# أرر — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B1/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B1%D8%B1/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B1.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أرر

الإِرَارُ والأَرُّ: غُصْنٌ من شوك أَو قَتادٍ تُضْرَبُ به الأَرضُ حتى تلينَ أَطرافُه ثم تَبُلُّه وتَذُرُّ عليه مِلحاً، ثم تُدخِلُه في رَحِم الناقةِ إِذا مارَنَتْ فلم تَلْقَحْ، وقد أَرَّها يَؤُرُّها أَرّاً. قال الليث: الإِرارُ شِبهُ ظُؤُرَةٍ يَؤُرُّ بها الراعي رَحِمَ الناقةِ إِذا مارَنَتْ، وممارَنَتُها أَنَ يَضْرِبَها الفَحلُ فلا تَلْقَحَ. قال: وتفسيرُ قوله يَؤُرُّها الراعي هو أَن يُدْخِلَ يَدَه في رَحمِها أَو يَقْطَعَ ما هناك ويعالجه. والأَرُّ: أَن يَأْخُذَ الرجلُ إِراراً، وهو غصنٌ من شوك القَتادِ وغيره، ويفعَلَ به ما ذكرناه. والأَرُّ: الجماع. وفي خطبة عليّ، كرّم الله تعالى وجهه: يُفْضي كإِفضْاءٍ الدِّيَكةِ ويَؤُرُّ بِملاقِحِه؛ الأَرُّ: الجماع. وأَرَّ المرأَةَ يَؤُرُّها أَرّاً: نَكحها. غيره: وأَرَّ فلان إِذا شَفْتَنَ؛ ومنه قوله:
وما النَّاسُ إِلاَّ آئِرٌ ومَئِيرُ
قال أَبُو منصور: معنى شَفْتَنَ ناكَحَ وجامَع، جعل أَرَّ وآرَ بمعنًى واحِد. أَبو عبيد: أَرَرْتُ المرأَةَ أَوُرُّها أَرّاً إِذا نكحتها. ورجل مِئَرُّ: كثير النكاح؛ قالت بنت الحُمارِس أَو الأَغْلب:
بَلَّتْ به عُلابِطاً مِئَرّا،
ضَخْمَ الكَراديس وَأَي زِبِرّا
أَبو عبيد: رجل مِئَرٌ أَي كثير النكاح مأْخوذ من الأَيْر؛ قال الأَزهري: أَقرأَنيه الإِياديُّ عن شمر لأَبي عبيد، قال: وهو عندي تصحيف والصواب مِيأَرٌ، بوزن مِيعَرٍ، فيكون حينئذٍ مِفْعَلاً من آرَها يَئِيرُها أَيْراً؛ وإِن جعلته من الأَرِّ قلت: رجل مِئِرُّ؛ وأَنشد أَبو بكر بن محمد بن دريد أَبيات بنت الحمارس أَو الأَغلب.
واليُؤُرُورُ:الجِلْوازُ، وهو من ذلك عند أَبي علي.
والأَريرُ: حكاية صوت الماجِن عند القِمارِ والغَلَبة، يقال: أَرَّ يأَرُّ أَريراً. أَبو زيد: ائْتَرَّ الرجل ائْتِراراً إِذا استْعَجْل؛ قال أَبو منصور: لا أَدري هو بالزاي أَم بالراء؛ وقد أَرَّ يَؤُرُّ. وأَرَّ سَلْحَه أَرّاً وأَرَّ هو نَفْسُه إِذا اسْتَطْلَقَ حتى يموتَ. وأَرْأَرْ: من دُعاءِ الغنم.

### Türkçe

**الإِرَارُ** ve **الأَرُّ**: diken yahut **قَتاد**dan bir dal; onunla yer dövülür, ta ki uçları yumuşasın; sonra onu ıslatır ve üzerine tuz serpersin; sonra, **مارَنَتْ** de gebe kalmadığında, onu dişi devenin **رَحِم**ine sokarsın. Onu **أَرَّها يَؤُرُّها أَرّاً** (yaptı).

Leys dedi: **الإِرارُ** çobanın, **مارَنَتْ** olduğunda dişi devenin **رَحِم**ine onunla **يَؤُرُّ** ettiği, **ظُؤُرَة** benzeri bir şeydir; onun **ممارَنَتُها**sı, erkeğin onu aşması fakat gebe kalmamasıdır.

Dedi: Çobanın **يَؤُرُّها** sözünün tefsiri, elini onun **رَحم**ine sokması yahut orada olanı kesmesi ve onu tedavi etmesidir. Ve **الأَرُّ**: kişinin bir **إِرار** almasıdır; o, **قَتاد**ın ve başkasının dikeninden bir daldır; ve onunla zikrettiğimizi yapmasıdır. Ve **الأَرُّ**: cinsel birleşmedir.

Ali’nin hutbesinde, Allah Teâlâ yüzünü keremli kılsın: **يُفْضي كإِفضْاءٍ الدِّيَكةِ ويَؤُرُّ بِملاقِحِه**; **الأَرُّ**: cinsel birleşmedir. Ve **أَرَّ المرأَةَ يَؤُرُّها أَرّاً**: onu nikâhladı. Başkası: **وأَرَّ فلان إِذا شَفْتَنَ**; ve ondandır ki sözü:

وما النَّاسُ إِلاَّ آئِرٌ ومَئِيرُ

Ebû Mansûr dedi: **شَفْتَنَ**ın manası, nikâhladı ve cinsel birleşti; **أَرَّ** ile **آرَ**ı tek bir manada kıldı. Ebû Ubeyd: **أَرَرْتُ المرأَةَ أَوُرُّها أَرّاً** onu nikâhladığımda (denir). Ve **مِئَرُّ** adam: çok nikâhlayan; Bintü’l-Humâris yahut el-Ağleb dedi:

بَلَّتْ به عُلابِطاً مِئَرّا،
ضَخْمَ الكَراديس وَأَي زِبِرّا

Ebû Ubeyd: **مِئَرٌ** adam, yani çok nikâhlayan; **الأَيْر**den alınmıştır. Ezherî dedi: el-İyâdî bana Şemr’den, Ebû Ubeyd için okuttu; dedi: O, benim yanımda tashîftir; doğrusu **مِيأَرٌ**dur, **مِيعَرٍ** vezninde; o vakit **آرَها يَئِيرُها أَيْراً**dan **مِفْعَل** olur. Eğer onu **الأَرِّ**den kılarsan: **مِئِرُّ** adam dersin. Ebû Bekir b. Muhammed b. Düreyd, Bintü’l-Humâris yahut el-Ağleb’in beyitlerini inşâd etti.

**واليُؤُرُورُ**: **الجِلْوازُ**dur; Ebû Ali’ye göre o, bundandır.

**والأَريرُ**: kumarda ve galebede **الماجِن**in sesinin taklididir; **أَرَّ يأَرُّ أَريراً** denir. Ebû Zeyd: **ائْتَرَّ الرجل ائْتِراراً** acele ettiğinde (denir). Ebû Mansûr dedi: Bilmiyorum, o **الزاي** ile mi yoksa **الراء** ile mi; hâlbuki **أَرَّ يَؤُرُّ** da olmuştur.

**وأَرَّ سَلْحَه أَرّاً** ve **أَرَّ هو نَفْسُه**: salıverilinceye kadar, ta ki ölsün.

**وأَرْأَرْ**: koyunun çağrılarındandır.
