# أسر — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D8%B1/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B3%D8%B1/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D8%B1.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: اسر

أَسَرَهُ
1 أَسَرَهُ ذ (S, M, A,) aor. اَسِرَ , inf. n. أَسْرٌ (S, M, K) and اِسَارٌ, (M, TA,) He bound, braced, or tied, him, [namely, his captive,] or it, (S, M, A, K,) namely, his قَتَب [or camel's saddle], (S, A,) or his horse's saddle, (A,) with an اِسَار, i. e. a thong of untanned hide, (S, A,) by tying the two extremities of the عَرْقُوْتَانِ of the camel's saddle, or of the curved pieces of wood of the horse's saddle. (A.) ― -b2- Also, aor. as above, and so the inf. n., i. e. أَسْرٌ (S, Msb) and اِسَارٌ, (Lth, S,) He made him a captive; captived him; or took him a prisoner; whether he bound him with an اِسَار or did not; (S;) as also ↓ آسرهُ, of the same form as أَكْرَمَ; (Msb;) and ↓ استأسرهُ, accord. to a trad., in which it occurs thus used, transitively: (Mgh:) and he imprisoned him. (TA, from a trad.) ― -b3- Also, (S, Msb,) inf. n. أَسْرٌ, (Msb,) (assumed tropical:) He (God) created him, or formed him, (S, Msb,) in a goodly manner. (Msb.) You say, أَسَرَهُ اللّٰهُ أَحْسَنَ الأَسْرِ God created him, or formed him, in the best manner. (Fr, TA.) ― -b4- أُسِرَ, (S, A,) aor. يُؤْسَرُ; (S;) or أَسِرَ, aor. يَأْسَرُ; (IKtt;) or أُسِرَ بَوْلُهُ; (M;) inf. n. أَسْرٌ, (M, and so in a copy of the S,) or the latter is a simple subst.; (M, IKtt;) He (a man, S, A) suffered suppression of his urine. (S, M, IKtt, A.) [See أُسْرٌ, below.]

أسّر
2 أسّر ذ He bound, or tied, tight, fast, or firmly. (So accord. to Golius; but for this he names no authority.)]

4 آسَرَ see 1.

تأسّر عَلَيْهِ فُلَانٌ
5 تأسّر عَلَيْهِ فُلَانٌ ذ (assumed tropical:) Such a one excused himself to him, and was slow, or tardy: (AZ, T, K:*) thus as related by Ibn-Hánee from AZ: as A'Obeyd relates it from him, تأسن; but this is a mistake: it is correctly with ر. (T.)

يَأْتَسِرُ
8 يَأْتَسِرُ ذ , inf. n. ائْتِسَارٌ [written with the disjunctive alif اِيتِسَارٌ]; for يَتَّسِرُ, inf. N. اتِّسَارٌ: see art. يسر.

استأسر لِلْعَدُوِ
10 استأسر لِلْعَدُوِ ذ He submitted himself as a captive to the enemy. (Mgh.) You say, اِسْتَأْسِرْ, meaning Be thou a captive to me. (S,) -A2- See also 1.

أَسْرٌ
أَسْرٌ ذ i. q. اِسَارٌ, q. v. (S.) Hence the saying, هٰذَا الشَّىْءُ لَكَ بِأَسْرِهِ This thing is for thee, or is thine,[lit.] with its thong of untanned hide [wherewith it is bound]; meaning, altogether; like as one says, بِرُمَّتِهِ. (S.) And خُذْهُ بِأَسْرِهِ Take thou it all, or altogether. (Msb.) And جَآءَ القَوْمُ بِأَسْرِهِمْ The people came altogether. (Aboo-Bekr.) ― -b2- Strength of make, or form. (M, K.) [Accord. to the copies of the K in my hands, it also signifies Strength of natural disposition; but instead of وَالخُلُق, in those copies, we should read وَالخَلْقُ, agreeably with other lexicons, as is implied in the TA: see 1.] You say, فُلَانٌ شَدِيدٌ أَسْرٍ الخَلْقِ (tropical:) Such a one is of strong, firm, or compact, make, or form. (TA.) ― -b3- شَدَدْنَا أَسْرَهُمْ, in the Kur [lxxvi. 28], means (tropical:) We have strengthened their make, or form: (S, A, Msb:) or, their joints: or, their two sphincters which serve as repressers of the urine and feces (مَصَرَّتَىِ البَوْلِ وَ الغَائِطِ), which contract when the excrement has passed forth; or the meaning is, that these two things do not become relaxed before one desires. (IAar, K.)

أُسْرٌ
أُسْرٌ ذ , (S, M, IKtt, A,) a subst., (M, IKtt,) as also ↓ أُسُرٌ, (M, Lb,) meaning Suppression of the urine: (S, M, &c.:) suppression of the feces is termed حُصْرٌ: (S:) or a dribbling of the urine, with a cutting pain in the bladder, and pangs like those of a female in the time of parturition. (IAar.) You say, أَخَذَهُ الأَسْرُ [Suppression of urine, &c., took him, or affected him]. (A.) And أَنَالَهُ اللّٰهُ أُسْراً [May God give him a suppression of urine, &c.]: a form of imprecation. (A.) ― -b2- Hence, (M,) عُودُ أُسْرٍ (IAar, S, M, A, K) and عُودٌ أُسْرٌ and عُودُ الأُسْرِ (Expositions of the Fs) and عُودُ يُسْرِ, (IAar, K,) or this is a corruption, (K,) or a vulgar mistake, (A,) and should not be said, (Fr, S, A,) unless meant to be used as ominous of good, (A,) A stick, or piece of wood, which is put upon the belly of a man affected by a suppression of his urine, (S, A, K, &c.,) and which cures him. (A.)

أُسُرٌ
أُسُرٌ ذ : see أُسْرٌ.

أُسْرَةٌ
أُسْرَةٌ ذ (assumed tropical:) A man's kinsmen that are more, or  most, nearly related to him; his near kinsmen: (S, * M, A, * Msb, * K:) or a man's nearer, or nearest, relations on his father's side: (Aboo-Jaafar En-Nahhás:) so called because he is strengthened by them. (S, A.)

اِسَارٌ
اِسَارٌ أسار اسار سار A thing with which one binds; (M, K;) a thong of untanned hide, (S, A, Msb,) with which one binds a camel's saddle, (As, S,) [as also اِصَارٌ,] and a captive; and so أَسْرٌ, q. v.: (S:) and a rope, or cord, with which a captive is bound: and a pair of shackles: (TA:) pl. أُسُرٌ. (M, K.) [See also 1.] You say, حَلَّ اِسَارَهُ فَأَطْلَقَهُ He untied his thong of untanned hide wherewith he was bound, and released him. (A.) -A2- See also أَسِيرٌ.

أَسِيرٌ
أَسِيرٌ ذ i. q. ↓ مَأْسُورٌ; (S, TA;) Bound with an اِسَار: (M, TA:) shackled: (K:) imprisoned: (Mujáhid, M, K:) captived, or a captive; (S, M, K;) absolutely, (TA,) although not bound with an اسار: (S:) and ↓ اِسَارٌ is sometimes used in the same sense. (Msb.) اسير is also applied as an epithet to a woman, (Mgh, Msb,) when the woman is mentioned; but otherwise أَسِيرَةٌ is used as the fem.: you say, قَتَلْتُ الأَسِيرَةَ [I slew the female captive], like as you say, رَأَيْتُ القَتِيلَةَ. (Msb.) The pl. is أَسْرَى (S, M, Msb, K) and أَسَرَآءُ (M, K) and (accord. to several authors, pls. of أَسْرَى, TA) أُسَارَى (S, M, Msb, K) and أَسَارَى: (M, K:) the first of these forms of pl. is proper to epithets applied to those who are hurt or afflicted in their bodies or their intellects: (Aboo-Is-hák:) it is used in this instance because a captive is like one wounded or stung. (Th, M.)

تَآسِيرُ السَّرْجِ
تَآسِيرُ السَّرْجِ تآسير السرج [in the CK, erroneously, تَأْسِير] The thongs of the horse's saddle, whereby it is bound: (K:) accord. to the more correct opinion, a pl. without a sing. (MF.)

مَأْسُورٌ
مَأْسُورٌ ذ : see أَسِيرٌ. A camel's saddle bound with an اِسَار: pl. مَآسِيرُ. (TA.) ― -b2- (assumed tropical:) A man, and a beast, having strongly-knit joints. (M.) ― -b3- A man suffering suppression of his urine. (S.)

### Türkçe

**أَسَرَهُ**
1 **أَسَرَهُ** ذ (S, M, A,) muzârîsi **اَسِرَ**, mastarı **أَسْرٌ** (S, M, K) ve **اِسَارٌ**, (M, TA,) O, onu, [yani esirini,] veya onu (şeyi), (S, M, A, K,) yani onun **قَتَب**’ini [yahut devenin semerini], (S, A,) veya atının eyerini, (A,) bir **اِسَار** ile, yani tabaklanmamış deriden bir kayışla, (S, A,) devenin semerinin **عَرْقُوْتَانِ**’ının iki ucunu, yahut at eyerinin eğri tahta parçalarının iki ucunu bağlamak suretiyle bağladı, sağlamladı veya bağlayıp tutturdu. (A.) ― -b2- Yine, muzârîsi yukarıdaki gibi, ve mastar da öyle, yani **أَسْرٌ** (S, Msb) ve **اِسَارٌ**, (Lth, S,) O, onu esir etti; esir aldı; yahut onu tutsak aldı; ister onu bir **اِسَار** ile bağlamış olsun ister bağlamamış olsun; (S;) bunun gibi ↓ **آسرهُ**, **أَكْرَمَ** vezninde; (Msb;) ve ↓ **استأسرهُ**, bir rivayete göre, içinde bu şekilde kullanılmış olarak, geçişli: (Mgh:) ve onu hapsetti. (TA, bir rivayetten.) ― -b3- Yine, (S, Msb,) mastarı **أَسْرٌ**, (Msb,) (mecaz kabul edilerek:) O (Allah) onu güzel bir tarz üzere yarattı veya şekillendirdi. (S, Msb,) (Msb.) Şöyle dersin: **أَسَرَهُ اللّٰهُ أَحْسَنَ الأَسْرِ** Allah onu en güzel tarz üzere yarattı veya şekillendirdi. (Fr, TA.) ― -b4- **أُسِرَ**, (S, A,) muzârîsi **يُؤْسَرُ**; (S;) yahut **أَسِرَ**, muzârîsi **يَأْسَرُ**; (IKtt;) yahut **أُسِرَ بَوْلُهُ**; (M;) mastarı **أَسْرٌ**, (M, ve S’nin bir nüshasında da böyle,) yahut ikincisi yalın bir isimdir; (M, IKtt;) O (bir adam, S, A) idrarının tutulmasına uğradı. (S, M, IKtt, A.) [Aşağıda **أُسْرٌ**’e bak.]

**أسّر**
2 **أسّر** ذ O, sıkı, sağlam veya kuvvetlice bağladı yahut bağlayıp sıktı. (Golius’a göre böyledir; fakat bunun için bir kaynak zikretmez.)]

4 **آسَرَ**: 1’e bak.

**تأسّر عَلَيْهِ فُلَانٌ**
5 **تأسّر عَلَيْهِ فُلَانٌ** ذ (mecaz kabul edilerek:) Falan kimse ona özür beyan etti ve ağır davrandı yahut gecikti: (AZ, T, K:*) İbn-Hânee’nin AZ’den rivayet ettiği üzere böyledir: A‘Obeyd’in ondan rivayet ettiği şekil **تأسن**’dir; fakat bu bir hatadır: doğrusu **ر** iledir. (T.)

**يَأْتَسِرُ**
8 **يَأْتَسِرُ** ذ, mastarı **ائْتِسَارٌ** [ayrık elif ile **اِيتِسَارٌ** yazılır]; **يَتَّسِرُ**, mastarı **اتِّسَارٌ** yerine: **يسر** maddesine bak.

**استأسر لِلْعَدُوِ**
10 **استأسر لِلْعَدُوِ** ذ O, düşmana esir olarak kendini teslim etti. (Mgh.) Şöyle dersin: **اِسْتَأْسِرْ**, yani: Bana esir ol. (S,) -A2- 1’e de bak.

**أَسْرٌ**
**أَسْرٌ** ذ **اِسَارٌ** ile aynı manadadır, ona bak. (S.) Bundan dolayı şu söz söylenir: **هٰذَا الشَّىْءُ لَكَ بِأَسْرِهِ** Bu şey senindir, [lafzen] tabaklanmamış deri kayışıyla (bağlı olduğu kayışıyla) birlikte; yani: bütünüyle; tıpkı birinin **بِرُمَّتِهِ** demesi gibi. (S.) Ve **خُذْهُ بِأَسْرِهِ** Onu bütünüyle al. (Msb.) Ve **جَآءَ القَوْمُ بِأَسْرِهِمْ** Kavim bütünüyle geldi. (Aboo-Bekr.) ― -b2- Yapılışın yahut şeklin kuvveti. (M, K.) [Elimdeki K nüshalarına göre “tabiî huyun kuvveti” manasına da gelir; fakat o nüshalardaki **وَالخُلُق** yerine, diğer lugatlara uygun olarak **وَالخَلْقُ** okunmalıdır; TA’da 1’e bakılmasıyla buna işaret edilir.] Şöyle dersin: **فُلَانٌ شَدِيدٌ أَسْرٍ الخَلْقِ** (mecaz:) Falan kimse yapılışça/şekilce güçlü, sağlam yahut sıkı dokuludur. (TA.) ― -b3- Kur’ân’da [lxxvi. 28] **شَدَدْنَا أَسْرَهُمْ** (mecaz:) “Onların yapılışını/şeklini kuvvetlendirdik” demektir: (S, A, Msb:) yahut, eklemlerini; yahut, idrar ve dışkıyı tutmaya yarayan iki büzücülerini (**مَصَرَّتَىِ البَوْلِ وَ الغَائِطِ**), ki dışkı çıktıktan sonra kasılırlar; yahut mana şudur: bu iki şey, kişi istemeden önce gevşemez. (IAar, K.)

**أُسْرٌ**
**أُسْرٌ** ذ, (S, M, IKtt, A,) bir isimdir, (M, IKtt,) bunun gibi ↓ **أُسُرٌ**, (M, Lb,) manası: idrarın tutulmasıdır: (S, M, vb.:) dışkının tutulmasına **حُصْرٌ** denir: (S:) yahut, mesanede kesici bir ağrı ile birlikte idrarın damla damla gelmesi ve doğum zamanındaki kadının sancıları gibi sancılardır. (IAar.) Şöyle dersin: **أَخَذَهُ الأَسْرُ** [İdrarın tutulması vb. onu tuttu, yahut ona isabet etti]. (A.) Ve **أَنَالَهُ اللّٰهُ أُسْراً** [Allah ona idrar tutulması vb. versin]: bir beddua kalıbıdır. (A.) ― -b2- Bundan dolayı, (M,) **عُودُ أُسْرٍ** (IAar, S, M, A, K) ve **عُودٌ أُسْرٌ** ve **عُودُ الأُسْرِ** (Fs şerhleri) ve **عُودُ يُسْرِ**, (IAar, K,) yahut bu bir bozulmadır, (K,) yahut avam hatasıdır, (A,) ve söylenmemelidir, (Fr, S, A,) ancak hayra yormak üzere kullanılması kastedilirse (A,) idrarı tutulan bir adamın karnının üzerine konulan, (S, A, K, vb.,) ve onu iyileştiren bir çubuk yahut tahta parçasıdır. (A.)

**أُسُرٌ**
**أُسُرٌ** ذ: **أُسْرٌ**’e bak.

**أُسْرَةٌ**
**أُسْرَةٌ** ذ (mecaz kabul edilerek:) Bir adamın kendisine daha yakın, yahut en yakın derecede akraba olan hısımları; yakın akrabaları: (S, * M, A, * Msb, * K:) yahut bir adamın baba tarafından daha yakın yahut en yakın akrabaları: (Aboo-Jaafar En-Nahhás:) böyle adlandırılmıştır; çünkü o, onlarla güçlenir. (S, A.)

**اِسَارٌ**
**اِسَارٌ** أسار اسار سار Bağlanan şey; (M, K;) tabaklanmamış deriden bir kayış, (S, A, Msb,) ki onunla deve semeri bağlanır, (As, S,) [**اِصَارٌ** da böyledir,] ve esir bağlanır; ve **أَسْرٌ** de böyledir, ona bak: (S:) ve esirin bağlandığı bir ip yahut kordon: ve bir çift pranga: (TA:) çoğulu **أُسُرٌ**. (M, K.) [1’e de bak.] Şöyle dersin: **حَلَّ اِسَارَهُ فَأَطْلَقَهُ** O, bağlandığı tabaklanmamış deri kayışını çözdü ve onu salıverdi. (A.) -A2- **أَسِيرٌ**’e de bak.

**أَسِيرٌ**
**أَسِيرٌ** ذ ↓ **مَأْسُورٌ** ile aynı manadadır; (S, TA;) bir **اِسَار** ile bağlanmış: (M, TA:) prangalanmış: (K:) hapsedilmiş: (Mujáhid, M, K:) esir edilmiş, yahut esir; (S, M, K;) mutlak olarak, (TA,) her ne kadar bir **اسار** ile bağlanmış olmasa da: (S:) ve ↓ **اِسَارٌ** bazen aynı manada kullanılır. (Msb.) **اسير** kadın için de bir sıfat olarak kullanılır, (Mgh, Msb,) kadın zikredildiği zaman; fakat aksi halde müennesi olarak **أَسِيرَةٌ** kullanılır: şöyle dersin: **قَتَلْتُ الأَسِيرَةَ** [Kadın esiri öldürdüm], tıpkı **رَأَيْتُ القَتِيلَةَ** demen gibi. (Msb.) Çoğulu **أَسْرَى** (S, M, Msb, K) ve **أَسَرَآءُ** (M, K) ve (birçok müellife göre, **أَسْرَى**’nın çoğulları olarak, TA) **أُسَارَى** (S, M, Msb, K) ve **أَسَارَى**’dır: (M, K:) bu çoğul şekillerinin ilki, bedenlerinde yahut akıllarında zarar veya afet bulunanlara uygulanan sıfatlara mahsustur: (Aboo-Is-hák:) bu örnekte, esir, yaralanmış yahut sokulmuş kimse gibi olduğu için kullanılmıştır. (Th, M.)

**تَآسِيرُ السَّرْجِ**
**تَآسِيرُ السَّرْجِ** تآسير السرج [CK’de yanlış olarak **تَأْسِير**] At eyerinin, onunla bağlandığı kayışlarıdır: (K:) daha doğru görüşe göre, tekili olmayan bir çoğuldur. (MF.)

**مَأْسُورٌ**
**مَأْسُورٌ** ذ: **أَسِيرٌ**’e bak. Bir **اِسَار** ile bağlanmış deve semeri: çoğulu **مَآسِيرُ**. (TA.) ― -b2- (mecaz kabul edilerek:) Eklem yerleri sıkı örülmüş bir adam ve bir hayvan. (M.) ― -b3- İdrarı tutulan bir adam. (S.)
