدَى ائْتِنَا قُلْ إِنَّ هُدَى اللَّهِ هُوَ الْهُدَى وَأُمِرْنَا لِنُسْلِمَ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): De ki: Allah’ı bırakıp da bize fayda ve zarar veremeyen şeylere mi yalvaralım? Allah bizi hidayete erdirdikten sonra arkadaşları; bize gel, diye doğru yola çağırırken; şeytanların saptırıp şaşkın bir halde çöle düşürmek istedikleri kimse gibi ökçelerimizin üstünden gerisin geri mi dönelim? De ki: Allah’ın hidayeti, asıl hidayetin kendisidir. Ve biz; alemlerin Rabbına teslim olmakla emrolunduk.

### [En'am 6:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:74.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَ إِبْرَاهِيمُ لِأَبِيهِ آزَرَ أَتَتَّخِذُ أَصْنَامًا آلِهَةً إِنِّي أَرَاكَ وَقَوْمَكَ فِي ضَلَالٍ مُبِينٍ

Meal (IK): Hani İbrahim, babası Azer’e demişti ki: Sen, putları tanrı mı ediniyorsun? Doğrusu ben, seni ve kavmini apaçık bir sapıklık içinde görüyorum.

### [En'am 6:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:91.md) — إِذْ

وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى بَشَرٍ مِنْ شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنْزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاءَ بِهِ مُوسَى نُورًا وَهُدًى لِلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا وَعُلِّمْتُمْ مَا لَمْ تَعْلَمُوا أَنْتُمْ وَلَا آبَاؤُكُمْ قُلِ اللَّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ

Meal (IK): Allah; hiçbir insana bir şey indirmedi, demekle; Allah’ı, şanına yaraşır şekilde tanıyamadılar. De ki: Musa’nın insanlara bir nur ve hidayet olmak üzere getirdiği ve sizin de parça parça kağıtlar haline koyup açıkladınız, çoğunu da gizlediğiniz o kitabı kim indirdi? Sizin de, atalarınızın da bilmediğiniz şeyler size öğretilmiştir. «Allah» de, sonra onları bırak da, daldıkları sapıklıkta oynayadursunlar.

### [En'am 6:93](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:93.md) — إِذِ

وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ قَالَ أُوحِيَ إِلَيَّ وَلَمْ يُوحَ إِلَيْهِ شَيْءٌ وَمَنْ قَالَ سَأُنْزِلُ مِثْلَ مَا أَنْزَلَ اللَّهُ وَلَوْ تَرَى إِذِ الظَّالِمُونَ فِي غَمَرَاتِ الْمَوْتِ وَالْمَلَائِكَةُ بَاسِطُوا أَيْدِيهِمْ أَخْرِجُوا أَنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ آيَاتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uydurandan, yahut kendisine hiçbir şey vahyedilmemişken; bana da vahyolundu, diyenden ve; Allah’ın indirdiği gibi ben de indireceğim, diyenden daha zalim kimdir? Bir görseydin; o zalimler can çekişirlerken melekler de ellerini uzatmış: Can verip bugün Allah’a karşı haksız yere söylediklerinizden ve O’nun ayetlerine büyüklük taslamanızdan ötürü horluk azabı ile cezalandırılacaksınız, derken.

### [En'am 6:99](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:99.md) — إِذَا

وَهُوَ الَّذِي أَنْزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَخْرَجْنَا بِهِ نَبَاتَ كُلِّ شَيْءٍ فَأَخْرَجْنَا مِنْهُ خَضِرًا نُخْرِجُ مِنْهُ حَبًّا مُتَرَاكِبًا وَمِنَ النَّخْلِ مِنْ طَلْعِهَا قِنْوَانٌ دَانِيَةٌ وَجَنَّاتٍ مِنْ أَعْنَابٍ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُشْتَبِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ انْظُرُوا إِلَى ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَيَنْعِهِ إِنَّ فِي ذَلِكُمْ لَآيَاتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): O’dur; gökten su indirmiş olan. Onunla her bitkiyi çıkardık. Ondan yeşillikler çıkardık. Ondan yığın yığın taneler, hurmaların tomurcuklarından sarkan salkımlar, birbirine hem benzeyen, hem benzemeyen üzümlerden, zeytinden ve nardan bahçeler yapıp çıkarıyoruz. Meyvesine; bir meyve verdikleri zaman, bir de olgunlaştıkları zaman bakın. Şüphesiz ki bunlarda; iman eden bir kavim için ayetler vardır.

### [En'am 6:109](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:109.md) — إِذَا

وَأَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ لَئِنْ جَاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِهَا قُلْ إِنَّمَا الْآيَاتُ عِنْدَ اللَّهِ وَمَا يُشْعِرُكُمْ أَنَّهَا إِذَا جَاءَتْ لَا يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Onlar, bütün güçleriyle Allah’a yemin ettiler ki; eğer kendilerine bir ayet gelirse mutlaka ona inanacaklar. De ki: Ayetler; ancak Allah’ın nezdindedir. O, geldiği zaman da onların yine inanmayacaklarının farkında değil misiniz?

### [En'am 6:124](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:124.md) — وَإِذَا

وَإِذَا جَاءَتْهُمْ آيَةٌ قَالُوا لَنْ نُؤْمِنَ حَتَّى نُؤْتَى مِثْلَ مَا أُوتِيَ رُسُلُ اللَّهِ اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغَارٌ عِنْدَ اللَّهِ وَعَذَابٌ شَدِيدٌ بِمَا كَانُوا يَمْكُرُونَ

Meal (IK): Onlara bir ayet geldiği zaman; derler ki: Allah’ın peygamberlerine verilen bize de verilmedikçe asla iman etmeyiz. Allah, risaletini nereye vereceğini en iyi bilendir. Suç işleyenlere; yapageldikleri hilekarlık yüzünden Allah katında bir horluk ve şiddetli bir azab erişecektir.

### [En'am 6:141](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:141.md) — إِذَا

وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ

Meal (IK): Çardaklı ve çardaksız bağları, tatları değişik ekin ve hrumaları, zeytin ve narı, birbirine benzer ve benzemez şekilde yaratıp yetiştirmiş olan O’dur. Her biri mahsul verdiği zaman, mahsulünden yeyin, hasad edildiği gün de, hakkını verin ve israf etmeyin. Çünkü O; israf edenleri sevmez.

### [En'am 6:144](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:144.md) — إِذْ

وَمِنَ الْإِبِلِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْبَقَرِ اثْنَيْنِ قُلْ آلذَّكَرَيْنِ حَرَّمَ أَمِ الْأُنْثَيَيْنِ أَمَّا اشْتَمَلَتْ عَلَيْهِ أَرْحَامُ الْأُنْثَيَيْنِ أَمْ كُنْتُمْ شُهَدَاءَ إِذْ وَصَّاكُمُ اللَّهُ بِهَذَا فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا لِيُضِلَّ النَّاسَ بِغَيْرِ عِلْمٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Deveden de iki, sığırdan da iki. De ki: İki erkeği mi, iki dişiyi mi veya iki dişinin rahimlerinde bulunanı mı haram kıldı? Yoksa Allah; size bunları buyururken, siz orada mı idiniz? İnsanları bilgisizce saptırmak için Allah’a karşı yalan uyduranlardan daha zalim kimdir? Muhakkak ki Allah; zalimler güruhunu hidayete erdirmez.

### [En'am 6:152](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/6:152.md) — وَإِذَا

وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): Yetimin malına; erginlik çağına gelinceye kadar o en güzel olanından başka bir şekilde yaklaşmayın. Ölçüyü, tartıyı da tam ve doğru yapın. Biz kimseye, gücünün yettiğinden başkasını yüklemeyiz. Söylediğiniz zaman da -akraba dahi olsa-adil olun. Allah’ın ahdini de yerine getirin. İşte iyice düşünesiniz diye size bunları emretti.

### [Araf 7:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:5.md) — إِذْ

فَمَا كَانَ دَعْوَاهُمْ إِذْ جَاءَهُمْ بَأْسُنَا إِلَّا أَنْ قَالُوا إِنَّا كُنَّا ظَالِمِينَ

Meal (IK): Baskınımız geldiği zaman, çağırışları: Biz gerçekten zalimlerdendik, demekten başka birşey olmadı.

### [Araf 7:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:12.md) — إِذْ

قَالَ مَا مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ قَالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِي مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ

Meal (IK): Buyurdu ki: Sana emretmişken secdeden seni alıkoyan nedir? Dedi ki: Ben ondan daha hayırlıyım; beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın.

### [Araf 7:28](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:28.md) — وَإِذَا

وَإِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً قَالُوا وَجَدْنَا عَلَيْهَا آبَاءَنَا وَاللَّهُ أَمَرَنَا بِهَا قُلْ إِنَّ اللَّهَ لَا يَأْمُرُ بِالْفَحْشَاءِ أَتَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ مَا لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlar; bir hayasızlık yaptıkları zaman: Biz atalarımızı da onun üzerinde bulduk. Allah da bize onu emretti, dediler. De ki: Allah; hiçbir zaman hayasızlığı emretmez. Siz, bilmediğiniz şeyi Allah’a karşı mı söylüyorsunuz?

### [Araf 7:34](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:34.md) — فَإِذَا

وَلِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ فَإِذَا جَاءَ أَجَلُهُمْ لَا يَسْتَأْخِرُونَ سَاعَةً وَلَا يَسْتَقْدِمُونَ

Meal (IK): Her ümmetin bir eceli vardır. Ecelleri gelince; ne bir an geri kalır, ne de bir an ileri gidebilirler.

### [Araf 7:37](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:37.md) — إِذَا

فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِآيَاتِهِ أُولَئِكَ يَنَالُهُمْ نَصِيبُهُمْ مِنَ الْكِتَابِ حَتَّى إِذَا جَاءَتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ قَالُوا أَيْنَمَا كُنْتُمْ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ قَالُوا ضَلُّوا عَنَّا وَشَهِدُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُوا كَافِرِينَ

Meal (IK): Allah’a karşı yalan uyduran veya O’nun ayetlerini yalan sayanlardan daha zalim kim vardır? İşte onlara; kitabdaki payları erişecektir. Nihayet, elçilerimiz canlarını almak üzere onlara geldiklerinde; diyeceklerdir ki: Allah’tan başka tapar olduklarınız nerede? Onlar da derler ki: Onlar, bizi bırakıp kaçtılar. Ve onlar, kendi aleyhlerine gerçekten kafir olduklarına şehadet ederler.

### [Araf 7:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:38.md) — إِذَا

قَالَ ادْخُلُوا فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ مِنَ الْجِنِّ وَالْإِنْسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُوا فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لِأُولَاهُمْ رَبَّنَا هَؤُلَاءِ أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَكِنْ لَا تَعْلَمُونَ

Meal (IK): Buyurdu ki: Sizden önce geçmiş cinn ve insan topluluklarıyla girin ateşe. Her ümmet girdikçe; yoldaşına la’net eder. Nihayet hepsi birbiri ardından orada toplanınca; sonrakiler öncekiler için derler ki: Rabbımız; işte bizi bunlar saptırdı. Onun için bunlara katmerli azab ver. Buyurur ki: Hepiniz Evet, dediler. Bunun üzerine aralarında bir münadi: Allah’ın la’neti; zalimlerin üzerinedir, diye seslendi.

### [Araf 7:47](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:47.md) — وَإِذَا

وَإِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاءَ أَصْحَابِ النَّارِ قَالُوا رَبَّنَا لَا تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ

Meal (IK): Gözleri cehennem ashabından tarafa çevrilince de; Rabbımız, bizi zalimler güruhu ile beraber bulundurma, derler.

### [Araf 7:57](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:57.md) — إِذَا

وَهُوَ الَّذِي يُرْسِلُ الرِّيَاحَ بُشْرًا بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ حَتَّى إِذَا أَقَلَّتْ سَحَابًا ثِقَالًا سُقْنَاهُ لِبَلَدٍ مَيِّتٍ فَأَنْزَلْنَا بِهِ الْمَاءَ فَأَخْرَجْنَا بِهِ مِنْ كُلِّ الثَّمَرَاتِ كَذَلِكَ نُخْرِجُ الْمَوْتَى لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ

Meal (IK): O’dur ki rahmetinin önünde rüzgarı müjdeci olarak gönderir. Nihayet bunlar, ağır yüklü bulutları yüklendiğinde; Biz, onu ölü bir memlekete gönderir, su indirir ve onunla her tür mahsulleri yetiştiririz. İşte ölüleri de böylece çıkarırız. Ta ki iyice düşünüp ibret alasınız.

### [Araf 7:69](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:69.md) — إِذْ

أَوَعَجِبْتُمْ أَنْ جَاءَكُمْ ذِكْرٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْكُمْ لِيُنْذِرَكُمْ وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ وَزَادَكُمْ فِي الْخَلْقِ بَصْطَةً فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Sizi uyarması için aranızdan bir adama Rabbınız tarafından bir haber geldi diye mi hayret ediyorsunuz? Düşünün ki; O, sizi Nuh kavminden sonra halifeler yaptı. Yaratılış itibariyle onlardan fazla boy bos verdi. Hem Allah’ın nimetlerini hatırlayın ki; felaha eresiniz.

### [Araf 7:74](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:74.md) — إِذْ

وَاذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفَاءَ مِنْ بَعْدِ عَادٍ وَبَوَّأَكُمْ فِي الْأَرْضِ تَتَّخِذُونَ مِنْ سُهُولِهَا قُصُورًا وَتَنْحِتُونَ الْجِبَالَ بُيُوتًا فَاذْكُرُوا آلَاءَ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ

Meal (IK): Düşününüz ki; O, sizi Ad kavminden sonra halifeler yaptı, yeryüzüne sizi yerleştirdi. Ovalarından köşkler yapıyor, dağlarından evler yontuyorsunuz. Artık Allah’ın nimetlerini anın. Yeryüzünde fesadçılar olarak taşkınlık yapmayın.

### [Araf 7:80](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:80.md) — إِذْ

وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُمْ بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِنَ الْعَالَمِينَ

Meal (IK): Lüt’u da. Hani o, kavmine demişti ki: Sizden önce dünyalarda hiç kimsenin yapmadığı hayasızlığı mı yapıyorsunuz?

### [Araf 7:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:86.md) — إِذْ

وَلَا تَقْعُدُوا بِكُلِّ صِرَاطٍ تُوعِدُونَ وَتَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِهِ وَتَبْغُونَهَا عِوَجًا وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ وَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُفْسِدِينَ

Meal (IK): Ve siz, Allah’a iman edenleri tehdit ederek, Allah’ın yolundan alıkoyarak ve onun eğriliğini isteyerek, her yolun başını tutup oturmayın. Hem hatırlayın ki; siz, vaktiyle pek az idiniz de sizi O, çoğalttı. Ve bakın fesad çıkaranların sonu ne olmuştur.

### [Araf 7:89](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:89.md) — إِذْ

قَدِ افْتَرَيْنَا عَلَى اللَّهِ كَذِبًا إِنْ عُدْنَا فِي مِلَّتِكُمْ بَعْدَ إِذْ نَجَّانَا اللَّهُ مِنْهَا وَمَا يَكُونُ لَنَا أَنْ نَعُودَ فِيهَا إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ رَبُّنَا وَسِعَ رَبُّنَا كُلَّ شَيْءٍ عِلْمًا عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا رَبَّنَا افْتَحْ بَيْنَنَا وَبَيْنَ قَوْمِنَا بِالْحَقِّ وَأَنْتَ خَيْرُ الْفَاتِحِينَ

Meal (IK): Allah, bizi ondan kurtardıktan sonra yine sizin dininize dönecek olursak; doğrusu Allah’a karşı yalan uydurmuş oluruz. Rabbımız olan Allah’ın dilemesi bir yana, O’na dönmemiz bizim için olacak şey değildir. Rabbımızın ilmi her şeyi kuşatmıştır. Ancak Allah’a dayanıp güvendik biz. Rabbımız, kavmimizle bizim aramızda Sen, hak ile hüküm ver. Sen, hüküm verenlerin en hayırlısısın.

### [Araf 7:90](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:90.md) — إِذًا

وَقَالَ الْمَلَأُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ قَوْمِهِ لَئِنِ اتَّبَعْتُمْ شُعَيْبًا إِنَّكُمْ إِذًا لَخَاسِرُونَ

Meal (IK): Kavminden küfretmiş olan ileri gelenler dediler ki: Şuayb’a uyarsanız; andolsun ki siz, o zaman hüsrana uğrayanlardansınız.

### [Araf 7:107](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:107.md) — فَإِذَا

فَأَلْقَى عَصَاهُ فَإِذَا هِيَ ثُعْبَانٌ مُبِينٌ

Meal (IK): Bunun üzerine asasını bıraktı. Bir de ne görsünler; o, apaçık bir ejderhadır.

### [Araf 7:108](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:108.md) — فَإِذَا

وَنَزَعَ يَدَهُ فَإِذَا هِيَ بَيْضَاءُ لِلنَّاظِرِينَ

Meal (IK): Elini çıkardı, ne görsün; o da bakanlara bembeyaz.

### [Araf 7:117](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:117.md) — فَإِذَا

وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى أَنْ أَلْقِ عَصَاكَ فَإِذَا هِيَ تَلْقَفُ مَا يَأْفِكُونَ

Meal (IK): Biz de Musa’ya: Asanı bırak, diye vahyettik. Bir de ne görsünler; onların uydurduklarını yalayıp yutuyor.

### [Araf 7:131](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:131.md) — فَإِذَا

فَإِذَا جَاءَتْهُمُ الْحَسَنَةُ قَالُوا لَنَا هَذِهِ وَإِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَطَّيَّرُوا بِمُوسَى وَمَنْ مَعَهُ أَلَا إِنَّمَا طَائِرُهُمْ عِنْدَ اللَّهِ وَلَكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لَا يَعْلَمُونَ

Meal (IK): Onlara bir iyilik geldiğinde: Bu, bizim içindir, dediler. Şayet kendilerine bir kötülük gelirse; Musa ile beraberindekilere uğursuzluk yüklerdi. Dikkat edin, onların uğursuzluğu ancak Allah katındadır, fakat çoğu bilmezler.

### [Araf 7:135](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:135.md) — إِذَا

فَلَمَّا كَشَفْنَا عَنْهُمُ الرِّجْزَ إِلَى أَجَلٍ هُمْ بَالِغُوهُ إِذَا هُمْ يَنْكُثُونَ

Meal (IK): Onların erişecekleri bir süreye kadar azabı üzerlerinden kaldırınca; bir de bakarsın, onlar sözlerinden cayıyorlardı.

### [Araf 7:141](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:141.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَنْجَيْنَاكُمْ مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذَابِ يُقَتِّلُونَ أَبْنَاءَكُمْ وَيَسْتَحْيُونَ نِسَاءَكُمْ وَفِي ذَلِكُمْ بَلَاءٌ مِنْ رَبِّكُمْ عَظِيمٌ

Meal (IK): Hani sizi, işkencenin en kötüsüne uğratan, kadınlarınızı sağ bırakıp, oğullarınızı öldüren Firavun hanedanından kurtarmıştık. Bunda size Rabbınızdan büyük bir imtihan vardır.

### [Araf 7:160](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:160.md) — إِذِ

وَقَطَّعْنَاهُمُ اثْنَتَيْ عَشْرَةَ أَسْبَاطًا أُمَمًا وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى إِذِ اسْتَسْقَاهُ قَوْمُهُ أَنِ اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْبَجَسَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ وَظَلَّلْنَا عَلَيْهِمُ الْغَمَامَ وَأَنْزَلْنَا عَلَيْهِمُ الْمَنَّ وَالسَّلْوَى كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ وَمَا ظَلَمُونَا وَلَكِنْ كَانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ

Meal (IK): Biz, onları on iki oymağa, ümmetlere ayırdık. Kavmi ondan su istediği zaman Musa’ya vahyettik ki: Asanı taşa vur. Ondan on iki pınar fışkırdı. Herkes içeceği yeri belledi. Ve onların üzerine bulutla gölge yaptık. Onlara kudret helvası ve bıldırcın indirdik. Size rızık olarak verdiklerimizin temiz ve güzel olanlarından yeyin. Onlar bize zulmetmediler, ancak kendilerine zulmediyorlardı.

### [Araf 7:161](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:161.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قِيلَ لَهُمُ اسْكُنُوا هَذِهِ الْقَرْيَةَ وَكُلُوا مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ وَقُولُوا حِطَّةٌ وَادْخُلُوا الْبَابَ سُجَّدًا نَغْفِرْ لَكُمْ خَطِيئَاتِكُمْ سَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ

Meal (IK): Hani onlara denilmişti ki: Şu şehirde oturun, dilediğiniz gibi yeyin, için. «Affet» deyin ve kapısından secde ederek girin ki; yanılmalarınızı bağışlayalım. İhsan edenlere daha da arttıracağız.

### [Araf 7:163](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:163.md) — إِذْ

وَاسْأَلْهُمْ عَنِ الْقَرْيَةِ الَّتِي كَانَتْ حَاضِرَةَ الْبَحْرِ إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتَانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعًا وَيَوْمَ لَا يَسْبِتُونَ لَا تَأْتِيهِمْ كَذَلِكَ نَبْلُوهُمْ بِمَا كَانُوا يَفْسُقُونَ

Meal (IK): Onlara; denizin kıyısındaki o kasabanın durumunu sor. Hani onlar, cumartesi gününü ihlal ederek haddi aşmışlardı. Zira cumartesi günleri balıkları sürüyle geliyor, cumartesi tatili yapmayacakları gün ise gelmiyordu. İşte biz, fasıklık eder oldukları için onları böylece imtihan ediyorduk.

### [Araf 7:164](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:164.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالَتْ أُمَّةٌ مِنْهُمْ لِمَ تَعِظُونَ قَوْمًا اللَّهُ مُهْلِكُهُمْ أَوْ مُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا قَالُوا مَعْذِرَةً إِلَى رَبِّكُمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani, içlerinden bir topluluk demişti ki: Allah’ın kendilerini helak edeceği veya çetin bir azab ile cezalandıracağı bir kavme ne diye öğüt veriyorsunuz? Onlar da: Rabbınıza karşı mazeret olsun ve belki sakınırlar diye, demişlerdi.

### [Araf 7:167](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:167.md) — وَإِذْ

وَإِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكَ لَيَبْعَثَنَّ عَلَيْهِمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ مَنْ يَسُومُهُمْ سُوءَ الْعَذَابِ إِنَّ رَبَّكَ لَسَرِيعُ الْعِقَابِ وَإِنَّهُ لَغَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Hani Rabbın; onları kıyamet gününe kadar azabın en kötüsüne uğratacak olanları, muhakkak göndereceğini ilan etmişti. Şüphesiz ki Rabbın; cezayı çabuk verendir. Ve muhakkak ki O; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Araf 7:171](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:171.md) — وَإِذْ

وَإِذْ نَتَقْنَا الْجَبَلَ فَوْقَهُمْ كَأَنَّهُ ظُلَّةٌ وَظَنُّوا أَنَّهُ وَاقِعٌ بِهِمْ خُذُوا مَا آتَيْنَاكُمْ بِقُوَّةٍ وَاذْكُرُوا مَا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ

Meal (IK): Hani, Biz dağı üzerlerine gölgelik gibi kaldırmıştık da, onlar tepelerine düşecek sanmışlardı. Size verdiğimizi kuvvetle tutun. Ve onda olanı düşünün ki; sakınasınız.

### [Araf 7:172](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:172.md) — وَإِذْ

وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلَى أَنْفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ قَالُوا بَلَى شَهِدْنَا أَنْ تَقُولُوا يَوْمَ الْقِيَامَةِ إِنَّا كُنَّا عَنْ هَذَا غَافِلِينَ

Meal (IK): Hani Rabbın; ademoğullarının sülbünden soyunu çıkarmış ve kendilerini nefislerine şahid tutmuş. Ben, sizin Rabbınız değil miyim? demişti. Onlar da demişlerdiki: Evet, biz buna şahidiz. Kıyamet günü: Bizim bundan haberimiz yoktu, demeyesiniz.

### [Araf 7:201](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:201.md) — إِذَا · فَإِذَا

إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَوْا إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُوا فَإِذَا هُمْ مُبْصِرُونَ

Meal (IK): Muhakkak ki takvaya erenler; onlar şeytan tarafından bir vesveseye uğrayınca iyice düşünürler. Bir de bakarsın ki gördürücüdürler.

### [Araf 7:203](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:203.md) — وَإِذَا

وَإِذَا لَمْ تَأْتِهِمْ بِآيَةٍ قَالُوا لَوْلَا اجْتَبَيْتَهَا قُلْ إِنَّمَا أَتَّبِعُ مَا يُوحَى إِلَيَّ مِنْ رَبِّي هَذَا بَصَائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

Meal (IK): Onlara bir ayet getimediğin zaman, derler ki: Sen, bir tane yapsaydın ya? De ki: Ben, ancak Rabbımdan bana vahyolunana uyarım. Bu, Rabbımızdan gözleri açacak delillerdir. İman eden bir kavim için hidayet ve rahmettir.

### [Araf 7:204](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/7:204.md) — وَإِذَا

وَإِذَا قُرِئَ الْقُرْآنُ فَاسْتَمِعُوا لَهُ وَأَنْصِتُوا لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ

Meal (IK): Kur’an okunduğu zaman; ona derhal kulak verin ve susun ki, merhamet olunasınız.

### [Enfal 8:2](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:2.md) — إِذَا · وَإِذَا

إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ

Meal (IK): Mü’minler, ancak onlardır ki; Allah anıldığı zaman kalbleri ürperir, Allah’ ın ayetleri kendilerine okunduğu zaman imanları artar ve Rabblarına tevekkül ederler.

### [Enfal 8:7](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:7.md) — وَإِذْ

وَإِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّهَا لَكُمْ وَتَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذَاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ وَيُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمَاتِهِ وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكَافِرِينَ

Meal (IK): Hani Allah; iki taifeden birini size vaadediyordu. Siz ise, kuvvetli bulunmayanın sizin olmasını arzu ediyordunuz. Allah ta istiyordu ki; sözleriyle hakkı gerçekleştirsin ve kafirlerin kökünü kessin.

### [Enfal 8:9](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:9.md) — إِذْ

إِذْ تَسْتَغِيثُونَ رَبَّكُمْ فَاسْتَجَابَ لَكُمْ أَنِّي مُمِدُّكُمْ بِأَلْفٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُرْدِفِينَ

Meal (IK): Hani siz, Rabbınızdan imdad istiyordunuz da: Birbiri ardında bin melekle size imdad ederim, diyerek duanıza icabet etmişti.

### [Enfal 8:11](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:11.md) — إِذْ

إِذْ يُغَشِّيكُمُ النُّعَاسَ أَمَنَةً مِنْهُ وَيُنَزِّلُ عَلَيْكُمْ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً لِيُطَهِّرَكُمْ بِهِ وَيُذْهِبَ عَنْكُمْ رِجْزَ الشَّيْطَانِ وَلِيَرْبِطَ عَلَى قُلُوبِكُمْ وَيُثَبِّتَ بِهِ الْأَقْدَامَ

Meal (IK): Hani O, size kendi katından bir emniyet olmak üzere sizi hafif bir uykuya daldırıyordu. Sizi tertemiz yapmak, sizden şeytanın pisliğini gidermek, kalblerinizi pekiştirmek ve ayaklarınıza sebat vermek için gökten üstünüze bir su indiriyordu.

### [Enfal 8:12](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:12.md) — إِذْ

إِذْ يُوحِي رَبُّكَ إِلَى الْمَلَائِكَةِ أَنِّي مَعَكُمْ فَثَبِّتُوا الَّذِينَ آمَنُوا سَأُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ فَاضْرِبُوا فَوْقَ الْأَعْنَاقِ وَاضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنَانٍ

Meal (IK): Hani Rabbın, meleklere: Ben sizinleyim, haydi iman edenlere sebat verin, diye vahyetmişti. Ben, küfretmiş olanların kalblerine korku salacağım. Artık siz de vurun boyunlarının üstüne, vurun tüm parmaklarına.

### [Enfal 8:15](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:15.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا زَحْفًا فَلَا تُوَلُّوهُمُ الْأَدْبَارَ

Meal (IK): Ey iman edenler; toplu halde kafirlerle karşılaştığınız zaman, onlara arkalarınızı dönmeyin.

### [Enfal 8:17](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:17.md) — إِذْ

فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَكِنَّ اللَّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَكِنَّ اللَّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلَاءً حَسَنًا إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Siz öldürmediniz onları, fakat Allah öldürdü. Attığın zaman da; sen atmadın ancak Allah attı. Allah bunu, inananları güzel bir imtihana tabi tutmak için yapmıştı. Muhakkak ki Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Enfal 8:24](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:24.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; sizi hayat verecek şeylere çağırdığı zaman; Allah’a ve Rasulüne icabet edin. Hem bilin ki; Allah şüphesiz kişi ile kalbi arasına girer. Ve muhakkak O’na dönüp toplanacaksınız.

### [Enfal 8:26](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:26.md) — إِذْ

وَاذْكُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِي الْأَرْضِ تَخَافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَآوَاكُمْ وَأَيَّدَكُمْ بِنَصْرِهِ وَرَزَقَكُمْ مِنَ الطَّيِّبَاتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

Meal (IK): Hatırlayın ki; bir zamanlar yeryüzünde azlıktınız, zayıf sayılırdınız. İnsanların sizi tutup kapmasından korkuyordunuz. Size ev bark verdi, yardımıyla destekledi ve temiz şeylerden rızıklandırdı. Umulur ki şükredersiniz.

### [Enfal 8:30](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:30.md) — وَإِذْ

وَإِذْ يَمْكُرُ بِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِيُثْبِتُوكَ أَوْ يَقْتُلُوكَ أَوْ يُخْرِجُوكَ وَيَمْكُرُونَ وَيَمْكُرُ اللَّهُ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ

Meal (IK): Hani küfredenler; seni tutup bağlamak, yahut öldürmek veya çıkarmak için düzen kuruyorlardı. Onlar düzen kurarlarken Allah da düzenlerine müdahale ediyordu. Allah, düzen yapanların en hayırlısıdır.

### [Enfal 8:31](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:31.md) — وَإِذَا

وَإِذَا تُتْلَى عَلَيْهِمْ آيَاتُنَا قَالُوا قَدْ سَمِعْنَا لَوْ نَشَاءُ لَقُلْنَا مِثْلَ هَذَا إِنْ هَذَا إِلَّا أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِينَ

Meal (IK): Ayetlerimiz onlara okunduğu zaman; işittik, istersek biz de bunun benzerini söyleriz. Bu, eskilerin masallarından başka bir şey değildir, demişlerdi.

### [Enfal 8:32](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:32.md) — وَإِذْ

وَإِذْ قَالُوا اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ هَذَا هُوَ الْحَقَّ مِنْ عِنْدِكَ فَأَمْطِرْ عَلَيْنَا حِجَارَةً مِنَ السَّمَاءِ أَوِ ائْتِنَا بِعَذَابٍ أَلِيمٍ

Meal (IK): Hani demişlerdi ki: Ey Allah’ımız; eğer bu, gerçekten Senin katından ise; bize gökten taş yağdır, yahut acıklı bir azab getir.

### [Enfal 8:42](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:42.md) — إِذْ

إِذْ أَنْتُمْ بِالْعُدْوَةِ الدُّنْيَا وَهُمْ بِالْعُدْوَةِ الْقُصْوَى وَالرَّكْبُ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَلَوْ تَوَاعَدْتُمْ لَاخْتَلَفْتُمْ فِي الْمِيعَادِ وَلَكِنْ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْرًا كَانَ مَفْعُولًا لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَيَحْيَى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ وَإِنَّ اللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ

Meal (IK): Hani siz, o vakit vadinin yakın kenarında idiniz, onlar da öte yamacında idiler. Kervan ise sizden daha aşağıda idi. Eğer bir yerde buluşmak üzere sözleşseydiniz; muhakkak ki vaktini ta’yinde ihtilafa düşerdiniz. Fakat Allah, işlenmesi gerekli olan emri yerine getirmek için yaptı. Ta ki helak olan; apaçık bir delilden dolayı helak olsun, yaşayan da apaçık bir delilden dolayı yaşasın. Ve muhakkak ki Allah; Semi’dir, Alim’dir.

### [Enfal 8:43](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:43.md) — إِذْ

إِذْ يُرِيكَهُمُ اللَّهُ فِي مَنَامِكَ قَلِيلًا وَلَوْ أَرَاكَهُمْ كَثِيرًا لَفَشِلْتُمْ وَلَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَلَكِنَّ اللَّهَ سَلَّمَ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ

Meal (IK): Hani Allah; uykunda, onları sana az gösteriyordu. Eğer sana onları çok göstermiş olsaydı; elbette çekinecek ve iş hakkında çekişecektiniz. Fakat Allah, sizi kurtardı. Muhakkak ki O; göğüslerde olanı bilendir.

### [Enfal 8:44](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:44.md) — وَإِذْ · إِذِ

وَإِذْ يُرِيكُمُوهُمْ إِذِ الْتَقَيْتُمْ فِي أَعْيُنِكُمْ قَلِيلًا وَيُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْرًا كَانَ مَفْعُولًا وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ

Meal (IK): Hani, karşılaştığınız zaman; Allah, yapılmış bir emri yerine getireceğinden onları gözlerinizde az gösteriyor, sizi de onların gözünde azaltıyordu. Ve işler Allah’a döndürülür.

### [Enfal 8:45](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:45.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا لَقِيتُمْ فِئَةً فَاثْبُتُوا وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

Meal (IK): Ey iman edenler; bir toplulukla karşılaşırsanız sebat edin ve Allah’ı çok zikredin ki felaha eresiniz.

### [Enfal 8:48](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:48.md) — وَإِذْ

وَإِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَإِنِّي جَارٌ لَكُمْ فَلَمَّا تَرَاءَتِ الْفِئَتَانِ نَكَصَ عَلَى عَقِبَيْهِ وَقَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنْكُمْ إِنِّي أَرَى مَا لَا تَرَوْنَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ

Meal (IK): Hani şeytan onlara yaptıklarını süslemiş ve demişti ki: Bugün insanlardan sizi yenecek yoktur. Ben de size muhakkak yardımcıyım. İki ordu karşılaşınca da, iki topuğu üstüne kaçarak: Benim sizinle alakam yok, doğrusu sizin görmediklerinizi görüyorum, ben Allah’tan korkuyorum. Çünkü Allah azabı şiddetli olandır, demişti.

### [Enfal 8:49](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:49.md) — إِذْ

إِذْ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ غَرَّ هَؤُلَاءِ دِينُهُمْ وَمَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Hani münafıklar, kalblerinde hastalık bulunanlar: Bunları, dinleri aldattı, diyorlardı. Halbuki kim Allah’a tevekkül ederse; muhakkak ki Allah, Aziz’ dir, Hakim’dir.

### [Enfal 8:50](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/8:50.md) — إِذْ

وَلَوْ تَرَى إِذْ يَتَوَفَّى الَّذِينَ كَفَرُوا الْمَلَائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَأَدْبَارَهُمْ وَذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ

Meal (IK): Bir görseydin sen; hani melekler, küfredenlerin canlarını alırken yüzlerine ve arkalarına vuruyorlar ve: Tadın yakıcı azabı, diyorlardı.

### [Tevbe 9:5](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:5.md) — فَإِذَا

فَإِذَا انْسَلَخَ الْأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُوا لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِنْ تَابُوا وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ فَخَلُّوا سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Haram aylar çıkınca; artık müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün. Onları yakalayın ve hapsedin. Her gözetleme yerinde onları bekleyin. Eğer tevbe ederler; namaz kılar, zekat verirlerse; yollarını serbest bırakın. Muhakkak ki Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:25](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:25.md) — إِذْ

لَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ فِي مَوَاطِنَ كَثِيرَةٍ وَيَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئًا وَضَاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ

Meal (IK): Andolsun ki; Allah, size birçok yerlerde ve Huneyn gününde yardım etmiştir. Hani, çokluğunuz sizi böbürlendirmişti de size bir faydası olmamıştı. Yeryüzü genişliğine rağmen size dar gelmişti. Sonra gerisin geri dönüp gitmiştiniz.

### [Tevbe 9:38](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:38.md) — إِذَا

يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انْفِرُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَرَضِيتُمْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الْآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ

Meal (IK): Ey iman edenler; size ne oldu ki: Allah yolunda elbirliği ile savaşa çıkın, denildiği zaman, yere çakılıp kaldınız. Yoksa ahireti bırakıp da dünya hayatına mı razı oldunuz? Halbuki dünya hayatının geçimi ahiretin yanında pek azdır.

### [Tevbe 9:40](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:40.md) — إِذْ

إِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللَّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُوا السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

Meal (IK): Eğer siz ona yardım etmezseniz; doğrusu Allah, ona yardım etmişti. Hani kafirler onu çıkarmışlardı da, o ikinin ikinicisydi. Hani onlar mağarada idiler ve hani o, arkadaşına; üzülme, Allah bizimledir, diyordu. Bunun üzerine Allah, ona sekinetini indirmişti, onu sizin görmediğiniz ordularla desteklemişti. Ve küfretmiş olanların sözünü alçaltmıştı. Allah’ın kelimesi ise en yüce olandır. Allah; Aziz’dir, Hakim’dir.

### [Tevbe 9:58](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:58.md) — إِذَا

وَمِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقَاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْهَا رَضُوا وَإِنْ لَمْ يُعْطَوْا مِنْهَا إِذَا هُمْ يَسْخَطُونَ

Meal (IK): İçlerinden kimi de sadakalar hakkında sana dil uzatırlar. Eğer kendilerine verilirse hoşlanırlar, verilmezse hemen kızarlar.

### [Tevbe 9:86](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:86.md) — وَإِذَا

وَإِذَا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ أَنْ آمِنُوا بِاللَّهِ وَجَاهِدُوا مَعَ رَسُولِهِ اسْتَأْذَنَكَ أُولُو الطَّوْلِ مِنْهُمْ وَقَالُوا ذَرْنَا نَكُنْ مَعَ الْقَاعِدِينَ

Meal (IK): Allah’a iman edin, Rasulü ile birlikte cihad edin, diye bir sure indirildiğinde; içlerinden gücü yetenler senden izin isteyip: Bizi bırak da oturanlarla birlikte kalalım, derler.

### [Tevbe 9:91](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:91.md) — إِذَا

لَيْسَ عَلَى الضُّعَفَاءِ وَلَا عَلَى الْمَرْضَى وَلَا عَلَى الَّذِينَ لَا يَجِدُونَ مَا يُنْفِقُونَ حَرَجٌ إِذَا نَصَحُوا لِلَّهِ وَرَسُولِهِ مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيلٍ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ

Meal (IK): Zayıflara, hastalara ve harcayacak şeyleri bulunmayanlara, Allah’a ve Rasulüne sadık kaldıkça bir sorumluluk yoktur. İhsan edenleri hesaba çekmeye de bir yol yoktur. Allah; Gafur’dur, Rahim’dir.

### [Tevbe 9:92](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:92.md) — إِذَا

وَلَا عَلَى الَّذِينَ إِذَا مَا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لَا أَجِدُ مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَأَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَنًا أَلَّا يَجِدُوا مَا يُنْفِقُونَ

Meal (IK): Kendilerine binek vermen için sana geldiklerinde: Size bir binek bulamıyorum, dediğin zaman, infak edecek bir şey bulamadıkları için üzüntüden gözleri yaşararak geri dönenlere de bir sorumluluk yoktur.

### [Tevbe 9:94](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:94.md) — إِذَا

يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لَا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ

Meal (IK): Kendilerine döndüğünüz vakit de size özür beyan ederler. De ki: Özür dilemeyin. Size katiyyen inanmıyorum. Doğrusu Allah, bize haberlerinizi bildirmiştir. Allah da, Rasulü de amellerimizi görecektir. Sonra hepiniz, görüleni de görülmeyeni de bilene döndürüleceksiniz. O, size neler yaptığınızı haber verecektir.

### [Tevbe 9:95](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:95.md) — إِذَا

سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَكُمْ إِذَا انْقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُوا عَنْهُمْ فَأَعْرِضُوا عَنْهُمْ إِنَّهُمْ رِجْسٌ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاءً بِمَا كَانُوا يَكْسِبُونَ

Meal (IK): Kendilerine döndüğünüz zaman; onlardan vazgeçmeniz için Allah’a yemin edeceklerdir. Öyleyse onlardan yüz çevirin. Çünkü murdardırlar. Yaptıklarının karşılığı olarak varacakları yer, cehennemdir.

### [Tevbe 9:115](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:115.md) — إِذْ

وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْمًا بَعْدَ إِذْ هَدَاهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ مَا يَتَّقُونَ إِنَّ اللَّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

Meal (IK): Allah bir kavmi hidayete erdirdikten sonra; sakınacakları şeyleri onlara açıklamadıkça dalalete düşürmez. Muhakkak ki Allah; her şeyi bilendir.

### [Tevbe 9:118](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/ayet/9:118.md) — إِذَا

وَعَلَى الثَّلَاثَةِ الَّذِينَ خُلِّفُوا حَتَّى إِذَا ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنْفُسُهُمْ وَظَنُّوا أَنْ لَا مَلْجَأَ مِنَ اللَّهِ إِلَّا إِلَيْهِ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ لِيَتُوبُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

Meal (IK): Geri bırakılan üç kişiye de yeryüzü bütün genişliğine rağmen dar gelmiş ve nefisleri kendilerini sıkıştırmıştı da, Allah’tan başka sığınacak hiç bir şey olmadığını anlamışlardı. Sonra onları da eski hallerine dönsünler diye tevbeye muvaffak kıldı. Muhakkak ki Allah; Tevvab, Rahim olandır.

### Diğer ayetler (429)

- Tevbe: 9:122 · 9:124 · 9:127
- Yunus: 10:12 · 10:15 · 10:21 · 10:22 · 10:23 · 10:24 · 10:47 · 10:49 · 10:51 · 10:61 · 10:71 · 10:90 · 10:106
- Hud: 11:31 · 11:40 · 11:102
- Yusuf: 12:4 · 12:8 · 12:14 · 12:51 · 12:62 · 12:79 · 12:89 · 12:100 · 12:102 · 12:110
- Rad: 13:5 · 13:11
- İbrahim: 14:6 · 14:7 · 14:35
- Hicr: 15:8 · 15:28 · 15:29 · 15:52
- Nahl: 16:4 · 16:24 · 16:40 · 16:53 · 16:54 · 16:58 · 16:61 · 16:85 · 16:86 · 16:91 · 16:98 · 16:101
- İsra: 17:5 · 17:7 · 17:16 · 17:35 · 17:42 · 17:45 · 17:46 · 17:47 · 17:49 · 17:60 · 17:61 · 17:67 · 17:73 · 17:75 · 17:76 · 17:83 · 17:94 · 17:98 · 17:100 · 17:101 · 17:104 · 17:107
- Kehf: 18:10 · 18:14 · 18:16 · 18:17 · 18:20 · 18:21 · 18:24 · 18:39 · 18:50 · 18:55 · 18:57 · 18:60 · 18:63 · 18:71 · 18:74 · 18:77 · 18:86 · 18:90 · 18:93 · 18:96 · 18:98
- Meryem: 19:3 · 19:16 · 19:35 · 19:39 · 19:42 · 19:58 · 19:66 · 19:73 · 19:75
- Taha: 20:10 · 20:20 · 20:38 · 20:40 · 20:66 · 20:92 · 20:104 · 20:116
- Enbiya: 21:12 · 21:18 · 21:36 · 21:45 · 21:52 · 21:76 · 21:78 · 21:83 · 21:87 · 21:89 · 21:96 · 21:97
- Hac: 22:5 · 22:26 · 22:35 · 22:36 · 22:52 · 22:72
- Müminun: 23:27 · 23:28 · 23:34 · 23:35 · 23:64 · 23:77 · 23:82 · 23:91 · 23:99 · 23:101
- Nur: 24:12 · 24:13 · 24:15 · 24:16 · 24:39 · 24:40 · 24:48 · 24:51 · 24:59 · 24:61 · 24:62
- Furkan: 25:12 · 25:13 · 25:29 · 25:41 · 25:60 · 25:63 · 25:67 · 25:72 · 25:73
- Şuara: 26:10 · 26:20 · 26:32 · 26:33 · 26:42 · 26:45 · 26:70 · 26:72 · 26:80 · 26:98 · 26:106 · 26:124 · 26:130 · 26:142 · 26:161 · 26:177
- Neml: 27:7 · 27:18 · 27:34 · 27:45 · 27:54 · 27:62 · 27:67 · 27:80 · 27:82 · 27:84
- Kasas: 28:7 · 28:18 · 28:44 · 28:46 · 28:53 · 28:55 · 28:76 · 28:87
- Ankebut: 29:10 · 29:16 · 29:28 · 29:48 · 29:65
- Rum: 30:20 · 30:25 · 30:33 · 30:36 · 30:48 · 30:52
- Lokman: 31:7 · 31:13 · 31:21 · 31:32
- Secde: 32:10 · 32:12 · 32:15
- Ahzab: 33:7 · 33:9 · 33:10 · 33:12 · 33:13 · 33:16 · 33:19 · 33:36 · 33:37 · 33:49 · 33:53
- Sebe: 34:7 · 34:23 · 34:31 · 34:32 · 34:33 · 34:43 · 34:51
- Fatır: 35:45
- Yasin: 36:13 · 36:14 · 36:24 · 36:29 · 36:37 · 36:45 · 36:47 · 36:51 · 36:53 · 36:77 · 36:80 · 36:82
- Saffat: 37:13 · 37:14 · 37:16 · 37:19 · 37:35 · 37:53 · 37:84 · 37:85 · 37:124 · 37:134 · 37:140 · 37:177
- Sad: 38:21 · 38:22 · 38:31 · 38:41 · 38:69 · 38:71 · 38:72
- Zümer: 39:8 · 39:32 · 39:45 · 39:49 · 39:68 · 39:71 · 39:73
- Mü'min: 40:10 · 40:12 · 40:18 · 40:34 · 40:47 · 40:68 · 40:71 · 40:78
- Fussilet: 41:14 · 41:20 · 41:34 · 41:39 · 41:51
- Şura: 42:29 · 42:37 · 42:39 · 42:48
- Zuhruf: 43:13 · 43:17 · 43:26 · 43:38 · 43:39 · 43:47 · 43:50 · 43:57
- Casiye: 45:9 · 45:25 · 45:32
- Ahkaf: 46:6 · 46:7 · 46:11 · 46:15 · 46:21 · 46:26 · 46:29
- Muhammed: 47:4 · 47:16 · 47:18 · 47:20 · 47:21 · 47:27
- Fetih: 48:15 · 48:18 · 48:26
- Kaf: 50:3 · 50:17
- Zariyat: 51:25 · 51:38 · 51:41 · 51:43
- Necm: 53:1 · 53:16 · 53:22 · 53:32 · 53:46
- Kamer: 54:24
- Rahman: 55:37
- Vakıa: 56:1 · 56:4 · 56:47 · 56:83
- Mücadele: 58:8 · 58:9 · 58:11 · 58:12 · 58:13
- Haşr: 59:16
- Mümtehine: 60:4 · 60:10 · 60:12
- Saff: 61:5 · 61:6
- Cuma: 62:9 · 62:10 · 62:11
- Münafikun: 63:1 · 63:4 · 63:5 · 63:11
- Talak: 65:1 · 65:2
- Tahrim: 66:3 · 66:11
- Mülk: 67:7 · 67:16
- Kalem: 68:15 · 68:17 · 68:48
- Hakka: 69:13
- Mearic: 70:20 · 70:21
- Nuh: 71:4
- Cin: 72:24
- Müddessir: 74:8 · 74:33 · 74:34
- Kıyamet: 75:7 · 75:18 · 75:26
- İnsan: 76:19 · 76:20 · 76:28
- Mürselat: 77:8 · 77:9 · 77:10 · 77:11 · 77:48
- Naziat: 79:11 · 79:12 · 79:14 · 79:16 · 79:34
- Abese: 80:22 · 80:33
- Tekvir: 81:1 · 81:2 · 81:3 · 81:4 · 81:5 · 81:6 · 81:7 · 81:8 · 81:10 · 81:11 · 81:12 · 81:13 · 81:17 · 81:18
- İnfitar: 82:1 · 82:2 · 82:3 · 82:4
- Mutaffifun: 83:2 · 83:3 · 83:13 · 83:30 · 83:31 · 83:32
- İnşikak: 84:1 · 84:3 · 84:18 · 84:21
- Buruc: 85:6
- Fecr: 89:4 · 89:15 · 89:16 · 89:21
- Şems: 91:2 · 91:3 · 91:4 · 91:12
- Leyl: 92:1 · 92:2 · 92:11
- Duha: 93:2
- İnşirah: 94:7
- Alak: 96:10
- Zilzal: 99:1
- Adiyat: 100:9
- Nasr: 110:1
- Felak: 113:3 · 113:5

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

#### Madde başı: إذ

باب اللفيف من الذال
إذ، إذا
إذ لما مَضَى وقد يكون لما يُستَقْبَل، وإذا لِما يستقبَل.
وإذا جوابُ توكيد الشرط يُنَوَّن في الاتّصال ويُسَكِّنُ في الوقف.
وإذا أُضيفت إل إذ كلمةٌ جُعِلَت غايةً للوقت، تُنَوَّنُ وتُجَر، كقولكَ: يومَئِذٍ وساعتَئِذٍ، وكتابتها ملتزقةٌ، فإِنْ وصَلتَها بكلامٍ يكون صلةً ولا يكون خبراً، كقول الشاعر:
عَشيّةَ إذْ يقول: بنو لؤيّ
كانت في الأصل حيث جَعَلْتَ تقول صلةً أخرجتَها من حَدِّ الإضافة إل قولِك: إذ تقول جملةً، فإذا أفرَدْتَها نَوَّنتَها لا لتِواقِها بالكلمة التي معها كأنّها كملةٌ واحدة، كقولك: عَشِيَّتَئِذٍ بنو فلان يقولون كذا، لأنّ موقتات في حينئذٍ ويومَئِذٍ ولَيلَتئذٍ وساعتَئذٍ وغَداتَئذٍ وعامتَئذٍ وعشيئذ، ولم يُقَلْ: الآنَئِذٍ، وإنّما خُصَّت هؤلاء الكلمات بها لأنَّ أقربَ ما يكون في الحال قولُك: الآنَ، فلما لم يَتَحوَّلْ هذا الاسمُ عن وقت الحال، ولَمْ بتباعَدْ عن ساعتِك التي أنتَ فيها، لم يتمكن، ولذلك نُصِبَتْ في كل وَجْهٍ، فلما أرادوا أن يتباعَدوا بها ويحوِّلوها من حال إل حال لم تَنْقَدْ أن يقولوا: الآنئذٍ عكَسوا ليُعرَف بها وقتُ ما تباعَدَ من الحال، فقالوا: حينئذٍ ولكن قالوا: الآن لساعتك في التقريب، وفي التبعيد: حينئذٍ ونُزِّل بمنزلتها الساعةُ وساعتئذٍ وصار في حدِّهما اليومُ ويومَئذٍ والحروف التي وَصَفنا على ميزان ذلك مخصوصةٌ بتوقيتٍ لم يُخَصَّ به سائر أسماء الأزمنة إلاِّ ببيان وقتٍ نحو: لقيتُه سنةَ خَرَجَ ورأيتُه شَهْرَ يُقْدَمُ الحاجُّ، كقوله:
في شهرَ يَصطادُ الغُلامُ الدُّ الخلا
فمن نَصَبَ الكلامَ فإنّه يَجْعَلُ الإضافةَ إل هذا الكلام أجمع كمه قالوا: زمنَ الحَجّاجُ أميرٌ.
أذي:
الأَذَى: كُلُّ ما تَأَذَّيتَ به، ورجل أَذِيٌّ، أي شديدُ التَّأَذِّي، وأذِيَ يَأْذَى أَذىً.
ذءي، ذءو:
يقال: ذَأَي يَذْأَى ويَذْءُو، ذَأْياً وذَأْواً، وهو ضَرْبٌ من عَدْوِ الإِبِل، يُوصَف به حِمارُ الوحش، تقول: حِمارٌ مِذْأىً، مقصور بهمزة.
ذيء:
ذَيَّأتُ اللَّحْمَ، قد تَذَيَّاً إذا انفَصَلَ عن العظم بفسَاد أو طَبْخٍ.
وذء:
وَذَأَتْه عَيني تَذَؤه وَذْءاً أي نَبَتْ تَنبُو.
ذوي:
ذَوَى يَذوي ذَيّاً، وهو أن لا يُصيبَ النباتَ والحشيشَ رِيُّه، أو يضربُه الحَرَّ فيذبُلُ ويضعُفُ، ولغة أهل بِيِشةَ ذَأَى، قال:
أقام به حتى ذأى العُودُ والتَوَى
ذو:
ذو اسمٌ ناقص تفسيره صاحب، كقولك: ذو مال، أي صاحبه، والتثنية ذَوانِ، والجمع ذَوون.
وليس في كلام العرب شيء يكون إِعرابُه على حرفَيْن غيرُ سَبع كلماتٍ وهُنَّ: ذَو، وفو، وأخو، وحَمو، وأمرء وابنُم فأما فُو فمنهم من ينصِب الفاءَ في كُلٍّ، ومنهم من يُتبِع الفاءَ الميمَ، والأول أحسَنُ.
وألأنثى ذات، ويجمَع ذواتُ مالٍ، فإذا وَقَفت على ذاتٍ، فمنهم من يَرُدُّ التّاء إلى هاء التأنيث، وهو القياس، ومنهم مَن يَدَع التاءَ عل حالها ظاهرةً في الوقف لكثرة ما جَرَتْ على اللسان.
وهُنَّ ذوات مال، وهما ذَواتا مال، وقد يجوز في الشعر ذاتا مال، وإتمامُها في التثنيةِ أحسن، قال:
وخَرْقٍ قد قَطَعتُ بلا دليلٍ		بعَنْسَي رِجْلةٍ ذاتَي نِقـال
والذَّوون: هم الأَدْنَونَ الأوَّلُون، قال الكميت:
وقد عَرَفَت مَواليَها الذَّوينا
أي الأَخَصِّين، وجاءتْ هذه النون لذَهاب الإضافة.
ولقِيتُه ذا صَباحٍ، مثلُ ذاتَ صباحٍ، وذاتَ يومٍ أحسَنُ، لأن ذا وذات يُرادُ بهما في هذا المعنى وقتٌ مُضافٌ إلى اليَوْمِ والصَّباحِ.
وتقول: قَلَّتْ ذات يده، وذا ها هنا اسمٌ لِما مَلَكَتْ يَداه، كأنّها تقَعُ على الأموال، وكذلك قولهم: عَرَفَه من ذاتِ نفسِه، كأنّه يعني به سَريرتَه المُضمَرة.
وتقول في بعض الجواب: لا بذي تَسْلَم، كأنّه قال لا واللهُ يُسلِّمُك، ما كان كذا وكذا، فتقول: لا وسلامِتكَ ما كان كذا وكذا، كما يقال: لمنقال: ماذا صنَعْتَ? خَيرٌ وخَيراً، أي الذي صنعت هو خير، والنصب على وجه الفعل، ومنه قوله -عزَّ وجلَّ-: قل العَفوُ، أي الذي تُنفِقون هو العَفْوُ من أموالِكم، فإِياهُ فأَنفِقوا، في قِراءة من يرفَعُ، والنَّصب عل وجه الفِعل.
وتقول في اليمين: لا أفعَلُ، وإذا أَقسَم عليه قال: لا ها الله.
ذا:
لم يهمزوا ولا يُريدون بها إذن، ولكنها مثلُ:
تعلمتها لعَمْرُ اللهِ ذا قَسَما
والأنثى في الأصل: ذاةٌ، ولكنه كَثُرت على ألسنتهم فصار أكثرهم يقول ذات وهي ناقصة، وإِتمامُها ذواى مثل نواة، فحذَفوا منها الواو، فإذا ثَنَّوا أتَمّوها فقالوا: ذواتان كقولك: نَواتان، وإذا ثَلّوا رجعوا غلى ذات فقالوا: ذوات، ولو جَمَعوا عل التمام لقالوا: ذَوَيات كنَوَيات.
وتضغّها ذُوَيَّةٌ، وقد سمعنا في الشعر من يبني على حَذف الواو كقوله: ذاتا فلزم القياس، وقد وبناؤه على ذات وذاتا.
وأما ذِهِ وذي وذا في هذه وهذي وهذا فأسماءٌ مَكنيّاتٌ وليس في البناء فيها غير الذال والألف التي بعدها زائدة. وبيان ذلك أنَّ تصغيرها ذبّا كأنّه بوزن فعا كما ينبغي في القياس، أو يكون بوزن فُعَيْلَى لو تَمَّ لأنّ ياء التصغير لا تعتمد إلاّ على ضمّة، ولم يرُدّوا الحرف الذي في موضع العَيْن فالتَزَقت ياء التصغير بالحرف لأول من الكملة فاعتمدَتْ على الفتحةِ، وإذا صَغَّروا ذهِ وذي رَدُّوهما إلى بنائهما.
والذي: تعريف ذا فلما قصرت قوَّوا اللام بلام أخرى، فمنهم من يقول: اللّذْ يُسكِّن الذال، ويحذف الياء التي التي بعدها وإنّهم لمّا أدخلوا في الأسْمِ لامَ المعرفة طَرَحوا الزيادة التي بعد الذال وسكَنَتِ الذال، فلما ثَنَّوا حَذَفُوا النون فأدخَلوا عل الاثنين بحذف النون، كما أَدخَلوا على الواحد باسكان الذال، وكذلك فعَلوا في الجميع.
وإنْ قالَ قائل: ألا قالوا: اللذو والجميع بالواو، فقل: إن الصوابَ ذلك في القياس، ولكنّ العربَ اجمَعَت على الذي بالياء في الجرِّ والرَّفْع والنّصب. وقد بَلَغَنا عن الحَسَن في مَواعِظه أنّه قال: اللذون فَعَلوا وفَعَلوا، وقال:
وإنَّ الذّي خانَتْ بفَلْجٍ دِماؤهم		هم القومُ كلُّ القومِ يا أمَّ خالِدِ
وقال آخر:
أبني أُمَيَّةَ إنَّ عَمَّيَ الـلـذا		قَتَلا المُلوكَ وفكَّكا الأَغلالا
وكذلك يقولون: اللَّتَا والَّتي، قال الشاعر:
هما اللَّتا أقصَدَني سَهْماهُما		يا جارَتَيَّ اليومَ لا أنساهُما

فإذا صَغَّرت الذي رجَعتَ إلى الأصل فقُلتَ، اللَّذَيّا واللَّتَيّا، وإذا جمَعْتَ اللَّذَيّا قلتَ: هم اللَّذَيّون وهُنَّ اللَّتَيّان فَعَلوا ذلك، لمّا جاءت الكلمةُ بالياءِ المشدَّدة التي بعد الذال أُجرِيَتْ مجْرَى الأسماء التي تجمَعُ بالواو والنون، فكانت الذال في الذي مفردةً في اللّذ فلّما قُوِّيَت بالياء ثم جُمِعَت بالواو والنون غَلَبَت الياءُ الواو فثَبَتَتْ وأزالَت الواو عن موضعها.
وذا:
وتقول: وَذَأته فاتَّأَذَ، أي زَجَرْتُه فانزَجَرَ.

##### Türkçe

**اللفيف** babı, **الذال**’dan

**إذ**، **إذا**
**إذ** geçmiş olan içindir; ve gelecek olan için de olabilir; **إذا** ise gelecek olan içindir.
**إذا** şartın te’kid cevabıdır; bitişik durumda tenvinlenir, vakıfta sükûnlanır.
**إذ**’e bir kelime izafe edildiğinde, vakit için bir gaye kılınır; tenvinlenir ve cer olunur; senin “**يومَئِذٍ**” ve “**ساعتَئِذٍ**” demen gibi; yazılışı bitişiktir. Şayet onu, sıla olacak ve haber olmayacak bir sözle birleştirirsen, şairin sözü gibi:
عَشيّةَ إذْ يقول: بنو لؤيّ
Asılda, “**تقول**”ü sıla kıldığın yerde idi; onu, “**إذ تقول**” cümlesine izafe haddinden çıkarmış oldun. Onu müfred kıldığında, onunla beraber olan kelimeye bitişmesinden dolayı tenvinlersin; sanki ikisi tek bir kelime imiş gibi; senin “**عَشِيَّتَئِذٍ** بنو فلان يقولون كذا” demen gibi. Çünkü vakitlendirmeler **حينئذٍ** ve **يومَئِذٍ** ve **لَيلَتئذٍ** ve **ساعتَئذٍ** ve **غَداتَئذٍ** ve **عامتَئذٍ** ve **عشيئذ**’dedir; “**الآنَئِذٍ**” denilmemiştir. Ancak bu kelimeler ona tahsis edildi; çünkü hâlde en yakın olan, senin “**الآنَ**” demendir. Bu isim hâl vaktinden dönüşmeyince ve içinde bulunduğun saatinden uzaklaşmayınca, temekkün etmedi; bundan dolayı her vecihte nasb olundu. Onunla uzaklaşmak ve onu bir hâlden bir hâle çevirmek istediklerinde, “**الآنئذٍ**” demeye boyun eğmedi; hâlden uzaklaşanın vaktini onunla bilinsin diye tersine çevirdiler; böylece “**حينئذٍ**” dediler. Fakat senin saatine yakınlaştırmada “**الآن**” dediler; uzaklaştırmada ise “**حينئذٍ**” dediler. **الساعةُ** ve **ساعتئذٍ** onun menzilesine indirildi; **اليومُ** ve **يومَئذٍ** de onların haddine girdi. Bizim vasfettiğimiz harfler, o mizan üzere, diğer zaman isimlerinin, ancak bir vaktin beyanı ile tahsis olunduğu gibi bir vakitlendirmeye tahsis edilmiştir; “Onu, çıktığı sene gördüm” ve “Onu, hacıların geldiği ay gördüm” gibi; onun sözü gibi:
في شهرَ يَصطادُ الغُلامُ الدُّ الخلا
Kim sözü nasb ederse, izafeyi bu sözün tamamına kılar; onların “**زمنَ الحَجّاجُ أميرٌ**” demeleri gibi.

**أذي**:
**الأَذَى**: kendisiyle eziyetlendiğin her şeydir. Ve **رجل أَذِيٌّ**: yani eziyetlenmesi şiddetli. Ve **أذِيَ يَأْذَى أَذىً**.

**ذءي، ذءو**:
Denir ki: **ذَأَي يَذْأَى** ve **يَذْءُو**; **ذَأْياً** ve **ذَأْواً** (olarak). Bu, develerin koşuşundan bir türdür; yaban eşeği onunla vasfedilir. Dersin ki: **حِمارٌ مِذْأىً**; hemzeli, maksûr.

**ذيء**:
**ذَيَّأتُ اللَّحْمَ**; bozulma veya pişirme ile kemikten ayrıldığında **تَذَيَّاً** etmiştir.

**وذء**:
**وَذَأَتْه عَيني تَذَؤه وَذْءاً**: yani sıçradı, ürktü.

**ذوي**:
**ذَوَى يَذوي ذَيّاً**: bu, bitkiye ve ota sulamasının erişmemesi; yahut sıcağın ona vurup da solması ve zayıflamasıdır. **بِيِشةَ** ehlinin lugatı **ذَأَى**’dır. Dedi ki:
أقام به حتى ذأى العُودُ والتَوَى

**ذو**:
**ذو** eksik bir isimdir; tefsiri “sahip”tir; senin “**ذو مال**” demen gibi; yani onun sahibi. Tesniyesi **ذَوانِ**, cemi **ذَوون**’dur.
Arapların كلامında, i‘rabı iki harf üzere olan, yedi kelimeden başka bir şey yoktur; onlar: **ذَو** ve **فو** ve **أخو** ve **حَمو** ve **أمرء** ve **ابنُم**. **فُو**’ya gelince: onlardan kimi, her hâlde **الفاء**’yı nasb eder; onlardan kimi **الفاء**’yı **الميم**’e tâbi kılar; birincisi daha güzeldir.
Müennesi **ذات**’tır; ve “**ذواتُ مالٍ**” diye cem‘ olunur. **ذاتٍ** üzerinde vakf ettiğinde, onlardan kimi **التّاء**’yı **هاء التأنيث**’e döndürür; bu kıyastır. Onlardan kimi de, dil üzerinde çokça cereyan ettiğinden, vakıfta **التاء**’yı hâli üzere, açık bırakır.
Ve onlar **ذوات مال**’dır; ve ikisi **ذَواتا مال**’dır. Şiirde **ذاتا مال** câiz olabilir; tesniyede tamamlamak daha güzeldir. Dedi ki:
وخَرْقٍ قد قَطَعتُ بلا دليلٍ		بعَنْسَي رِجْلةٍ ذاتَي نِقـال
Ve **الذَّوون**: onlar en yakın olan ilklerdir. **الكميت** dedi ki:
وقد عَرَفَت مَواليَها الذَّوينا
Yani en hususî olanlar. Bu **النون**, izafenin gitmesi sebebiyle gelmiştir.
Ve “**لقِيتُه ذا صَباحٍ**” dersin; **ذاتَ صباحٍ** gibidir. **ذاتَ يومٍ** daha güzeldir; çünkü **ذا** ve **ذات** ile bu mânada, **اليَوْمِ** ve **الصَّباحِ**’a izafe edilmiş bir vakit murad olunur.
Ve dersin ki: “**قَلَّتْ ذات يده**”; burada **ذا**, iki elinin malik olduğu şeyin ismidir; sanki mallar üzerine vâki olur. Yine onların “**عَرَفَه من ذاتِ نفسِه**” sözü de böyledir; sanki onunla gizli iç yüzünü kastediyor.
Ve cevabın bir kısmında dersin ki: “**لا بذي تَسْلَم**”; sanki “Hayır, Allah seni selâmete erdirsin; şöyle şöyle olmadı” demiştir. Böylece dersin ki: “Hayır, selâmetin hakkı için, şöyle şöyle olmadı.” Nitekim denir ki, “Ne yaptın?” denilene: “**خَيرٌ** ve **خَيراً**”; yani yaptığın şey hayırdır. Nasb, fiil vechi üzeredir. Ondan, -azze ve celle-’nin sözü: **قل العَفوُ**; yani infak ettiğiniz, mallarınızdan **العَفْوُ**dur; öyleyse onu infak edin; ref‘ edenin kıraatinde. Nasb ise fiil vechi üzeredir.
Ve yeminde dersin ki: “**لا أفعَلُ**”; ona yemin ettirildiğinde dedi ki: “**لا ها الله**”.

**ذا**:
Hemzelemediler; onunla **إذن**’i murad etmiyorlar; fakat o, şu misal gibidir:
تعلمتها لعَمْرُ اللهِ ذا قَسَما
Müennes asılda **ذاةٌ**’dir; fakat dillerinde çoklaştı da, onların çoğu **ذات** der oldu; o eksiktir. Onu tamamlamak **ذواى**’dır; **نواة** gibi. Ondan **الواو**’yu hazfettiler. Tesniye yaptıklarında onu tamamladılar da “**ذواتان**” dediler; senin “**نَواتان**” demen gibi. Cem‘ yaptıklarında **ذات**’a döndüler de “**ذوات**” dediler. Şayet tamam üzere cem‘ etselerdi “**ذَوَيات**” derlerdi; **نَوَيات** gibi.
Ve onu **ذُوَيَّةٌ** küçültür. Şiirde, **الواو**’yu hazif üzere bina eden kimseyi işittik; “**ذاتا**” sözü gibi; böylece kıyasa lüzum etti. Onun binası **ذات** ve **ذاتا** üzerinedir.
أما **ذِهِ** ve **ذي** ve **ذا** ( **هذه** ve **هذي** ve **هذا**’daki) ise, zamirlenmiş isimlerdir; bunların binasında, **الذال**’dan ve ondan sonraki **الألف**’ten başka bir şey yoktur; o zâiddir. Bunun beyanı: onun tasğîri **ذبّا**’dır; sanki kıyasta gerektiği üzere **فعا** veznindedir; yahut tamam olsaydı **فُعَيْلَى** vezninde olurdu; çünkü tasğîr yâ’sı ancak bir dammeye dayanır. **العَيْن** mevkiindeki harfi geri döndürmediler; böylece tasğîr yâ’sı kelimenin evvelindeki harfe yapıştı da fethaya dayandı. **ذِهِ** ve **ذي**’yi tasğîr ettiklerinde, ikisini de binalarına geri döndürdüler.
Ve **الذي**: **ذا**’nın tarifidir. Kısalttıklarında, **اللام**’ı bir başka **لام** ile kuvvetlendirdiler. Onlardan kimi “**اللّذْ**” der; **الذال**’ı sükûnlar ve ondan sonraki **الياء**’yı hazfeder. Çünkü onlar, isme **لامَ المعرفة**’yi dâhil ettiklerinde, **الذال**’dan sonraki ziyadeyi attılar ve **الذال** sükûnlandı. Tesniye yaptıklarında **النون**’u hazfettiler; böylece **النون**’u hazf ile ikiye dâhil ettiler; nitekim **الذال**’ı sükûnlamakla bire dâhil etmişlerdi. Cem‘de de aynı şeyi yaptılar.
Eğer bir söyleyen derse: “Niçin **اللذو** demediler ve cem‘i de **الواو** ile (yapmadılar)?” De ki: kıyasta doğru olan budur; fakat Araplar, cerde, ref‘te ve nasbda **الذي** üzerinde **الياء** ile icmâ etmiştir. Bize, **الحَسَن**’den vaazlarında ulaştı ki o şöyle dedi: “**اللذون** فعلوا وفعلوا.” Ve dedi ki:
وإنَّ الذّي خانَتْ بفَلْجٍ دِماؤهم		هم القومُ كلُّ القومِ يا أمَّ خالِدِ
Ve bir başkası dedi ki:
أبني أُمَيَّةَ إنَّ عَمَّيَ الـلـذا		قَتَلا المُلوكَ وفكَّكا الأَغلالا
Yine böyle derler: **اللَّتَا** ve **الَّتي**. Şair dedi ki:
هما اللَّتا أقصَدَني سَهْماهُما		يا جارَتَيَّ اليومَ لا أنساهُما

**الذي**’yi tasğîr ettiğinde asla dönersin de şöyle dersin: **اللَّذَيّا** ve **اللَّتَيّا**. **اللَّذَيّا**’yı cem‘ ettiğinde dersin ki: “Onlar **اللَّذَيّون**”; ve “Onlar (müennes) **اللَّتَيّان**” (dır). Bunu, kelime **الذال**’dan sonra şeddeli **الياء** ile geldiği için yaptılar; böylece **الواو** ve **النون** ile cem‘ olunan isimler mecrasına yürütüldü. **اللّذ**’de **الذال** müfred idi; sonra **الياء** ile kuvvetlendirilince, sonra **الواو** ve **النون** ile cem‘ olununca, **الياء** **الواو**’ya galip geldi; böylece sabit kaldı ve **الواو**’yu yerinden giderdi.

**وذا**:
Ve dersin ki: **وَذَأته فاتَّأَذَ**; yani onu azarladım da azarlanıp vazgeçti.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

#### Madde başı: إذ

إذْ: كلمة تدل على ما مضَى من الزمان. وهو اسمٌ مبنيُّ على السكون. وحقُّه أن يكون مضافاً إلى جملة، تقول: جئتك إذْ قام زيدٌ، وإذْ زيد قائم وإذ زيدٌ يقوم. فإذا لم تضَفْ نَوَّنْتَ. قال أبو ذؤيب:
نَهَيْتُكَ عن طِلابِكَ أمَُّ عَمْروبِعاقِبَةٍ وأَنْتَ إذٍ صَـحِـيحُ
أراد حينئذٍ، كما تقول: يومئذ ولَيْلتئذ. وهو من حروف الجزاء، إلاَّ أنه لا يجازى به إلاَّ معَ ما. تقول: إذْ ما تَأْتِني آتِكَ، كما تقول: إنْ تَأْتِني وقتاً آتِكَ. وقد تكون للشيء توافقه في حالٍ أنت فيها. ولا يليها إلا الفعل الواجب. تقول: بينما أنا كذا إذْ جاء زيد.

##### Türkçe

**إذْ**: Geçmiş zamandan olan şeye delâlet eden bir kelime. Ve o, sükûn üzere mebnî bir isimdir. Ve onun hakkı, bir cümleye muzâf olmasıdır; dersin ki: Sana geldim, **إذْ** Zeyd kalktı; ve **إذْ** Zeyd ayaktadır; ve **إذ** Zeyd kalkıyor. Artık muzâf kılınmadığı zaman tenvinlersin. Ebû Züeyb dedi ki:

Seni, Amr’un anasını istemenden men ettim, bir âkıbet sebebiyle; hâlbuki sen o vakit sıhhatli idin

**حينئذٍ**’i murad etti; nitekim dersin: **يومئذ** ve **لَيْلتئذ**. Ve o, ceza harflerindendir; ancak onunla ceza verilmez, ancak **ما** ile beraber. Dersin: **إذْ ما** bana gelirsin, sana gelirim; nitekim dersin: **إنْ** bana bir vakitte gelirsin, sana gelirim. Ve bir hâlde sen içinde iken, onunla uyuşan şey için olabilir. Ve onun ardından, ancak vâcip fiil gelir. Dersin: Ben şöyle iken, **إذْ** Zeyd geldi.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B0/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: اذ

اِذْ
اِذْ ذ a word denoting past time: (Lth, T, S, M, L, Mughnee, K:) it is a noun, (S, L, Mughnee, K,) indecl., with its last letter quiescent; and properly is prefixed to a proposition; (S, L, K;) as in جِئْتُكَ اِذْ قَامَ زَيدٌ [I came to thee when Zeyd stood], and اِذْ زَيْدٌ قَائِمٌ and اِذْ زَيْدٌ يقُومُ [When Zeyd was standing]. (S, L.) The proposition to which it is prefixed is either nominal, as in [the words of the Kur viii. 26,] وَاذْكُرُوا اِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ [And remember ye when ye were few]; or verbal, having the verb in the pret. as to the letter and as to the meaning, as in [the Kur ii. 28, &c.,] وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ [And when thy Lord said unto the angels]; or verbal with the verb in the pret. as to the meaning but not as to the letter, as in [the Kur ii. 121,] وَ اِذْ يَرْفَعُ اِبْرٰهِيمُ القَوَاعِدَ [And when Abraham was rearing the foundations]; all three of which kinds are comprised in the Kur where it is said, [ix. 40,] اِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِىَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِى الغَارِ اِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَا [If ye will not aid him, verily God aided him, when those who disbelieved expelled him, being the second of two, when they two were in the cave, when he was saying to his companion, Grieve not thou, for God is with us]. (Mughnee.) But sometimes one half of the proposition is suppressed, as in اِذْ ذَاكَ, [also written اِذَّاكَ,] meaning اِذْ ذَاكَ كَذٰلِكَ [When that was so], or اِذْ ذَاكَ كَائِنٌ [When that was, i. e. then, at that time]. (Mughnee.) And sometimes the whole of the proposition is suppressed, (M, Mughnee,) as being known, (Mughnee,) and tenween is substituted for it; the ذ receiving kesreh because of the occurrence of two quiescent letters together, (M, Mughnee,) namely the ذ and the tenween, (M,) and thus one says, يَوْمَئِذٍ; the kesreh of the ذ not being, as Akh holds it to be, the kesreh of declension, although اذ here occupies the place of a noun governed in the gen. case by another prefixed to it, (M, Mughnee,) for it still requires a proposition to be understood after it, (Mughnee,) and is held to be indecl. (M, Mughnee) by general consent, like كَمْ and مَنْ, (M,) as being composed of two letters. (Mughnee.) [J says,] when اِذْ is not prefixed to a proposition, it has tenween: (S:) and hence Aboo-Dhu-eyb says, (S, M,)
نَهَيْتُكَ عَنْ طِلَابِكَ أُمَّ عَمْرٍو
بِعَافِيَةٍ وَأَنْتَ اِذٍ صَحِيحُ
[I forbade thy suing Umm-'Amr in health, thou being then sound]; (S, M, L, Mughnee, TA; [but in two copies of the S, for بِعَافِيَةٍ, I find بِعَاقِبَةٍ; and in the L it is without any point;]) in which [J says] the poet means حِينَئِذٍ, like as one says يَوْمَئذٍ and لَيْلَتَئِذٍ: (S:) and Fr says that some of the Arabs say, كَانَ كَذَا و كَذَا وَهُوَ اِذٍ صَبِىٌّ, meaning هُوَ اِذْ ذَاكَ صَبِىٌّ [Such and such things were, he being then a boy]. (T.) اِذِى also occurs for اذ [app. اِذٍ, but whether this or اِذْ is not clear in the MS. from which I take this]. (M.) When اِذٍ is adjoined to nouns signifying times, the Arabs join it therewith in writing, in certain instances: namely حِينَئِذٍ [At that time, or then], and يَوْمَئِذٍ [In, or on, or at, that day], and لَيْلَتَئِذٍ [In, or on, or at, that night], and غَدَاتَئِذٍ [In, or on, that morning], and عَشِيَّتَئِذٍ [In, or on, that evening], and سَاعَتَئِذٍ [In that hour: or at that time; then], and عَامَئِذٍ [In that year], [and وَقْتَئِذٍ At that time; then]; but they did not say الآنَئِذٍ, because الآنَ denotes the nearest present time, except in the dial. of Hudheyl, in which it has been found to occur. (T.) When it is followed by a verb, or by a noun not having the article ال prefixed to it, or [rather] by any movent letter, the ذ of اِذْ is quieseent; but when it is followed by a noun with ال, [or by any ا,] the ذ is mejroorah, as in the saying,
اِذِ القَوْمُ كَانُوا نَازِلِينَ بِكَاظِمَهْ
[When the people, or company of men, were alighting, or taking up their abode, at Kádhimeh]. (T.) ― -b2- In general, (Mughnee, K,) it is an adverbial noun denoting past time, (M, Mughnee, K,) when it is a noun denoting such time, (Mughnee, K,) as in وَ اِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ [explained above], (M,) and in فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا [also explained above, and in other instances already mentioned]: (Mughnee, K:) in the former of which instances, AO says that it is redundant; (M, Mughnee;) but Aboo-Is-hák says that this is a bold assertion of his; (M;) [and IHsh says,] this assertion is of no account, and so is that of him who says that it here denotes certainty, like قَدْ: (Mughnee:) [J holds the opinion of AO on this point; for he says,] اِذْ is sometimes redundant, like اِذَا, as in the saying in the Kur [ii. 48], وَاِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى, meaning وَوَاعَدْنَا مُوسَى [And We appointed a time with Moses; but instances of this kind are most probably elliptical: see the next sentence]. (S.) As a noun denoting past time, it is [said to be] also an objective complement of a verb, as in [the Kur vii. 84,] وَاذْكُرُوا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيلاً [And remember ye when ye were few]: (Mughnee, K:) and generally in the commencements of narratives in the Kur, it may be an objective complement of أُذْكُرْ understood, as in وَ اِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ [before cited], and the like. (Mughnee: but see the third of the sentences here following.) As such, it is [said to be] also a substitute for the objective complement of a verb, as in [the Kur xix. 16,] وَ اذْكُرْ فِى الْكِتَابِ مَرْيَمَ اِذِ انْتَبَذَتْ [And mention thou, or remember thou, in the Scripture, Mary, the time when she withdrew aside], where اذ is a substitute of implication for مريم. (Mughnee, K: but see the second of the sentences here following.) As such, it also has prefixed to it a noun of time, of such a kind that it is without need thereof, as in يَوْمَئِذٍ, or not of such a kind that it is without need thereof, as in [the Kur iii. 6,] بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا [After the time when Thou hast directed us aright]. (Mughnee, K.) And it is generally asserted, that it never occurs otherwise than as an adverbial noun, or as having a noun prefixed to it; that in the like of وَاذْكُرُوا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيلاً, it is an adverbial noun relating to an objective complement suppressed, i. e. وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ كُنْتُمْ قَلِيلاً [And remember ye the grace of God towards you when ye were few]; and in the like of اِذِ انْتَبَذَتْ, that it is an adverbial noun relating to a suppressed prefixed noun to [that which becomes by the suppression] the objective complement of a verb, i. e. [in this instance] وَ اذْكُرْ قِصَّةَ مَرْيَمَ [And mention thou, or remember thou, the case of Mary]: and this assertion is strengthened by the express mention of the [proper] objective complement in [the Kur iii. 98,] وَ اذْكُروا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ كُنْتُمْ أَعْدَآءً [And remember ye the grace of God towards you when ye were enemies]. (Mughnee.) ― -b3- Also, (Mughnee, K,) accord. to some, (T, Mughnee,) it is used (T, Mughnee, K) as a noun (Mughnee, K) to indicate future time, (T, Mughnee, K,) and اِذَا is said to denote past time, (T,) [i. e.] each of these occurs in the place of the other; (TA;) the former being used to indicate future time in the Kur [xxxiv. 50], where it is said, وَلَوْ تَرَى اِذْ فَزِعُوا [And couldst thou see the time when they shall be terrified], meaning the day of resurrection; this usage being allowable, says Fr, only because the proposition is like one expressing a positive fact, since there is no doubt of the coming of that day; (T;) and in [the Kur xcix. 4,] يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا [On that day, she (the earth) shall tell her tidings]; (Mughnee, K;) this being generally regarded as similar to the expression of a future event which must necessarily happen as though it had already happened; but it may be urged in favour of those who hold a different opinion that it is said in the Kur [xl. 72 and 73], فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ اِذِ الأَغلَالُ فِى أَعْنَاقِهِمْ [They shall hereafter know, when the collars shall be on their necks]; for يعلمون is a future as to the letter and the meaning because of its having سوف conjoined with it, and it governs اذ, which is therefore in the place of اِذَا. (Mughnee.) ― -b4- It also indicates a cause, as in [the Kur xliii. 38,] لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ اِذْ ظَلَمْتُمْ [It will not profit you this day, since, or because, ye have acted wrongfully], (Mughnee, K,) i. e. because of your having acted wrongfully in the sublunary state of existence; (Bd, Mughnee;) but it is disputed whether it be in this instance a particle in the place of the causative ل, or an adverbial noun: (Mughnee:) Aboo-'Alee seems to hold that اذ ظلمتم [as meaning when ye have acted wrongfully] is a substitute for, or a kind of repetition of, اليوم; an event happening in the present world being spoken of as though it happened in the world to come because the latter immediately follows the former. (IJ, M, L, Mughnee.) You say also, الحَمْدُ لِلّٰهِ اِذْ جِئْتَ [Praise be to God because, or that, thou camest, or hast come]. (S in art. جيأ.) ― -b5- It is also used to denote one's experiencing the occurrence of a thing when he is in a particular state; (S, L;) or to denote a thing's happening suddenly, or unexpectedly; (S, Mughnee, K;) like اِذَا; (S;) and in this case is only followed by a verb expressing an event as a positive fact, (S, L,) and occurs after بَيْنَا and بَيْنَمَا; (Mughnee, K;) as [in exs. voce بَيْنَ; and] in بَيْنَمَا أَنَا كَذَا اِذْ جَآءَ زَيْدٌ [While I was thus, or in this state, lo, or behold, or there, or then, at that time, (accord. to different authorities, as will be seen below,) Zeyd came]; (S, L;) and as in the saying of a poet,
اِسْتَقْدِرِ اللّٰهَ خَيْراً وَارْضَيَنَّ بِهِ
فَبَيْنَمَاالْعُسْرُ اِذ دَارَتْ مَيَاسِيرُ
[Beg thou God to appoint for thee good, and do thou be content therewith; for while there has been difficulty, lo, easy circumstances have come about]: (Mughnee, K: *) but it is disputed whether it be [in this case] an adverbial noun of place, (Mughnee, K,) as Zj and AHei hold; (TA;) or of time, (Mughnee, K,) as Mbr holds; (TA;) or a particle denoting the sudden, or unexpected, occurrence of a thing, (Mughnee, K,) as IB and Ibn-Málik hold; (TA;) or a corroborative, i. e. [grammatically] redundant, particle, (Mughnee, K,) an opinion which Ibn-Ya'eesh holds, and to which Er-Radee inclines. (TA.) ― -b6- It is also a conditional particle, but only used as such coupled with ما, (S, L, Mughnee, *) and causes two aorists to assume the mejzoom form, (Mughnee,) as when you say, اِذْمَا تَأْتِنِى آتِكَ [When, or whenever, thou shalt come to me, I will come to thee], like as you say, اِنْ تأْتِنِى وَقْتًا آتِكَ [If thou come to me at some, or any, time, I will come to thee]; and you say also اِذْمَا أَتَيْتَ [like as you say, اِنْ أَتَيْتَ, using the pret. in the sense of the future]: (S, L:) it is a particle accord. to Sb, used in the manner of the conditional اِنْ; but it is an adverbial noun accord. to Mbr and Ibn-Es-Sarráj and El-Fárisee. (Mughnee.) ― -b7- [What I have translated from the S, L, K, and TA, in this art., is mostly from فصل الهمزة of باب الذال: the rest, from باب الالف اللينّة.]

##### Türkçe

**اِذْ**

**اِذْ**: geçmiş zamanı gösteren bir kelime: (Lth, T, S, M, L, Mughnee, K:) o bir isimdir, (S, L, Mughnee, K,) i‘râb almayan; son harfi sâkin olarak; ve aslında bir cümlenin başına getirilir; (S, L, K;) **جِئْتُكَ اِذْ قَامَ زَيدٌ** [Zeyd kalktığı vakit sana geldim] sözünde olduğu gibi; ve **اِذْ زَيْدٌ قَائِمٌ** ve **اِذْ زَيْدٌ يقُومُ** [Zeyd ayakta iken]. (S, L.) Başına getirildiği cümle ya isim cümlesidir; [Kur’ân viii. 26’daki sözlerde] **وَاذْكُرُوا اِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ** [Ve siz az iken hatırlayın] gibi; yahut fiil cümlesidir; fiil lafız ve mâna bakımından mâzî olarak; [Kur’ân ii. 28 vb.’de] **وَاِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ** [Ve Rabbin meleklere dediği vakit] gibi; yahut fiil cümlesidir; fiil mâna bakımından mâzî, fakat lafız bakımından değil; [Kur’ân ii. 121’de] **وَ اِذْ يَرْفَعُ اِبْرٰهِيمُ القَوَاعِدَ** [Ve İbrâhîm temelleri yükseltiyorduğu vakit] gibi; bu üç türün hepsi, Kur’ân’da şu sözde toplanmıştır: [ix. 40] **اِلَّا تَنْصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا ثَانِىَ اثْنَيْنِ اِذْ هُمَا فِى الغَارِ اِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لَا تَحزَنْ اِنَّ اللّٰهَ مَعَنَا** [Eğer ona yardım etmezseniz, muhakkak Allah ona yardım etti: inkâr edenler onu çıkardıkları vakit; iki kişiden ikincisi iken; ikisi mağarada iken; arkadaşına “Üzülme, şüphesiz Allah bizimle beraberdir” dediği vakit]. (Mughnee.) Fakat bazen cümlenin yarısı hazfedilir; **اِذْ ذَاكَ** [**اِذَّاكَ** diye de yazılır] sözünde olduğu gibi; mânası **اِذْ ذَاكَ كَذٰلِكَ** [O böyle iken] yahut **اِذْ ذَاكَ كَائِنٌ** [O olduğu vakit; yani o zaman, o vakitte]. (Mughnee.) Ve bazen cümlenin tamamı hazfedilir, (M, Mughnee,) bilindiği için, (Mughnee,) ve onun yerine tenvîn konur; **ذ** iki sâkinin bir araya gelmesi sebebiyle kesre alır, (M, Mughnee,) yani **ذ** ile tenvîn, (M,) ve böylece **يَوْمَئِذٍ** denir; **ذ**’nin kesresi, Akh’ın sandığı gibi i‘râb kesresi değildir; her ne kadar **اذ** burada, kendisine bitişik başka bir kelimenin cer ile yönettiği bir ismin yerini tutsa da, (M, Mughnee,) çünkü onun ardından anlaşılacak bir cümleye hâlâ ihtiyaç duyar, (Mughnee,) ve genel ittifakla i‘râb almayan sayılır, (M, Mughnee) **كَمْ** ve **مَنْ** gibi, (M,) iki harften mürekkep olduğu için. (Mughnee.) [J der ki:] **اِذْ** bir cümlenin başına getirilmediği zaman tenvîn alır: (S:) bundan dolayı Aboo-Dhu-eyb şöyle der, (S, M,)
**نَهَيْتُكَ عَنْ طِلَابِكَ أُمَّ عَمْرٍو
بِعَافِيَةٍ وَأَنْتَ اِذٍ صَحِيحُ**
[Sağlık içinde iken, sen o vakit sıhhatli iken, Ümm-‘Amr’ı istemenden seni men ettim]; (S, M, L, Mughnee, TA; [fakat S’nin iki nüshasında **بِعَافِيَةٍ** yerine **بِعَاقِبَةٍ** buluyorum; L’de ise noktasızdır;]) bunda [J der ki] şair **حِينَئِذٍ** kasteder; tıpkı **يَوْمَئذٍ** ve **لَيْلَتَئِذٍ** denildiği gibi: (S:) ve Fr der ki Arapların bazısı **كَانَ كَذَا و كَذَا وَهُوَ اِذٍ صَبِىٌّ** der; mânası **هُوَ اِذْ ذَاكَ صَبِىٌّ** [Şöyle şöyle oldu; o da o vakit bir çocuk idi]. (T.) **اِذِى** de **اذ** yerine gelir [görünüşe göre **اِذٍ**; fakat bunun mu yoksa **اِذْ**’in mi olduğu, aldığım yazmada açık değildir]. (M.) **اِذٍ** zaman bildiren isimlere bitiştirildiğinde, Araplar onu bazı yerlerde yazıda ona bitiştirirler: yani **حِينَئِذٍ** [o vakit; yahut o zaman], ve **يَوْمَئِذٍ** [o gün(de)], ve **لَيْلَتَئِذٍ** [o gece(de)], ve **غَدَاتَئِذٍ** [o sabah(ta)], ve **عَشِيَّتَئِذٍ** [o akşam(da)], ve **سَاعَتَئِذٍ** [o saat(te); yahut o vakit; o zaman], ve **عَامَئِذٍ** [o yıl(da)], [ve **وَقْتَئِذٍ** o vakit; o zaman]; fakat **الآنَئِذٍ** demediler; çünkü **الآنَ** en yakın şimdiki zamanı gösterir; ancak Hudheyl lehçesinde, onda bunun vâki olduğu bulunmuştur. (T.) Ondan sonra bir fiil gelirse, yahut başında **ال** bulunmayan bir isim gelirse, yahut [daha doğrusu] herhangi bir harekeli harf gelirse, **اِذْ**’in **ذ**’si sâkindir; fakat başında **ال** bulunan bir isim gelirse, [yahut herhangi bir **ا** gelirse,] **ذ** mecrûrdur; şu sözde olduğu gibi:
**اِذِ القَوْمُ كَانُوا نَازِلِينَ بِكَاظِمَهْ**
[Topluluk Kâzımeh’de konaklıyor iken]. (T.) ― -b2- Genel olarak, (Mughnee, K,) o, geçmiş zamanı gösteren bir zarf ismidir, (M, Mughnee, K,) böyle bir zamanı gösteren bir isim olduğu vakit, (Mughnee, K,) **وَ اِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ** [yukarıda açıklanan] sözünde olduğu gibi, (M,) ve **فَقَدْ نَصَرَهُ اللّٰهُ اِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُوا** [yine yukarıda açıklanan ve daha önce zikredilen diğer yerlerde] sözünde olduğu gibi: (Mughnee, K:) bu iki örnekten birincisinde AO onun زائد olduğunu söyler; (M, Mughnee;) fakat Aboo-Is-hák bunun onun tarafından cüretkâr bir iddia olduğunu söyler; (M;) [ve IHsh der ki] bu iddianın bir kıymeti yoktur; burada onun kesinlik ifade ettiğini, **قَدْ** gibi, söyleyenin iddiası da böyledir. (Mughnee:) [J bu hususta AO’nun görüşünü benimser; çünkü der ki:] **اِذْ** bazen **اِذَا** gibi زائد olur; Kur’ân’daki [ii. 48] **وَاِذْ وَاعَدْنَا مُوسَى** sözünde olduğu gibi; mânası **وَوَاعَدْنَا مُوسَى** [Ve Mûsâ ile vaadleştik]; [fakat bu tür örnekler büyük ihtimalle haziflidir: bir sonraki cümleye bak]. (S.) Geçmiş zamanı gösteren bir isim olarak, bir fiilin mef‘ûlü de olur; [Kur’ân vii. 84’te] **وَاذْكُرُوا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيلاً** [Az iken hatırlayın] sözünde olduğu gibi: (Mughnee, K:) ve Kur’ân’daki kıssa başlangıçlarında genellikle, takdir edilen **أُذْكُرْ**’ün mef‘ûlü olabilir; **وَ اِذْ قَالَ رَبُّكَ لِلْمَلَائِكَةِ** [önce zikredilen] ve benzerleri gibi. (Mughnee: fakat aşağıda gelen cümlelerin üçüncüsüne bak.) Bu şekilde, bir fiilin mef‘ûlünün bedeli de olur; [Kur’ân xix. 16’da] **وَ اذْكُرْ فِى الْكِتَابِ مَرْيَمَ اِذِ انْتَبَذَتْ** [Kitapta Meryem’i an; çekilip ayrıldığı vakti] sözünde olduğu gibi; burada **اذ** delâlet yoluyla **مريم**’in bedelidir. (Mughnee, K: fakat aşağıda gelen cümlelerin ikincisine bak.) Bu şekilde, ona bir zaman ismi de takdim edilir; ya ona ihtiyaç duymayan türden, **يَوْمَئِذٍ** gibi; yahut ona ihtiyaç duyan türden; [Kur’ân iii. 6’da] **بَعْدَ اِذْ هَدَيْتَنَا** [Bizi doğru yola ilettikten sonra] gibi. (Mughnee, K.) Ve genel olarak iddia edilir ki, o ya ancak bir zarf isim olarak gelir, yahut başına bir isim getirilmiş olarak; **وَاذْكُرُوا اِذْ كُنْتُمْ قَلِيلاً** benzerinde, o, hazfedilmiş bir mef‘ûle taalluk eden bir zarf ismidir; yani **وَ اذْكُرُوا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ كُنْتُمْ قَلِيلاً** [Allah’ın üzerinizdeki nimetini, az iken, hatırlayın]; ve **اِذِ انْتَبَذَتْ** benzerinde, o, hazfedilmiş bir takdim edilmiş isme taalluk eden bir zarf ismidir; [hazif ile] fiilin mef‘ûlü olan şeye; yani [bu örnekte] **وَ اذْكُرْ قِصَّةَ مَرْيَمَ** [Meryem’in kıssasını an]: ve bu iddia, [Kur’ân iii. 98’de] mef‘ûlün açıkça zikredilmesiyle kuvvet kazanır: **وَ اذْكُروا نِعْمَةَ اللّٰهِ عَلَيْكُمْ اِذْ كُنْتُمْ أَعْدَآءً** [Düşmanlar iken Allah’ın üzerinizdeki nimetini hatırlayın]. (Mughnee.) ― -b3- Yine, (Mughnee, K,) bazılarına göre, (T, Mughnee,) o (T, Mughnee, K) bir isim olarak (Mughnee, K) gelecek zamanı göstermek için kullanılır, (T, Mughnee, K,) ve **اِذَا**’nın geçmiş zamanı gösterdiği söylenir, (T,) [yani] bu ikisinin her biri ötekinin yerinde gelir; (TA;) birincisi, Kur’ân’da [xxxiv. 50] **وَلَوْ تَرَى اِذْ فَزِعُوا** sözünde gelecek zamanı göstermek için kullanılmıştır [Kıyamet gününü kastederek: “Korktukları vakti bir görseydin”]; Fr der ki bu kullanım ancak cümle, kesin bir vakıa ifade eden cümle gibi olduğu için câizdir; çünkü o günün gelmesinde şüphe yoktur; (T;) ve [Kur’ân xcix. 4’te] **يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا** [O gün yer haberlerini anlatacaktır]; (Mughnee, K;) bu, genellikle, mutlaka vuku bulacak bir gelecek olayın, sanki olmuş gibi ifade edilmesine benzetilir; fakat farklı görüşte olanların lehine şu ileri sürülebilir: Kur’ân’da [xl. 72 ve 73] **فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ اِذِ الأَغلَالُ فِى أَعْنَاقِهِمْ** [Boyunlarında halkalar olduğu vakit, ileride bilecekler]; çünkü **يعلمون** lafız ve mâna bakımından gelecek zamandır; zira ona **سوف** bağlanmıştır; ve o **اذ**’yi yönetir; bu sebeple o, **اِذَا**’nın yerindedir. (Mughnee.) ― -b4- O, bir sebep de bildirir; [Kur’ân xliii. 38’de] **لَنْ يَنْفَعَكُمُ الْيَوْمَ اِذْ ظَلَمْتُمْ** [Bugün size fayda vermeyecek; çünkü zulmettiniz] sözünde olduğu gibi, (Mughnee, K,) yani dünya hayatında zulmetmiş olmanız sebebiyle; (Bd, Mughnee;) fakat bu örnekte onun, ta‘lîl için olan **ل**’nin yerinde bir harf mi, yoksa bir zarf isim mi olduğu ihtilaflıdır: (Mughnee:) Aboo-‘Alee, **اذ ظلمتم**’un [“zulmettiğiniz vakit” mânasında] **اليوم**’un bedeli yahut bir tür tekrarı olduğunu düşünür gibidir; dünya olayından, âhiret olayıymış gibi söz edilmiştir; çünkü ikincisi birincinin hemen ardından gelir. (IJ, M, L, Mughnee.) Sen ayrıca **الحَمْدُ لِلّٰهِ اِذْ جِئْتَ** dersin [Allah’a hamd olsun; çünkü geldin / gelmiş oldun]. (S, madde **جيأ**.) ― -b5- O, bir kimsenin belirli bir hâl üzere iken bir şeyin vukuunu yaşamasını da ifade eder; (S, L;) yahut bir şeyin ansızın, beklenmedik şekilde meydana gelmesini ifade eder; (S, Mughnee, K;) **اِذَا** gibi; (S;) ve bu durumda ancak, bir olayı kesin vakıa olarak ifade eden bir fiilden sonra gelir, (S, L,) ve **بَيْنَا** ve **بَيْنَمَا**’dan sonra vâki olur; (Mughnee, K;) [**بَيْنَ** maddesinde geçen örneklerde olduğu gibi; ve] **بَيْنَمَا أَنَا كَذَا اِذْ جَآءَ زَيْدٌ** [Ben böyle iken, işte (yahut: bak, yahut: orada, yahut: o vakit) Zeyd geldi] sözünde olduğu gibi; (S, L;) ve bir şairin şu sözünde olduğu gibi:
**اِسْتَقْدِرِ اللّٰهَ خَيْراً وَارْضَيَنَّ بِهِ
فَبَيْنَمَاالْعُسْرُ اِذ دَارَتْ مَيَاسِيرُ**
[Allah’tan senin için hayır takdir etmesini iste ve onunla razı ol; zira güçlük varken, işte kolaylıklar dönüp geldi]: (Mughnee, K: *) fakat bu durumda onun, mekân zarfı isim mi olduğu ihtilaflıdır, (Mughnee, K,) Zj ve AHei’nin görüşü budur; (TA;) yahut zaman zarfı isim mi, (Mughnee, K,) Mbr’nin görüşü budur; (TA;) yahut bir şeyin ansızın/beklenmedik vukuunu bildiren bir harf mi, (Mughnee, K,) IB ve Ibn-Málik’in görüşü budur; (TA;) yahut pekiştirme, yani [nahivce] زائد bir harf mi, (Mughnee, K,) bu da Ibn-Ya‘eesh’in benimsediği ve Er-Radee’nin meylettiği görüştür. (TA.) ― -b6- O, şart edatı olarak da kullanılır; fakat bu şekilde ancak **ما** ile birlikte kullanılır, (S, L, Mughnee, *) ve iki muzâriyi cezme sokar, (Mughnee,) senin **اِذْمَا تَأْتِنِى آتِكَ** [Ne vakit bana gelirsen, sana gelirim] demen gibi; tıpkı **اِنْ تأْتِنِى وَقْتًا آتِكَ** [Eğer herhangi bir vakitte bana gelirsen, sana gelirim] demen gibi; ve sen **اِذْمَا أَتَيْتَ** de dersin [tıpkı **اِنْ أَتَيْتَ** dediğin gibi; mâzîyi gelecek mânasında kullanarak]: (S, L:) Sb’ye göre o, şart **اِنْ**’i gibi kullanılan bir harftir; fakat Mbr’ye ve Ibn-Es-Sarráj’a ve El-Fárisee’ye göre o bir zarf ismidir. (Mughnee.) ― -b7- [Bu maddede S, L, K ve TA’dan çevirdiğim şeylerin çoğu, **باب الذال**’ın **فصل الهمزة**’sindendir: geri kalanı, **باب الالف اللينّة**’dendir.]
