# أست — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D8%AA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B3%D8%AA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أست](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D8%AA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أست

ترجمها الجوهري: قال أَبو زيد: ما زال على اسْتِ الدَّهْر مَجْنُوناً أَي لم يَزَلْ يُعْرَفُ بالجُنون، وهو مثلُ أُسّ الدَّهْر، وهو القِدَمُ، فأَبدلوا من إِحدى السينين تاء، كما قالوا للطِّسِّ طَسْتٌ؛ وأَنشد لأَبي نُخَيْلة:
ما زال مُذْ كانَ على اسْتِ الدَّهْرِ،
ذا حُمُقٍ يَنْمِي، وعَقْلٍ يَحْرِي
قال ابن بري: معنى يَحْري يَنْقُصُ. وقوله: على اسْتِ الدَّهْر، يريد ما قَدُمَ من الدهر؛ قال: وقد وَهِمَ الجوهري في هذا الفصل، بأَن جعل اسْتاً في فصل أَسَتَ، وإِنما حقه أَن يذكره في فصل سَتَه، وقد ذكره أَيضاً هناك. قال: وهو الصحيحُ، أَنَّ همزة اسْتٍ موصولة،بإجماع، وإِذا كانت موصولة فهي زائدة؛ قال: وقوله إِنهم أَبدلوا من السين في أُسٍّ التاء، كما أَبدلوا من السين تاء في قولهم طَسّ، فقالوا طَسْتٌ، غلط لأَنه كان يجب أَن يقال فيه إِسْت، بقطع الهمزة؛ قال: ونسب هذا القول إِلى أَبي زيد ولم يقله، وإِنما ذَكَر اسْتَ الدَّهْر مع أُسِّ الدهر، لاتفاقهما في المعنى لا غير، واللَّه أَعلم.

### Türkçe

Onu el-Cevherî tercüme etti: Ebû Zeyd dedi: “Zamanın **اسْتِ**’i üzere” hâlâ delidir; yani delilikle bilinmekten geri kalmadı; bu, zamanın **أُسّ**’ü meseli gibidir; o da eskiliktir. İki **السين**’den birinden **تاء**’yı bedel kıldılar; nitekim **الطِّسِّ** için **طَسْتٌ** dedikleri gibi. Ebû Nuhayle’den şu şiir okundu:

Hâlâ, olduğu zamandan beri zamanın **اسْتِ**’i üzeredir,
Ahmaklık artar, akıl eksilir.

İbn Berrî dedi: **يَحْري**’nin mânası “eksilir”dir. Ve onun “zamanın **اسْتِ**’i üzere” sözüyle, zamandan eski olanı kasteder. Dedi: el-Cevherî bu fasıl(da) vehmetti; çünkü **اسْتاً**’yı **أَسَتَ** faslında kıldı; hâlbuki hakkı, onu **سَتَه** faslında zikretmesidir; onu orada da zikretmiştir. Dedi: Doğru olan şudur: **اسْتٍ**’in hemzesi, icmâ ile, وصل’lıdır; وصل’lı olunca da zâiddir. Dedi: Onların **أُسٍّ**’deki **السين**’den **التاء**’yı bedel kıldıkları sözü—nitekim **طَسّ** sözlerinde **السين**’den **تاء**’yı bedel kıldılar da **طَسْتٌ** dediler—yanlıştır; çünkü onda, hemzeyi قطع ederek, **إِسْت** denmesi gerekirdi. Dedi: Bu sözü Ebû Zeyd’e nisbet etti; hâlbuki o söylemedi; ancak mânada ittifaklarından başka bir şey için değil, zamanın **اسْتَ**’ini zamanın **أُسِّ**’ü ile birlikte zikretti. Allah daha iyi bilir.
