# أسل — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D9%84/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B3%D9%84/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أسل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D9%84.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: أسل

الأَسَلَةُ: مستدَقُّ اللِسان والذِراع.
ورجلٌ أَسيلُ الخدِّ، إذا كان ليِّن الخدّ طويلَه. وكلُّ مسترسلٍ أَسِيلٌ. وقد أَسُلَ بالضم أَسالَةً. وقولهم: هو على آسالٍ من أبيه، مثل آسانٍ، أي على شبهٍ من أبيه وعلاماتٍ وأخلاقٍ. أسن الآسِنُ من الماء، مثل الآجِنِ. وقد أَسَنَ الماء يَأْسَنُ ويأْسُنُ أُسُوناً. ويقال أيضاً: أسِنَ الماء بالكسر يأْسَنُ أَسَناً، فهو أسِنٌ. وأَسِنَ الرجل أيضاً، إذا دخل البئر فأصابته ريح منتِنة من ريح البئر أو غير ذلك فغُشيَ عليه،أو دارَ رأسُه. قال زهير:
يُغادِرُ القِرْنُ مصفرَّاً أَنـامِـلُـهُيَميدُ في الرمح مَيْدَ المائحِ الأَسِنِ
وتَأَسَّنَ الماء: تغيَّر. أبو زيد: تأَسَّنَ عليّ تَأَسُّناً، اعتلّ وأبطأ.
أبو عمرو: تأَسَّنَ الرجلُ أباه، إذا أخذ أخلاقه. وقال اللحيانيّ: إذا نزع إليه في الشّبَهِ. يقال هو على آسانٍ من أبيه، أي على شمائلَ من أبيه، أو على أخلاق من أبيه، واحدها أُسُنٌ مثل خُلُقٍ وأخْلاقٍ. والاسُنُ أيضاً: واحد الآسانِ، وهي طاقات النِسْعِ والحَبْلِ، عن أبي عمرو. وأنشد الفراء أسعد بن زيدِ مناةَ بن تميم، ولَقَتُ سعدٍ الفِزْرُ:
لقد كنتُ أَهْوى الناقِمِيَّةَ حِقْتَةًفقد جعلّتْ آسانُ وَصْلٍ تَقطّعُ
والأَسُنُ أيضاً: بقيّة الشحم. يقال: سمنتْ ناقته عن أُسُنٍ، أي عن شحمٍ قديمٍ. والجمع أَسانٌ.

### Türkçe

**الأَسَلَةُ**: dilin ve kolun ince (uç) kısmı.

Ve bir adam **أَسيلُ الخدِّ**, yanağı yumuşak, onun uzun olanı ise. Ve her salıverilmiş olan **أَسِيلٌ**’dir. Ve (o) zamme ile **أَسُلَ** (fiilini yaptı), **أَسالَةً** (olarak). Ve onların sözü: “O, babasından **آسالٍ** üzeredir”, **آسانٍ** gibi; yani babasından bir benzerlik, alâmetler ve ahlâklar üzeredir. Su’dan **الآسِنُ** (olan) **أسن** etti, **الآجِنِ** gibi. Ve su **أَسَنَ** etti; **يَأْسَنُ** ve **يأْسُنُ**, **أُسُوناً** (olarak). Ve ayrıca denir: su kesre ile **أسِنَ** etti; **يأْسَنُ**, **أَسَناً** (olarak); artık o **أسِنٌ**’dir. Ve adam da **أَسِنَ** etti: kuyuya girdiği zaman, kuyu rüzgârından veya başka şeyden pis bir rüzgâr ona isabet etti de baygınlık geldi; yahut başı döndü. Züheyr dedi ki:
يُغادِرُ القِرْنُ مصفرَّاً أَنـامِـلُـهُيَميدُ في الرمح مَيْدَ المائحِ الأَسِنِ

Ve su **تَأَسَّنَ** etti: değişti. Ebû Zeyd: bana karşı **تَأَسَّنَ** etti, **تَأَسُّناً** (olarak); hastalandı ve ağır davrandı.

Ebû Amr: adam babasını **تأَسَّنَ** etti; onun ahlâkını aldığı zaman. Lihyânî dedi ki: benzerlikte ona meylettiği zaman. Denir: “O, babasından **آسانٍ** üzeredir”; yani babasından huylar üzeredir; yahut babasından ahlâklar üzeredir. Onun teki **أُسُنٌ**’dür; **خُلُقٍ** ve **أخْلاقٍ** gibi. Ve **الاسُنُ** da: **الآسانِ**’ın teki; o da **النِسْعِ** ve **الحَبْلِ**’in katlarıdır; Ebû Amr’dan. Ferrâ, Temîm’den Menât b. Zeyd’in oğlu Es‘ad’ı ve Sa‘d’ın lakabı **الفِزْرُ** olanı inşâd etti:
لقد كنتُ أَهْوى الناقِمِيَّةَ حِقْتَةًفقد جعلّتْ آسانُ وَصْلٍ تَقطّعُ

Ve **الأَسُنُ** da: içyağının kalanı. Denir: “Devesi **أُسُنٍ**’den semirdi”; yani eski bir yağdan. Çoğulu **أَسانٌ**’dır.
