# أشب (أ-ش-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B4%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: أ - ش - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ءشب · اشب

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الشين والباء و و ا ي ء معهما
ش ب و، ش و ب، و ش ب، و ب ش، ب و ش، ش ي ب، أ ش ب مستعملات
شبو:
حدُّ كبل شيء: شباتُه، والجميع: شبوات.
والشَّبوةُ: العقربُ الصَّفراء. وجمعها: شبوات.
شوب:
شباب الشَّراب يشوبه، إذا خلطه بماءٍ، والشَّوبُ: الخلط.
وشب:
الأوشابُ من النّاس: الأخلاط، الواحدُ: وشبٌ. والوشبُ: شبيهٌ بالأشابة، يقال: رجلٌ من أوشاب الناس.
وبش:
والوبشُ والوبشُ، يخفف ويثقل: وهو النَّمنمُ الأبيض يكون على الأظافير. ويقال: ما بهذه الأرض إلا أوباشٌ من شجرٍ أو نبات، إذا كان قليلاً متفرقاً.
البوش: الجماعة الكثيرةُ.. بوش القوم، أي: كثروا واختلطوا.
شيب:
الشَّيبُ: معروف. شاب يشيبُ شيباً وشيبةً. ورجل أشيبُ، وقومٌ شيبٌ، ولا ينعت به المرأة: لا يقال: امرأة شيباء. يقال: شاب رأسها، قال:
عجائز يطلبن شيئاً ذاهباً
يخضبن بالحناء شيباً شائباً
يقلن كنا مرةً شبائبا
ويجوز في الشعر: قومٌ شيبٌ على التّمام.
ويقال للّيلة التي تقترعُ فيها المرأة: ليلةٌ شيباء.
أشب:
الأشبُ: شدّة التفاف الشجر، حتى لا مجاز فيه.. غيضةٌ أشبةٌ، ورماحٌ أشبة.
والتَّأشُّبُ: التَّجمُّع من ههنا وهنا. قال:
ممن تأشَّب، لا دينٌ ولا حسبُ
يقال: هؤلاء أشابة، أي: ليسوا من مكان واحد، والجميعُ: الأشائب، وكذلك الأشابة في الكسب مما يخلطه من الحرام الذي لا خير فيه. قال النّابغة:
وثقتُ له بالنصر إذ قيل قد غزا		قبائلُ من غسانَ غيرُ أشـائبِ
وقال:
نجائبُ ليست من مهور أشابةٍ		ولاديةٍ كانت ولا كسب مأثم
وأشبتُ الشيء بينهم تأشيباً، والتأشيبُ: التحريش بين القوم. وأشبهُ يأشبهُ ويأشبهُ أشباً: لامه وعابه.. وأشبة: من أسماء الذئاب.

##### Türkçe

باب **الشين** و**الباء** و **و** و **ا** **ي** **ء** معهما
**ش ب و**، **ش و ب**، **و ش ب**، **و ب ش**، **ب و ش**، **ش ي ب**، **أ ش ب** مستعملات

**شبو**:
Her şeyin topuğunun sınırı: **شباتُه**; hepsi: **شبوات**.
**الشَّبوةُ**: sarı akrep. Çoğulu: **شبوات**.

**شوب**:
İçeceğin gençliği **الشَّراب** onu **يشوبه**; onu su ile karıştırdığı zaman; **الشَّوبُ**: karıştırma.

**وشب**:
İnsanlardan **الأوشابُ**: karışıklar; teki: **وشبٌ**. **الوشبُ**: **الأشابة**’ye benzer; denir: insanlardan **أوشاب**’dan bir adam.

**وبش**:
Ve **الوبشُ** ve **الوبشُ**, hafifletilir ve ağırlaştırılır: o, tırnaklar üzerinde bulunan beyaz benekli şeydir. Ve denir: bu yerde ağaçtan yahut bitkiden **أوباشٌ**’dan başka yok; az, dağınık olduğu zaman.
**البوش**: çok topluluk.. **بوش** kavim; yani: çoğaldılar ve karıştılar.

**شيب**:
**الشَّيبُ**: bilinen. **شاب** **يشيبُ** **شيباً** ve **شيبةً**. Ve **أشيبُ** bir adam; ve **شيبٌ** bir kavim; ve onunla kadın nitelenmez: “**شيباء** kadın” denmez. Denir: onun başı **شاب**. Dedi ki:
Yaşlı kadınlar gitmiş bir şeyi isterler
kınayla boyarlar, karışmış bir **شيباً**
derler: biz bir kere **شبائبا** idik
Ve şiirde caiz olur: tam olarak **شيبٌ** bir kavim.
Ve kadının kura çektiği geceye denir: **شيباء** bir gece.

**أشب**:
**الأشبُ**: ağacın şiddetli dolaşması; öyle ki onda geçit yoktur.. **أشبةٌ** bir koruluk; ve **أشبةٌ** mızraklar.
**التَّأشُّبُ**: buradan ve buradan toplanma. Dedi ki:
Kimden ki **تأشَّب**; ne din var ne soy
Denir: bunlar **أشابة**; yani: tek bir yerden değiller; hepsi: **الأشائب**. Ve yine kazançta **الأشابة**: onda hayır olmayan haramdan karıştırdığı şey. Nâbiga dedi ki:
Ona zafere güvendim, “gazaya çıktı” denildiğinde		Gassân’dan kabileler, **أشـائبِ** olmayan
Ve dedi ki:
**نجائبُ**; **أشابةٍ** mehirlerinden olmayan		ne bir **ولاديةٍ** idi ne de günah kazancı
Ve şeyi aralarında **تأشيباً** **أشبتُ**; **التأشيبُ**: kavim arasında kışkırtma. Ve **أشبهُ** **يأشبهُ** ve **يأشبهُ** **أشباً**: onu ayıpladı ve kınadı.. Ve **أشبة**: kurtun adlarındandır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أَشَبَهُ يأْشِبُهُ أَشْباً: لامَهُ وعابَهُ. وقال أوس:
ويَأْشِبُني فيها الذين يَلونـهـاولو عَلِموا لم يَأْشِبوني بباطِلِ
ويقال أيضاً: أَشَبْتُ القومَ، إذا خَلَطْتَ بَعْضَهُمْ ببعض. والأُشابَةُ من الناس: الأَخْلاطُ، والجمع الأَشائبُ. قال النابغة:
وثِقْتُ له بالنَصْرِ إذْ قِيلَ قد غَزَتْقبَائِلُ من غَسَّانَ غَـيرُ أَشـائِبِ
وتأَشَّبَ القَوْمُ: اختلطوا، وائْتَشَبوا أيضاً. يقال: جاء فلان فيمن تأَشَّبَ إليه، أي انضمَّ إليه والتَفَّ إليه. والتَأْشِيبُ: التَحْريشُ بين القومِ. وأَشِبَتِ الغَيْضَةُ، بالكسر، أي الْتَفَّتْ. وعِيصٌ أَشِبٌ، أي: مُلْتَفٌ، وعَدَدٌ أَشِبٌ. وفلان مُؤْتَشَبٌ، أي: مخلوطٌ غيرُ صريح في نَسَبِهِ. وقولهم: ضَرَبَتْ فيه فلانة بِعِرقٍ أَشِبٍ. أي: ذي التِباسٍ.

##### Türkçe

**أَشَبَهُ** **يأْشِبُهُ** **أَشْباً**: onu kınadı ve ayıpladı. Evs dedi:
ويَأْشِبُني فيها الذين يَلونـهـاولو عَلِموا لم يَأْشِبوني بباطِلِ

Ve ayrıca denir: **أَشَبْتُ** kavmi; bazılarını bazılarıyla karıştırdığın zaman. İnsanlardan **الأُشابَةُ**: karışıklar; çoğulu **الأَشائبُ**. Nâbiga dedi:
وثِقْتُ له بالنَصْرِ إذْ قِيلَ قد غَزَتْقبَائِلُ من غَسَّانَ غَـيرُ أَشـائِبِ

**وتأَشَّبَ** kavim: karıştılar; ve **ائْتَشَبوا** da. Denir: falan kimse, kendisine **تأَشَّبَ** olunanlar içinde geldi; yani ona katıldı ve ona sarıldı. **والتَأْشِيبُ**: kavim arasında kışkırtmadır. **وأَشِبَتِ** koruluk, kesre ile; yani sıklaştı (birbirine dolandı). Ve **عِيصٌ أَشِبٌ**: yani sık (birbirine dolanmış). Ve **عَدَدٌ أَشِبٌ**. Ve falan kimse **مُؤْتَشَبٌ**: yani karışık; nesebinde açık-seçik olmayan. Ve onların sözü: falanca kadın onda **بِعِرقٍ أَشِبٍ** ile vurdu; yani karışıklık sahibi.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ش ب ( و ا ي ء )
شاب ، شبا ، بشا ، وبش ، باش ، أشب ، أبش .
شبا : قال الليث : حدّ كلّ شيء شَباتُه ، والجميع شَبَوَات .
وقال أبو عُبَيد : شَبْوَة هي العقرب غير مجراةٍ ، وأنشد :
قَدْ جَعَلَتْ شَبْوَةُ تَزْبَئِرُّ
تكْسُواسْتَهَا لحْماً وتَقْمَطِرُّ
يقول : إذا لَدَغت صار اسْتُها في لحم الناس ، فذلك اللحم كسوة لها .
وقال الليث : الشَّبْوة : العقرب الصفراء ، وجمعها شَبَوات .
قلت : والنحوَّيون يقولون : شَبْوةُ ، معرفة لا تنصرف ولا تدخلها الألف واللام .
أبو عبيد عن اليزيديّ : المُشبِيُّ : الّذي يولد له ولد ذكيٌّ . وأشْبَى ، وأنشد شَمِر قول ذي الإصبع العَدوانيّ :
وهم من ولُدُوا وأَشْبَوْا
بسرِّ الْحَسبِ المحضِ
قال : وأشبى ، إذا جاء بولدٍ مثل شَبَا الحديد .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : رجل مُشببٍ يلد الكرام ، ورجل مَشْبِيّ : مُكْرَم . قال : والمُشبيّ : المُشْفِق ، وهو المُشْبِل .
قال : ويقال : أَشْبَى زيدٌ عمراً ، إذا ألقاه في بئر ، أو فيما يكره .
وأنشد :
اعْلَوَّطَا عَمْراً ليُشْبِيَاهُ
في كلِّ سُوءٍ وَيُدَرْبِيَاهُ
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : من أسماء العقرب الشَّوْشَب ، والفِرْضخ ، وتَمَرةُ ، لا تنصرف . قال : وشَبَاة العقرب : إبرتها . والشَّبْو : الأذى .
الفرَّاء : شبا وجهُه ، إذا أضاء بعد تغيّر .
وبش : قال الليث : الوَبْش والوَبش النِّمنِم الأبيض يكُون على الظّفر .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : هو الْوَبْش والكَدَب والنِّمنم .
قال الليث : ويقال : ما بهذه الأرض إلا أوْبَاشٌ من شجر أو نبات ، إذا كان قليلاً مُتَفَرقاً .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : يقال : بها أوباشٌ من الناس وأوشابٌ من الناس ، وهم الضُّروب المتفرّقون .
قال : والأشائب : الأخلاط . الواحدة أشابة . وفي الحديث : ( إنّ قريشاً وَبَّشَتْ لحرب رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) أوباشاً ) أي جمَعتْ له جموعاً من قبائلَ شتى .
وقال ابن شُميل : الوَبْش الرَّقْط من الجرَب يتفشى في جلد البعير ، يقال : جمل وَبِش ، وبه وَبَشٌ ، وقد وبِشَ جلده وبشاً .
بوش : قال الليث : البَوْش : الجماعة الكثيرة .
وقال أبو زيد : بَيَّش الله وجهه وسرّجه .
أي حَسنّه . وأنشد :
لَمّا رأيتُ الأزْرَقَيْنَ أرَّشَا
لا حَسَنَ الوجْه ولا مُبَيّشا
قال : ( أزْرَقَيْن ) ، ثم قال : ( لا حَسَن ) .
ثعلب ، عن ابن الأعرابي : باش يَبُوش بَوْشاً ، إذا صَحِبَ البَوْش ، وهم الغوغاء .
شيب : قال الليث : الشَّيب معروف قليله وكثيره .
يقال : علاه الشيبُ .
ويقال : شاب يشيب شَيْباً وَشَيْبَةً ، ورجل أشيب وقوم شِيب . والشِّيب حكاية ترشّف مشافر الإبل الماء إذا شربت . وأنشد ابن السكيت قول ذي الرُّمة يصف الإبل :
تداعَيْن باسم الشِّيب في مُتَثَلّمٍ
جوانِبُه من بَصْرةٍ وَسَلاَمِ
وأما قول عديّ بن زيد :
أرِقْتُ لمكفِّهرَ بَاتَ فِيه
بَوَارِقُ يَرْتَقِين رُؤوسَ شِيبِ
فإن بعضهم : قال : الشِّيب ها هنا سحائب بيض ؛ واحدها أشيب .
وقيل : هي جبال مبيضّة الرؤوس من الثلج ، أو من الغبار . وقيل شِيبُ اسم جَبل ذكره الكُمَيت : فقال :
فما فُدرٌ عَواقلُ أَحْرزَتْها
عَمايةُ أو تَضَمّنَهنَّ شيبُ
ويقال : رجل أشْيَب ، ولا يقال : امرأة شيباء ، لا تنعت به المرأة ، وقد يقال : شاب رأسُها ، وكانت العرب تقول للبكر إذا زفّت إلى زوجها فدخل بها ولم يَقْتَرِعْها ليلة زفافها : باتت بليلةٍ حُرَّة ، وإن اقترعها تلك ، قالوا : باتت بليلةِ شَيْبَاء .
وقال عُرْوة بن الوَرْد :
كَلَيْلَةِ شَيْباءَ الّتي لَسْتُ نَاسِياً
ولَيْلَتِنا إذ مَنَّ مَا منَّ قَرْمَلُ
وقال أبو العباس : يقال للكانونين : هما شَيْبان ومَلْحان .
ويقال : شِيبان .
ثعلب ، عن ابن الأعرابيّ : شاب يَشُوب شَوْباً ، إذا غشّ ، قال : ومنه الخبر : ( لا شَوْب ولا رَوْب ) ، أي لا غِشّ ولا تخليط في شراءٍ أو بيع .
وروي عنه أنه قال : معنى قولهم : ( لا شَوْبَ ولا روْب ) في البيع والشراء في السّلعة يبيعها ، أي أنك برىء من عَيْبها .
قال : ويقال : ما عنده شَوْبٌ ولا رَوْب ، فالشَّوْب العسل والمشُوب والرَّوْب : الرائِب .
وقال : يقال : في فلان شَوْبَة ، أي خَدِيعَةٌ ، وفي فلان ذَوْبَة ، أي حمقة ظاهرة .
سلمة ، عن الفرّاء : شابَ إذا خان ، وباش إذا خَلّط .
أبو عُبيد عن الأصمعيّ في باب إصابة
الرجل في منطقه مَرّة وإخطائه أخرى : هو يَشُوب وَيَرُوبُ .
وقال أبو سَعِيد : يقال للرجل إذا نضح عن الرجل : قد شوَّب عنه وراب ، إذا كسِل .
قال : والتَّشويب أن تَنضح نَضْحاً غير مبالَغ فيه فمعنى قولهم : هو يَشُوب ويَرُوب ، أي يدافِع مُدافعة غيرَ مبالَغ فيها ، ومرة يكسَل فلا يدافع البتّة .
وقال غيره : يَشُوب ، من شَوْب اللبن ، وهو خَلْطُه بالماء ومذْقُه . ويَرُوب ، أراد أن يقول : يُرَوِّب ، أي يجعله رائباً خاثِراً لا شَوْب فيه ، فأتبع ( يَرُوب ) ( يَشُوب ) لازدواج الكلام ، كما قالوا : هو يأتيه الغَدَايا والعَشايا ، والغدايا ليس بجمع للغداة ، فجاء بها على وزن ( العشايا ) .
وشابَة : اسم جبل بناحية الحجاز .
أبو عُبيد عن الأصمعيّ : الشآبيبُ من المطر الدُّفَعَات .
وقال غيره : شُؤبُوب العَدْوِ دُفَعُهُ .
ويقال للجارية : إنها لحسنةُ شَآبيبِ الوَجْه ، وهو أوّل ما يظهر من حُسْنها في عين الناظر إليها .
أبو زَيد : الشُّؤبوب : المطر يُصِيبُ المكان ويخطىء الآخر ، وجمعه الشآبيب ، ومثله : النَّجْو والنَّجَاء .
وقال أبو حاتم : سألتُ الأصمعيّ عن المشَاوب ، وهي الغُلُف ، فقال : يقال لغلاف القارورة : مُشَاوب ، على ( مُفَاعِل ) ، لأنه مَشُوب بحُمْرة وصفرة وخضرة .
وقال أبو حاتم : يجوز أن يجمع المُشَاوَب على ( مَشَاوِب ) .
أشب : أبو عُبيد : أَشَبْتُه ، أشِبُه : لُمْتُه .
وقال أبو ذُؤَيْب :
ويأشِبُنِي فيها الَّذِين يَلُونَهَا
وَلَوْ عَلِمُوا لَمْ يأْشِبُونِي بِطائِلِ
وقال غيره : اشَبْتُه ، أي عبتَه ووقعتَ فيه .
أبو عُبيد عن الأصمعيّ : الأشَب كَثْرة الشجر .
يقال منه ، موضع أشِب ، أي كثيرُ الشجر .
الليث : أشَّبْتُ الشرَّ بينهم تأشيباً . قال : والتأشيب التجمّع من ها هنا وها هنا ، يقال : هؤلاء أُشابةٌ ليسوا من مكانٍ واحد ، والجميع الأشائِب ، وكذلك الأُشابَة في الكسب مما يخلطه من الحرام الذي لا خير فيه .
وقال ذو الرُّمَّة :
نَجائِبُ ليست من مهورِ أشابةٍ
ولا دِيَةٍ كانت ولا كسْبُ مَأْثَمِ
وقال النابغة :
قبائل من غَسّانَ غير أشائب
أبش : يقال : تأبَّش القوم وتهبَّشوا وتَحبّشُوا ، وتأشَّبُوا ، إذا تجمعوا .
بشا : ابن الأعرابيّ : بشا ، إذا حَسُن خُلُقه .

##### Türkçe

ش ب ( **و ا ي ء** )
**شاب** , **شبا** , **بشا** , **وبش** , **باش** , **أشب** , **أبش** .
**شبا** : Leys dedi: Her şeyin keskinliği onun **شَباتُه**’udur; çoğulu **شَبَوَات**’tır.
Ebû Ubeyd dedi: **شَبْوَة**; i‘râbı yürütülmeyen akreptir; ve şu beyti okudu:
قَدْ جَعَلَتْ **شَبْوَةُ** تَزْبَئِرُّ
تكْسُواسْتَهَا لحْماً وتَقْمَطِرُّ
Der ki: Soktuğu zaman, onun kıçı insanların etinin içinde olur; işte o et onun için bir elbisedir.
Leys dedi: **الشَّبْوة**: sarı akreptir; çoğulu **شَبَوات**’tır.
Ben dedim: Nahivciler derler ki: **شَبْوةُ**; marifedir, munsarif olmaz ve ona elif-lâm girmez.
Ebû Ubeyd, Yezîdî’den: **المُشبِيُّ**: kendisine zeki bir çocuk doğan kimsedir. Ve **أشْبَى**. Şemir, Zû’l-İsba‘ el-‘Advânî’nin sözünü okudu:
وهم من ولُدُوا وأَشْبَوْا
بسرِّ الْحَسبِ المحضِ
Dedi: **أشبى**; demir **شَبَا**’sı gibi bir çocuk getirdiği zaman (denir).
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **رجل مُشببٍ**: soyluları doğuran (kimsedir); ve **رجل مَشْبِيّ**: ikram edilmiş (kimsedir). Dedi: ve **المُشبيّ**: şefkatli olandır; o, **المُشْبِل**’dir.
Dedi: Ve denir ki: **أَشْبَى زيدٌ عمراً**; onu bir kuyuya, yahut hoşlanmadığı bir şeye attığı zaman.
Ve şu beyti okudu:
اعْلَوَّطَا عَمْراً ليُشْبِيَاهُ
في كلِّ سُوءٍ وَيُدَرْبِيَاهُ
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Akrebin adlarındandır: **الشَّوْشَب** ve **الفِرْضخ** ve **تَمَرةُ**; munsarif olmaz. Dedi: Akrebin **شَبَاة**’sı: iğnesidir. Ve **الشَّبْو**: eziyettir.
Ferrâ: **شبا وجهُه**; değişmeden sonra aydınlandığı zaman.
**وبش** : Leys dedi: **الوَبْش** ve **الوَبش**; tırnak üzerinde bulunan beyaz benek benektir.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: O, **الْوَبْش** ve **الكَدَب** ve **النِّمنم**’dir.
Leys dedi: Ve denir ki: Bu yerde, ağaçtan yahut bitkiden ancak **أوْبَاشٌ** vardır; az, dağınık olduğu zaman.
Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: Denir ki: Orada insanlardan **أوباشٌ** ve insanlardan **أوشابٌ** vardır; onlar, dağınık türlerdir.
Dedi: **الأشائب**: karışıklardır. Tekili **أشابة**’dır. Hadiste: (Şüphesiz Kureyş, Resûlullah’ın (sallallahu aleyhi ve sellem) savaşı için **أوباشاً** **وَبَّشَتْ**) yani ona çeşitli kabilelerden topluluklar topladı.
İbn Şümeyl dedi: **الوَبْش**; devenin derisinde yayılan uyuzdan benek benektir; denir ki: **جمل وَبِش**; ve onda **وَبَشٌ** vardır; derisi **وبِشَ**; **وبشاً** (oldu).
**بوش** : Leys dedi: **البَوْش**: çok kalabalık topluluktur.
Ebû Zeyd dedi: Allah onun yüzünü ve eyerini **بَيَّش** etsin.
Yani onu güzelleştirsin. Ve şu beyti okudu:
لَمّا رأيتُ الأزْرَقَيْنَ أرَّشَا
لا حَسَنَ الوجْه ولا مُبَيّشا
Dedi: (**أزْرَقَيْن**) dedi, sonra (**لا حَسَن**) dedi.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **باش يَبُوش بَوْشاً**; **البَوْش**’a arkadaşlık ettiği zaman; onlar ayaktakımıdır.
**شيب** : Leys dedi: **الشَّيب**; azı ve çoğu bilinen (şey)dir.
Denir ki: **علاه الشيبُ**.
Ve denir ki: **شاب يشيب شَيْباً وَشَيْبَةً**; ve **رجل أشيب** ve **قوم شِيب**. Ve **الشِّيب**; develerin dudaklarının suyu içtikleri zaman suyu yudumlayışının taklididir. İbnü’s-Sikkît, Zû’r-Rumme’nin develeri vasfeden sözünü okudu:
تداعَيْن باسم الشِّيب في مُتَثَلّمٍ
جوانِبُه من بَصْرةٍ وَسَلاَمِ
Adî b. Zeyd’in sözüne gelince:
أرِقْتُ لمكفِّهرَ بَاتَ فِيه
بَوَارِقُ يَرْتَقِين رُؤوسَ شِيبِ
Bazıları dedi ki: **الشِّيب** burada beyaz bulutlardır; tekili **أشيب**’tir.
Ve denildi ki: Başları kardan yahut tozdan beyazlamış dağlardır. Ve denildi ki: **شِيبُ**; Kümeyt’in zikrettiği bir dağın adıdır; şöyle dedi:
فما فُدرٌ عَواقلُ أَحْرزَتْها
عَمايةُ أو تَضَمّنَهنَّ شيبُ
Ve denir ki: **رجل أشْيَب**; ve denmez: **امرأة شيباء**; kadın onunla nitelenmez. Ve denilebilir: **شاب رأسُها**. Araplar, bakire kızı kocasına götürülüp onunla gerdeğe girdiğinde ve düğün gecesi onu “kura ile” (paylaştırıp) almadığında: **باتت بليلةٍ حُرَّة** derlerdi; eğer onu o gece “kura ile” aldıysa, derlerdi: **باتت بليلةِ شَيْبَاء**.
‘Urve b. el-Verd dedi:
كَلَيْلَةِ شَيْباءَ الّتي لَسْتُ نَاسِياً
ولَيْلَتِنا إذ مَنَّ مَا منَّ قَرْمَلُ
Ebû’l-‘Abbâs dedi: **الكانونين** için denir ki: onlar **شَيْبان** ve **مَلْحان**’dır.
Ve denir ki: **شِيبان**.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **شاب يَشُوب شَوْباً**; aldattığı zaman. Dedi: Ondandır haber: (**لا شَوْب ولا رَوْب**) yani alışta yahut satışta aldatma ve karıştırma yok.
Ondan rivayet edildi ki dedi: Satış ve alışta, sattığı malda onların sözü (**لا شَوْبَ ولا روْب**)’un manası: yani sen onun ayıbından berîsin.
Dedi: Ve denir ki: Onun yanında **شَوْبٌ** da yok **رَوْب** da; **الشَّوْب** baldır; ve **المشُوب**; ve **الرَّوْب**: **الرائِب**’dir.
Ve dedi: Denir ki: Falanda **شَوْبَة** vardır; yani bir hile. Ve falanda **ذَوْبَة** vardır; yani açık bir ahmaklık.
Seleme, Ferrâ’dan: **شابَ**; hainlik ettiği zaman; ve **باش**; karıştırdığı zaman.
Ebû Ubeyd, Asma‘î’den; bir babda: adamın konuşmasında bir kere isabet edip başka bir kere hata etmesi: o, **يَشُوب وَيَرُوبُ**’dur.
Ebû Sa‘îd dedi: Adam, adamdan su serptiği zaman denir ki: ondan **شوَّب** etti ve **راب** etti; üşendiği zaman.
Dedi: **التَّشويب**; aşırıya gitmeden bir serpiştirme ile serpiştirmen (dir). Şu halde onların sözü **هو يَشُوب ويَرُوب**’un manası: yani aşırıya gitmeyen bir savunma ile savunur; bir kere de üşenir, hiç savunmaz.
Başkası dedi: **يَشُوب**; sütün **شَوْب**’undan (dır); o, onu su ile karıştırması ve sulandırmasıdır. Ve **يَرُوب**; demek istedi: **يُرَوِّب**; yani onu, içinde **شَوْب** olmayan, ekşimiş, koyu yapar; sözün ikizlenmesi için (**يَرُوب**)u (**يَشُوب**)a tâbi kıldı; nitekim dediler: **هو يأتيه الغَدَايا والعَشايا**; **الغدايا** **الغداة**’nin çoğulu değildir; onu (**العشايا**) vezni üzerine getirdi.
**وشابَة**: Hicaz tarafında bir dağın adıdır.
Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: **الشآبيبُ**; yağmurdan sağanaklardır.
Başkası dedi: **شُؤبُوب العَدْوِ**; onun hamleleridir.
Ve cariye için denir ki: O, yüzün **شَآبيبِ**’i bakımından elbette güzeldir; o, ona bakanın gözünde onun güzelliğinden ilk görünen şeydir.
Ebû Zeyd: **الشُّؤبوب**; bir yere isabet edip ötekini ıskalayan yağmurdur; çoğulu **الشآبيب**’tir; bunun benzeri: **النَّجْو** ve **النَّجَاء**.
Ebû Hâtim dedi: Asma‘î’ye **المشَاوب** hakkında sordum; o, kılıflardır; dedi ki: Şişenin kılıfına **مُشَاوب** denir; (**مُفَاعِل**) üzere; çünkü o, kırmızılık, sarılık ve yeşillik ile **مَشُوب**tur.
Ebû Hâtim dedi: **المُشَاوَب**’ın (**مَشَاوِب**) üzere cem‘ edilmesi caizdir.
**أشب** : Ebû Ubeyd: **أَشَبْتُه ، أشِبُه**: onu ayıpladım.
Ebû Züeyb dedi:
ويأشِبُنِي فيها الَّذِين يَلُونَهَا
وَلَوْ عَلِمُوا لَمْ يأْشِبُونِي بِطائِلِ
Başkası dedi: **اشَبْتُه**; yani onu ayıpladın ve onun hakkında konuştun.
Ebû Ubeyd, Asma‘î’den: **الأشَب**; ağaç çokluğudur.
Ondan denir: **موضع أشِب**; yani ağacı çok.
Leys: **أشَّبْتُ الشرَّ بينهم تأشيباً**. Dedi: **التأشيب**; şuradan buradan toplanmadır. Denir ki: Bunlar, tek bir yerden olmayan bir **أُشابةٌ**’dır; hepsi **الأشائِب**’dir. Ve yine **الأُشابَة**; kazançta, hayrı olmayan haramdan karıştırdığı şeydendir.
Zû’r-Rumme dedi:
نَجائِبُ ليست من مهورِ أشابةٍ
ولا دِيَةٍ كانت ولا كسْبُ مَأْثَمِ
Nâbiga dedi:
قبائل من غَسّانَ غير أشائب
**أبش** : Denir ki: **تأبَّش القوم** ve **تهبَّشوا** ve **تَحبّشُوا** ve **تأشَّبُوا**; toplandıkları zaman.
**بشا** : İbnü’l-A‘râbî: **بشا**; ahlâkı güzel olduğu zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الهمزة والشين وما بعدهما في الثلاثي)
(أشف) الهمزة* والشين والفاء كلمةٌ ليست بالأصلية فلذلك لم نذكرها. والذي سمع فيه الإشْفَى.
(أشا) الهمزة والشين والألف. والأَشاء صغار النَّخلِ، الواحدة أَشاءَةٌ.
(أشب) الهمزة والشين والباء يدلّ على اختلاطٍ والتفاف، يقال عِيصٌ أشبٌ أي ملتفّ، وجاء فلانٌ في عددٍ أشِبٍ. وتأشَّب القَومُ اختلطوا. ويقال أَشَبْتُ فلاناً آشِبُهُ([14])، إذا لُمْتَه، كأنّك لفّقْتَ عليه قبيحاً فلُمْتَه فيه([15]). قال أبو ذؤيب:
ويأشِبني فيها الذين يَلُونَها  *** ولو عَلِمُوا لَم يأشِبُوني بطَائِلِ([16])والأُشابة الأخلاط من النّاس في قوله([17]):
وثِقْتُ لـه بالنَّصر إذ قيل قد غَزَتْ *** قبائلُ من غَسَّانَ غير أشائِبِ
(أشر) الهمزة والشين والراء، أصلٌ واحدٌ يدلّ على الحِدّة. من ذلك قولهم: هو أشِرٌ، أي بَطِرٌ مُتَسرِّعٌ ذو حِدّة. ويقال منه أَشِر يَأْشَر. ومنه قولهم ناقةٌ مِئْشِيرٌ، مِفعيل من الأَشَر. قال أوس:
حَرْفٌ أخوها أبوها من مُهَجَّنَةٍٍ *** وعَمُّها خالُها وَجْنَاءُ مِئْشِِيرُ([18])ورجل أَشِرٌ وأَشُرٌ. والأُشُر رقّة وحِدّةٌ في أطراف الأسنان: قال طرفة:
بَدّلَتْهُ الشَّمْسُ من مَنْبِتِهِ *** برَداً أبْيَضَ مَصقُولَ الأُشُرْ([19])وأشَرت الخشبَة بالمئشار من هذا.
---------------------
([14]) يقال أشبه يأشبه ويأشبه أشبا، من باب ضرب ونصر.
([15]) في الأصل: "فلمه فيه". وقد تكون: "فلففته فيه".
([16]) في الأصل: "ويأشبني فيه"، والصواب من اللسان (1: 209) والديوان ص144. ورواية الديوان: "الأولاء يلونها".
([17]) هو النابغة الذبياني، من صقيدة له في ديوانه 2-9. ويروى: "كتائب من غسان".
([18]) البيت في ديوانه ص8 طبع جاير. ونظيره بيت كعب بن زهير:
حرف أخوها أبوها من مهجنة *** وعمها خالها قوداء شمليل
انظر شرح ابن هشام لبانت سعاد 55-56. وفي الأصل : "أبوها أخوها" وصواب الرواية من الديوان. وقد عنى بذلك أن أخاها يشبه أباها في الكرم، كما عمها يشبه خالها في ذلك. وزعم بعضهم أنّه يريد التحقيق وأنها من إبل كرام، فبعضها يحمل على بعض حفظاً للنوع. ولهذا النسب صور، منها أن فحلاً ضرب بنته فأتت ببعيرين فضربها أحدهما فأتت بهذه الناقة. وقال الفارسي في تذكرته: صورة قوله أخوها أبوها أن أمها أتت بفحل فألقي عليها فأتت بهذه الناقة. وأما عمها خالها فيتجه على النكاح الشرعي، تزوج أبو أبيك بأم أمك فولد لهما غلام فهو عمك وخالك إلا أنه عم لأب وخال لأم. صورة أخرى: تزوجت أختك من أمك أخاك من أبيك فولد لهما ولد، فأنت عم هذا الغلام أخو أبيه، وخاله لأنك أخو أمه من أمها. اهـ. قال ابن هشام: "ولا ينطبق تفسير أبي علي رحمه الله على ما ذكرت في البيت؛ لأن الشاعر لم يصف الناقة بأحد النسبين، بل بهما معاً".
([19]) كان الغلام من العرب إذا سقطت له سن أخذها بين السبابة والإبهام واستقبل الشمس إذا طلعت، وقذف بها وقال: يا شمس أبدليني بسن أحسن منها ولتجر في ظلمها إياتك. انظر شرح ديوان طرفة 22، 65.
ـ

##### Türkçe

(Üçlüde hemze, şin ve onlardan sonra gelenler babı)
(**أشف**) **الهمزة** ve **الشين** ve **الفاء**; aslî olmayan bir kelimedir; bundan dolayı onu zikretmedik. Ve onda işitilen **الإشْفَى**’dır.
(**أشا**) **الهمزة** ve **الشين** ve **الألف**. Ve **الأَشاء** hurma ağaçlarının küçükleridir; teki **أَشاءَةٌ**’dir.
(**أشب**) **الهمزة** ve **الشين** ve **الباء**; karışmaya ve dolaşmaya delâlet eder; **عِيصٌ أشبٌ** denir, yani dolaşık; ve falan kimse **في عددٍ أشِبٍ** içinde geldi. Ve **تأشَّب القَومُ**: karıştılar. Ve denir: **أَشَبْتُ فلاناً آشِبُهُ**([14]), onu kınadığın zaman; sanki ona çirkini yamamışsın da onda onu kınamışsın([15]). Ebû Züeyb dedi:
ويأشِبني فيها الذين يَلُونَها  *** ولو عَلِمُوا لَم يأشِبُوني بطَائِلِ([16])Ve **الأُشابة**: insanların karışıklarıdır; onun sözü içinde([17]):
وثِقْتُ لـه بالنَّصر إذ قيل قد غَزَتْ *** قبائلُ من غَسَّانَ غير أشائِبِ
(**أشر**) **الهمزة** ve **الشين** ve **الراء**; tek bir asıl, keskinliğe delâlet eder. Bundan, onların sözü: o **أشِرٌ**’dir; yani azgın, aceleci, keskinlik sahibi. Ve ondan denir: **أَشِر يَأْشَر**. Ve ondan onların sözü: **ناقةٌ مِئْشِيرٌ**; **الأَشَر**’den **مِفعيل** veznindedir. Evs dedi:
حَرْفٌ أخوها أبوها من مُهَجَّنَةٍٍ *** وعَمُّها خالُها وَجْنَاءُ مِئْشِِيرُ([18])Ve adam **أَشِرٌ** ve **أَشُرٌ**. Ve **الأُشُر**: dişlerin uçlarında incelik ve keskinliktir; Tarafe dedi:
بَدّلَتْهُ الشَّمْسُ من مَنْبِتِهِ *** برَداً أبْيَضَ مَصقُولَ الأُشُرْ([19])Ve bundan, **أشَرت** testere ile tahtayı (kesip biçtim).

---------------------
([14]) Denir: **أشبه يأشبه ويأشبه أشبا**; **ضرب** ve **نصر** babındandır.
([15]) Asılda: “فلمه فيه”. Ve olabilir: “فلففته فيه”.
([16]) Asılda: “ويأشبني فيه”; ve doğrusu **اللسان** (1: 209) ve divan s144’tendir. Divan rivayeti: “الأولاء يلونها”.
([17]) O, Nâbiga ez-Zübyânî’dir; divanında 2-9’da ona ait bir kasidedendir. Ve rivayet olunur: “كتائب من غسان”.
([18]) Beyit, divanında s8, Geyer baskısıdır. Ve benzeri, Ka‘b b. Züheyr’in beytidir:
حرف أخوها أبوها من مهجنة *** وعمها خالها قوداء شمليل
“Bânet Su‘âd” için İbn Hişâm’ın şerhine bak: 55-56. Ve asılda: “أبوها أخوها”; ve rivayetin doğrusu divandandır. Ve bununla, onun erkek kardeşinin cömertlikte babasına benzediğini, amcasının da bunda dayısına benzediğini kastetmiştir. Ve bazısı, onun tahkiki istediğini ve onun soylu develerden olduğunu; böylece türü korumak için bazısının bazısına bindirildiğini iddia etti. Ve bu nesebin suretleri vardır; onlardan: bir erkek deve kızını dölledi de iki deve getirdi; sonra onlardan biri onu dölledi de bu dişi deveyi getirdi. Ve Fârisî, tezkiresinde dedi: “أخوها أبوها” sözünün sureti: annesi bir erkek deve getirdi; ona atıldı da bu dişi deveyi getirdi. “وعمها خالها” ise şer‘î nikâh üzerine yönelir: babanın babası, annenin annesiyle evlendi; ikisine bir oğlan doğdu; o senin amcan ve dayındır; ancak babadan amca, anneden dayıdır. Başka bir suret: anneden kız kardeşin, babadan erkek kardeşinle evlendi; ikisine bir çocuk doğdu; sen bu oğlanın amcasısın, babasının kardeşisin; ve dayısısın, çünkü annesinin annesinden kardeşisin. Son. İbn Hişâm dedi: “Ve Ebû Ali رحمه الله’ın tefsiri, beyitte zikrettiğime uymaz; çünkü şair dişi deveyi iki nesebden biriyle değil, bilakis ikisiyle birlikte vasfetmiştir.”
([19]) Araplardan oğlanın dişi düştüğü zaman onu işaret parmağı ile başparmak arasına alırdı; güneş doğduğu vakit güneşe yönelirdi; onu atar ve derdi: “يا شمس أبدليني بسن أحسن منها ولتجر في ظلمها إياتك”. Tarafe divanının şerhine bak: 22, 65.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

أ ش ب
غيضة أشبة‏.‏
والأشب شدة النفاف الشجر حتى لا مجاز فيه ومنه الحديث‏:‏ ‏"‏ بيني وبينك أشب ‏"‏‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ عـدد أشـب‏:‏ مختلـط‏.‏
وفـي مثـل‏:‏ ‏"‏ عيصـك منـك وإن كـان أشبـاً ‏"‏‏.‏
وتأشبـوا واتشبـوا‏:‏ رجراجـة لـم تـك ممـا يؤتشـب وعنده أشابة من الناس وأشابة من المال‏:‏ تخاليط من حرام وحلال وهم أشابات وأشائب‏.‏
قال النابغة‏:‏ وثقت لهم بالنصر إذ قيل قد غزت قبائل من غسان غيـر أشائـب وأشب الشر بينهم‏:‏ اشتبك وأشّبته بينهم‏.‏

##### Türkçe

أ ش ب
**غيضة أشبة**: sık ağaçlı koruluk.

**والأشب**: ağaçların yapraklılığının şiddeti; öyle ki onda mecaz yoktur. Ondan hadis: "Benimle senin aranda **أشب** vardır".

Ve mecazdandır: **عدد أشب**: karışık.

Ve bir meselde: "Senin kökün sendendir, **وإن كان أشباً** olsa bile".

**وتأشبوا واتشبوا**: **رجراجة**; **مما يؤتشب** olan şeylerden değildi. Onun yanında **أشابة من الناس** ve **أشابة من المال** vardır: haram ve helâlden karışımlar. Ve onlar **أشابات** ve **أشائب**tir.

Nâbiga dedi ki:
Onlara zafere güvendim, denildiği vakit: Gassân’dan kabileler gazve etti; **غير أشائب**.
Ve **أشب الشر بينهم**: birbirine dolaştı; ve onu aralarında **أشّبته**.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

أَشَبَ الشيءَ يَأْشِبُه أَشْباً: خَلَطَه.
والأُشابةُ من الناس: الأَخْلاطُ، والجمع الأَشائِبُ. قال النابغة الذُّبْياني:
وَثِقْتُ له بالنَّصْرِ، إِذْ قِيلَ قد غَزَتْ  * قَبائِلُ مِن غَسَّانَ، غَيْرُ أَشائِبِ يقول: وَثِقْتُ للممدوحِ بالنصرِ، لأَن كَتائِبَه وجُنُودَه مِن غَسَّانَ، وهم قَوْمُه وبنو عمه. وقد فَسَّر القَبائلَ في بيت بعده، وهو: بَنُو عَمِّهِ دُنْيا، وعَمْرُو بن عامِرٍ، *  أُولئِكَ قَوْمٌ، بَأْسُهُمْ غَيْرُ كاذِبِ ويقال: بها أَوْباشٌ مِن الناسِ وأَوْشابٌ من الناس، وهُمُ الضُّرُوبُ الـمُتَفَرِّقون.
وتَأَشَّبَ القومُ: اخْتَلَطُوا، وأْتَشَبُوا أَيضاً. يقال: جاءَ فلان فيمن تَأَشَّبَ إِليه أَي انْضَمَّ إِليه والتَفَّ عليه. والأُشابَةُ في الكَسْبِ: ما خالَطَه الحَرامُ الذي لا خَيْرَ فيه، والسُّحْتُ.
ورَجلٌ مَأْشُوبُ الحَسَبِ: غَيْرُ مَحْضٍ، وهو مُؤْتَشِبٌ أَي مَخْلُوطٌ غَيْرُ صَرِيحٍ في نَسَبِه. والتَّأَشُّبُ: التَّجَمُّع مِن هُنا وهُنا. يقال: هؤُلاءِ أُشابَة ليسوا مِن مَكانٍ واحِد، والجمع الأَشائِبُ. وأَشِبَ الشَّجَرُ أَشَباً، فهو أَشِبٌ، وتَأَشَّبَ: التَفَّ. وقال أَبو حنيفة: الأَشَبُ شِدَّةُ التِفافِ الشجَرِ وكَثْرَتُه حتى لا مَجازَ فيه. يُقال: فيه موضع أَشِبٌ أَي كثير الشجَر، وغَيْضةٌ أَشِبةٌ، وغَيْضٌ أَشِبٌ أَي مُلْتَفٌّ. وأَشِبَتِ الغَيْضةُ، بالكسر، أَي التَّفَتْ. وعَدَدٌ أَشِبٌ. وقولهم: عيصُكَ مِنْكَ، وإِنْ كانَ أَشِباً أَي وإِن كان ذا شَوْكٍ مُشْتَبِكٍ غَيْرِ سَهْلٍ. وقولهم: ضَرَبَتْ فيهِ فُلانةُ بِعِرْقٍ ذِي أَشَبٍ أَي ذي الْتِباسٍ.
وفي الحديث: إِنّي رَجُلٌ ضَرِيرٌ بَيْنِي وبَيْنَكَ أَشَبٌ فَرَخِّصْ لي في كذا. الأَشَبُ: كثرة الشجَر، يقال بَلْدةٌ أَشِبةٌ إِذا كانت ذاتَ شجر، وأَراد ههنا النَّخِيل. وفي حديث الأَعْشَى الحِرْمازِيِّ يُخاطِبُ سيدنا رَسولَ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، في شَأْنِ امْرَأَتِه: وقَذَفَتْني بَيْنَ عِيصٍ مُؤْتَشِبْ، *  وهُنَّ شَرٌّ غالِبٌ لِمَنْ غَلَبْ الـمُؤْتَشِبُ: الـمُلتَفُّ. والعِيصُ: أَصل الشجر.
الليث: أَشَّبْتُ الشرَّ بينهم تَأْشِيباً، وأَشِبَ الكلامُ بينهم أَشَباً: التَفَّ، كما تقدَّم في الشجر، وأَشَبَه هو؛ والتَّأْشِيبُ: التَّحْرِيشُ بين القوم. وأَشَبَه يَأْشِبُه ويَأْشُبُه أَشْباً: لامَه وعابَه. وقيل: قَذَفَه وخَلَط عليه الكَذِبَ. وأَشَبْتُه آشِبُه: لُمْتُه. قال أَبو ذؤَيب: ويَأْشِبُني فيها الّذِينَ يَلُونها، *  ولَوْ عَلِمُوا لَمْ يَأْشِبُوني بطائِلِ وهذا البيت في الصحاح: لم يَأْشِبُوني بِباطِلِ، والصحيح لم يَأْشِبُوني بَطائِلِ. يقول: لو عَلِمَ هؤِلاء الذين يَلُونَ أَمْرَ هذه المرأَة أَنها لا تُولِيني إِلا شيئاً يسيراً، وهو النَّظْرة والكَلِمة، لم يَأْشِبُوني بطائِل: أَي لم يَلُومُوني؛ والطَّائلُ: الفَضْلُ. وقيل: أَشَبْتُه: عِبْتُه ووَقَعْتُ فيه. وأَشَبْتُ \<ص:215>
 القوم إِذا خَلَطْت بعضَهم بِبَعْض.
وفي الحديث أَنه قرأَ: يا أَيـُّها الناسُ اتَّقُوا رَبَّكُم إِنّ زَلْزلَة الساعة شيءٌ عظيم. فَتَأَشَّبَ أَصحابُه إِليه أَي اجتمعوا إِليه وأَطافُوا به. والأُشابةُ: أَخْلاطُ الناسِ تَجْتَمِعُ مِنْ كُلِّ أَوْبٍ. ومنه حديث العباس، رضي اللّه عنه، يومَ حُنَيْنٍ: حتَّى تَأَشَّبُوا حَوْلَ رَسولِ اللّهِ، صلى اللّه عليه وسلم، ويروى تنَاشَبُوا أَي تَدانَوْا وتَضامُّوا.وأَشَّبَه بشَرٍّ إِذا رمَاه بعَلامةٍ مِنَ الشَّرِّ يُعْرَفُ بها، هذه عن اللحياني. وقيل: رَماه به وخَلَطَه. وقولهم بالفارسية: رُورُ وأُشُوبْ، ترجمة سيبويه فقال: زُورٌ وأُشُوبٌ. وأُشْبَةُ: من أَسماءِ الذِّئاب.

##### Türkçe

**أَشَبَ** şeyi **يَأْشِبُه** **أَشْباً**: onu karıştırdı.

Ve insanlardan **الأُشابةُ**: karışıklar; çoğulu **الأَشائِبُ**’dir. Nâbiga **الذُّبْياني** dedi:
وَثِقْتُ له بالنَّصْرِ، إِذْ قِيلَ قد غَزَتْ  * قَبائِلُ مِن غَسَّانَ، غَيْرُ أَشائِبِ
Der ki: övülen kimse için zafere güvendim; çünkü onun taburları ve askerleri Gassân’dandır; onlar onun kavmi ve amcaoğullarıdır. Ve kabileleri ondan sonraki bir beyitte açıklamıştır; o da:
بَنُو عَمِّهِ دُنْيا، وعَمْرُو بن عامِرٍ، *  أُولئِكَ قَوْمٌ، بَأْسُهُمْ غَيْرُ كاذِبِ

Ve denir: onda insanlardan **أَوْباشٌ** ve insanlardan **أَوْشابٌ** vardır; onlar, dağınık çeşitlerdir.

Ve **تَأَشَّبَ** kavim: karıştılar; ayrıca **أْتَشَبُوا**. Denir: falan kimse, kendisine **تَأَشَّبَ** olunanlar içinde geldi; yani ona katıldı ve onun etrafında toplandı.

Ve kazançta **الأُشابَةُ**: kendisine, içinde hayır olmayan haramın karıştığı şey; ve **السُّحْتُ**.

Ve **مَأْشُوبُ الحَسَبِ** bir adam: saf olmayan; o, **مُؤْتَشِبٌ**’dir; yani karışık, nesebinde açık-seçik olmayan.

Ve **التَّأَشُّبُ**: buradan buradan toplanma. Denir: bunlar, tek bir yerden olmayan bir **أُشابَة**’dir; çoğulu **الأَشائِبُ**’dir.

Ve ağaç **أَشِبَ** **أَشَباً**; o, **أَشِبٌ**’dir; ve **تَأَشَّبَ**: sarıldı/dolandı. Ebû Hanîfe dedi: **الأَشَبُ** ağacın sarılmasının şiddeti ve çokluğudur; öyle ki onda geçit yoktur. Denir: onda **أَشِبٌ** bir yer vardır; yani ağaçça çok. Ve **غَيْضةٌ أَشِبةٌ** ve **غَيْضٌ أَشِبٌ**; yani sarmaş dolaş. Ve **أَشِبَتِ الغَيْضةُ** (kesre ile): yani sarıldı/dolandı.

Ve **عَدَدٌ أَشِبٌ**. Ve onların sözü: عيصُكَ مِنْكَ، وإِنْ كانَ أَشِباً yani: velev ki dikenli, birbirine geçmiş, kolay olmayan (olsun). Ve onların sözü: ضَرَبَتْ فيهِ فُلانةُ بِعِرْقٍ ذِي أَشَبٍ yani: karışıklığı olan.

Ve hadiste: إِنّي رَجُلٌ ضَرِيرٌ بَيْنِي وبَيْنَكَ أَشَبٌ فَرَخِّصْ لي في كذا. **الأَشَبُ**: ağaç çokluğu; **بَلْدةٌ أَشِبةٌ** denir, ağaçlı olunca; burada hurmalığı kastetti. Ve **الأَعْشَى الحِرْمازِيِّ**’nin, karısı hakkında, Efendimiz Allah’ın Resulü’ne (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) hitap ettiği hadiste:
وقَذَفَتْني بَيْنَ عِيصٍ مُؤْتَشِبْ، *  وهُنَّ شَرٌّ غالِبٌ لِمَنْ غَلَبْ
**الـمُؤْتَشِبُ**: sarmaş dolaş olan. Ve **العِيصُ**: ağacın kökü.

**الليث**: **أَشَّبْتُ** şerri aralarında **تَأْشِيباً**; ve aralarında söz **أَشِبَ** **أَشَباً**: sarıldı/dolandı; ağaçta geçtiği gibi; ve onu **أَشَبَه**; ve **التَّأْشِيبُ**: kavim arasında kışkırtmadır. Ve **أَشَبَه** **يَأْشِبُه** ve **يَأْشُبُه** **أَشْباً**: onu kınadı ve ayıpladı.

Ve denildi: ona attı ve onun üzerine yalanı karıştırdı. Ve **أَشَبْتُه** **آشِبُه**: onu kınadım. Ebû Züeyb dedi:
ويَأْشِبُني فيها الّذِينَ يَلُونها، *  ولَوْ عَلِمُوا لَمْ يَأْشِبُوني بطائِلِ
Ve bu beyit Sıhâh’ta: لم يَأْشِبُوني بِباطِلِ; doğrusu: لم يَأْشِبُوني بَطائِلِ. Der ki: bu kadının işini yürüten şu kimseler, onun bana ancak az bir şey verdiğini—o da bakış ve söz—bilselerdi, beni **بطائِل** ile **يَأْشِبُوني** etmezlerdi; yani beni kınamazlardı; ve **الطَّائلُ**: fazlalıktır. Ve denildi: **أَشَبْتُه**: onu ayıpladım ve onun hakkında konuştum. Ve **أَشَبْتُ** kavmi: bazılarını bazısına karıştırdığım zaman.

Ve hadiste: onun okuduğu rivayet edilmiştir: يا أَيـُّها الناسُ اتَّقُوا رَبَّكُم إِنّ زَلْزلَة الساعة شيءٌ عظيم. Bunun üzerine ashabı ona doğru **تَأَشَّبَ** etti; yani ona toplandılar ve onun etrafını sardılar.

Ve **الأُشابةُ**: her dönüşten toplanan insan karışıkları. Ondandır: Abbas’ın (Allah ondan razı olsun) Huneyn günü hadisi: حتَّى تَأَشَّبُوا حَوْلَ رَسولِ اللّهِ، صلى اللّه عليه وسلم; ve **تنَاشَبُوا** diye rivayet edilir; yani yaklaştılar ve birbirlerine sokuldular. Ve **أَشَّبَه** onu bir şer ile: kendisiyle tanınacağı bir şer alametiyle onu işaretlediği zaman; bu, Lihyânî’dendir. Ve denildi: onu onunla attı ve onu karıştırdı. Ve onların Farsça sözü: رُورُ وأُشُوبْ; Sîbeveyh’in tercümesi dedi ki: زُورٌ وأُشُوبٌ.

Ve **أُشْبَةُ**: kurtların adlarındandır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

أشبه يأشبه أشبا: خلطه، كذا في المحكم، وأشب فلانا أشبا: عابه ولامه، يأشبه بالكسر ويأشبه بالضم وهذه عن الأخفش، وقيل: قذفه وخلط عليه الكذب، وأشبته آشبه: لمته، قال أبو ذؤيب الهذلي:
  ويأشبني فيها الذين يلونـهـا                      ولو علموا لم يأشبوني بطائل وفي الصحاح: بباطل، والأول أصح وقيل: أشبته: عبته ووقعت فيه، وأشبه بشر إذا رماه بعلامة من الشر يعرف بها، وهذه عن اللحياني، وقيل: رماه وخلطه، وقولهم بالفارسية: زور وآشوب، ترجمه سيبويه فقال: زور وأشوب، قاله ابن المكرم. قلت أما زور بالضمة الممالة بمعنى القوة، وآشوب بالمد بمعنى رفع الصوت والخصام والاختلاط.
 وأشب الشجر، كفرح أشبا فهو أشب: التف، كتأشب وقال أبو حنيفة الأشب: شدة التفاف الشجر وكثرته حتى لا يجاز فيه، يقال فيه: موضع أشب أي كثير الشجر: وغيضة أشبة، وعيص أشب أي ملتف، وأشبت الغيضة: بالكسر أي التفت، وعدد أشب، ومن المجاز قولهم:  عيصك منك وإن كان أشبا  أي وإن كان ذا شوك مشتبك غير سهل، كذا في الأساس، وقولهم بعرق ذي أشب أي ذي التباس.
 وأشبته أي الشر بينهم تأشيبا قاله الليث، وأشب الكلام بينهم أشبا: التف، كما تقدم في الشجر، وأشبه هو.
 والأشابة من الناس بالضم: الأخلاط، وهو مجاز، والأشابة من وفي نسخة: في الكسب: ما خالطه الحرام الذي لا خير فيه والسحت، وهو مجاز، ويقال: هؤلاء أشابة، أي ليسوا من مكان واحد، ج الأشائب، قال النابغة الذبياني:
  وثقت له بالنصر إذ قيل قد غزت                      قبائل من غسان غير أشـائب
  بنو عمه دنيا وعمرو بن عامـر                      أولئك قوم بأسهم غـير كـاذب ويقال: بها أوباش من الناس وأوشاب، وهم الضروب المتفرقون، وقال ابن المكرم: الأشابة: أخلاط الناس تجتمع من كل أوب.
 وقرأت في كتاب معجم البلدان: أشابة موضع بنجد قريب من الرمل.
 )والأشباني، محركة: الأحمر جدا( وقيل: هو بالباء الموحدة بدل النون، وقد أغفله كثير من الأئمة واستبعدوه كما قاله شيخنا، قلت، وهذا قد نقله الصاغاني.
 وقرأت في كتاب الأنساب للبلاذري عند ذكر ابن ميادة الشاعر ما نصه: وقال سماعة بن أشول النعامي من بني أسد.

  لعل ابن أشبانية عارضـت بـه                      رعاء الشوي من مريح وعازب والأشبان من الصقالبة، ويروى: ابن فرانية، انتهى.
 والتأشيب: التحريش بين القوم، من أشبت الشر بينهم، وأشبه هو، وقيل: أشبت القوم تأشيبا إذا خلطت بعضهم بعضا وتأشبوا: اختلطوا أو اجتمعوا، كائتشبوا، فيهما، وتأشبوا إليه: انضموا والتأشب هو التجمع من هنا ومن هنا. يقال: جاء فلان فيمن تأشب إليه أي انضم إليه والتف عليه. وفي الحديث:  أنه قرأ  يا أيها الناس اتقوا ربكم إن زلزلة الساعة شيء عظيم  فتأشب أصحابه إليه  أي اجتمعوا إليه وأطافوا به. وفي حديث العباس يوم حنين  حتى تأشبوا حول رسول الله صلى الله عليه وسلم  أي أطافوا به.
 وهو أي الرجل مأشوب الحسب: غير محض، قاله ابن سيده، وأنشد البلاذري للحارث بن ظالم المري:

  أنا أبو ليلى وسيفي المعلـوب
  ونسبي في الحي غير مأشوب ومؤتشب أي مخلوط، وفي نسخة مؤشب كمكرم: غير صريح في نسبه وفي حديث الأعشى الحرمازي يخاطب سيدنا رسول الله صلى الله عليه وسلم في شأن امرأته:
  وقذفتني بين عيص مؤتشب
  وهن شر غالب لمن غلب المؤتشب: الملتف، والعيص: أصل الشجر.
 وأشبة بالضم: اسم من أسماء الذئب. وفي حديث عبد الله بن أم مكتوم رضي الله عنه  إني رجل ضرير بيني وبينك أشب فرخص لي في كذا وكذا  الأشب محركة: كثرة الشجر، يقال بلدة أشبة إذا كانت ذات شجر، ويريد هنا النخيل الملتفة.
 ومما يستدرك عليه: آشب كأحمد: صقع من ناحية طالقان كان الفضل بن يحيى نزله، شديد البرد عظيم الثلوج، عن نصر.
 وآشب بكسر الشين المعجمة كانت من أجل قلاع الهكارية ببلد الموصل، أخربها زنكي بن آقسنقر، وبنى عوضها العمادية بالقرب منها فنسبت إليه، كذا في المعجم.

##### Türkçe

**أشبه** يأشبه أشبا: onu karıştırdı; **المحكم**’de böyledir. Ve **أشب** falanı أشبا: onu ayıpladı ve kınadı; يأشبه kesre ile ve يأشبه damme ile; bu da **الأخفش**’tendir. Ve denildi ki: ona iftira attı ve onun üzerine yalanı karıştırdı. Ve **أشبته** آشبه: onu kınadım. **أبو ذؤيب الهذلي** dedi:
  ويأشبني فيها الذين يلونـهـا                      ولو علموا لم يأشبوني بطائل
Ve **الصحاح**’ta: بباطل; ve birincisi daha sahih. Ve denildi ki: **أشبته**: onu ayıpladım ve onun hakkında konuştum. Ve **أشبه** بشر: onu, kendisiyle bilineceği bir şer alâmetiyle attı (işaretledi); bu da **اللحياني**’dendir. Ve denildi ki: onu attı ve onu karıştırdı. Ve onların Farsça sözü: **زور وآشوب**; **سيبويه** onu tercüme etti de şöyle dedi: **زور وأشوب**; bunu **ابن المكرم** söyledi. Dedim ki: **زور** meyilli damme ile, kuvvet mânâsınadır; ve **آشوب** med ile, sesi yükseltme, çekişme ve karışıklık mânâsınadır.

Ve **أشب** ağaç, **فرح** gibi: أشبا; o hâlde o **أشب**’tir: dolaştı (sıklaştı); **تأشب** gibi. Ve **أبو حنيفة** dedi: **الأشب**: ağacın dolaşıklığının şiddeti ve çokluğu; öyle ki içinde geçilmez. Denilir: onda **موضع أشب** yani ağaçça çok yer; ve **غيضة أشبة**; ve **عيص أشب** yani dolaşık. Ve **أشبت** koruluk: kesre ile, yani dolaştı. Ve sayı: **أشب**. Ve mecazdan onların sözü:  عيصك منك وإن كان أشبا  yani, dikenli dolaşık, kolay olmayan olsa bile; **الأساس**’ta böyledir. Ve onların sözü: **بعرق ذي أشب** yani karışıklık sahibi damar ile.

Ve **أشبته** yani aralarındaki şerri تأشيبا ile tutuşturdum; bunu **الليث** söyledi. Ve **أشب** söz aralarında أشبا: dolaştı; ağaçta geçtiği gibi. Ve **أشبه** o (da).

Ve insanlardan **الأشابة** damme ile: karışıklar; ve o mecazdır. Ve **الأشابة** ve bir nüshada: **في الكسب**: kendisine hayır olmayan haramın ve **السحت**’ın karıştığı şey; ve o mecazdır. Ve denilir: هؤلاء **أشابة**; yani bir tek yerden değiller. Çoğulu: **الأشائب**. **النابغة الذبياني** dedi:
  وثقت له بالنصر إذ قيل قد غزت                      قبائل من غسان غير أشـائب
  بنو عمه دنيا وعمرو بن عامـر                      أولئك قوم بأسهم غـير كـاذب
Ve denilir: onda insanlardan **أوباش** ve **أوشاب** vardır; ve onlar, dağınık çeşitlerdir. Ve **ابن المكرم** dedi: **الأشابة**: her dönüşten toplanan insan karışıklarıdır.

Ve **معجم البلدان** kitabında okudum: **أشابة** Necd’de, kumluğa yakın bir yerdir.

(Ve **الأشباني**, harekeli: pek kırmızı.) Ve denildi ki: o, **النون** yerine **الباء**’nın birlenmişi iledir; ve onu birçok imamlar ihmal etti ve onu uzak gördüler; şeyhimizin dediği gibi. Dedim ki: bunu **الصاغاني** nakletmiştir.

Ve **الأنساب** kitabında **البلاذري**’nin, şair **ابن ميادة**’yı anarken, lafzı şu olanı okudum: Ve **سماعة بن أشول النعامي**’den, **بني أسد**’dendir, dedi.

  لعل ابن أشبانية عارضـت بـه                      رعاء الشوي من مريح وعازب
Ve **الأشبان** **الصقالبة**’dendir. Ve rivayet olunur: **ابن فرانية**. Bitti.

Ve **التأشيب**: kavim arasında kışkırtmadır; **أشبت** şerri aralarında (yaptım)dan; ve **أشبه** o (da). Ve denildi ki: **أشبت** kavmi تأشيبا ile, eğer bazısını bazısına karıştırdıysan. Ve **تأشبوا**: karıştılar yahut toplandılar; **كائتشبوا** gibi; ikisinde de. Ve **تأشبوا إليه**: ona katıldılar. Ve **التأشب** o, şuradan şuradan toplanmadır. Denilir: جاء فلان فيمن **تأشب** إليه yani ona katıldı ve onun etrafında dolaştı. Ve hadiste:  أنه قرأ  يا أيها الناس اتقوا ربكم إن زلزلة الساعة شيء عظيم  فتأشب أصحابه إليه  yani ona toplandılar ve onun etrafını sardılar. Ve **العباس** hadîsinde, **حنين** günü:  حتى تأشبوا حول رسول الله صلى الله عليه وسلم  yani onun etrafını sardılar.

Ve o, yani adam, **مأشوب الحسب**: saf olmayan; bunu **ابن سيده** söyledi. Ve **البلاذري**, **الحارث بن ظالم المري** için inşad etti:

  أنا أبو ليلى وسيفي المعلـوب
  ونسبي في الحي غير مأشوب
Ve **مؤتشب** yani karıştırılmış. Ve bir nüshada **مؤشب** **مكرم** gibi: nesebinde açık olmayan. Ve **الأعشى الحرمازي** hadîsinde, efendimiz Resûlullah صلى الله عليه وسلم’e, karısı hakkında hitap ederken:
  وقذفتني بين عيص مؤتشب
  وهن شر غالب لمن غلب
**المؤتشب**: dolaşık; ve **العيص**: ağacın kökü.

Ve **أشبة** damme ile: kurdun isimlerinden bir isimdir. Ve **عبد الله بن أم مكتوم** رضي الله عنه hadîsinde:  إني رجل ضرير بيني وبينك أشب فرخص لي في كذا وكذا  **الأشب** harekeli: ağacın çokluğudur. Denilir: **بلدة أشبة** eğer ağaçlı ise. Ve burada dolaşık hurmaları kasteder.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **آشب** **أحمد** gibi: **طالقان** taraflarından bir bucak; **الفضل بن يحيى** oraya konaklamıştı; pek soğuk, büyük karlar; **نصر**’dan.

Ve **آشب** şîn-i mu‘ceme’nin kesresiyle: **الموصل** beldesinde **الهكارية**’nin kalelerinin en büyüğünden idi; onu **زنكي بن آقسنقر** harap etti; ve onun yerine yakınında **العمادية**’yı bina etti; böylece ona nisbet olundu; **المعجم**’de böyledir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: اشب

أَشَبَهُ
1 أَشَبَهُ ذ , aor. اَشِبَ (M, K,) inf. n. أَشْبٌ, (M, TA,) He mixed it. (M, K.) And أَشَبْتُ القَوْمَ; (S;) or ↓ أَشَّبْتُهُمْ, inf. n. تَأْشِيبٌ; (TA;) I mixed the peogle together. (S, TA.) ― -b2- Also, aor. as above, (S, K,) and اَشُبَ , (K,) inf. n. as above, (S,) (assumed tropical:) He charged him with a vice, fault, or the like; blamed, censured, or reprehended, him: (S, K:) or he aspersed, reviled, or reproached, him, and mixed up falsehood in his aspersion of him. (TA.) You say also, أَشَبَهُ بِشرٍّ [i. e. بِشَرٍّ or بِشُرٍّ] (assumed tropical:) He cast upon him a stigma, or mark of dishonour, by which he became known: (Lh, TA:) or he cast a censure, or reproach, upon him, and involved him in it. (TA.) -A2- أَشِبَ الشَّجَرُ, aor. اَشَبَ , (A, K,) inf. n. أَشَبٌ; (TA;) and ↓ تأشّب; (K;) or أَشِبَتِ الغَيْضَةُ; (S;) The collection of trees, or the thicket, was, or became, dense, tangled, confused, intertwined, or complicated: (S, K:) or very dense, or much tangled or confused, so as to be impassable. (AHn, A.) ― -b2- [Hence,] أَشِبَ الكَلَامُ بَيْنَهُمْ (assumed tropical:) Their speech, one with another, became confused, or intricate. (TA.) ― -b3- And أَشِبَ الشَّرُّ لِلَّئِيمِ Evil clave to the ignoble. (A.)

أشّبهُ
2 أشّبهُ ذ , inf. n. تَأْشِيبٌ, He rendered it (a collection of trees) dense, tangled, confused, intertwined, or complicated. (K.) ― -b2- أَشَبْتُ القَومَ: see 1. ― -b3- أشّب الكَلَامَ بَيْنَهُمْ (assumed tropical:) He made their speech, one with another, confused, or intricate. (TA.) ― -b4- أشّب الشَّرَّ بَيْنَهُمْ (assumed tropical:) He occasioned confusion, discord, or mischief, between them. (Lth.) And hence, (TA,) تَأْشِيبٌ signifies also The exciting discord, dissension, disorder, strife, quarrelling, or animosity, (S, K, TA,) بَيْنَ قَومٍ between, or among, a people. (S, TA.)

تأشّب
5 تأشّب ذ : see 1. ― -b2- تأشّبوا (assumed tropical:) They were, or became, mixed, or confounded together; as also ↓ ائتشبوا [written with the disjunctive alif اِيتَشَبُوا]. (S, K.) ― -b3- (tropical:) They assembled, or congregated, themselves (A, K) from different parts; (TA;) as also ↓ ائتشبوا (K.) And تأشّبوا اِلَيْهِ (assumed tropical:) They drew themselves together to him, (K, TA,) and crowded densely upon him; or collected themselves together to him, and surrounded him. (TA.)

8 اِاْتَشَبَ see 5, in two places.

أَشَبٌ
أَشَبٌ ذ inf. n. of أَشِبَ. (TA.) ― -b2- [Hence,] Confusedness; dubiousness: so in the saying, ضَرَبَتْ فِيهِ فُلَانَةُ بِعِرْقٍ ذِى أَشَبٍ i. e. ذِى الْتِبَاسٍ. (S.) See art. ضرب ― -b3- Also An abundance of trees. (TA.) In a trad. of Ibn-Umm-Mektoom, اِنِّى رَجُلٌ ضَرِيرٌ بَيْنِى وَ بَيْنَكَ أَشَبٌ فَرَخِّصْ لِى فِي العِشَآءِ وَالفَجْرِ means Verily I am a blind man, [and] between me and thee are palm-trees confusedly disposed; therefore grant thou me indulgence with respect to [coming to thee to perform the prayers of] the nightfall and the daybreak. (K, * MF, TA.)

أَشِبٌ
أَشِبٌ ذ Dense, tangled, confused, intertwined, or complicated; applied to a collection of trees: (S, TA:) or so dense, or so much tangled or confused, as to be impassable; applied to a thicket: (A:) and a place abounding with trees: (TA:) applied also to (tropical:) a collection of clouds, meaning commingled: (A:) and to (assumed tropical:) a number, meaning intricate, or confused. (S, TA.) It is said in a prov., عِيصُكَ مَنْكَ وَ اِنْ كَانَ أَشِبًا (A,) meaning (tropical:) [Thy stock is an appertenance of thine] although it be thorny and intricate or confused. (TA. [See art. عيص])

أُشَابَةٌ
أُشَابَةٌ ذ (tropical:) A medley, or mixed or promiscuous multitude or assemblage, of men, or people; (S, A, L, K) congregated from every quarter: (L:) pl. أَشَائِبُ. (S, K. *) You say, هٰؤُلَآءِ أُشَابَةٌ (tropical:) These are a collection [of people] from different places. (TA.) ― -b2- Also (tropical:) Mixtures of unlawful and lawful kinds of property: (A:) or what is mixed with that which has been unlawfully acquired; (K, TA;) that in which is no good; (TA;) of gains: pl. as above. (K, TA.)

مَأْشُوبٌ الحَسَبِ
مَأْشُوبٌ الحَسَبِ ذ (assumed tropical:) Not pure in his grounds of pretension to respect. (ISd, TA.) [See also what follows.]

جَمْعٌ مُؤْتَشَبٌ
جَمْعٌ مُؤْتَشَبٌ ذ and مُؤْتَشِبٌ (tropical:) [A mixed collection of people]. (A.) ― -b2- فُلَانٌ مُؤْتَشَبٌ, (S, K, *) with fet-h [to the ش], (K,) in one copy of the K, مُؤَشَّبٌ, (TA,) (assumed tropical:) Such a one is of mixed, not of pure, race, or lineage. (S, K.)

##### Türkçe

**أَشَبَهُ**
1 **أَشَبَهُ** ذ , muzâri‘ı **اَشِبَ** (M, K,) mastarı **أَشْبٌ**, (M, TA,) Onu karıştırdı. (M, K.) Ve **أَشَبْتُ القَوْمَ**; (S;) yahut ↓ **أَشَّبْتُهُمْ**, mastarı **تَأْشِيبٌ**; (TA;) Kavmi birbirine karıştırdım. (S, TA.) ― -b2- Yine, muzâri‘ı yukarıdaki gibi, (S, K,) ve **اَشُبَ** , (K,) mastarı yukarıdaki gibi, (S,) (mecaz kabul edilen:) Ona bir ayıp, kusur veya benzerini isnat etti; onu ayıpladı, kınadı veya zemmetti: (S, K:) yahut ona iftira attı, sövdü veya sitem etti ve ona iftirasında yalanı karıştırdı. (TA.) Yine dersin ki, **أَشَبَهُ بِشرٍّ** [yani **بِشَرٍّ** veya **بِشُرٍّ**] (mecaz kabul edilen:) Ona bir damga, yahut şerefsizlik alâmeti attı; onunla tanınır oldu: (Lh, TA:) yahut ona bir kınama veya sitem attı ve onu bunun içine soktu. (TA.) -A2- **أَشِبَ الشَّجَرُ**, muzâri‘ı **اَشَبَ** , (A, K,) mastarı **أَشَبٌ**; (TA;) ve ↓ **تأشّب**; (K;) yahut **أَشِبَتِ الغَيْضَةُ**; (S;) Ağaç topluluğu, yahut koruluk, sık, dolaşık, karışık, birbirine geçmiş veya girift oldu, yahut oldu: (S, K:) yahut geçit vermez olacak derecede pek sık, yahut çok dolaşık veya karışık oldu. (AHn, A.) ― -b2- [Bundan,] **أَشِبَ الكَلَامُ بَيْنَهُمْ** (mecaz kabul edilen:) Birbirleriyle konuşmaları karışık, yahut girift oldu. (TA.) ― -b3- Ve **أَشِبَ الشَّرُّ لِلَّئِيمِ** Kötülük alçağa yapıştı. (A.)

**أشّبهُ**
2 **أشّبهُ** ذ , mastarı **تَأْشِيبٌ**, Onu (bir ağaç topluluğunu) sık, dolaşık, karışık, birbirine geçmiş veya girift kıldı. (K.) ― -b2- **أَشَبْتُ القَومَ**: 1’e bak. ― -b3- **أشّب الكَلَامَ بَيْنَهُمْ** (mecaz kabul edilen:) Birbirleriyle konuşmalarını karışık, yahut girift kıldı. (TA.) ― -b4- **أشّب الشَّرَّ بَيْنَهُمْ** (mecaz kabul edilen:) Aralarında karışıklığa, ayrılığa, yahut fesada sebep oldu. (Lth.) Ve bundan dolayı, (TA,) **تَأْشِيبٌ** ayrıca Bir kavim arasında **بَيْنَ قَومٍ** ayrılık, ihtilâf, düzensizlik, çekişme, kavga, yahut düşmanlık uyandırmak demektir. (S, K, TA,) (S, TA.)

**تأشّب**
5 **تأشّب** ذ : 1’e bak. ― -b2- **تأشّبوا** (mecaz kabul edilen:) Birbirine karıştılar, yahut birbirine karışık oldular; ↓ **ائتشبوا** da böyledir [ayrık elif ile **اِيتَشَبُوا** yazılmıştır]. (S, K.) ― -b3- (mecaz:) Kendilerini topladılar, yahut bir araya geldiler (A, K) çeşitli yerlerden; (TA;) ↓ **ائتشبوا** da böyledir (K.) Ve **تأشّبوا اِلَيْهِ** (mecaz kabul edilen:) Ona doğru kendilerini topladılar, (K, TA,) ve onun üzerine sıkça üşüştüler; yahut ona doğru kendilerini topladılar ve onu kuşattılar. (TA.)

8 **اِاْتَشَبَ** 5’e bak, iki yerde.

**أَشَبٌ**
**أَشَبٌ** ذ **أَشِبَ**’ın mastarıdır. (TA.) ― -b2- [Bundan,] Karışıklık; şüphelilik: şu sözde olduğu gibi, **ضَرَبَتْ فِيهِ فُلَانَةُ بِعِرْقٍ ذِى أَشَبٍ** yani **ذِى الْتِبَاسٍ**. (S.) **ضرب** maddesine bak ― -b3- Yine Ağaç çokluğu. (TA.) İbn-Umm-Mektoom’un bir rivayetinde, **اِنِّى رَجُلٌ ضَرِيرٌ بَيْنِى وَ بَيْنَكَ أَشَبٌ فَرَخِّصْ لِى فِي العِشَآءِ وَالفَجْرِ** demek: Şüphesiz ben kör bir adamım, [ve] benimle senin aranda karışık halde dizilmiş hurma ağaçları vardır; öyleyse bana yatsı ve fecr [namazlarını kılmak için sana gelme] hususunda ruhsat ver. (K, * MF, TA.)

**أَشِبٌ**
**أَشِبٌ** ذ Sık, dolaşık, karışık, birbirine geçmiş, yahut girift; ağaç topluluğuna söylenir: (S, TA:) yahut geçit vermez olacak derecede pek sık, yahut çok dolaşık veya karışık; koruluğa söylenir: (A:) ve ağaçça bol bir yer: (TA:) ayrıca (mecaz:) karışmış manasında bulut topluluğuna: (A:) ve (mecaz kabul edilen:) girift, yahut karışık manasında bir sayıya: (S, TA.) Bir darbımeselde şöyle denmiştir, **عِيصُكَ مَنْكَ وَ اِنْ كَانَ أَشِبًا** (A,) manası (mecaz:) [Senin kökün senindendir] her ne kadar dikenli ve girift yahut karışık olsa da. (TA. [**عيص** maddesine bak])

**أُشَابَةٌ**
**أُشَابَةٌ** ذ (mecaz:) Erkeklerden, yahut insanlardan, karışık, yahut karmakarışık bir kalabalık veya topluluk; (S, A, L, K) her taraftan toplanmış: (L:) çoğulu **أَشَائِبُ**. (S, K. *) Dersin ki, **هٰؤُلَآءِ أُشَابَةٌ** (mecaz:) Bunlar farklı yerlerden [insan] topluluğudur. (TA.) ― -b2- Yine (mecaz:) Haram ve helâl mal çeşitlerinin karışımları: (A:) yahut haram yolla elde edilmiş olanla karışmış olan; (K, TA;) içinde hayır olmayan; (TA;) kazançlardan: çoğulu yukarıdaki gibidir. (K, TA.)

**مَأْشُوبٌ الحَسَبِ**
**مَأْشُوبٌ الحَسَبِ** ذ (mecaz kabul edilen:) Saygı iddiasının dayanaklarında saf olmayan. (ISd, TA.) [Yine aşağıdakine de bak.]

**جَمْعٌ مُؤْتَشَبٌ**
**جَمْعٌ مُؤْتَشَبٌ** ذ ve **مُؤْتَشِبٌ** (mecaz:) [Karışık bir insan topluluğu]. (A.) ― -b2- **فُلَانٌ مُؤْتَشَبٌ**, (S, K, *) **ش** üzerinde fetha ile, (K,) K’nin bir nüshasında **مُؤَشَّبٌ**, (TA,) (mecaz kabul edilen:) Falanca karışık, saf olmayan bir ırk veya nesep sahibidir. (S, K.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: ءشب

أَشَبَ
أَشَبَ I ,  U ( n. ac. أَشْب 1 ),
a.  Mixed.

b.  Reproached, blamed, shamed.

أَشِبَ
أَشِبَ A ( n. ac. أَشَب 4 ),
a.  Became entwined, entangled ( branches ).

أَشَّبَ
أَشَّبَ II ,
a.  Entwined, entangled, interlaced.

b.  [ acc. &  'Ala ], Incited, set against.

تَأَشَّبَ
تَأَشَّبَ V ,
a.  Was entwined, entangled ( branches ).

b.  see VIII .

اـَئْتَشَبَ
اـَئْتَشَبَ VIII ,
a.  Was mixed together, mingled.

أَشَب
أَشَب 4 ,
a.  Confusion; complication; medley.

اِشَاْبَة
اِشَاْبَة 23t , ( pl. أَآشِبُ 37 ),
a.  Riff-raff, rabble, mob.

أُشَاْبَة
أُشَاْبَة 24t ,
a.  see 4 .

أَشَبَاْنِيّ
أَشَبَاْنِيّ 36yi ,
a.  Red, ruddy.

##### Türkçe

أَشَبَ
أَشَبَ I , U ( mastar: **أَشْب** 1 ),
a. Karıştırdı.

b. Azarladı, kınadı, utandırdı.

أَشِبَ
أَشِبَ A ( mastar: **أَشَب** 4 ),
a. Dolaşık hâle geldi, birbirine dolandı (dallar).

أَشَّبَ
أَشَّبَ II ,
a. Dolaştırdı, birbirine doladı, iç içe geçirdi.

b. [mef‘ûl ile ve **على** ile], Kışkırttı, birbirine karşı kışkırttı.

تَأَشَّبَ
تَأَشَّبَ V ,
a. Dolaşık oldu, birbirine dolandı (dallar).

b. VIII’e bak.

اـَئْتَشَبَ
اـَئْتَشَبَ VIII ,
a. Birbirine karıştı, karışıp kaynaştı.

أَشَب
أَشَب 4 ,
a. Karışıklık; giriftlik; karmakarışık şey.

اِشَاْبَة
اِشَاْبَة 23t , (çoğulu: **أَآشِبُ** 37 ),
a. Ayaktakımı, avam güruhu, kalabalık.

أُشَاْبَة
أُشَاْبَة 24t ,
a. 4’e bak.

أَشَبَاْنِيّ
أَشَبَاْنِيّ 36yi ,
a. Kırmızı, al al.
