# أشب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B4%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أشب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أشب

أَشَبَ الشيءَ يَأْشِبُه أَشْباً: خَلَطَه.
والأُشابةُ من الناس: الأَخْلاطُ، والجمع الأَشائِبُ. قال النابغة الذُّبْياني:
وَثِقْتُ له بالنَّصْرِ، إِذْ قِيلَ قد غَزَتْ  * قَبائِلُ مِن غَسَّانَ، غَيْرُ أَشائِبِ يقول: وَثِقْتُ للممدوحِ بالنصرِ، لأَن كَتائِبَه وجُنُودَه مِن غَسَّانَ، وهم قَوْمُه وبنو عمه. وقد فَسَّر القَبائلَ في بيت بعده، وهو: بَنُو عَمِّهِ دُنْيا، وعَمْرُو بن عامِرٍ، *  أُولئِكَ قَوْمٌ، بَأْسُهُمْ غَيْرُ كاذِبِ ويقال: بها أَوْباشٌ مِن الناسِ وأَوْشابٌ من الناس، وهُمُ الضُّرُوبُ الـمُتَفَرِّقون.
وتَأَشَّبَ القومُ: اخْتَلَطُوا، وأْتَشَبُوا أَيضاً. يقال: جاءَ فلان فيمن تَأَشَّبَ إِليه أَي انْضَمَّ إِليه والتَفَّ عليه. والأُشابَةُ في الكَسْبِ: ما خالَطَه الحَرامُ الذي لا خَيْرَ فيه، والسُّحْتُ.
ورَجلٌ مَأْشُوبُ الحَسَبِ: غَيْرُ مَحْضٍ، وهو مُؤْتَشِبٌ أَي مَخْلُوطٌ غَيْرُ صَرِيحٍ في نَسَبِه. والتَّأَشُّبُ: التَّجَمُّع مِن هُنا وهُنا. يقال: هؤُلاءِ أُشابَة ليسوا مِن مَكانٍ واحِد، والجمع الأَشائِبُ. وأَشِبَ الشَّجَرُ أَشَباً، فهو أَشِبٌ، وتَأَشَّبَ: التَفَّ. وقال أَبو حنيفة: الأَشَبُ شِدَّةُ التِفافِ الشجَرِ وكَثْرَتُه حتى لا مَجازَ فيه. يُقال: فيه موضع أَشِبٌ أَي كثير الشجَر، وغَيْضةٌ أَشِبةٌ، وغَيْضٌ أَشِبٌ أَي مُلْتَفٌّ. وأَشِبَتِ الغَيْضةُ، بالكسر، أَي التَّفَتْ. وعَدَدٌ أَشِبٌ. وقولهم: عيصُكَ مِنْكَ، وإِنْ كانَ أَشِباً أَي وإِن كان ذا شَوْكٍ مُشْتَبِكٍ غَيْرِ سَهْلٍ. وقولهم: ضَرَبَتْ فيهِ فُلانةُ بِعِرْقٍ ذِي أَشَبٍ أَي ذي الْتِباسٍ.
وفي الحديث: إِنّي رَجُلٌ ضَرِيرٌ بَيْنِي وبَيْنَكَ أَشَبٌ فَرَخِّصْ لي في كذا. الأَشَبُ: كثرة الشجَر، يقال بَلْدةٌ أَشِبةٌ إِذا كانت ذاتَ شجر، وأَراد ههنا النَّخِيل. وفي حديث الأَعْشَى الحِرْمازِيِّ يُخاطِبُ سيدنا رَسولَ اللّه، صلى اللّه عليه وسلم، في شَأْنِ امْرَأَتِه: وقَذَفَتْني بَيْنَ عِيصٍ مُؤْتَشِبْ، *  وهُنَّ شَرٌّ غالِبٌ لِمَنْ غَلَبْ الـمُؤْتَشِبُ: الـمُلتَفُّ. والعِيصُ: أَصل الشجر.
الليث: أَشَّبْتُ الشرَّ بينهم تَأْشِيباً، وأَشِبَ الكلامُ بينهم أَشَباً: التَفَّ، كما تقدَّم في الشجر، وأَشَبَه هو؛ والتَّأْشِيبُ: التَّحْرِيشُ بين القوم. وأَشَبَه يَأْشِبُه ويَأْشُبُه أَشْباً: لامَه وعابَه. وقيل: قَذَفَه وخَلَط عليه الكَذِبَ. وأَشَبْتُه آشِبُه: لُمْتُه. قال أَبو ذؤَيب: ويَأْشِبُني فيها الّذِينَ يَلُونها، *  ولَوْ عَلِمُوا لَمْ يَأْشِبُوني بطائِلِ وهذا البيت في الصحاح: لم يَأْشِبُوني بِباطِلِ، والصحيح لم يَأْشِبُوني بَطائِلِ. يقول: لو عَلِمَ هؤِلاء الذين يَلُونَ أَمْرَ هذه المرأَة أَنها لا تُولِيني إِلا شيئاً يسيراً، وهو النَّظْرة والكَلِمة، لم يَأْشِبُوني بطائِل: أَي لم يَلُومُوني؛ والطَّائلُ: الفَضْلُ. وقيل: أَشَبْتُه: عِبْتُه ووَقَعْتُ فيه. وأَشَبْتُ \<ص:215>
 القوم إِذا خَلَطْت بعضَهم بِبَعْض.
وفي الحديث أَنه قرأَ: يا أَيـُّها الناسُ اتَّقُوا رَبَّكُم إِنّ زَلْزلَة الساعة شيءٌ عظيم. فَتَأَشَّبَ أَصحابُه إِليه أَي اجتمعوا إِليه وأَطافُوا به. والأُشابةُ: أَخْلاطُ الناسِ تَجْتَمِعُ مِنْ كُلِّ أَوْبٍ. ومنه حديث العباس، رضي اللّه عنه، يومَ حُنَيْنٍ: حتَّى تَأَشَّبُوا حَوْلَ رَسولِ اللّهِ، صلى اللّه عليه وسلم، ويروى تنَاشَبُوا أَي تَدانَوْا وتَضامُّوا.وأَشَّبَه بشَرٍّ إِذا رمَاه بعَلامةٍ مِنَ الشَّرِّ يُعْرَفُ بها، هذه عن اللحياني. وقيل: رَماه به وخَلَطَه. وقولهم بالفارسية: رُورُ وأُشُوبْ، ترجمة سيبويه فقال: زُورٌ وأُشُوبٌ. وأُشْبَةُ: من أَسماءِ الذِّئاب.

### Türkçe

**أَشَبَ** şeyi **يَأْشِبُه** **أَشْباً**: onu karıştırdı.

Ve insanlardan **الأُشابةُ**: karışıklar; çoğulu **الأَشائِبُ**’dir. Nâbiga **الذُّبْياني** dedi:
وَثِقْتُ له بالنَّصْرِ، إِذْ قِيلَ قد غَزَتْ  * قَبائِلُ مِن غَسَّانَ، غَيْرُ أَشائِبِ
Der ki: övülen kimse için zafere güvendim; çünkü onun taburları ve askerleri Gassân’dandır; onlar onun kavmi ve amcaoğullarıdır. Ve kabileleri ondan sonraki bir beyitte açıklamıştır; o da:
بَنُو عَمِّهِ دُنْيا، وعَمْرُو بن عامِرٍ، *  أُولئِكَ قَوْمٌ، بَأْسُهُمْ غَيْرُ كاذِبِ

Ve denir: onda insanlardan **أَوْباشٌ** ve insanlardan **أَوْشابٌ** vardır; onlar, dağınık çeşitlerdir.

Ve **تَأَشَّبَ** kavim: karıştılar; ayrıca **أْتَشَبُوا**. Denir: falan kimse, kendisine **تَأَشَّبَ** olunanlar içinde geldi; yani ona katıldı ve onun etrafında toplandı.

Ve kazançta **الأُشابَةُ**: kendisine, içinde hayır olmayan haramın karıştığı şey; ve **السُّحْتُ**.

Ve **مَأْشُوبُ الحَسَبِ** bir adam: saf olmayan; o, **مُؤْتَشِبٌ**’dir; yani karışık, nesebinde açık-seçik olmayan.

Ve **التَّأَشُّبُ**: buradan buradan toplanma. Denir: bunlar, tek bir yerden olmayan bir **أُشابَة**’dir; çoğulu **الأَشائِبُ**’dir.

Ve ağaç **أَشِبَ** **أَشَباً**; o, **أَشِبٌ**’dir; ve **تَأَشَّبَ**: sarıldı/dolandı. Ebû Hanîfe dedi: **الأَشَبُ** ağacın sarılmasının şiddeti ve çokluğudur; öyle ki onda geçit yoktur. Denir: onda **أَشِبٌ** bir yer vardır; yani ağaçça çok. Ve **غَيْضةٌ أَشِبةٌ** ve **غَيْضٌ أَشِبٌ**; yani sarmaş dolaş. Ve **أَشِبَتِ الغَيْضةُ** (kesre ile): yani sarıldı/dolandı.

Ve **عَدَدٌ أَشِبٌ**. Ve onların sözü: عيصُكَ مِنْكَ، وإِنْ كانَ أَشِباً yani: velev ki dikenli, birbirine geçmiş, kolay olmayan (olsun). Ve onların sözü: ضَرَبَتْ فيهِ فُلانةُ بِعِرْقٍ ذِي أَشَبٍ yani: karışıklığı olan.

Ve hadiste: إِنّي رَجُلٌ ضَرِيرٌ بَيْنِي وبَيْنَكَ أَشَبٌ فَرَخِّصْ لي في كذا. **الأَشَبُ**: ağaç çokluğu; **بَلْدةٌ أَشِبةٌ** denir, ağaçlı olunca; burada hurmalığı kastetti. Ve **الأَعْشَى الحِرْمازِيِّ**’nin, karısı hakkında, Efendimiz Allah’ın Resulü’ne (Allah’ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) hitap ettiği hadiste:
وقَذَفَتْني بَيْنَ عِيصٍ مُؤْتَشِبْ، *  وهُنَّ شَرٌّ غالِبٌ لِمَنْ غَلَبْ
**الـمُؤْتَشِبُ**: sarmaş dolaş olan. Ve **العِيصُ**: ağacın kökü.

**الليث**: **أَشَّبْتُ** şerri aralarında **تَأْشِيباً**; ve aralarında söz **أَشِبَ** **أَشَباً**: sarıldı/dolandı; ağaçta geçtiği gibi; ve onu **أَشَبَه**; ve **التَّأْشِيبُ**: kavim arasında kışkırtmadır. Ve **أَشَبَه** **يَأْشِبُه** ve **يَأْشُبُه** **أَشْباً**: onu kınadı ve ayıpladı.

Ve denildi: ona attı ve onun üzerine yalanı karıştırdı. Ve **أَشَبْتُه** **آشِبُه**: onu kınadım. Ebû Züeyb dedi:
ويَأْشِبُني فيها الّذِينَ يَلُونها، *  ولَوْ عَلِمُوا لَمْ يَأْشِبُوني بطائِلِ
Ve bu beyit Sıhâh’ta: لم يَأْشِبُوني بِباطِلِ; doğrusu: لم يَأْشِبُوني بَطائِلِ. Der ki: bu kadının işini yürüten şu kimseler, onun bana ancak az bir şey verdiğini—o da bakış ve söz—bilselerdi, beni **بطائِل** ile **يَأْشِبُوني** etmezlerdi; yani beni kınamazlardı; ve **الطَّائلُ**: fazlalıktır. Ve denildi: **أَشَبْتُه**: onu ayıpladım ve onun hakkında konuştum. Ve **أَشَبْتُ** kavmi: bazılarını bazısına karıştırdığım zaman.

Ve hadiste: onun okuduğu rivayet edilmiştir: يا أَيـُّها الناسُ اتَّقُوا رَبَّكُم إِنّ زَلْزلَة الساعة شيءٌ عظيم. Bunun üzerine ashabı ona doğru **تَأَشَّبَ** etti; yani ona toplandılar ve onun etrafını sardılar.

Ve **الأُشابةُ**: her dönüşten toplanan insan karışıkları. Ondandır: Abbas’ın (Allah ondan razı olsun) Huneyn günü hadisi: حتَّى تَأَشَّبُوا حَوْلَ رَسولِ اللّهِ، صلى اللّه عليه وسلم; ve **تنَاشَبُوا** diye rivayet edilir; yani yaklaştılar ve birbirlerine sokuldular. Ve **أَشَّبَه** onu bir şer ile: kendisiyle tanınacağı bir şer alametiyle onu işaretlediği zaman; bu, Lihyânî’dendir. Ve denildi: onu onunla attı ve onu karıştırdı. Ve onların Farsça sözü: رُورُ وأُشُوبْ; Sîbeveyh’in tercümesi dedi ki: زُورٌ وأُشُوبٌ.

Ve **أُشْبَةُ**: kurtların adlarındandır.
