# أست — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D8%AA/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B3%D8%AA/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أست](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D8%AA.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: است

اِسْتٌ
اِسْتٌ أسا أسى أست است ٱست آسى آست , signifying The podex, or the anus, (K,) or signifying the former, and sometimes used as meaning the latter, (S in art. سته,) is with a conjunctive hemzeh, [written اسْتٌ, when not immediately preceded by a quiescence,] and its final radical letter is clided; for the original form is سَتَهٌ; (Msb;) and it is mentioned in art. سته. (K.) [It is of the fem. gender.] It is said in a prov., applied to him who fails of attaining the object that he seeks, أَخْطَأَتِ اسْتُهُ الحُفْرَةَ [His anus missed the hole in the ground]. (Meyd.) - [Hence,] اِسْتُ الدَّهْرِ (tropical:) The first, or beginning, of time; (A;) old, or ancient, time. (IB, A, * K. *) One says, مَا زَالَ عَلَى اسْتِ الدَّهْرِ مَجْنُونًا (tropical:) [He ceased not, or has not ceased, from the beginning of time, or from old time, to be insane, or mad; or] he always was, or always has been, known as being insane, or mad: like as one says, عَلَى اِسِّ الدَّهْرِ. (AZ, S.) And Aboo-Nukheyleh says,
مَا زَالَ مُذْ كَانَ عَلَى ا سْتِ الدَّهْرِ
ذَا حُمُقٍ يَنْمِى وَعَقْلٍ يَحْرشى
(tropical:) [He ceased not, or has not ceased, to be, since he was in the beginning of time, or in old time, i. e., from the first of his existence, a person of increasing foolishness, and of decreasing intellect]. (AZ, S.) IB says, J has erred in mentioning است in this section [of the S]; its proper place being in art. سته, where he has also mentioned it; for its hemzeh is conjunctive, by common consent; and if conjunctive, it is augmentative: also, his saying that they have changed the [final] س in اِسٌّ into ت, like as they have changed the [final] س of طَسٌّ into ت, making this word طَسْتٌ, is a mistake; for, were it so, the hemzeh of است would be disjunctive [in every case; whereas it is always conjunctive except after a pause, when it is pronounced with kesr]: moreover, he has attributed this assertion to AZ, who never made it, but only mentioned است الدهر with اسّ الدهر because of their agreement in meaning. (TA.) ― -b2- [Hence also,] اِسْتُ الكَلْبَةِ (assumed tropical:) Calamity, or misfortune: (K:) adversity; difficulty; distress; affliction: (TA:) what is hated, disliked, disapproved, foul, abominable, or evil. (K.) ― -b3- And اِسْتُ المَتْنِ (assumed tropical:) The desert: (K:) or the wide desert. (TA.) ― -b4- See also art. سته.

أُسْتِىٌّ
أُسْتِىٌّ ذ The warp of cloth; (K;) as also أُسْدِىٌّ and أُزْدِىٌّ: (TA:) but it is improperly mentioned in this art.; for it is [originally أُسْتُوىٌ,] of the measure أُفْعُولٌ. (K.)

اِسْتِىٌّ
اِسْتِىٌّ استى استي ٱست ٱستي ٱستيي Of, or relating to, the اِسْت. (TA in art. سته.)

### Türkçe

اِسْتٌ
**اِسْتٌ** أسا أسى أست است ٱست آسى آست, makat, yahut anüs anlamına gelir; (K,) yahut birincisini ifade eder ve bazen ikincisi anlamında kullanılır; (S, md. **سته**’de,) bitişik bir hemze iledir, [sükûn ile hemen önce gelmediği zaman **اسْتٌ** diye yazılır,] ve onun son kök harfi hazfedilmiştir; çünkü aslî şekil **سَتَهٌ**’dur; (Msb;) ve md. **سته**’de zikredilmiştir. (K.) [Müennes cinstendir.] Bir darbımeselde, aradığı maksada erişemeyene uygulanarak şöyle denir: **أَخْطَأَتِ اسْتُهُ الحُفْرَةَ** [Onun anüsü yerdeki deliği ıskaladı]. (Meyd.) - [Bundan dolayı,] **اِسْتُ الدَّهْرِ** (mecaz:) zamanın ilki yahut başlangıcı; (A;) eski yahut kadîm zaman. (IB, A, * K. *) Şöyle denir: **مَا زَالَ عَلَى اسْتِ الدَّهْرِ مَجْنُونًا** (mecaz:) [zamanın başlangıcından yahut eski zamandan beri deli yahut çılgın olmaktan geri kalmadı; yahut] o, daima deli yahut çılgın olmakla bilinir idi, yahut bilinir olmuştur: tıpkı **عَلَى اِسِّ الدَّهْرِ** denildiği gibi. (AZ, S.) Ve Ebû-Nuḫeyleh şöyle der:
مَا زَالَ مُذْ كَانَ عَلَى ا سْتِ الدَّهْرِ
ذَا حُمُقٍ يَنْمِى وَعَقْلٍ يَحْرشى
(mecaz:) [zamanın başlangıcında yahut eski zamanda bulunduğundan beri, yani varlığının ilkinden itibaren, artan ahmaklığın ve azalan aklın sahibi bir kimse olmaktan geri kalmadı]. (AZ, S.) IB der ki: J, **است**’i bu bölümde [S’nin] zikretmekle hata etmiştir; onun uygun yeri md. **سته**’dedir; orada onu da zikretmiştir; çünkü onun hemzesi, umumî ittifakla bitişiktir; ve eğer bitişik ise, ziyadedir: ayrıca, onların **اِسٌّ**’deki [son] **س**’yi **ت**’ye çevirdiklerini, tıpkı **طَسٌّ**’nin [son] **س**’sini **ت**’ye çevirdikleri gibi, bu kelimeyi **طَسْتٌ** yaparak, söylemesi bir hatadır; çünkü öyle olsaydı, **است**’in hemzesi ayrık olurdu [her hâlde; hâlbuki o, vakıftan sonra olup kesre ile telaffuz edildiği zaman müstesna, daima bitişiktir]: üstelik, bu iddiayı AZ’ye nisbet etmiştir; o ise bunu asla söylememiştir; ancak, anlamda uyuşmaları sebebiyle **است الدهر**’i **اسّ الدهر** ile birlikte zikretmiştir. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı ayrıca,] **اِسْتُ الكَلْبَةِ** (farazî mecaz:) musibet yahut felâket: (K:) sıkıntı; güçlük; darlık; belâ: (TA:) nefret edilen, hoşlanılmayan, tasvip edilmeyen, pis, iğrenç, yahut kötü olan şey. (K.) ― -b3- Ve **اِسْتُ المَتْنِ** (farazî mecaz:) çöl: (K:) yahut geniş çöl. (TA.) ― -b4- Ayrıca md. **سته**’ye bak.

أُسْتِىٌّ
**أُسْتِىٌّ** ذ kumaşın çözgüsü; (K;) **أُسْدِىٌّ** ve **أُزْدِىٌّ** da böyledir: (TA:) fakat bu maddede yersiz zikredilmiştir; çünkü o [aslında **أُسْتُوىٌ**’dur,] **أُفْعُولٌ** veznindedir. (K.)

اِسْتِىٌّ
**اِسْتِىٌّ** استى استي ٱست ٱستي ٱستيي **اِسْتٌ**’e ait olan, yahut **اِسْتٌ** ile ilgili olan. (TA, md. **سته**’de.)
