# أرر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B1%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أرر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أرر

الأر: السوق والطرد نقله الصغاني. والجماع، وفي خطبة علي، كرم الله وجهه،  يفضى كإفضاء الديكة ويؤر بملاقحه  . وأر فلان، إذا شفتن، ومنه قوله:  ومن الناس إلا آثر ومئير  .
 قال أبو منصور: معنى شفتن: ناكح وجامع، وجعل أر وآر بمعنى واحد وعن أبي عبيد: أررت المرأة أؤرها أرا، إذا نكحتها. الأر: رمي السلح. وهو أيضا سقوطه نفسه.
 الأر: إيقاد النار، قال يزيد بن الطثرية يصف البرق:
  كأن حيرية غيري مـلاحـية                      باتت تؤر به من تحته القصبا.

  وحكاها آخرون: تؤري بالياء من التأرية. الأر: غصن من شوك أو قتاد يضرب به الأرض حتى تلين أطرافه، ثم تبله وتذر عليه ملحا وتدخله في رحم الناقة إذا مارنت فلم تلقح، كالإرار، بالكسر، وقد أرها أرا إذا فعل بها ما ذكر. وقال الليث: الإرار شبه ظؤرة يؤر بها الراعي رحم الناقة إذا مارنت، وممارنتها أن يضربها الفحل فلا تلقح، قال: وتفسير قوله: ويؤر بها الراعي هو أن يدخل يده في رحمها، أو يقطع ما هنالك ويعالجه.
 والإرة، بالكسر: النار وقد أرها، إذا أوقدها. والأرير كأمير: حكاية صوت الماجن عند القمار والغلبة، وقد أر يأر أريرا، أو هو مطلق الصوت. وأرأر، بسكون الراء فيهما: من دعاء الغنم.
 وعن أبي زيد: ائتر الرجل ائترارا، إذا استعجل. قال أبو منصور: لا أدري هو بالزاي أم بالراء. والمئر، كمجن: الرجل الكثير الجماع. قالت بنت الحمارس أو الأغلب:
  بلت به عـلابـطـا مـئرا                      ضخم الكراديس وأي زبرا. قال أبو عبيد: رجل مئر، أي كثير النكاح، مأخوذ من الأير. قال الأزهري: أقرأنيه الإيادي عن شمر لأبي عبيد، قال: وهو عندي تصحيف، والصواب ميأر بوزن ميعر، فيكون حينئذ مفعلا من آرها يئيرها أيرا، وإن جعلته من الأر قلت: رجل مئر.
 ومما يستدرك عليه: اليؤرور: الجلواز، وهو من الأر بمعنى النكاح، عند أبي علي، وقد ذكره المصنف في أثر. وأر الرجل نفسه، إذا استطلق حتى يموت. وأرار، ككتان: ناحية من حلب.
 وإرار، ككتاب: واد.

### Türkçe

**الأر**: koşma ve kovma; onu الصغاني nakletti. Ve cinsel birleşme; ve Ali’nin hutbesinde, Allah yüzünü keremli kılsın: “Horozların boşalması gibi boşalır ve **بملاقحه** ile **يؤر**.” Ve “Falanca **أر** etti”, **شفتن** olduğu zaman; ve ondan onun sözü:
“İnsanlardan (kim var) ki ancak **آثر** ve **مئير** (olsun).”

Ebu Mansur dedi: **شفتن**’in manası: nikâhlayan ve cinsel birleşme yapan; ve **أر** ile **آر**’ı tek bir mana kıldı. Ve Ebu Ubeyd’den: “Kadını **أررت** ederim, onu **أؤرها** **أرا** (ederim), onu nikâhladığım zaman.” **الأر**: dışkıyı atma. Ve o, onun bizzat düşmesidir de.

**الأر**: ateş yakma. Yezîd b. الطثرية şimşeği vasfederek dedi:
“Sanki benim dışımdaki bir حيرية, bir مـلاحـية,
geceleyin onunla, altından kamışları **تؤر** eder oldu.”

Başka kimseler onu şöyle rivayet ettiler: **تؤري**; **التأرية**’den dolayı **الياء** ile. **الأر**: diken veya قتاد’dan bir dal; onunla yere vurulur, ta ki uçları yumuşasın; sonra onu ıslatırsın ve üzerine tuz serpirsin ve onu, **مارنت** olup da gebe kalmadığı zaman, devenin rahmine sokarsın; **الإرار** gibi, kesre ile. Ve onunla, zikredileni yaptığı zaman, onu **أرها** **أرا** etti. Leys dedi: **الإرار** bir ظؤرة benzeri; çoban onunla, **مارنت** olduğu zaman devenin rahmini **يؤر** eder; ve onun **ممارنتها**’sı, erkeğin onu aşması da gebe kalmamasıdır. Dedi: “Çobanın onunla **يؤر** etmesi” sözünün tefsiri, elini onun rahmine sokmasıdır; yahut oradakini keser ve onu tedavi eder.

Ve **الإرة** (kesre ile): ateş; ve onu yaktığı zaman onu **أرها** etti. Ve **الأرير** (أمير gibi): kumar ve galebe esnasında sefihin sesinin taklidi; ve **أر** eder, **يأر** eder, **أريرا**; yahut o, mutlak sestir. Ve **أرأر** (ikisinde de **الراء** sâkin): koyun çağrılarındandır.

Ebu Zeyd’den: adam **ائتر** etti, **ائترارا**; acele ettiği zaman. Ebu Mansur dedi: bilmiyorum, o **بالزاي** ile mi yoksa **بالراء** ile mi. Ve **المئر** (مجن gibi): cinsel birleşmesi çok olan adam. بنت الحمارس yahut الأغلب dedi:
“Onunla, çokça, **مئرا** birini işettim;
eklemleri iri ve ne güçlü.”

Ebu Ubeyd dedi: “**مئر** adam”, yani nikâhı çok; **الأير**’den alınmıştır. Ezherî dedi: İyâdî bana onu Şemr’den, Ebu Ubeyd için okuttu; dedi: “O, benim yanımda tashîftir; doğrusu **ميأر**’dır, **ميعر** vezninde; o vakit **آرها**’dan, onu **يئيرها** **أيرا** (etmek)ten, **مفعلا** olur. Ve eğer onu **الأر**’den kılarsan: ‘**مئر** adam’ dersin.”

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **اليؤرور**: الجلواز; ve o, Ebu Ali’ye göre, nikâh manasındaki **الأر**’dendir; ve musannif onu **أثر** maddesinde zikretmiştir. Ve adam kendisini **أر** etti; gevşeyip salıverdiği zaman, ta ki ölsün. Ve **أرار** (كتان gibi): Halep’ten bir nâhiye.

Ve **إرار** (كتاب gibi): bir vadi.
