# أشن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B4%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أشن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B4%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أشن

: ( *!الأُشْنَةُ ، بالضَّمِّ ) :
( أَهْمَلَهُ الجوْهرِيُّ .
قالَ اللَّيْثُ : هو ( شيءٌ يَلْتَفُّ على شجرِ البَلُّوطِ والصَّنَوْبَرِ كأَنَّه مَقْشورٌ مِن عِرْقٍ ، وهو عِطْرٌ أَبْيَضُ ) .
( قالَ الأَزْهرِيُّ : ما أُراهُ عربيًّا .
( *!وأُشْنَى ، كحُسْنَى ) ، والصَّوابُ في ضبْطِه بكسْرِ الألِفِ والنُّونِ وسكونِ الشِّيْن .
قالَ ياقوتُ : هكذا تقُولُه العامَّةُ ، والأَصْل *!إشْنِينُ كإزْميلٍ : ( ة بصَعيدِ مِصْرَ ) مِن كُورَةِ البنهاوِيَّة إلى طنتدا على غربيها ، وتسمَّى هي وطنتدا العَرُوسَيْن لحسْنِهما وخصبِهما ؛ ( وهي غيرُ إِسْنَى ) بالسِّيْن المُهْملَةِ ، وبما ضَبَطْناه لم يَحْتج إلى دَفْع هذا الاشْتِباه .
( *!وأُشْنونَةُ ، بالضَّمِّ ) ، هكذا في النُّسخِ بزِيادَةِ النُّونِ بينَ الشِّيْن والواوِ والصَّوابُ *!أُشُونَة ، وهو ( حِصْنٌ بالأَنْدَلُسِ ) مِن نواحِي السبخة .
وقالَ السّلَفيُّ ، رحِمَه اللَّهُ : من نظر قُرْطُبَة ؛ منه : الأديبُ غانِمُ بنُ الولِيدِ المَخْزوميُّ *!الأُشونيُّ ، وسكتانُ بنُ مَرْوان بنِ حنيسِ بنِ واقفِ بنِ يعيشِ بنِ عبْدِ الرحمنِ بنِ مَرْوانِ بنِ سكتان المَصْموديّ

ُ *!الأُشونيُّ اللّغويُّ الفَرَضِيُّ ، تُوفي رحِمَه اللَّهُ تعالى سَنَة 346 .
( *!والأُشْنانُ ، بالضَّم والكسر : م ) مَعْروفٌ ، تُغْسلُ به الثِّيابُ والأَيْدِي ، والضَّم أَعْلى ؛ ( نافِعٌ للجَرَبِ والحكَّةِ جلاءً ، مُنَقَ مُدِرٌّ للطَمْثِ مُسْقِطٌ للأَجِنَّةِ ويُنْسَبُ إلى بَيْعِه محدِّثونَ ) ، منهم : أَبو طاهرٍ محمدُ بنُ أَحمدَ بنِ هلالٍ الرقيُّ *!الأشْنانيُّ ، وأَبو بكْرٍ محمدُ بنُ عبدِ اللَّهِ بنِ إبراهيمَ الأشْنانيُّ وغيرُهُما .
( *!وتأشنَ ) الرَّجلُ : ( غَسَلَ يَدَه به ) .
( وممَّا يُسْتدركُ عليه :
*!الأوْشَنُ : الذي يُزيّن الرجلَ ويقْعدُ معه على مائِدَتِه يأْكُلُ طَعامَه .
وقنطَرَةُ *!الأُشْنانِ : محلَّةٌ ببَغْدادَ ، حَرَسَها اللَّهُ تعالَى ، وإليها نُسِبَ محمدُ بنُ يَحْيَى الأَشنانيُّ رَوَى عن يَحْيَى بنِ معينٍ . وأَمَّا أَبو جَعْفرٍ محمدُ بنُ عُمَر الأشنانيّ فإنَّه مِن قرْيَةِ أُشْنُه ، بضمِ الألفِ والنونِ وسكونِ الشِّيْن وهاء محضة ، قَرْيةٌ بينَ إربل وأرمية ؛ قالَهُ محمدُ بنُ طاهِرٍ المقدسيُّ ؛ وهكذا نَسَبَه المَالِينيُّ في بعضِ تخارِيجِه .
قالوا : ورُبَّما قالوه *!الأشْنائيّ بالهَمْز على غيرِ قِياسٍ ؛ قالوا : والقِياسُ أشنهي ، كما سَيَأْتي في موْضِعِه .
*!وأُشنانذان : مَعْناهُ مَوْضِع *!الأشنان ؛ وإليهِ نُسِبَ أَبو عُثْمان سعيدُ بنُ هَارون *!الأشنانذانيُّ عن أَبي محمدٍ التوزيّ ، وعنه ابنُ دُرَيْدٍ .

### Türkçe

: ( **الأُشْنَةُ** , ötre ile ) :
( Cevherî onu ihmal etti.
Leys dedi: o, ( meşe ve çam ağacı üzerine dolanan bir şeydir; sanki bir kökten soyulmuş gibidir; ve o, beyaz bir kokudur ).
( Ezherî dedi: onu Arapça görüyor değilim.
( **وأُشْنَى** , **حُسْنَى** gibi ), ve onun ضبط’ında doğru olan, elif ve نون’un kesre ile, شين’in sükûn ile olmasıdır.
Yâkūt dedi: avam onu böyle söyler; asl ise **إشْنِينُ** , **إزْميلٍ** gibi: ( Mısır’ın Saîd’inde bir belde ) البنهاوِيَّة kûresinden onun batısında طنتدا’ya kadar; ve o ile طنتدا, güzellikleri ve bereketleri sebebiyle العَرُوسَيْن diye adlandırılır; ( ve o, **إِسْنَى** değildir ) ihmâl edilmiş سين ile; ve ضبط ettiğimiz şeyle bu اشتباه’i defetmeye ihtiyaç kalmadı.
( **وأُشْنونَةُ** , ötre ile ), nüshalarda şين ile واو arasında نون’un ziyadesiyle böyledir; doğru olan **أُشُونَة**’dir; ve o, ( Endülüs’te bir hisardır ) السبخة nahiyelerindendir.
Silefî, Allah ona rahmet etsin, dedi: Kurtuba’nın نظر’ındandır; ondan: edip Gānim b. Velîd el-Mahzûmî **الأُشونيُّ**; ve Suktân b. Mervân b. Hanîs b. Vâkıf b. Ya‘îş b. Abdürrahmân b. Mervân b. Suktân el-Masmûdî

**الأُشونيُّ** lugavî, ferazî; Allah Teâlâ ona rahmet etsin, 346 senesinde vefat etti.
( **والأُشْنانُ** , ötre ve kesre ile: م ) mâlûmdur; onunla elbiseler ve eller yıkanır; ötre daha üstündür; ( uyuz ve kaşıntıya cilâ olarak faydalıdır; arındırıcıdır; hayzı akıtıcıdır; ceninleri düşürücüdür; ve onun satışına nisbet edilen muhaddisler vardır ), onlardan: Ebû Tâhir Muhammed b. Ahmed b. Hilâl er-Rakkî **الأشْنانيُّ**; ve Ebû Bekr Muhammed b. Abdullâh b. İbrâhîm el-Eşnânî ve başkaları.
( **وتأشنَ** ) adam: ( onunla elini yıkadı ).
( Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
**الأوْشَنُ**: adamı süsleyen ve onunla sofrasında oturup yemeğini yiyen kimse.
Ve **الأُشْنانِ** köprüsü: Bağdat’ta bir mahalledir, Allah Teâlâ onu korusun; ve ona nisbet edildi: Muhammed b. Yahyâ el-Eşnânî, Yahyâ b. Ma‘în’den rivayet etti. Amma Ebû Ca‘fer Muhammed b. Ömer el-Eşnânî ise, o, **أُشْنُه** köyündendir; elif ve نون’un ötre ile, شين’in sükûn ile ve sırf هاء; İrbil ile Ermiye arasında bir köydür; bunu Muhammed b. Tâhir el-Makdisî söyledi; ve Mâlînî onu bazı tahriclerinde böyle nisbet etti.
Dediler: ve bazen onu kıyasa aykırı olarak hemze ile **الأشْنائيّ** dediler; dediler: ve kıyas, onun yerinde geleceği üzere, أشنهي’dir.
**وأُشنانذان**: mânâsı **الأشنان** mevkiidir; ve ona nisbet edildi: Ebû Osman Saîd b. Hârûn **الأشنانذانيُّ**; Ebû Muhammed et-Tevzî’den; ve ondan İbn Düreyd. )
