# أشأ (أ-ش-أ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A3
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B4%D8%A3

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: أ - ش - أ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A3/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب اللّفيف من الشين

ش ي أ، أ ش أ، ش أ و، ش و ي
شيء:
الشيءُ واحدُ الأشياء، والعرب لا تضرب أشياء، وينبغي أن يكون مصروفاً، لأنه على حد فيءٍ وأفياء.. واختلف فيه جهل النَّحو، إنما كان أصلُ بناء شيء: شيِّىء بوزن فيعل، ولكنهم اجتمعوا قاطبةً على التَّخفيف، كما اجتمعوا على تخفيف ميِّت. وكما خففوا السيئة، كما قال:
والله يعفو عن السَّيئات والزَّللِ
فلما كان الشيء مخففاً وهو اسم الآدميين وغيرهم من الخلق، جُمع على فعلاء، فخفِّف جماعته، كما خفف وحداته، ولم يقولوا: أشياء ولكن أشياء، والمدّةُ الآخرةُ زيادة، كما زيدت في أفعلاء، فذهب الصَّرف لدخول المدةُ في آخرها، وهو مثل مدّة حمراء وأسعداء وعجاساء، وكلُّ اسمٍ آخرهُ مدةٌ وائدةٌ فمرجعه إلى التأنيث، فإنه لا ينصرفُ في معرفةٍ ولا نكدةٍ، وهذه المدة خُولٍف بها علامةُ التأنيث وكذلك الياء يخالف العلامة في الحُبلى لا نعِدالِها في جِهَتها.
وقال قومٌ في أشياء: إن العرب لما اختلفت في جمع الشيء، فقال بعضهم: أشياء وقال بعضهم: أشاوات، وقال بعضهم: أشاوى، ولما لم يجيء على طريقة فيء وأفياء ونحوه، وجاء مختلفاً عُلم أنه قد قلِب عن حدِّه، وترك صرفُه لذلك ألا ترى أنهم لما قالوا أشاوى استبان أنه كان في الشيء واوٌ والياء مدغمة فيها، فخُفِّفت كما خفّفوا ياء الميّتة والميّت.
وقال الخليل: أشياء: اسمٌ للجميع، كأن أصله: فعلاء شيئاء، فاستقثقلت الهمزتان، فقلبت الهمزة الأولى، إلى أول الكلمة، فجعلت: لفعاء كما قلبوا أنوق فقالوا: أينق. وكما قلبوا: قُوُوس فقالوا: قِسِيّ.
والمشئة: مصدر شاء يشاء.
أشأ:
والأشاءُ: صغار النَّخل، والواحدة: أشاءة. على فعالة
شأو:
والشَّأو: الغاية شأوتُ القوم، أي: سبقتهم، أشأى شأواً. وشأو الناقةٍ: زمامها، وشأوها: بعرُها قال الشماخ:
ذا طرحا شأواً بأرضٍ هوى له		مُفرَّضُ أطرافِ الذِّراعين أفلجُ
وأخرجتُ من البئر شأواً من التراب، أي: زبيلاً، وقيل: الشَّأو: الحفر أيضاً. يقال: شأوتُ البئر، وأخرجتُ كذا وكذا مشاةً، والمشآةُ: زبيلٌ أو شيء يخرجُ به ترابُ البِئرِ.
شوي:
والشيُّ: مصدر شويت، والشِّواءُ: الاسم.. وأشويتهم: أطعمتهم شِواءً، وكذلك شويتهم تشويةً.. واشتوينا لحماً في حال الخُصوص، وانشوى اللَّحمُ.
والشِّوى: اليدان والرِّجلانِ، تقول: رماهُ فأشواه، أي: أصاب اليدين والرِّجلين، وكذلك كل رمية لم زغ عن الرَّمية.
والإشواء: يُوضعُ موضعَ الإبقاء، حتى قيل: تعشَّى فأشوى من عِشائه، أي: أبقى بعضاً.
والشَّوى: البُقيا. قال:
فإذا من القول التي لا شوى لهـا		إذا زل عن ظهر اللّسان انفِلاتُها
والشَّوى: الشيء الحقير الهينِّ.
وقوله تعالى: نزاعةٌ للشَّوى، هي النّار التي تنتزع الأيدي، والأرجلُ: وتبقى الأنفس في الأغلال، لا حيةً، ولا ميِّتةً..
والشَّويُّ: جماعة شاة. وفي لغةٍ شيِّه، قال الضّرير: شياهُ فلانٍ ولا أعرف شيِّه فلانٍ.
والشاء يمدُّ إذا حذفت الهاء، ويصيرُ اسماً للجماعة، والواحدة: شاة، وهي في الأصل: شاهة وبيان ذلك: أن تصغيرها: شويهة، والعدد: شياه، فإذا تركوا الهاء مدُّوا الألف: شاء ممدود، ورجل شاويّ: كثير الشاء، قال:
ولستُ بشاويٍّ علـيه دَمـامةٌ		إذا ما غدا يغدو بقوسٍ وأسهمٍ
وشي:
الشَّيةُ: بياضٌ في لون السَّوادِ أو سوادُ في لون البياض. وثور موشى القوائم: فيه سُعفةٌ وبياضٌ.
والحائك واشٍ يشي وشياً، أي: نسجاً وتأليفاً.
والنمامُ يشي الكذب، أي: يُؤلفه، وقد وشى فلانٌ بفلانٌ بفلانٍ وشايةً، أي: نمَّ به.
الوشواش: الخفيفُ من النَّعام، وناقةٌ وشواشةٌ وشوشاةٌ، أي: خفيفة، قال حُميد:
من العيش شوشاةٌ مزاقٌ ترى بها		ندوباً من الأنساعِ فذَّا وتـوأمـا
والوشوشةُ: كلامٌ في اختلاط، وكذلك التّشويش.
أش:
والأش والأشاش: الهشاشُ، وهو الإقبال على الشيء، بنشاط، قال:
كيف يُؤاتيه ولا يؤشُّهُ
شأشأ:
يقال: شأشأتُ بالحِمار، إذا دعوته إلى الماء والعلف، أو ليقوم حتى يلحق به، أو زجرتهُ ليمضي قلت: شأشأ وتشؤتشؤ، قال أبو الدُّقيش: الصحيح أنَّ: شأشأت بالحمار، في الزَّجرِ خاصّة.

##### Türkçe

باب **اللّفيف** من **الشين**

**ش ي أ**، **أ ش أ**، **ش أ و**، **ش و ي**
**شيء**:
**الشيءُ** **واحدُ الأشياء**; ve Araplar **أشياء**’yı (tenvinli olarak) çekimlemezler; ve onun munsarif olması gerekir; çünkü **فيءٍ** ve **أفياء** sınırındadır.. Ve onda nahiv cahilleri ihtilaf etti: ancak **شيء**’in bina aslının **شيِّىء** olduğu, **فيعل** vezninde idi; fakat onlar toptan hafifletme üzerinde birleştiler; **ميِّت**’i hafifletmeleri gibi. Ve **السيئة**’yi hafiflettikleri gibi; nitekim dedi ki:
والله يعفو عن **السَّيئات** و**الزَّللِ**
Böylece **الشيء** hafifletilmiş iken—ve o, âdemoğullarının ve yaratılmışların başkalarının ismidir—**فعلاء** üzerine cem‘ edildi; böylece onun cem‘i hafifletildi; onun vahidleri hafifletildiği gibi. Ve **أشياء** demediler, fakat **أشياء** (dediler); ve son **المدّةُ** ziyadedir; **أفعلاء**’da ziyade edildiği gibi. Böylece sarf, onun sonunda **المدةُ**’nin girmesi sebebiyle gitti; ve o, **حمراء**’nın, **أسعداء**’nın ve **عجاساء**’nın meddesi gibidir. Ve her ismin sonunda bir **مدةٌ** ve zâid bir (harf) olursa, dönüşü te’nîse olur; çünkü o, ne marifede ne de nekirede munsarif olmaz. Ve bu **المدة** ile te’nîs alâmeti muhalefet edilmiştir; ve كذلك **الياء** alâmete muhalefet eder **الحُبلى**’da, onun cihetinde i‘tidal olmaması sebebiyle.
Ve bir kavim **أشياء** hakkında dedi ki: Araplar **الشيء**’in cem‘inde ihtilaf edince, bazısı **أشياء** dedi, bazısı **أشاوات** dedi, bazısı **أشاوى** dedi; ve **فيء** ve **أفياء** ve benzeri tarz üzere gelmeyince, muhtelif gelince, onun haddinden çevrilmiş olduğu bilindi; ve sarfı bunun için terk edildi. Görmez misin ki onlar **أشاوى** dediklerinde, **الشيء**’de bir **واو** olduğu ve **الياء**’ın onun içine idğam edilmiş olduğu açığa çıktı; böylece o hafifletildi; **الميّتة** ve **الميّت**’in **ياء**’ını hafiflettikleri gibi.
Ve **الخليل** dedi: **أشياء**: cemî‘ için bir isimdir; sanki aslı: **فعلاء** **شيئاء** idi; böylece iki hemze ağır görüldü; bunun üzerine birinci hemze kelimenin evveline çevrildi; böylece **لفعاء** yapıldı; **أنوق**’u çevirip **أينق** dedikleri gibi. Ve **قُوُوس**’u çevirip **قِسِيّ** dedikleri gibi.
Ve **المشئة**: **شاء يشاء**’ın masdarıdır.

**أشأ**:
Ve **الأشاءُ**: küçük hurma fidanlarıdır; tekili: **أشاءة**. **فعالة** üzere.

**شأو**:
Ve **الشَّأو**: gaye (son sınır)dır. **شأوتُ القوم**: yani onları geçtim; **أشأى شأواً**. Ve **شأو الناقةٍ**: onun yularıdır; ve **شأوها**: onun dışkısıdır. **الشماخ** dedi ki:
ذا طرحا شأواً بأرضٍ هوى له		مُفرَّضُ أطرافِ الذِّراعين أفلجُ
Ve kuyudan topraktan bir **شأواً** çıkardım; yani bir sepet dolusu; ve denildi ki: **الشَّأو**: kazma da (demektir). Denir: **شأوتُ البئر**; ve şöyle şöyle **مشاةً** çıkardım. Ve **المشآةُ**: bir sepet yahut kuyunun toprağının onunla çıkarıldığı bir şeydir.

**شوي**:
Ve **الشيُّ**: **شويت**’in masdarıdır; ve **الشِّواءُ**: isimdir.. Ve **أشويتهم**: onlara **شِواءً** yedirdim; ve كذلك **شويتهم تشويةً**.. Ve biz, husus hâlinde et kızarttık (**اشتوينا لحماً**); ve et kızardı (**انشوى اللَّحمُ**).
Ve **الشِّوى**: iki el ve iki ayaktır; dersin: onu attı da **فأشواه**; yani iki eli ve iki ayağı vurdu; ve كذلك her atış ki atıştan sapmadı.
Ve **الإشواء**: ibkā’ (geride bırakma) yerine konur; hatta denildi ki: **تعشَّى فأشوى من عِشائه**; yani bir kısmını bıraktı.
Ve **الشَّوى**: bakiye (artık)tır. Dedi ki:
فإذا من القول التي لا شوى لهـا		إذا زل عن ظهر اللّسان انفِلاتُها
Ve **الشَّوى**: değersiz, kolay (önemsiz) şeydir.
Ve Yüce Allah’ın sözü: **نزاعةٌ للشَّوى**; o, elleri ve ayakları söküp alan ateştir; ve nefisler prangalarda kalır; ne diri, ne de ölü..
Ve **الشَّويُّ**: **شاة**’nin cemaatidir. Ve bir dilde **شيِّه** (denir). **الضّرير** dedi ki: **شياهُ** falanın (vardır); fakat falanın **شيِّه**’sini bilmem.
Ve **الشّاء**—**الهاء**’yı hazfettiğinde—uzatılır; ve cemaat için bir isim olur; tekili: **شاة**; ve o aslında: **شاهة**’dir. Ve bunun beyanı: onun tasğiri **شويهة**’dir; ve sayı (cem‘i) **شياه**’dır. Böylece onlar **الهاء**’yı terk edince **الألف**’i uzattılar: **شاء** (memdûd). Ve **رجل شاويّ**: çok **الشّاء** sahibi (koyunu çok) (kimsedir). Dedi ki:
ولستُ بشاويٍّ علـيه دَمـامةٌ		إذا ما غدا يغدو بقوسٍ وأسهمٍ

**شي**:
**الشَّيةُ**: siyah rengin içinde bir beyazlık yahut beyaz rengin içinde bir siyahlıktır. Ve ayakları alacalı öküz (**ثَوْر موشى القوائم**): onda bir tutam ve beyazlık vardır.
Ve dokumacı **واشٍ**’dır; **يشي وشياً**; yani dokuma ve birleştirme.
Ve koğucu **يشي الكذب**; yani onu uydurur; ve falan, falana karşı falanı **وشايةً** ile **وشى**; yani onu çekiştirdi (gammazladı).
**الوشواش**: devekuşunun hafif olanıdır. Ve **ناقةٌ وشواشةٌ وشوشاةٌ**: yani hafif. **حُميد** dedi ki:
من العيش شوشاةٌ مزاقٌ ترى بها		ندوباً من الأنساعِ فذَّا وتـوأمـا
Ve **الوشوشةُ**: karışıklık içinde bir sözdür; ve كذلك **التّشويش**.

**أش**:
Ve **الأش** ve **الأشاش**: gevşekliktir (**الهشاشُ**); ve o, bir şeye canlılıkla yönelmedir. Dedi ki:
كيف يُؤاتيه ولا يؤشُّهُ

**شأشأ**:
Denir: **شأشأتُ بالحِمار**; onu suya ve yeme çağırdığında; yahut kalksın da ona yetişsin diye; yahut onu yürüsün diye azarladığında, **شأشأ** ve **تشؤتشؤ** dersin. **أبو الدُّقيش** dedi: sahih olan şudur ki: **شأشأت بالحمار** yalnızca azarlamada (kullanılır).

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A3/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَشاءُ: صغار النخل، واحدتها أَشاءة.

##### Türkçe

**الأَشاءُ**: hurma ağaçlarının küçükleri; onun bir tanesi **أَشاءة**dır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A3/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الأشاء، كسحاب، كذا صدر به القاضي في المشارق، وأبو علي في الممدود، والجوهري والصاغاني وغيرهم، وضبطه ابن التلمساني، وتبعه الخفاجي وهو مخالف للرواية: صغار النخل، كذا قاله القزاز في جامع اللغة، وقيل: النخل عامة: نقله ابن سيده في المحكم، والواحدة بهاء، قال الإمام أبو القاسم علي بن جعفر بن علي السعدي ابن القطاع إن همزته أصلية وذلك عند سيبويه. وقال نصر بن حماد: همزة الأشاءة منقلبة عن الياء، لأن تصغيرها أشي، ولو كانت مهموزة لكان تصغيرها أشيئا. قلت: وقد رده ابن جني وأعظمه وقال: ليس في الكلام كلمة فاؤها ولامها همزتان، ولا عينها ولامها همزتان، بل قد جاءت أسماء محصورة، فوقعت الهمزة منها فاء ولاما، وهي آءة وأجاءة فهذا أي المهموز موضعه أي موضع ذكره لا كما توهمه الجوهري، والقزاز صرح بأنه واوي ويائي، وفي المحكم أنه يائي، والمصنف في رده على الجوهري تابع لابن جني، كما عرفت، وفي المعجم نقلا عن أبي بكر محمد بن السري: فأما ما ذهب إليه سيبويه من أن ألاءة وأشاءة مما لامه همزة، فالقول عندي أنه عدل بهما عن أن يكونا من الياء، كعباءة وصلاءة وعظاءة، لأنه وجدهم يقولون: عباءة وعباية، وصلاءة وصلاية، وعظاءة وعظاية، فيهن، على أنها بدل من الياء التي ظهرت فيهن لاما، ولما لم يسمعهم يقولون أشاية ولا ألاية، ورفضوا فيهما الياء البتة، دله ذلك على أن الهمزة فيهما لام أصلية غير منقلبة عن واو ولا ياء، ولو كانت الهمزة فيهما بدلا لكانوا خلقاء أن يظهروا ما هو بدل منه ليستدلوا بها عليها، كما فعلوا ذلك في عباءة وأختيها، وليس في ألاءة وأشاءة من الاشتقاق من الياء ما في أباءة، من كونها في معنى أبيت، فلهذا جاز لأبي بكر أن يزعم إن همزتها من الياء، وإذا لم ينطقوا فيها بالياء، انتهى. ومن سجعات الأساس: ليس الإبل كالشاء، ولا العيدان كالأشاء. ومما يستدرك عليه: الأشاءة: موضع، قال ياقوت: أظنه باليمانة أو ببطن الرمة، قال زياد بن منقذ العدوي:
  عن الأشاءة هل زالت مخارمها                      أم هل تغير من أرامهـا إرم
  وأشيء، بالضم مصغرا مهموزا، قال أبو عبيد السكوني: من أراد اليمامة من النباج صار إلى القريتين، ثم خرج منها إلى أشيء، وهو لعدي بن الرباب، وقيل هو للأحمال من بلعدوية. وقال غيره: أشيء: موضع بالوشم، والوشم: واد باليمامة فيه نخل، وهو تصغير الأشاء، وهو صغار النخل، الواحدة أشاءة. وقد ذكره المصنف في المعتل، والصواب ذكره هنا، فإن الإمام ابن جني قال: قد يجوز عندي في أشيء هذا أن يكون من لفظ أشاءة، فاؤه ولامه همزتان، وعينه شين، فيكون بناؤه من أ ش أ وإذا كان كذلك احتمل أن يكون مكبره فعالا، كأنه أشاء أحد أمثلة الأسماء الثلاثية العشرة، غير أنه حقر فصار تصغيره أشيئا، كأشيع ثم خففت همزته بأن أبدلت ياء وأدغمت فيها ياء التحقير، فصار أشي، كقولك في تحقير كمء مه تخفيف الهمزة كمي، وقد يجوز أيضا أن يكون أشي تحقير أشأى، أفعل من شأوت، أو شأيت، حقر فصار أشيء كأعيم، ثم خففت همزته فأبدلت ياء وأدغمت ياء التحقير فيها - كقولك في تخفيف تحقير أرؤس أريس - فاجتمعت معك ثلاث ياءات، ياء التحقير، والتي بعدها بدلا من الهمزة، ولام الفعل، فصارت إلى أشي... وقد يجوز في أشي أيضا أن يكون تحقير أشأى وهو فعلى كأرطى، من لفظ أشاء، حقر كأريط، فصار أشيئا، أبدلت همزته للتخفيف ياء، فصار أشيا. واصرفه في هذا البتة كما يصرف أريط معرفة ونكرة، ولا تحذف هنا ياء كما لم تحذفها فيما قبل، لأن الطريقتين واحدة، كذا في المعجم.

##### Türkçe

**الأشاء**, **كسحاب**, böylece kadı onu **المشارق**’ta, Ebû Ali de **الممدود**’da bununla başlattı; Cevherî, Sâğânî ve başkaları da (böyle). İbn et-Tilimsânî onu ضبط etti; Hâfâcî de ona uydu; o ise rivayete muhaliftir: küçük hurma ağaçları; Kazzâz bunu **جامع اللغة**’de böyle söyledi. Ve denildi ki: hurma ağaçları genel olarak; İbn Sîde bunu **المحكم**’de nakletti. Tekili **بهاء** iledir. İmam Ebû’l-Kâsım Ali b. Ca‘fer b. Ali es-Sa‘dî İbnü’l-Kattâ‘ dedi ki: onun hemzesi aslîdir; bu, Sîbeveyh’e göredir. Nasr b. Hammâd dedi ki: **الأشاءة**’nin hemzesi yâ’dan dönmüştür; çünkü onun küçültmesi **أشي**’dir; eğer hemzeli olsaydı onun küçültmesi **أشيئا** olurdu. Dedim ki: İbn Cinnî onu reddetti ve onu büyüttü ve dedi ki: sözde başı ve sonu iki hemze olan bir kelime yoktur; ne de ortası ve sonu iki hemze olan (bir kelime vardır); bilakis sınırlı isimler gelmiştir; onlardan hemze baş ve son olarak vâki olmuştur; onlar **آءة** ve **أجاءة**’dir. Şu hâlde bu, yani hemzeli olan, onun yeri, yani onun zikredildiği yer (budur); Cevherî’nin vehmettiği gibi değil. Kazzâz, onun vâvî ve yâî olduğunu açıkça söyledi; **المحكم**’de onun yâî olduğu (söylenmiştir). Müellif, Cevherî’ye reddinde, bildiğin üzere, İbn Cinnî’ye tâbidir. **المعجم**’de Ebû Bekir Muhammed b. es-Serî’den naklen: “Sîbeveyh’in, **ألاءة** ve **أشاءة**’nin lâmı hemze olanlardan olduğu görüşüne gelince; bence söz şudur ki: ikisini, yâ’dan olmaktan çevirmiştir; **عباءة** ve **صلاءة** ve **عظاءة** gibi. Çünkü onların ‘**عباءة** ve **عباية**’, ‘**صلاءة** ve **صلاية**’, ‘**عظاءة** ve **عظاية**’ dediklerini buldu; bunlarda, onların içinde, yâ’nın yerine (gelmiş) olarak; ki yâ, onlarda lâm olarak ortaya çıkmıştır. Onların ‘**أشاية**’ ve ‘**ألاية**’ dediklerini işitmediği ve ikisinde yâ’yı bütünüyle terk ettikleri için, bu ona, ikisindeki hemzenin vâv’dan da yâ’dan da dönmüş olmayan aslî bir lâm olduğunu gösterdi. Eğer hemze ikisinde bir بدل olsaydı, onun بدل olduğu şeyi ortaya koymaları, onunla ona delil getirmeleri için daha layık olurlardı; **عباءة** ve onun iki kızkardeşinde yaptıkları gibi. **ألاءة** ve **أشاءة**’de, **أباءة**’deki gibi yâ’dan iştikak yoktur; onun ‘**أبيت**’ mânasında olması bakımından. Bu sebeple Ebû Bekir’e, onun hemzesinin yâ’dan olduğunu iddia etmesi caiz oldu; ve onlar onda yâ ile telaffuz etmediklerinde (böyledir).” Bitti. **الأساس**’ın secilerinden: “Develer **الشَّاء** gibi değildir; değnekler de **الأشاء** gibi değildir.” Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الأشاءة**: bir yer; Yâkût dedi ki: onu **اليمانة**’de yahut **بطن الرمة**’de zannediyorum. Ziyâd b. Munkız el-‘Adevî dedi ki:
  **عن الأشاءة هل زالت مخارمها                      أم هل تغير من أرامهـا إرم**

Ve **أشيء**, damme ile, hemzeli küçültme olarak; Ebû Ubeyd es-Sükûnî dedi ki: **اليمامة**’yi **النباج**’dan isteyen, **القريتين**’e varır; sonra ondan çıkar **أشيء**’e (gider); o, Adî b. er-Rabâb’ındır; ve denildi ki: o, Bel‘adeviyye’den **الأحمال**’ındır. Başkası dedi ki: **أشيء**: **الوشم**’da bir yer; **الوشم**: **اليمامة**’de bir vadidir, içinde hurma ağaçları vardır; o, **الأشاء**’ın küçültmesidir; o da küçük hurma ağaçlarıdır; tekili **أشاءة**’dir. Müellif onu **المعتل**’de zikretti; doğru olan onu burada zikretmektir. Çünkü İmam İbn Cinnî dedi ki: bence şu **أشيء**’de, **أشاءة** lafzından olması caizdir; başı ve sonu iki hemzedir, ortası şîn’dir; böylece onun binası **أ ش أ**’dandır. Ve böyle olunca, onun büyüğünün **فعالا** olması muhtemel olur; sanki o **أشاء**’dır; üç harfli isimlerin on örneğinden bir örnek; ancak küçültüldü de onun küçültmesi **أشيئا** oldu; **أشيع** gibi. Sonra hemzesi hafifletildi; yâ ile بدل edildi ve ona küçültme yâ’sı idğam edildi; böylece **أشي** oldu; senin, hemzenin hafifletilmesiyle **كمء**’ün küçültmesinde **مه** (demene) benzer; **كمي**. Ve ayrıca, **أشي**’nin, **شأوت**’tan yahut **شأيت**’ten **أشأى**’nın küçültmesi olması da caizdir; **أعيم** gibi küçültüldü de **أشيء** oldu; sonra hemzesi hafifletildi; yâ ile بدل edildi ve küçültme yâ’sı onun içine idğam edildi — senin, **أرؤس**’ün küçültmesinin hafifletilmesinde **أريس** (demene) benzer — böylece seninle üç yâ birleşti: küçültme yâ’sı, ondan sonraki hemzeden بدل olan (yâ), ve fiilin lâmı; böylece **أشي...**’ye döndü. Ve **أشي**’de ayrıca, **أشأى**’nın küçültmesi olması da caizdir; o, **فعلى**’dır, **أرطى** gibi; **أشاء** lafzındandır; **أريط** gibi küçültüldü; böylece **أشيئا** oldu; hemzesi hafifletme için yâ ile بدل edildi; böylece **أشيا** oldu. Ve onu bunda bütünüyle sarf et; nasıl ki **أريط**’i marife ve nekire sarf edersin. Ve burada yâ’yı hazfetme; önceki(ler)de onu hazfetmediğin gibi; çünkü iki yol birdir. **المعجم**’de böyledir.
