# أصد — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%AF/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B5%D8%AF/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أصد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%AF.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: أصد

الأصدة، بالضم: قميص صغير للصغيرة، وهي صدار تلبسه الجارية، فإذا أدركت درعت، أو يلبس تحت الثوب. قال الشاعر:
  ومرهق سال إمتاعا بأصـدتـه                      لم يستعن وحوامي الموت تغشاه وقال ثعلب: الأصدة هي الصدرة، كالأصيدة والمؤصدة. وقيل: الأصدة: ثوب لا كمي له تلبسه العروس والجارية الصغيرة. وقوله والمؤصدة، هكذا في النسخ، والذي في المحكم وغيره والمؤصد، على مثال معظم. قلت. وهو الصواب، وأنشد ابن الأعرابي لكثير:
  وقد درعوها وهي ذات مؤصد                      مجوب ولما تلبس الدرع ريدها ويقال: قد أصدته تأصيدا. والإصدة، بالكسر: مجتمع القوم. ج إصد، ككسر وكسرة، وهذه عن الصغاني. والأصيد الفناء، والوصيد أكثر. والأصيدة، بهاء، مثل الحظيرة يعمل، لغة في الوصيدة. وأصد الباب: أطبقه وأغلقه، كأوصده وآصده، ومنه قرأ أبو عمرو  إنها عليهم مؤصدة  بالهمز، أي مطبقة. والإصاد، ككتاب: ردهة بين أجبل، وهي نقرات في حجر يجتمع فيها الماء. والإصاد: الطباق، كالآصدة، بالمد، هكذا في نسختنا، ومثله في التكملة، قال الليث: يقال، أطبق عليهم الإصاد والوصاد والآصدة. وقال أبو مالك: أصدتنا مذ اليوم إصادة. وذات الإصاد، بالكسر: ع في بلاد فزارة، قال الجوهري: كان مجرى داحس والغبراء من ذات الإصاد وكانت الغاية مائة غلوة. ومثله في الروض. وفي المراصد: الإصاد، بالكسر: اسم الماء الذي لطم عليه داحس، فكانت الحرب المشهورة بسببها. وكانت الإصاد ردهة في ديار بني عبس وسط هضاب القليب، والقليب في وسط هذا الموضع، يقال له ذات الإصاد، وأنشد ابن السيد في كتاب الفرق:
  لطمن على ذات الإصاد وجمعكم                      يرون الأذى مـن ذلة وهـوان ومما يستدرك عليه: أصد القدر أطبقها والاسم منها الأصاد والإصاد، وجمعه أصد.

### Türkçe

**الأصدة**, zamme ile: küçük kıza ait küçük gömlek; o, cariyenin giydiği **صدار**dır; ergenliğe erişince **درعت** (zırh/gömlek giydi), yahut elbisenin altına giyilir. Şair dedi ki:
  Ve bülûğa yaklaşmış biri, **أصـدتـه**siyle (küçük gömleğiyle) fayda sağlamak için akıttı;                      yardım istemedi, hâlbuki ölümün korunakları onu bürüyordu.
Sa‘leb dedi ki: **الأصدة** **الصدرة**dir; **الأصيدة** ve **المؤصدة** gibi. Ve denildi ki: **الأصدة**: kolu olmayan bir elbisedir; gelin ve küçük cariye onu giyer. Ve onun “**والمؤصدة**” sözü; nüshalarda böyledir; **المحكم** ve başkalarında olan ise **والمؤصد**dir, **معظم** vezni üzere. Dedim: O doğrudur; ve İbnü’l-A‘râbî, Kesîr’den rivayetle okudu:
  Ve onu zırhlandırdılar; hâlbuki o, **مؤصد** sahibi idi;                      yırtık; ve zırhı giymediği vakit, onun gömleği (istenirdi).
Ve denilir: onu **تأصيدا** ile **أصدته** (ona **أصدة** giydirdim). Ve **الإصدة**, kesre ile: kavmin topluluğu. Çoğulu **إصد**; **كسر** ve **كسرة** gibi; ve bu, Sığânî’dendir. Ve **الأصيد** avludur; **الوصيد** daha çoktur. Ve **الأصيدة**, **هاء** ile: **الحظيرة** gibi yapılır; **الوصيدة** hakkında bir dildir. Ve **أصد** kapıyı: onu kapattı ve kilitledi; **أوصده** ve **آصده** gibi. Ondandır ki Ebû ‘Amr, “**إنها عليهم مؤصدة**”yi hemze ile okudu; yani kapatılmış. Ve **الإصاد**, **كتاب** gibi: dağlar arasında bir düzlük/çukur; o, taşta suyun toplandığı oyuklardır. Ve **الإصاد**: kapatma/örtme; **الآصدة** gibi, med ile; nüshamızda böyledir; **التكملة**de de bunun gibidir. Leys dedi ki: denilir: onların üzerine **الإصاد**ı ve **الوصاد**ı ve **الآصدة**yi kapattı. Ebû Mâlik dedi ki: bugünden beri bizi **إصادة** ile **أصدتنا** (kapattı/örtüp kapadı). Ve **ذات الإصاد**, kesre ile: Fezâre beldelerinde bir yer. Cevherî dedi ki: **داحس** ve **الغبراء**’ın koşusu **ذات الإصاد**’dan idi; ve hedef yüz **غلوة** idi. **الروض**da da bunun gibidir. Ve **المراصد**’da: **الإصاد**, kesre ile: **داحس**’ın üzerine çarpıp vurulduğu suyun adıdır; meşhur savaş onun sebebiyle oldu. Ve **الإصاد**, Benî ‘Abs diyarlarında, **القليب** tepelerinin ortasında bir düzlük/çukurdu; ve **القليب** bu yerin ortasındadır; ona **ذات الإصاد** denilir. İbnü’s-Seyyid, **الفرق** kitabında okudu:
  **ذات الإصاد** üzerine vurdular; ve sizin topluluğunuz                      zillet ve aşağılanmadan eziyeti görürler.
Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir: **أصد** tencereyi: onu kapattı; ondan olan isim **الأصاد** ve **الإصاد**dır; ve onun çoğulu **أصد**dür.
