# أزح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B2%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B2%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أزح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B2%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أزح

أزح  الإنسان وغيره  يأزح  من حد ضرب  أزوحا  ، بالضم، وكذلك أرز يأرز أروزا، إذا  تقبض ودنا بعضه من بعض  ، قاله الأصمعي. أزح، إذا  تباطأ وتخلف  ، وهذا من التهذيب،  كتأزح. و  عن الأصمعي: أزحت  القدم  ، إذا  زلت  ، وكذلك أزحت نعله. قال الطرماح يصف ثورا وحشيا:
  تزل عن الأرض أزلامه                      كما زلت القدم الآزحه أزح  العرق  ، إذا  اضطرب ونبض  ، أي تحرك. أنشد الأزهري:
  جرى ابن ليلى جرية السبوح
  جرية لا كاب ولا أزوح  الأزوح  كصبور: الرجل المنقبض الداخل بعضه في بعض. وحكى الجوهري عن أبي عمرو: هو  المتخلف  . وقال الغنوي: الأزوح من الرجال: الذي يستأخر  عن المكارم  قال: والأنوح مثله. وأنشد:
  أزوح أنوح لا يهش إلى الـنـدى                      قرى ما قرى للضرس بين اللهازم قيل: الأزوح:  الحرون  كالمتقاعس عن الأمر؛ قاله شمر. قال الكميت: ولم أك عند محملها أزوحا كما يتقاعس الفرس الجرور

  يصف حمالة احتملها.  والتأزح: التباطؤ  عن الأمر  والتقاعس  . وفي التهذيب: الأزوح: الثقيل الذي يزحر عند الحمل. واستدرك شيخنا أزح بمعنى كل وأعيا، عن أرباب الأفعال. قلت، وهو قريب من معنى التقاعس.

### Türkçe

**أزح**: insanı ve başkasını, **يأزح**; vurmanın sınırından, **أزوحا** (ضم ile); ve yine **أرز** **يأرز** **أروزا**; eğer büzülür ve onun bir kısmı bir kısmına yaklaşırsa; bunu **الأصمعي** söyledi. **أزح**: eğer ağırdan alır ve geri kalırsa; bu, **التهذيب**’dendir; **كتأزح**.

Ve **الأصمعي**’den: **أزحت** **القدم**: eğer kaydıysa; ve yine **أزحت** onun nalını. **الطرماح** vahşi bir boğayı vasfederek dedi:
  Onun tırnakları yerden kayar                      tıpkı **القدم الآزحه** kaydığı gibi

**أزح** **العرق**: eğer çalkalandı ve attıysa; yani hareket etti. **الأزهري** inşad etti:
  İbn Leylâ’nın koşuşu, yüzücünün koşuşu gibi aktı
  Ne sendeleyen ne de **أزوح** olan bir koşuş

**الأزوح** ( **كصبور** ): bir kısmı bir kısmının içine girmiş, büzülmüş adam. **الجوهري** Ebû Amr’dan nakletti: o, **المتخلف**’tir. **الغنوي** dedi: erkeklerden **الأزوح**: **عن المكارم** geri kalan kimsedir. Dedi ki: **والأنوح** onun gibidir. Ve inşad etti:
  **أزوح** **أنوح**; cömertliğe heveslenmez                      azı diş için çeneler arasında ne ikram edildiyse o ikram

Denildi: **الأزوح**: **الحرون**; işten geri duran gibi; bunu Şemmer söyledi. **الكميت** dedi:
Ve ben onun yükü yanında **أزوحا** olmadım                      tıpkı çekingen atın geri durması gibi

  Onun yüklendiği bir yükü vasfeder.

**والتأزح**: işten **التباطؤ** ve **التقاعس**. Ve **التهذيب**’de: **الأزوح**: yüklenmede homurdanan ağır kimse.

Şeyhimiz, fiil erbabından, **أزح**’ı “yoruldu ve aciz kaldı” manasında istidrâk etti. Dedim: ve o, **التقاعس** manasına yakındır.
