# أرج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B1%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أرج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أرج

الأَرَجُ: نَفْحَةُ الريحِ الطيبة. ابن سيده: الأَرِيجُ
والأَرِيجةُ: الريحُ الطيبة، وجمعها الأَرائِجُ؛ أَنشد ابن الأَعرابي: كأَنَّ رِيحاً من خُزَامَى عالِجِ،
أَو رِيحَ مِسْكٍ طَيِّبِ الأَرائِجِ
وأَرِجَ الطِّيبُ، بالكسر، يَأْرَجُ أَرَجاً، فهو أَرِجٌ: فاحَ؛ قال أَبو ذؤيب:
كَأَنَّ عليها بَالَةً لَطَمِيَّةً،
لها، من خِلالِ الدَّأْيَتَيْنِ، أَرِيجُ
وقال: أَرِجَ البيتُ يَأْرَجُ، فهو أَرِجٌ بريح طيبة. والأَرَجُ والأَريجُ: تَوَهُّجُ ريح الطيب. والتَّأْريجُ: شِبْهُ التَّأْرِيشِ في الحرب؛ قال العجاج:
إِنَّا إِذا مُذْكي الحُرُوبِ أَرَّجَا
وأَرَّجْتُ بين القوم تأْرِيجاً إِذا أَغريت بينهم. وهَيَّجْتَ مثل أَرَّشْتَ؛ قال أَبو سعيد: ومنه سمي المُؤَرِّجُ الذُّهْلِيُّ جَدُّ المُؤَرِّج الراوية، وذلك أَنه أَرَّجَ الحرب بين بكر وتغلب. وفي الحديث: لمَّا جاءَ نَعِيُّ عمر، رضي الله عنه، إِلى المدائن أَرِجَ النَّاسُ أَي ضَجُّوا بالبكاء؛ قال: وهو من أَرِجَ الطيبُ إِذا فاح. وأَرَّجْتُ الحربَ إِذا أَثَرْتَها. والأَرَجَانُ: الإِغْراءُ بَينَ الناس؛ وقد أَرَّجَ بينهم. وأَرَّجَ بالسَّبُعِ كَهَرَّجَ: إِما أَن تكون لغة، وإِما أَن تكون بدلاً. وأَرَجَ الحَقَّ بالباطل يَأْرِجُه أَرْجاً: خَلَطه. ورجل أَرَّاجٌ ومِئْرَجٌ. وأَرَّجَ النارَ وأَرَّثَها: أَوْقَدَها، مشدد؛ عن ابن الأَعرابي. والتَّأْرِيجُ والإِرَاجَةُ: شيءٌ من كُتُبِ أَصحاب الدواوين. التهذيب: والأَوَارِجَةُ من كُتُب أَصحاب الدواوين في الخَرَاج ونحوه؛ ويقال: هذا كتابُ التَّأْرِيج.
ورَوَّجْتُ الأَمرَ فَرَاجَ يَرُوجُ رَوْجاً إِذا أَرَّجْتَه. وأَرَّجانُ: موضعٌ؛ حكاه الفارسي وأَنشد:
أَرادَ اللهُ أَن يُخْزِي بُجَيْراً،
فسَلَّطَني عليه بأَرَّجانِ
وقيل: هو بلد بفارس، وخففه بعض متأَخري الشعراء فأَقْدَم على ذلك لعُجْمته.
والأَيارِجَةُ: دواء، وهو معرَّب.

### Türkçe

**الأَرَجُ**: hoş rüzgârın esintisi. İbn Sîde: **الأَرِيجُ**
ve **الأَرِيجةُ**: hoş rüzgâr; çoğulu **الأَرائِجُ**’dir; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:
كأَنَّ رِيحاً من خُزَامَى عالِجِ،
أَو رِيحَ مِسْكٍ طَيِّبِ الأَرائِجِ
ve **أَرِجَ** koku, kesre ile, **يَأْرَجُ** **أَرَجاً**, o hâlde o **أَرِجٌ**’dir: yayıldı (koku saldı); dedi ki
Ebû Züeyb:
كَأَنَّ عليها بَالَةً لَطَمِيَّةً،
لها، من خِلالِ الدَّأْيَتَيْنِ، أَرِيجُ
ve dedi: **أَرِجَ** ev **يَأْرَجُ**, o hâlde o, hoş bir rüzgâr ile **أَرِجٌ**’dir. Ve **الأَرَجُ**
ve **الأَريجُ**: koku rüzgârının parlayıp yayılması. Ve **التَّأْريجُ**: savaşta **التَّأْرِيشِ**’e benzer (bir şey);
el-‘Accâc dedi:
إِنَّا إِذا مُذْكي الحُرُوبِ أَرَّجَا
ve **أَرَّجْتُ** kavim arasında **تأْرِيجاً**: aralarında (fitneyi) körüklediğim zaman. Ve sen (onu) tahrik ettin; tıpkı
**أَرَّشْتَ** gibi; Ebû Sa‘îd dedi: Bundan dolayı **المُؤَرِّجُ الذُّهْلِيُّ**’ye, râvi **المُؤَرِّج**’in dedesi, ad verildi; bu da, çünkü o, Bekr ile Tağlib arasında savaşı **أَرَّجَ** etti (körükledi). Ve hadiste: Ömer’in, Allah ondan razı olsun, ölüm haberi Medâin’e geldiği vakit, insanlar **أَرِجَ** etti; yani ağlamakla feryat ettiler; dedi ki: Bu, **أَرِجَ** koku, yayıldığı zaman, (ifadesin)den (gelir). Ve **أَرَّجْتُ** savaşı: onu kışkırttığın zaman. Ve **الأَرَجَانُ**: insanlar arasında kışkırtmadır; ve aralarında **أَرَّجَ** etmiştir. Ve **أَرَّجَ** yırtıcı hayvan ile, **كَهَرَّجَ** gibidir: ya bir lehçe olur, ya da bir bedel (yerine geçme) olur. Ve **أَرَجَ** hakkı bâtıl ile **يَأْرِجُه** **أَرْجاً**: onu karıştırdı. Ve (bir) adam **أَرَّاجٌ**
ve **مِئْرَجٌ**. Ve **أَرَّجَ** ateşi ve **أَرَّثَها**: onu yaktı (tutuşturdu), şeddeli; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **التَّأْرِيجُ** ve **الإِرَاجَةُ**: divan sahiplerinin kitaplarından bir şeydir. Tehzîb:
ve **الأَوَارِجَةُ**, haraç ve benzeri hususta divan sahiplerinin kitaplarındandır; ve denilir: bu, **كتابُ التَّأْرِيج**’dir.
ve **رَوَّجْتُ** işi, böylece o **فَرَاجَ يَرُوجُ رَوْجاً**: onu **أَرَّجْتَه** ettiğin zaman.
ve **أَرَّجانُ**: bir yerdir; el-Fârisî onu nakletti ve inşâd etti:
أَرادَ اللهُ أَن يُخْزِي بُجَيْراً،
فسَلَّطَني عليه بأَرَّجانِ
ve denildi: o, Fâris’te bir beldedir; ve müteahhir şairlerin bazısı onu hafifletti de buna cüret etti; onun acemliğinden dolayı.
ve **الأَيارِجَةُ**: bir ilaçtır; ve o, mu‘arrebdir.
