# أشف (أ-ش-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B4%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: أ - ش - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: اشف

## Sözlükler (6)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%81/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الإشْفى للإِسكاف، والجمع الأَشافي.

##### Türkçe

**الإشْفى**: **الإِسكاف** için; çoğulu **الأَشافي**.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%81/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الهمزة والشين وما بعدهما في الثلاثي)
(أشف) الهمزة* والشين والفاء كلمةٌ ليست بالأصلية فلذلك لم نذكرها. والذي سمع فيه الإشْفَى.
(أشا) الهمزة والشين والألف. والأَشاء صغار النَّخلِ، الواحدة أَشاءَةٌ.
(أشب) الهمزة والشين والباء يدلّ على اختلاطٍ والتفاف، يقال عِيصٌ أشبٌ أي ملتفّ، وجاء فلانٌ في عددٍ أشِبٍ. وتأشَّب القَومُ اختلطوا. ويقال أَشَبْتُ فلاناً آشِبُهُ([14])، إذا لُمْتَه، كأنّك لفّقْتَ عليه قبيحاً فلُمْتَه فيه([15]). قال أبو ذؤيب:
ويأشِبني فيها الذين يَلُونَها  *** ولو عَلِمُوا لَم يأشِبُوني بطَائِلِ([16])والأُشابة الأخلاط من النّاس في قوله([17]):
وثِقْتُ لـه بالنَّصر إذ قيل قد غَزَتْ *** قبائلُ من غَسَّانَ غير أشائِبِ
(أشر) الهمزة والشين والراء، أصلٌ واحدٌ يدلّ على الحِدّة. من ذلك قولهم: هو أشِرٌ، أي بَطِرٌ مُتَسرِّعٌ ذو حِدّة. ويقال منه أَشِر يَأْشَر. ومنه قولهم ناقةٌ مِئْشِيرٌ، مِفعيل من الأَشَر. قال أوس:
حَرْفٌ أخوها أبوها من مُهَجَّنَةٍٍ *** وعَمُّها خالُها وَجْنَاءُ مِئْشِِيرُ([18])ورجل أَشِرٌ وأَشُرٌ. والأُشُر رقّة وحِدّةٌ في أطراف الأسنان: قال طرفة:
بَدّلَتْهُ الشَّمْسُ من مَنْبِتِهِ *** برَداً أبْيَضَ مَصقُولَ الأُشُرْ([19])وأشَرت الخشبَة بالمئشار من هذا.
---------------------
([14]) يقال أشبه يأشبه ويأشبه أشبا، من باب ضرب ونصر.
([15]) في الأصل: "فلمه فيه". وقد تكون: "فلففته فيه".
([16]) في الأصل: "ويأشبني فيه"، والصواب من اللسان (1: 209) والديوان ص144. ورواية الديوان: "الأولاء يلونها".
([17]) هو النابغة الذبياني، من صقيدة له في ديوانه 2-9. ويروى: "كتائب من غسان".
([18]) البيت في ديوانه ص8 طبع جاير. ونظيره بيت كعب بن زهير:
حرف أخوها أبوها من مهجنة *** وعمها خالها قوداء شمليل
انظر شرح ابن هشام لبانت سعاد 55-56. وفي الأصل : "أبوها أخوها" وصواب الرواية من الديوان. وقد عنى بذلك أن أخاها يشبه أباها في الكرم، كما عمها يشبه خالها في ذلك. وزعم بعضهم أنّه يريد التحقيق وأنها من إبل كرام، فبعضها يحمل على بعض حفظاً للنوع. ولهذا النسب صور، منها أن فحلاً ضرب بنته فأتت ببعيرين فضربها أحدهما فأتت بهذه الناقة. وقال الفارسي في تذكرته: صورة قوله أخوها أبوها أن أمها أتت بفحل فألقي عليها فأتت بهذه الناقة. وأما عمها خالها فيتجه على النكاح الشرعي، تزوج أبو أبيك بأم أمك فولد لهما غلام فهو عمك وخالك إلا أنه عم لأب وخال لأم. صورة أخرى: تزوجت أختك من أمك أخاك من أبيك فولد لهما ولد، فأنت عم هذا الغلام أخو أبيه، وخاله لأنك أخو أمه من أمها. اهـ. قال ابن هشام: "ولا ينطبق تفسير أبي علي رحمه الله على ما ذكرت في البيت؛ لأن الشاعر لم يصف الناقة بأحد النسبين، بل بهما معاً".
([19]) كان الغلام من العرب إذا سقطت له سن أخذها بين السبابة والإبهام واستقبل الشمس إذا طلعت، وقذف بها وقال: يا شمس أبدليني بسن أحسن منها ولتجر في ظلمها إياتك. انظر شرح ديوان طرفة 22، 65.
ـ

##### Türkçe

(باب **الهمزة** و**الشين** وما بعدهما في الثلاثي)
(**أشف**) **الهمزة** ve**الشين** ve**الفاء** aslî olmayan bir kelimedir; bu yüzden onu zikretmedik. Ve onda işitilen **الإشْفَى**’dır.
(**أشا**) **الهمزة** ve**الشين** ve**الألف**. Ve **الأَشاء** hurma ağacının küçükleridir; teki **أَشاءَةٌ**’dir.
(**أشب**) **الهمزة** ve**الشين** ve**الباء** karışmaya ve dolanmaya delâlet eder; denir: **عِيصٌ أشبٌ** yani dolanmış; ve falan kimse **في عددٍ أشِبٍ** içinde geldi. Ve **تأشَّب القَومُ**: karıştılar. Ve denir: **أَشَبْتُ** falanı, **آشِبُهُ**([14]), onu ayıpladığın zaman; sanki ona çirkini yamamışsın da onda onu ayıplamışsın([15]). Ebû Züeyb dedi:
ويأشِبني فيها الذين يَلُونَها  *** ولو عَلِمُوا لَم يأشِبُوني بطَائِلِ([16])Ve **الأُشابة** insanların karışımlarıdır; onun sözü([17])nde:
وثِقْتُ لـه بالنَّصر إذ قيل قد غَزَتْ *** قبائلُ من غَسَّانَ غير أشائِبِ
(**أشر**) **الهمزة** ve**الشين** ve**الراء**; tek bir asıl, keskinliğe delâlet eder. Bundan, onların sözü: o **أشِرٌ**’dir; yani azgın, aceleci, keskinlik sahibi. Ve ondan **أَشِر يَأْشَر** denir. Ve ondan onların sözü: **ناقةٌ مِئْشِيرٌ**; **الأَشَر**’den **مِفعيل** veznindedir. Evs dedi:
حَرْفٌ أخوها أبوها من مُهَجَّنَةٍٍ *** وعَمُّها خالُها وَجْنَاءُ مِئْشِِيرُ([18])Ve adam **أَشِرٌ** ve **أَشُرٌ**. Ve **الأُشُر** dişlerin uçlarında incelik ve keskinliktir: Tarafe dedi:
بَدّلَتْهُ الشَّمْسُ من مَنْبِتِهِ *** برَداً أبْيَضَ مَصقُولَ الأُشُرْ([19])Ve bundan, **المئشار** ile tahtayı **أشَرتُ**.

---------------------
([14]) Denir: **أشبه يأشبه** ve **يأشبه أشبا**; **ضرب** ve **نصر** babındandır.
([15]) Asılda: “فلمه فيه”. Ve olabilir: “فلففته فيه”.
([16]) Asılda: “ويأشبني فيه”; doğrusu **اللسان** (1: 209) ve divan s144’tendir. Divan rivayeti: “الأولاء يلونها”.
([17]) O, **النابغة الذبياني**’dir; divanında 2-9’da onun bir kasidesindendir. Ve rivayet olunur: “كتائب من غسان”.
([18]) Beyit, divanında s8, Câyer baskısıdır. Ve benzeri Ka‘b b. Züheyr’in beyti:
حرف أخوها أبوها من مهجنة *** وعمها خالها قوداء شمليل
**بانت سعاد**’a İbn Hişâm şerhine 55-56 bak. Ve asılda: “أبوها أخوها”; rivayetin doğrusu divandandır. Ve bununla, kardeşinin cömertlikte babasına benzediğini, amcasının da bunda dayısına benzediğini kastetmiştir. Ve bazısı, tahkiki istediğini ve onun soylu develerden olduğunu; türü korumak için bazısının bazısına bindirildiğini iddia etti. Ve bu nesebin suretleri vardır; onlardan: bir aygır kızını aşar da iki deve getirir; sonra onlardan biri onu aşar da bu deveyi getirir. Ve el-Fârisî, tezkiresinde dedi: “أخوها أبوها” sözünün sureti, annesinin bir aygır getirmesi, onun üzerine atılması, sonra bu deveyi getirmesidir. Ama “عمها خالها” ise şer‘î nikâh üzerine yönelir: babanın babası, annenin annesiyle evlenir; ikisine bir oğlan doğar; o senin amcan ve dayındır; ancak babadan amca, anneden dayıdır. Başka bir suret: anneden kız kardeşin, babadan erkek kardeşinle evlenir; ikisine bir çocuk doğar; sen bu oğlanın amcasısın, babasının kardeşisin; ve dayısısın, çünkü sen annesinin annesinden kardeşisin. Son. İbn Hişâm dedi: “Ebû Ali’nin—Allah ona rahmet etsin—tefsiri, beyitte zikrettiğime uymaz; çünkü şair deveyi iki nesebden biriyle değil, ikisiyle birlikte vasfetmiştir.”
([19]) Araplardan oğlanın dişi düştüğü zaman onu işaret parmağı ile başparmak arasına alır, güneş doğduğunda güneşe yönelir, onu atar ve derdi: “يا شمس أبدليني بسن أحسن منها ولتجر في ظلمها إياتك.” Tarafe divanı şerhine 22, 65 bak.
ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الجوهري: الإشْفَى للإسْكافِ، وهو فِعْلى، والجمع الأَشافي. قال ابن بري عند قول الجوهريّ وهو فِعْلَى، قال: صوابه إفْعَلٌ، والهمزة زائدة، وهو منوَّن غيرُ مصروف.

##### Türkçe

الجوهري: **الإشْفَى** **للإسْكافِ** içindir; ve o **فِعْلى**’dır; çoğulu **الأَشافي**’dir. Dedi ki:

İbn بري, الجوهري’nin “ve o **فِعْلَى**’dır” sözü yanında dedi ki: Onun doğrusu **إفْعَلٌ**’dır; hemze ziyadedir; ve o, tenvinli, gayr-i munsariftir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%81/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* أ ش ف * * الإشْفَى * للإسكاف بكسر الهمزة مقصور والجمع * الأَشَافي * بوزن الأثافي وهو المخرز

##### Türkçe

* أ ش ف * * **الإشْفَى** * iskâf için, hemzenin kesriyle, maksûr; cem‘i **الأَشَافي**; **الأثافي** vezninde; ve o, bizdir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الإشفى بكسر الهمزة وفتح الفاء: الإسكاف هكذا وقع في سائر النسخ، وهو غلط ظاهر، وهكذا وقع في نسخ العباب أيضا، والصواب للإسكاف، أي، مخيط له ومثقب، كما هو في نسخ الصحاح، وقد أعادها المصنف في المعتل أيضا، إشارة إلى أنها ذات وجهين، وفسرها على الصواب، فعلم من ذلك أن الذي هنا غلط من النساخ.
 وقال الجوهري، والصاغاني: هو فعلى، وج: الأشافي، وقال ابن بري: صوابه إفعل، والهمزة زائدة، وهو منون غير مصروف. قلت: وسيأتي في المعتل، إن شاء الله تعالى.

##### Türkçe

**الإشفى** hemzenin kesri ve **الفاء**’nın fethi ile: **الإسكاف**; bütün nüshalarda böyle vâki olmuştur; ve bu, açık bir yanlıştır. **العباب** nüshalarında da böyle vâki olmuştur. Doğrusu **لِلإسكاف**’tır; yani, onun için dikici ve delici (âlet), **الصحاح** nüshalarında olduğu gibi. Musannif onu **المعتل**’de de tekrar etmiştir; iki vech sahibi olduğuna işaret olarak; ve onu doğru üzere tefsir etmiştir. Bundan, buradakinin müstensihlerden bir yanlış olduğu bilindi.

Ve **الجوهري** ile **الصاغاني** dedi: O, **فعلى** veznindedir; çoğulu: **الأشافي**. **ابن بري** dedi: Doğrusu **إفعل**’dir; hemze zâiddir; ve o, tenvinlidir, gayr-i munsarıftır. Dedim: İnşallah Teâlâ, **المعتل**’de gelecektir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

#### Madde başı: اشف

اِشْفَى
اِشْفَى ذ , of the measure فِعْلَى, [and therefore fem., and imperfectly decl.,] (S, Msb,) accord. to some; but accord. to others, of the measure اِفْعَلٌ like اِصْبَعٌ as Kh is related to have said, (Msb,) which latter is said by IB to be the correct measure, the [incipient] ا being augmentative, and the word [masc.,] with tenween, [i. e. اِشْفًى,] perfectly decl.: (TA:) The instrument belonging to the اِسكَاف [or sewer of skins or leather]; (S,* Msb, TA;) i. e., with which he sews; and the instrument with which he bores, or perforates: (TA:) the instrument for boring, or perforating, (K in art. شفى) belonging to the أَسَاكِفَة; said by ISk to be that which is used for water-skins, or milk-skins, and leather water-bags, and the like; that used for sandals, or shoes, being called مِخْصَفٌ: (S and TA in art. شفى:) and the [instrument called] سِرَاد with which skin, or leather, is sewed: (K in art. شفى:) i. q. مِخْرَزٌ: (Mgh in art. شفى:) pl. أَشَافٍ (S, Mgh, Msb, K: [in the CK, erroneously, اَشافِىُّ]) In the K, in the present art., الاِسْكَافُ is put, by a mistake of the copyists, for لِلْاِسْكَافِ (TA.) See also art.

شفى
شفى ذ

##### Türkçe

اِشْفَى
اِشْفَى ذ, vezni **فِعْلَى** üzere, [ve bu sebeple müennes, ve noksan i‘rablı,] (S, Msb,) bazılarına göre; fakat başkalarına göre, vezni **اِفْعَلٌ** üzere, **اِصْبَعٌ** gibi; nitekim Kh’nin böyle dediği rivayet olunur, (Msb,) ki bu sonuncusunun, IB tarafından doğru vezin olduğu söylenmiştir; [başlangıçtaki] **ا** ziyade (arttırma)dır; ve kelime [müzekker,] tenvinli, [yani **اِشْفًى**,] tam i‘rablıdır: (TA:) **اِسكَاف**’a [yahut deri veya kösele diken kimseye] ait âlet; (S,* Msb, TA;) yani onunla diker; ve onunla deler, yahut delik açar: (TA:) delme, yahut delik açma âleti, (K, **شفى** maddesinde) **أَسَاكِفَة**’ye ait; ISk tarafından, su tulumları, yahut süt tulumları, ve deri su torbaları, ve benzerleri için kullanılan şey olduğu söylenmiştir; sandaletler, yahut ayakkabılar için kullanılan ise **مِخْصَفٌ** diye adlandırılır: (S ve TA, **شفى** maddesinde:) ve deri, yahut kösele dikilen [**سِرَاد** denilen] âlet: (K, **شفى** maddesinde:) **مِخْرَزٌ** ile aynı mânâdadır: (Mgh, **شفى** maddesinde:) çoğulu **أَشَافٍ** (S, Mgh, Msb, K: [CK’de yanlış olarak, اَشافِىُّ]) K’de, işbu maddede, **الاِسْكَافُ**, müstensihlerin bir hatasıyla, **لِلْاِسْكَافِ** yerine konulmuştur (TA.) Ayrıca maddeye de bak.

شفى
شفى ذ
