# أسم — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D9%85/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B3%D9%85/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أسم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B3%D9%85.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أسم

| | ( * ! أُسامَةُ ، بالضَّمِّ مَعْرِفَةً : عَلَمٌ | للأَسَد ) ، تقولُ : هذا أُسامَةُ عادِيًا ؛ | قال زُهَيْر بن أَبِي سُلْمَى يمْدح هَرِمَ | ابنَ سِنانٍ : | % ( ولَأَنْتَ أَشْجَعُ من أُسامَةَ إِذْ % | دُعِيَتْ نَزالِ ولُجَّ في الذُّعْرِ ) % | هكَذا أَنْشَدَه الجَوْهريُّ . | ( * ! والأُسامَةُ ) بالألف واللام ( لُغَةٌ فيه ) | وأَنْشَدَ الأصمعيُّ : | % ( وَكَأَنِّي في فَحْمَة ابنِ جَمِيْرٍ % | في نِقابِ * ! الأُسامَةِ السِّرْداحِ ) % | زادَ اللّام كقوله : | % ( وَلَقَدْ نَهَيْتُكَ عن بَناتِ الأَوْبَرِ % ) % | وقال الصاغانيُّ : يجوزُ أن يكونَ | أَدْخَل عليه الألفَ واللامَ للشِّعْر ، أو | لِأَجْلِ التّعْظِيم والتَّفْخِيم . | ( * ! وأُسامَةُ بنُ زَيْدِ ) بنِ ثابتٍ مَوْلَى | رَسُولِ اللّه ( صَلَّى اللَّهُ عَليه وسلَّم | وحِبُّهُ ، و ) أُسامَةُ ( بنُ شَرِيك | الثَّعْلَبِي ، و ) * ! أُسامَةُ ( ابنُ عُمَيْرٍ | الهُذَلِيّ ، و ) أُسامَةُ ( بن مالِكٍ | الدارِمِيُّ ، و ) أُسامَةُ ( بنُ أَخْدَرِيّ | الشَّقَرِيّ : صحابيُّون ) رَضِيَ اللَّهِ |

| عنهم . ( وسامَةُ لغةٌ فيه ) ، ومنه قولُ | الشاعر : | % ( عَلِقَتْ بساقِ سامَةَ العَلاَّقَهْ % ) % | فإنه أراد به أُسامَةَ فَحَذَفَ الهمزة ، | ويقال : أَسْماءُ العَرَبِ كُلُّها أُسامَةُ إِلّا | اثنين يَأْتِيان في   سوم   . | ( والاسْمُ ) يأتِي ( في   س م و   ) أي : | في المُعْتَلّ ؛ لأنَّ الأَلِفَ زائدة . | قال ابنُ بَرِّي : وأما أَسْماءُ اسمُ امْرَأةٍ | فاخْتُلِف فيه ، منهم من يجعله فَعْلاء | والهمزة فيه أَصْلاً ، ومنهم من | يَجْعَلُها بَدَلًا من واو ، وأصلُه عندهم | وَسْماء ، ومنهم من يجعل هَمْزَتَهُ قَطْعًا | زائدةً ، ويجعله جمع اسْمٍ سُمَّيَت به | المَرْأَة ، ويُقَوِّي هذا الوَجهَ قولُهم | في تصغيره : سُمَيَّة ، ولو كانت | الهمزةُ فيه أَصْلاً لم تُحْذَف . | | [ ] وَمِمّا يُسْتَدْرَكُ عَلَيْهِ : | أُسامَةُ بنُ أَسَدِ بنِ عبد العَزِيزِ : بَطْنٌ | يقال لهم : * ! الأُساماتُ ، كما في | الرَّوْض . | وأبو أُسامَةَ الكُوفِيُّ ، والنَّخَعِيُّ : | مُحَدِّثان . وأبو أُسامَةَ عَبْدُ اللّه بنُ | مُحمّدِ بنِ سَهلول الأُسامِيُّ الحَلَبِيُّ ، | من ولد أُسامَةَ بنِ زَيْدٍ من بَيْتٍ | مشهور بِحَلَب ، ومن ولده الأديبُ | أبو القاسِم الحُسَيْنُ بنُ عليِّ بنِ عبدِ | اللّه ، وأخوهُ أبو العَبّاس أَحْمَد ، وأبو | تُرابٍ حَيْدَرَة بن الحُسَيْن بن أَحْمَد بن | عليّ * ! الأُسامِيُّونَ : مُحَدِّثونَ ذَكَرهم ابنُ | العَدِيم . | وأَسْمَةُ : لُغَةٌ في وَسْمَةَ ، كما | سَيَأْتِي . | |

### Türkçe

( * ! **أُسامَةُ** , zamme ile, ma‘rife olarak: (aslan için) bir özel addır ), dersin ki: bu **أُسامَةُ** (dır), âdî olarak; Züheyr b. Ebî Sülmâ, Herim b. Sinân’ı överken dedi ki:
% ( Ve elbette sen, **أُسامَةَ**’den daha yiğitsin; hani %
çağrıldı: “çarpışma!” ve korku içinde dalıp girdi ) %
Cevherî onu böyle inşâd etti.

( * ! **والأُسامَةُ** ) elif ve lâm ile (onda bir lugattır). Asma‘î inşâd etti:
% ( Ve sanki ben, İbn Cemîr’in kömür karalığında %
**الأُسامَةِ** es-sirdâh’ın nikâbı içinde ) %
Lâm’ı artırdı; onun sözü gibi:
% ( Ve andolsun seni **بَناتِ الأَوْبَرِ**’den nehyettim % ) %
Sâgânî dedi ki: Şiir için ona elif ve lâmı dâhil etmiş olması câizdir; yahut ta‘zîm ve tefhîm için.

( * ! **وأُسامَةُ بنُ زَيْدِ** ) b. Sâbit, Resûlullah’ın (Allah ona salât ve selâm etsin) mevlâsı ve habîbi; ve **أُسامَةُ** (b. Şerîk es-Sa‘lebî); ve * ! **أُسامَةُ** (İbn ‘Umeyr el-Hüzelî); ve **أُسامَةُ** (b. Mâlik ed-Dârimî); ve **أُسامَةُ** (b. Ahdarî eş-Şakarî: sahâbîlerdir) Allah razı olsun

onlardan. ( **وسامَةُ** onda bir lugattır ); ondan şairin sözü:
% ( **سامَةَ**’nin bacağına alâka yapıştı % ) %
Çünkü onunla **أُسامَةَ**’yi kastetti; hemzeyi hazfetti. Ve denilir ki: Arapların isimleri bütünüyle **أُسامَةُ**’dir; ancak iki tanesi müstesnadır; onlar **سوم**’da gelir.

( **والاسْمُ** ) ( **س م و** ’da gelir ) yani: mu‘tellde; çünkü elif zâiddir. İbn Berrî dedi ki: Amma **أَسْماءُ** (ki) bir kadının ismidir; onda ihtilâf edildi: Onlardan kimi onu fa‘لاء yapar ve hemze onda aslîdir; onlardan kimi onu vâvdan bedel yapar; aslı onların yanında **وَسْماء**’dır; onlardan kimi hemzesini kat‘ hemzesi, zâid yapar ve onu **اسْمٍ**’in cem‘i yapar; kadın onunla isimlendirilmiştir. Bu vechi onların onun tasğîrinde söyledikleri şey kuvvetlendirir: **سُمَيَّة**; eğer hemze onda aslî olsaydı hazf olunmazdı.

[ ] Ve onun üzerine istidrâk olunan şeylerdendir:
**أُسامَةُ** b. Esed b. Abdülazîz: bir batındır; onlara * ! **الأُساماتُ** denilir; Ravd’da olduğu gibi.
Ve Ebû **أُسامَةَ** el-Kûfî ve en-Neha‘î: iki muhaddistir. Ve Ebû **أُسامَةَ** Abdullah b. Muhammed b. Sehlûl **الأُسامِيُّ** el-Halebî; Haleb’de meşhur bir evden, **أُسامَةَ** b. Zeyd’in evlâdındandır. Ve onun evlâdından edîb Ebü’l-Kâsım el-Hüseyn b. Alî b. Abdullah ve kardeşi Ebü’l-Abbâs Ahmed ve Ebû Türâb Haydara b. el-Hüseyn b. Ahmed b. Alî * ! **الأُسامِيُّونَ**: muhaddislerdir; onları İbnü’l-Adîm zikretti.
Ve **أَسْمَةُ**: **وَسْمَةَ**’de bir lugattır; yakında geleceği üzere.
