# أرض — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B1%D8%B6/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أرض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B1%D8%B6.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: أرض

لأرْضُ مؤنثة، وهي اسم جنس. والجمع أَرْضاتٌ وأَرَضونَ. وقد تجمع على أُروضٍ. والأَراضي أيضاً على غير قياس. وكلُّ ما سفل فهو أرض وأرض أَريضَةٌ، أي زكيةٌ، بيّنة الأَراضَة وقد أَرُضَتْ بالضم، أي زَكَتْ. قال أبو عمرو: نزلنا أَرْضاً أَريضَةً، أي مُعجِبةً للعين. ويقالك لا أَرْضَ لك، كما يقال: لا أُمَّ لك. والأَرْضُ: أسفلُ قوائِم الدابة: قال حُمَيْدٌ يصف فرساً: ولم يُقَلِّبْ أَرْضَها البَيطارُ والأرض: النَفْضَةُ والرعدةُ. قال ابن عباس رضي اله عنه وقد زُلزِلت الأرضُ: "أزُلْزِلَتِ الأرضُ أم بي أَرْضٌ". والأَرْضُ: الزُكامُ. وقد آرَضَهُ الله إيراضاً أي أزكمه، فهو مأْروضٌ. وفَسيلٌ مُسْتَأْرِضٌ، ووَدِيَّةٌ مُسْتَأْرِضَةٌ، بكسر الراء، وهو أن يكون له عِرْقٌ في الأرض. فأما إذا نبت على جِذع النخل فهو الراكبُ. والإِراض، بالكسر: بِساطٌ ضخمٌ من صوفٍ أو وبرٍ. ورجلٌ أَريضٌ، أي متواضعٌ خليقٌ للخير. قال الأصمعيُّ: يقال هو آرَضُهُمْ أن يفعلَ ذلك، أي أخْلَقُهم. وشيء عريضٌ أريضٌ، إتباعٌ له. وبعضهم يفرده ويقول: جديٌ أريضٌ، أي سمين. وأُرِضَتِ الخشبةُ تُؤرَضُ أرْضاً بالتسكين، فهي مَأْروضَةٌ، إذا أَكَلَتْها الأَرَضَةُ والمَأْروض الذي يحرِّك رأسه وجسدَه على غير عمدٍ. وأَرضَتِ القَرْحةُ تَأْرضُ أرَضاً، أي مَجِلتْ وفسدتْ بالمِدَّةِ. وتَأَرَّضَ النبتُ، إذا أمكن أن يُجَزَّ. وجاء فلان يَتأرَّضُ إليَّ، أي يتصدَّى ويتعرَّض. والتأَرَّضُ أيضاً: التثاقل إلى الأرض. قال الراجز: فقام عَجْلانَ وما تَأَرَّضا أي ما تَلَبَّثَ.

### Türkçe

**الأَرْضُ** müennestir; ve o bir cins ismidir. Çoğulu **أَرْضاتٌ** ve **أَرَضونَ**’dur. Ve **أُروضٍ** üzerine de çoğul yapılabilir. Ve **الأَراضي** de kıyasa aykırı olarak (çoğuldur). Ve her ne aşağıda ise o **أرض**’dır. Ve **أرض أَريضَةٌ**: yani temiz, **الأَراضَة**’si (temizliği) açık. Ve **أَرُضَتْ** (ötre ile) olmuştur; yani temiz oldu. Ebû Amr dedi: **أَرْضاً أَريضَةً**’ye indik; yani göze hoş gelen. Ve “Senin için **أَرْضَ** yok” denir; “Senin için **أُمَّ** yok” denildiği gibi.

Ve **الأَرْضُ**: binitin ayaklarının alt tarafıdır. Humeyd bir atı vasfederek dedi:

Ve baytar onun **أَرْضَها**’sını çevirmedi.

Ve **الأرض**: sarsıntı ve titremedir. İbn Abbâs رضي اله عنه dedi—yer sarsılmışken: “Yer mi sarsıldı, yoksa bende mi **أَرْضٌ** var?”

Ve **الأَرْضُ**: nezledir. Ve Allah onu **إيراضاً** ile **آرَضَهُ**; yani onu nezle yaptı; o da **مأْروضٌ**’dur. Ve **فَسيلٌ مُسْتَأْرِضٌ** ve **وَدِيَّةٌ مُسْتَأْرِضَةٌ**—**الراء**’yı kesrelemekle—; bu, onun yerde bir kökü olmasıdır. Ama hurma gövdesi üzerinde biterse o **الراكبُ**’dir.

Ve **الإِراض**—kesre ile—: yünden veya kıldan büyük bir yaygıdır. Ve **رجلٌ أَريضٌ**: yani alçakgönüllü, hayra layık. Asmaî dedi: “O, bunu yapmaya onların **آرَضُهُمْ**’udur” denir; yani onların en layığı. Ve **شيء عريضٌ أريضٌ**: ona tâbi kılmadır. Ve bazısı onu tekil yapar ve “**جديٌ أريضٌ**” der; yani semiz.

Ve **أُرِضَتِ الخشبةُ تُؤرَضُ أرْضاً**—sükûn ile—; o halde o **مَأْروضَةٌ**’dir; **الأَرَضَةُ** onu yediği zaman. Ve **المَأْروض**: başını ve bedenini bir dayanak olmaksızın hareket ettirendir.

Ve **أَرضَتِ القَرْحةُ تَأْرضُ أرَضاً**: yani irinle şişti ve bozuldu. Ve **تَأَرَّضَ النبتُ**: biçilebilecek hale geldiği zaman. Ve falan kimse bana **يَتأرَّضُ** olarak geldi: yani karşıma dikilir ve maruz kalır. Ve **التأَرَّضُ** da: yere doğru ağırlaşmaktır. Râciz dedi:

Derken aceleyle kalktı ve **ما تَأَرَّضا**; yani oyalanmadı.
