# أصآ (أ-ص-آ) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%A2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B5%D8%A2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: أ - ص - آ
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%A2/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب لفيف الصّاد
صو ، صيا ، أصآ ، صأى ، صأصأ ، صيصي ، وصيى ، أصى ، اص ، وصوص ، يصص ، صوى ، صوص .
صيأ : روِي عن أبي هُرَيرة أنّه قال : إنَّ للإسلام صُوى ومَناراً كمنَار الطريق .
قال أبو عُبَيدة : قال أبو عمرو : الصُّوَى : أعلامٌ من حِجارة منصوبةٌ في الفَيافي المجهولة يُستدَلّ بها على طُرُقها ، واحدتُها صُوّة .
وقال الأصمعيّ : الصُّوَى : ما غَلُظ من الأرض وارتفع ولم يَبلُغ أن يَكون جَبَلاً .
قال أبو عُبَيد : وقول أبي عمرو : أَعجَبُ إليّ ، وهو أشبَه بمعنى الحديث . والله أعلم .
وقال لبيد :
ثم أَصْدَرْناهُمَا في وَارِدٍ
صَادِرٍ وَهْمٍ صُواهُ قد مَثَلْ
وقال أبو النَّجم :
وبَيْنَ أعْلاَمِ الصُّوَى المَوَاثلِ
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الصُّوَّة : صَوْتُ الصَّدَى .
أبو عُبَيد عن الأصمعيّ في الشَّاءِ إذا أَيْبَس أربابُها ألبانَها عَمْداً ليكون أسْمَن لها ، فذلك التَّصْوِية ، وقد صَوَّيناها .
وقال العَدَبَّسَ الكِنانِيّ : التَّصوِية للفُحول من الإبل : ألاّ يحمَل عليه ولا يُعقدَ فيه حَبْل فيكون أنشَطَ له في الضِّراب وأَقوَى ، وأنشَد قول الفَقْعَسي يصف إبلاً وراعيها :
صَوَّى لها ذا كِدْنةٍ جُلاعِدَا
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : التَّصوِية في الإناث : أن تُبَقَّى ألبانُها في ضُروعها ليكون أشدَّ لها في العام المقبِل ، وأنشد :
إذا الدِّعْرِمُ الدِّفْنَاسُ صَوَّى لِقَاحَهُ
فإنّ لنا ذَوْداً عِظامَ المَحالِبِ
قال : وناقةٌ مُصَوّاةٌ ومُصَرَّاةٌ ومحفَّلةٌ بمعنًى واحد .
وجاء في الحديث : ( التَّصْوِية خِلاَبة ) ، وكذلك التَّصْرِية .
وقال غيرُه : ضَرعٌ صاوٍ : إذا ضَمَر وذَهب لبنُه .
وقال أبو ذُؤيب :
مُتفلِّقٌ أَنساؤُها عن قانِىء
كالقُرْطِ صاوٍ غُبْرُه لا يُرْضَعُ
أراد بالقانىءِ : ضَرْعَها ، وهو الأحمر ، لأنه ضَمَر وارتفَع لبنُه .
وقال الليث : الصاوي من النّخيل : اليابس . وقد صوَت النخلةُ تَصوِي صوِيّاً .
صأي : أبو عُبَيد عن الأحمر : الصآةُ بوزن الصّعاة : ماءٌ ثخين يخرج مع الولد .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : هو الصَّاءَةُ ، بوزن الصاعة .
قال : والصآةُ بوَزْنِ الصَّعَاةِ ، والصَّيْأَةُ بوَزْن الصَّيْعَة . والصَّيَّةُ : الماء الذي يكون في المَشيمة ، وأنشد شَمِر :
على الرِّجْلَيْن صاءٍ كالخُراجِ
قال : وبعت الناقةَ بِصَيتِها ، أي : بِحِدْثانِ نَتاجها .
وقال أبو عُبيد : صَيّأْتَ رأسَه تَصْيآءً : بللتُه قليلاً قليلاً .
وقال غيره : هو أن يغسله فيثوّر وسَخَه ولا يُنَقِّيه .
أبو عُبَيد عن الكسائي : صأى الفَرْخ ، بوَزْن صعَى .
قال : والفِيل والخِنْزير والفأر كلها تصأى صئِيَّاً وصئِيئَّا ، واليَرْبُوع مِثلُه ، وأنشد أبو صفوانَ للعجّاج :
لَهُنّ في شَبَاتِه صئيُّ
وقال جرير :
لَحَى الله الفَرَزْدقَ حِينَ يَصأَى
صئِيَّ الكلْب بَصبَص للعِظالِ
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : جاء بما صأى وصَمَت ، أي : جاء بالشّاء والإبل . وما صَمتَ : الذّهبُ والفضّة .
أبو عُبيد عن الأصمعي : الصائي : كلُّ مالٍ من الحيوان مثلُ الرقيقِ والدواب . والصامت : مِثلُ الأثواب والوَرِق ، سُمِّي صامتاً لأنه لا رُوحَ فيه .
وقال خالد بنُ يزيد : يقال : صاءَ يصيءُ ، مثل صاعَ يَصيع ، وصئِيَ يَصأى ، مِثل صعِيَ يَصعَى .
صأصأ : كان عُبَيد الله بن جَحْش أسلَم ثم ارتدَّ وتنصّر بالحَبشة ، فقيل له في ذلك ؟ فقال : إنا فَقَّحْنا وصأْصأْتُم .
قال أبو عُبَيد : يقال : صأصأ الجِرو : إذا لم يَفْتح عينيه أَوانَ فتحِه . وفَقّح : إذا فَتَح عَيْنيه ، فأراد أنا أبصَرْنا أَمْرَنا ولم تُبصِروه .
وقال أبو عمرو : الصأصأُ : تأخير الجِرْو فتحَ عينيه . والصأْصأُ : الفَزَع الشديد . والصأصَاءُ : الشِّيص .
أبو عبَيد عن الأصمعيّ : يقال للنّخْلة إذا لم تقبل اللَّقاح ولم يكن للبُسْر نَوًى : قد صأْصأَتْ النخلةُ صئصاءً .
قال : وقال الأمويّ : في لُغة بني الحارث بنِ كعب : الصِّيص هو الشِّيص عند الناس ، وأنشد :
بأعْقَارِها الفِرْدانُ هَزْلَى كأنَّهَا
نَوَادِرُ صِيصَاءِ الهَبيدِ المُحطَّمِ
وقال أبو عُبَيد : الصِّيصاء : قِشْر حَبّ الحَنظَل .
وقال الأصمعيّ : صأصأ فلانٌ صَأْصَأَة : إذا استَرخَى وفَرِق .
صيص : عمرو عن أبيه : الصِّيصَة من الرِّعاء : الْحَسنُ القيام على ماله .
وقال الفرّاء في قول الله جلَّ وعزَّ : ( الَّذِينَ ظَاهَرُوهُم مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ ) ( الأحزاب : 26 ) معناه : من حُصُونهم .
وقال الزَّجَّاج : الصِّياصِ : كلُّ ما يُمتَنَع به ، وهي الحُصون . وقيل : القُصور لا يُتحصّن بها . والصَّياصي : قُرُون البَقَر والظِّباء . وكلُّ قَرْن صِيصةِ ، لأن ذوات القُرون يتحصّن بها . قال : وصِيصَة الدِّيك : شوْكتُه ، لأنه مُحصّن بها أيضاً .
وقال أبو الهيثم : الصِّيصة : حَفٌ صغيرٌ من قُرون الظِّباء تَنسِج به المرأة . وقال دُريد بن الصِّمّة :
فجِئْتُ إلَيْهِ والرِّمَاحُ تَنُوشُهُ
كَوَقْع الصَّيَاصِي في النَّسِيج المُمدَّدِ
وقال ابن الأعرابيّ : أصاصَتِ النخلةُ إصَاصَةً ، وصَيَّصَتْ تَصْييصاً : إذا صارت شِيصاً ، وهذا من الصِّيص لا مِن الصِّيصَاء ، يقال من الصِّيصاء : صَأْصَأَتْ صِيصَاءً . ابن السكّيت : هو في ضِئْضِي صِدْقٍ ، وصِئْصِىء صِدْقٍ ، وقاله شَمِر واللّحياني .
أصص : أبو عُبَيد عن أبي زيد : الأَصُّ : الأصْل ، وجمعُه آصاص . وقال خالد بن يزيد : الأصِيص : أسفلُ الدَّنّ يُبالُ فيه ، وقال عديّ بنُ زيد :
يا لَيْتَ شِعْرِي وأنا ذو عَجّةٍ
متى أَرَى شَرْباً حَوالَيْ أَصِيْص
العجة : الصّوت .
ويقال : هو كهَيئة الجَرِّ له عُرْوَتان يُحمَل فيه الطّين .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : ناقةٌ أَصُوص عليها صُوصٌ . قال أَبو عَمْرو بن العلاء : الأَصُوص : النّاقة الحائل السمينة .
وقال امرؤ القيس :
مُداخَلةٌ صَمُّ العِظَامِ أَصُوص
أرادَ : صَمُّ عِظامُها . وقد أصَّتْ تَؤُصُّ أصُوصاً : إذا اشتدّ لحمُها وتلاحَكت ألواحُها .
صوص : وأمّا الصُّوص فإنّ ابن الأعرابي قال : هو الرجل اللئيم الّذي يَنزل وحده ويأكلُ وحده ، فإِذا كان باللّيل أَكَل في ظلّ القَمَر لئلاّ يَراه الضّيف ، وأَنشَد :
صُوصُ الغِنَى سَدَّ غِناه فَقْرَهُ
ويكون جَمْعاً وأَنشد :
فأَلْفَيتكُمْ صُوصاً لُصُوصاً إذا
دَجَى الظّلاَمُ وَهَيّا بينَ عند البَوارِق
وصوص : أبو عبيد عن الأحمر :
الوصواص : البُرْقعُ الصغير . وقال الفرّاء ؛ إذا أدْنَت المرأةُ نِقابها إلى عَيْنَيها فتلك الوَصْوَصةُ .
وقال أبو زيد : التَّرْصيص في النِّقاب ، ألاّ يُرَى إلاّ عَيْناها .
وتميم تقول : هو التّوصيصُ بالواو . وقد رَصَّصت ووَصَّصَتْ توصيصاً وترصيصاً .
وقال الليث : الوَصْواص : خَرْقٌ في السِّتْر ونحوِه على مقدار العَين يُنظر منه ، وأَنشَد :
في وَهَجَانٍ يَلجُ الوَصْوَاصا
ثعلب عن ابن الأعرابي : الوَصيُّ : إحكامُ العَمَل من بناءٍ أو غيرِه .
قال : والصَّوُّ : الفارغ . وأَصوَى : إذا جَفَ . والصوّة : صَوْتُ الصَّدَى ، بالصاد .
يصص : أبو عبيد عن أبي زيد : يَصَّصَ الجِرْو بالياء والصاد إذا فَتَح عينيه ، ويقال : بَضَّضَ وبصّصَ . وقال ابن الأعرابي : الصَّوَى : السُّنْبُل الفارغ ، والقُنْبُع : غِلافُه .
أبو عُبَيد عن الفرّاء : وأَصْتُ به الأرض : إذا ضربت به الأرضَ . ومَحصتُ به الأرضَ ، مثلُه .
ثعلب عن ابن الأعرابي : أَصَى الرَّجُل : إذا عَقَل بعد رُعونة .
ويقال : إنه لذو حَصاةٍ وأَصَاةٍ ، أي : ذو عَقْل ورأي .
وصى : أبو عُبَيد : وَصَيْتَ الشيءَ ووصَلْتُه سواء .
وقال ذو الرمَّة :
نصِي اللَّيلَ بالأيّامِ حَتى صَلاتنا
مقاسَمة يَشْتَقُّ أَنصافَها السَّفْرُ
وفلاة واصيةٌ : يتصل بفلاة أخرى ، وقال ذو الرّمة :
بَيْنَ الرَّجا والرَّجا مِن جَنْبِ واصيَةٍ
يهْماءَ خابِطُها بالخَوفِ مَعْكوم
وقال الأصْمَعيُّ : وَصَى الشيء يصِي : إذا اتَّصَلَ . ووَصَاه غيرُه يَصِيه : وَصَله . وقال الليث : الوَصاةُ كالوصيّة ؛ وأَنشد :
أَلاَ مَن مُبْلِغ عني يَزيداً
وَصاةً مِن أَخي ثِقَةٍ وَدُودِ
ويقال : وَصِيٌّ بيّنُ الوَصاية ، والفعل أَوْصَيتُ ووَصَّيتُ إيصاءً وتوصيةً . والوصيّة : ما أَوْصَيْتَ به ، وسُميتْ وَصِيةً لاتصالها بأمر الميّت .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : الوَصِيُّ : النباتُ الملتفُّ .
وقيل لعليّ عليه السلام : وَصِيٌّ ، لاتصال نسبِه وسبَبِه وسَمْتِه ، وإِذا أَطاعَ المَرْتَعُ للسَّائمة فأصابتْه رغَداً قيل : وصَى لها المَرْتَعُ يَصِي وَصْياً .
أبو عبيد عن الأصمعي : إذا اتَّصل نباتُ الأرض بعضُه ببعض قيل : وَصَت الأرض
فهي واصيَة .
وقال أبو عُبيد : الآصيَة : طعامٌ مثلُ الحَسَاء يُصنَع بالتَّمر ، وأَنشد :
والإتْر والصَرْبُ مَعاً كالآصيَهْ
وقال الليث : ابن الآصي : طائرٌ شبه الباشَق ، إلاّ أنه أطوَلُ جَناحاً ، وهو الحِدَأَة ، يسميه أهلُ العراق ابن آصَى انتهى ، والله تعالى أعلم

##### Türkçe

**باب لفيف الصّاد**
**صو** ، **صيا** ، **أصآ** ، **صأى** ، **صأصأ** ، **صيصي** ، **وصيى** ، **أصى** ، **اص** ، **وصوص** ، **يصص** ، **صوى** ، **صوص** .

**صيأ** : Ebû Hureyre’den rivayet olundu ki, dedi: “Şüphesiz İslâm için **صُوى** ve **مَناراً** vardır; yolun **منار**ı gibi.”

Ebû Ubeyde dedi: Ebû Amr dedi: **الصُّوَى**: bilinmeyen çöllerde dikilmiş taşlardan alâmetlerdir; onun yollarına onunla delil getirilir; onun bir tanesi **صُوّة**’dir.

Asmaî dedi: **الصُّوَى**: yerden kalınlaşan ve yükselen, fakat dağ olacak dereceye ulaşmayan şeydir.

Ebû Ubeyd dedi: Ebû Amr’ın sözü bana daha hoş gelir; ve hadisin manasına daha benzer. Allah daha iyi bilir.

Lebîd dedi:
Sonra ikisini bir **وَارِدٍ**’de döndürdük,
Bir **صَادِرٍ**; onun **صُواهُ**’ı gerçekten belirdi.

Ebû’n-Necm dedi:
Ve **الصُّوَى**’nın duran alâmetleri arasında

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الصُّوَّة**: **صَوْتُ الصَّدَى**’dır.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: koyunda, sahipleri sütlerini kasten kuruttuğu zaman—ona daha semiz olsun diye—işte bu **التَّصْوِية**’dir; ve “onu **صَوَّيناها**” (tasviye ettik) denir.

Adebbe’s el-Kinânî dedi: develerin erkekleri için **التَّصوِية**: üzerine bindirilmemesi ve ona ip bağlanmamasıdır; böylece çiftleşmede ona daha çevik ve daha güçlü olur. Ve Fak‘asî’nin, develeri ve çobanını vasfederken söylediği sözü rivayet etti:
Ona, iri yapılı, kaba birini **صَوَّى** (tasviye etti).

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: dişilerde **التَّصوِية**: sütlerinin memelerinde bırakılmasıdır; gelecek yılda ona daha şiddetli (daha faydalı) olsun diye. Ve şu beyiti okudu:
Eğer **الدِّعْرِمُ الدِّفْنَاسُ** develerini **صَوَّى** ederse,
Şüphesiz bizim, sağımı büyük bir deve sürümüz vardır.

Dedi: **مُصَوّاةٌ** ve **مُصَرَّاةٌ** ve **محفَّلةٌ** dişi deve, tek bir manadadır.

Hadiste geldi: “(**التَّصْوِية خِلاَبة**)”; **التَّصْرِية** de böyledir.

Başkası dedi: **ضَرعٌ صاوٍ**: zayıflayıp sütü gittiği zaman.

Ebû Züeyb dedi:
Onun memeleri, kızıl bir şeyden yarılmıştır,
Sanki küpe; **صاوٍ**; onun tozu emzirilmez.

**القانىءِ** ile muradı: onun memesi; o kırmızıdır; çünkü zayıfladı ve sütü yükseldi (çekildi).

Leys dedi: hurmadan **الصاوي**: kurumuş olan. Ve hurma ağacı **صوَت** eder; **تَصوِي** eder; **صوِيّاً**.

**صأي** : Ebû Ubeyd, Ahmer’den: **الصآةُ**—**الصّعاة** vezninde—çocukla beraber çıkan kalın sudur.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: o **الصَّاءَةُ**’dır; **الصاعة** vezninde.

Dedi: ve **الصآةُ** **الصَّعَاةِ** veznindedir; ve **الصَّيْأَةُ** **الصَّيْعَة** veznindedir. Ve **الصَّيَّةُ**: eşte (plasentada) bulunan sudur. Şemir şu beyiti okudu:
İki ayak üzerinde, çıban gibi bir **صاءٍ**.

Dedi: “Deveyi onun **بِصَيتِها** ile sattım”; yani: doğumunun yeniliğiyle.

Ebû Ubeyd dedi: “Onun başını **صَيّأْتَ**; **تَصْيآءً**”: onu azar azar ıslattım.

Başkası dedi: o, onu yıkayıp kirini kabartması ve onu temizlememesidir.

Ebû Ubeyd, Kisâî’den: **صأى** yavru kuş; **صعَى** vezninde.

Dedi: fil, domuz ve fare—hepsi **تصأى** eder: **صئِيَّاً** ve **صئِيئَّا**; yerbû‘ da onun gibidir. Ebû Safvân, A‘câc için şu beyiti okudu:
Onlar için, onun gençliğinde bir **صئيُّ** vardır.

Cerîr dedi:
Allah, Ferazdak’a lânet etsin, **يَصأَى** ettiği vakit,
Köpeğin **صئِيَّ**’i gibi; kemiklere kuyruk sallar.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: “**صأى** ve **صَمَت** ile geldi”; yani: koyun ve develerle geldi. Ve “**صَمتَ**”: altın ve gümüştür.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: **الصائي**: hayvandan olan her mal; köleler ve binekler gibi. Ve **الصامت**: elbiseler ve gümüş para gibi; onda ruh olmadığı için **صامتاً** diye adlandırıldı.

Hâlid b. Yezîd dedi: denir ki: **صاءَ يصيءُ**, **صاعَ يَصيع** gibi; ve **صئِيَ يَصأى**, **صعِيَ يَصعَى** gibi.

**صأصأ** : Ubeydullah b. Cahş Müslüman oldu, sonra döndü ve Habeşistan’da Hristiyan oldu; bunun hakkında ona denildi. O da dedi: “Biz **فَقَّحْنا** ettik, siz **صأْصأْتُم** ettiniz.”

Ebû Ubeyd dedi: denir ki: **صأصأ** köpek yavrusu: gözlerini açma vaktinde açmadığı zaman. Ve **فَقّح**: gözlerini açtığı zaman. Muradı: biz işimizi gördük (gözümüz açıldı), siz onu görmediniz.

Ebû Amr dedi: **الصأصأُ**: köpek yavrusunun gözlerini açmasını geciktirmesidir. Ve **الصأْصأُ**: şiddetli korkudur. Ve **الصأصَاءُ**: **الشِّيص**’tir.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: hurma ağacı aşıyı kabul etmediği ve korukta çekirdek olmadığı zaman ona denir ki: hurma ağacı **صأْصأَتْ**; **صئصاءً**.

Dedi: Ümeyyî dedi: Benî’l-Hâris b. Ka‘b lügatinde **الصِّيص** insanların yanındaki **الشِّيص**’tir. Ve şu beyiti okudu:
Onun diplerinde, zayıf tekler; sanki onlar,
Kırılmış **الهَبيد**’in **صِيصَاءِ**’sının nadirleridir.

Ebû Ubeyd dedi: **الصِّيصاء**: hanzal tanesinin kabuğudur.

Asmaî dedi: falan kimse **صأصأ** etti; **صَأْصَأَة**: gevşediği ve korktuğu zaman.

**صيص** : Amr, babasından: çobanlardan **الصِّيصَة**: malının başında güzel duruştur.

Ferrâ, Allah Teâlâ’nın sözü hakkında: “(**الَّذِينَ ظَاهَرُوهُم مِّنْ أَهْلِ الْكِتَابِ**)” (Ahzâb: 26): manası, onların **حُصُونهم**’undandır.

Zeccâc dedi: **الصِّياصِ**: kendisiyle korunulan her şeydir; o da kalelerdir. Ve denildi: saraylardır; onunla tahassun edilmez. Ve **الصَّياصي**: sığırların ve ceylanların boynuzlarıdır. Ve her boynuz **صِيصةِ**’dir; çünkü boynuz sahipleri onunla korunur. Dedi: ve horozun **صِيصَة**’si: onun dikeni (mahmuzu)dur; çünkü onunla da korunmuştur.

Ebû’l-Heysem dedi: **الصِّيصة**: ceylan boynuzlarından küçük bir **حَفٌ**’tır; kadın onunla dokur. Düreyd b. es-Sımme dedi:
Ona geldim; mızraklar onu dürtüp duruyordu,
Gerilmiş dokumada **الصَّيَاصِي**’nin düşüşü gibi.

İbnü’l-A‘râbî dedi: hurma ağacı **أصاصَتِ**; **إصَاصَةً**, ve **صَيَّصَتْ**; **تَصْييصاً**: **شِيصاً** olduğu zaman. Bu, **الصِّيص**’tendir, **الصِّيصَاء**’dan değildir. **الصِّيصاء**’dan denir: **صَأْصَأَتْ**; **صِيصَاءً**.

İbnü’s-Sikkît: o, **ضِئْضِي صِدْقٍ** içindedir ve **صِئْصِىء صِدْقٍ** içindedir. Bunu Şemir ve Lihyânî de söyledi.

**أصص** : Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **الأَصُّ**: köktür; çoğulu **آصاص**. Hâlid b. Yezîd dedi: **الأصِيص**: fıçının altı; içine bevledilir. Adî b. Zeyd dedi:
Keşke bilsem—ben bir **عَجّةٍ** sahibi iken—
Ne zaman, **أَصِيْص** çevresinde bir içiş görürüm?

**العجة**: sestir.

Ve denir ki: o, testiye benzer; onun iki kulpu vardır; onunla çamur taşınır.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **ناقةٌ أَصُوص**; onun üzerinde **صُوصٌ** vardır. Ebû Amr b. el-Alâ dedi: **الأَصُوص**: gebe olmayan semiz dişi devedir.

İmru’ul-Kays dedi:
Sıkı kemikli, iç içe geçmiş, **أَصُوص**.

Muradı: onun kemikleri sıkıdır. Ve **أصَّتْ**; **تَؤُصُّ**; **أصُوصاً**: eti sertleştiği ve levhaları birbirine sürtündüğü zaman.

**صوص** : **الصُّوص**’a gelince: İbnü’l-A‘râbî dedi: o, yalnız inen ve yalnız yiyen alçak adamdır; gece olunca, misafir onu görmesin diye ay ışığının gölgesinde yer. Ve şu beyiti okudu:
**صُوصُ** zenginliğin, zenginliği onun fakirliğini kapattı.

Ve cem‘ olur. Ve şu beyiti okudu:
Sizi, karanlık bastığında **صُوصاً** **لُصُوصاً** buldum;
Ve “heyya” şimşeklerin yanında.

**وصوص** : Ebû Ubeyd, Ahmer’den: **الوصواص**: küçük burka‘dır. Ferrâ dedi: kadın nikabını gözlerine yaklaştırdığı zaman, işte o **الوَصْوَصةُ**’dır.

Ebû Zeyd dedi: nikabda **التَّرْصيص**: yalnız iki gözünün görünmesidir.

Temîm der ki: o, vav ile **التّوصيصُ**’tir. Ve “**رَصَّصت**” ve “**وَصَّصَتْ**”; **توصيصاً** ve **ترصيصاً** denir.

Leys dedi: **الوَصْواص**: perde ve benzerinde, göz miktarınca bir yırtıktır; ondan bakılır. Ve şu beyiti okudu:
Bir **وَهَجَانٍ** içinde, **الوَصْوَاصا**’ya girer.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَصيُّ**: bina veya başkasından bir işin sağlam yapılmasıdır.

Dedi: ve **الصَّوُّ**: boş olandır. Ve **أَصوَى**: kuruduğu zaman. Ve **الصوّة**: **صَوْتُ الصَّدَى**’dır; **بالصاد**.

**يصص** : Ebû Ubeyd, Ebû Zeyd’den: **يَصَّصَ** köpek yavrusu—**بالياء والصاد**—gözlerini açtığı zaman. Ve denir ki: **بَضَّضَ** ve **بصّصَ**. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الصَّوَى**: boş başaktır; ve **القُنْبُع**: onun kılıfıdır.

Ebû Ubeyd, Ferrâ’dan: “Onunla yere **أَصْتُ**”: onunla yere vurdum. “Onunla yere **مَحصتُ**” da onun gibidir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: adam **أَصَى**: kabalıktan sonra aklettiği zaman.

Ve denir ki: şüphesiz o, **حَصاةٍ** ve **أَصَاةٍ** sahibidir; yani: akıl ve görüş sahibidir.

**وصى** : Ebû Ubeyd: “Şeyi **وَصَيْتَ** ettin” ve “onu **وصَلْتُه** ettim” eşittir.

Zû’r-Rumme dedi:
Geceyi günlerle birleştiririz; ta ki bizim namazımız,
Bir taksim olur; sefer onun yarılarını yarar.

Ve **فلاة واصيةٌ**: başka bir çölle birleşen (çöl). Zû’r-Rumme dedi:
**واصيَةٍ** bir yanından, **الرَّجا** ile **الرَّجا** arasında,
Korkuyla vurup duran, bağlanmış bir **يهْماءَ**.

Asmaî dedi: **وَصَى** şey; **يصِي**: birleştiği zaman. Ve başkası onu **وَصَاه**; **يَصِيه**: onu birleştirdi. Leys dedi: **الوَصاةُ** vasiyet gibi. Ve şu beyiti okudu:
Benden Yezîd’e kim ulaştırır,
Güvenilir, sevecen bir kardeşten bir **وَصاةً**?

Ve denir ki: **وَصِيٌّ** açık **الوَصاية** sahibidir. Fiil: **أَوْصَيتُ** ve **وَصَّيتُ**; **إيصاءً** ve **توصيةً**. Ve **الوصيّة**: kendisiyle vasiyet ettiğin şeydir; ölünün işiyle birleştiği için **وَصِيةً** diye adlandırıldı.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الوَصِيُّ**: birbirine dolanmış bitkidir.

Ve Ali’ye—aleyhi’s-selâm—**وَصِيٌّ** denildi; nesebinin, sebebinin ve hâlinin birleşmesi sebebiyle. Ve otlak, otlayan hayvana boyun eğip ona bolluk isabet ettiği zaman denir ki: otlak ona **وصَى** etti; **يَصِي**; **وَصْياً**.

Ebû Ubeyd, Asmaî’den: yerin bitkisi birbirine bağlandığı zaman denir ki: yer **وَصَت** etti; o da **واصيَة**’dir.

Ebû Ubeyd dedi: **الآصيَة**: hurmayla yapılan, **الحَسَاء** gibi bir yemektir. Ve şu beyiti okudu:
Ve **الإتْر** ve **الصَرْبُ** birlikte, **كالآصيَهْ** gibi.

Leys dedi: **ابن الآصي**: doğana benzer bir kuştur; ancak kanadı daha uzundur; o **الحِدَأَة**’dır. Irak ehli ona **ابن آصَى** der; bitti. Ve Allah Teâlâ daha iyi bilir.
