# أصر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B5%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أصر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: ءصر

ءصر
أَصَرَ - يَأْصِرُ
أَصَرَ - يَأْصِرُ - إصْر
أصَرَ - يَأْصِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يقيده ويضيق عليه ويحد من حركته: يجعل له ارتباطات والتزامات تضيق عليه حرية حركته وتجعله يتحرك وفق مسار واحد صعب
إِصْر: على وزن " فـِعـْل" اسم فعل " أصَرَ - يَأْصِرُ ": وهو كذلك ما يكون بفعل " أَصَرَ - يَأْصِرُ": الارتباطات والقيود والالتزامات المقيدة والحابسة والمانعة من الحركة: مجموعة أعمال وتكاليف ينبغي فعلها ، وتتصف بالصعوبة والثقل
حمل - يحمل + كائن + على كائن + إصراً: يكلفه بالتزام صعب: يحمل عليه التزامات وتكاليف شديدة مضيقة صعبة
﴿ولا تحمل علينا إصرا﴾
أخذ - يأخذ + كائن + إصره + على كائن: يجعله يتحمال التكليف والالتزام بالسير بطريقته وسنته الخاصة
﴿وأخذتم على ذلكم إصري﴾
وضع - يضع + كائن + عن كائن + إصراً: يحرره من الالتزام بالسير وفق طريقة خاصة صعبة ومقيدة
﴿ويضع عنهم إصرهم﴾
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ: "منع الكائن نفسه أو كائناً آخر من الحركة والفعل والانتقال بالإكراه، وهي:
وَقَفَ - يَقِفُ، صَبَرَ - يَصْبِرُ، عَضَلَ - يَعْضُلُ، كَظَمَ - يَكْظِمُ، طَلَتَ - يَطْلِتُ - طَالُوْت، أَصَرَ- يَأْصِرُ
يفرق لفظاً:
صَرَّ - يَصرُّ - أَصَرَّ - يُصِرُّ: جمع وشد نفسه أو شيئاً
أصَرَ - يَأْصِرُ + كائن + كائناً أو شيئاً: يقيده ويضيق عليه ويحد من حركته: يجعل له ارتباطات والتزامات تضيق عليه حرية حركته وتجعله يتحرك وفق مسار واحد صعب

إصر
 	﴿لا يكلف الله نفسا إلا وسعها لها ما كسبت وعليها ما اكتسبت ربنا لا تؤاخذنا إن نسينا أو أخطأنا ربنا ولا تحمل علينا إصرا كما حملته على الذين من قبلنا ربنا ولا تحملنا ما لا طاقة لنا به واعف عنا واغفر لنا وارحمنا أنت مولانا فانصرنا على القوم الكافرين لبت(286)﴾ البقرة ﴿وإذ أخذ الله ميثاق النبيين لما آتيتكم من كتاب وحكمة ثم جاءكم رسول مصدق لما معكم لتؤمنن به ولتنصرنه قال أأقررتم وأخذتم على ذلكم إصري قالوا أقررنا قال فاشهدوا وأنا معكم من الشاهدين(81)﴾ آل عمران ﴿الذين يتبعون الرسول النبي الأمي الذي يجدونه مكتوبا عندهم في التوراة والإنجيل يأمرهم بالمعروف وينهاهم عن المنكر ويحل لهم الطيبات ويحرم عليهم الخبائثويضع عنهم إصرهم والأغلال التي كانت عليهم فالذين آمنوا به وعزروه ونصروه واتبعوا النور الذي أنزل معه أولئك هم المفلحون(157)﴾ الأعراف
جاء في التفسير : إصر : عهد نعجز عن القيام به - وصية - الثقل - تكاليف شاقة
مختار الصحاح
و الإصْرُ بالكسر العهد وهو أيضا الذنب والثقل
الراغب
والإصر: العهد المؤكد الذي يثبط ناقضة عن الثواب والخيرات، قال تعالى: }أأقرتم وأخذتم على ذلكم إصري{ [آل عمران/81].
ملخص اللسان
1.	أَصَرَه  يَأْصِرُه إِذا حَبَسه وضَيَّقَ عليه.
2.	أَصَرَ الشيءَ يَأْصِرُه أَصْراً: كسره وعَطَفه.
3.	والآصِرَةُ: الرحم لأَنها  تَعْطِفُك.
4.	والإِصْرُ: العَهْد الثقيل.
5.	الإِصر : إِثْمُ العَقْد إذا ضَيَّعَه.
6.	ولا تحمل علينا إِصْراً؛ أَي أَمْراً يَثْقُل علينا كما حملته على الذين من  قبلنا.
7.	ولا تحمل علينا إِصراً؛ أَي عُقُوبةَ ذَنْبٍ تَشُقُّ علينا.
8.	ويَضَعُ عنهم إِصْرَهم؛ أَي ما عُقِدَ من عَقْد  ثقيل عليهم مثل قَتْلِهم أَنفسهم وما أَشْبه ذلك من قَرض الجلد إِذا  أَصابته النجاسة.
9.	وأَصل  الإِصْر: الثِّقْل والشَّدُّ لأَنها أَثْقَل الأَيمان وأَضْيَقُها مَخْرَجاً؛
10.	الإِصْر:ُ الإِثْمُ والعقوبةُ  لِلَغْوِه وتَضْييِعهِ عَمَلَه، وأَصله من الضيق والحبس.
11.	والإِصر: الذَّنْب  والثَّقْلُ،
12.	والأَصْرُ  والإِصْرُ: ما عَطَفك على شيء.
13.	والآصِرَةُ: ما عَطَفك على رجل من رَحِم أَو  قرابة أَو صِهْر أَو معروف،
14.	عَظُمَ الأَواصِرْ أَي عطفوا عليّ بغير عَهْد أَو قَرَابَةٍ.
15.	والأَصِيرُ: المتقارب.
16.	والأَواصِرُ: الأَواخي والأَواري،
17.	وأَصَر الشيءَ يأْصِرُه أَصْراً: حبسه؛
18.	والمآصِرُ: هو مأْخوذ من  آصِرَةِ العهد إِنما هو عَقْدٌ ليُحْبَس به؛
19.	الإِصارُ :لشيء الذي تعقد به  الأَشياء:
20.	إِن الإِصْرَ أَنْ يَحْلف بطلاق أَو عَتاق أَو نَذْر.
21.	أَخَذْت عليه إِصْراً وأَخَذْتُ منه إِصْراً أَي  مَوْثِقاً من الله تعالى.
22.	والإِصارُ: الطُّنُبُ،
23.	والإِصارُ: وَتِدٌ قَصِيرُ الأَطْنَابِ،
24.	والأَيْصَرُ: جُبَيْلٌ صغير قَصِير يُشَدُّ به أَسفَلُ الخباء إِلى  وَتِدٍ،
25.	والآصِرَةُ والإِصارُ:  القِدُّ يَضُمُّ عَضُدَيِ الرجل،
26.	هو جاري مُكاسِري ومُؤَاصِري أَي  إِصارُ بيتي إِلى جنب إِصار بَيْته،  وهو الطُّنُبُ.
27.	وحَيٌّ مُتآصِرُون أَي متجاورون.
28.	الإِصْرانِ  ثَقْبَا الأُذنين؛
29.	والإِصار: ما حواه المِحَشُّ من الحَشِيش؛
30.	والإِصارُ: كِساء يُحَشُّ فيه.
31.	وكَلأٌ آصِرٌ: حابِس لمن فيه أَو يُنْتَهَى إِليه من كثرته.
32.	وشَعَرٌ أَصِير: مُلْتَفٌّ مجتمع كثير الأَصل؛
33.	شَعْرٍ أَلَفَّ أَصِيرِ  :هو الطَّويلُ الكثيف؛
34.	وأْتَصَر النَّبْتُ  ائْتِصاراً إِذا الْتَفَّ.
35.	وإِنَّهم لَمُؤْتَصِرُو العَدَدِ أَي عددهم كثير؛
36.	مُسْتَوثِقاتِ الأَواصِرِ : خيلاً رُبِطَتْ بأَفنيتهم.
37.	لا يُجَزُّ أَيْصَرُه أَي من  كثرته.
38.	الأَيْصَرُ كساء فيه حشيش يقال له الأَيْصَر،
39.	لا يُجَزُّ  أَيصره أَي لا يُقْطَع.
40.	والمَأْصِر: محبس يُمَدُّ على طريق أَو نهر يُؤْصَرُ به السُّفُنُ
لسان العرب
. والإِصْرُ: العَهْد الثقيل. وفي التنزيل: وأَخذتم  على ذلكم إصْري؛ وفيه: ويضع عنهم إصْرَهم؛ وجمعه آصْارً لا يجاوز به  أَدني العدد. أَبو زيد: أَخَذْت عليه إِصْراً وأَخَذْتُ منه إِصْراً أَي  مَوْثِقاً من الله تعالى. قال الله عز وجل: ربَّنا ولا تَحْمِلْ علينا  إِصْراً كما حملته على الذين من قبلنا؛ الفرّاء: الإِصْرُ العهد؛ وكذلك قال في  قوله عز وجل: وأَخذتم على ذلكم إِصري؛ قال: الإِصر ههنا إِثْمُ العَقْد  والعَهْدِ إِذا ضَيَّعوه كما شدّد على بني إِسرائيل. وقال الزجاج: ولا  تحمل علينا إِصْراً؛ أَي أَمْراً يَثْقُل علينا كما حملته على الذين من  قبلنا نحو ما أُمِرَ به بنو إِسرائيل من قتل أَنفسهم أَي لا تمنحنّاَ بما  يَثْقُل علينا أَيضاً. وروي عن ابن عباس: ولا تحمل علينا إِصراً، قال: عهداً  لا نفي به وتُعَذِّبُنا بتركه ونَقْضِه. وقوله: وأَخذتم على ذلكم إِصري،  قال: مِيثاقي وعَهْدي. قال أَبو إِسحق: كلُّ عَقْد من قَرابة أَو عَهْد،  فهو إِصْر. قال أَبو منصور: ولا تحمل علينا إِصراً؛ أَي عُقُوبةَ ذَنْبٍ  تَشُقُّ علينا. وقوله: ويَضَعُ عنهم إِصْرَهم؛ أَي ما عُقِدَ من عَقْد  ثقيل عليهم مثل قَتْلِهم أَنفسهم وما أَشْبه ذلك من قَرض الجلد إِذا  أَصابته النجاسة. وفي حديث ابن عمر: من حَلَف على يمين فيها إِصْر فلا كفارة  لها؛ يقال: إِن الإِصْرَ أَنْ يَحْلف بطلاق أَو عَتاق أَو نَذْر. وأَصل  الإِصْر: الثِّقْل والشَّدُّ لأَنها أَثْقَل الأَيمان وأَضْيَقُها  مَخْرَجاً؛ يعني أَنه يجب الوفاء بها ولا يُتَعَوَّضُ عنها بالكفارة. والعَهْدُ  يقال له: إِصْر. وفي الحديث عن أَسلم بن أَبي أَمامَة قال: قال رسولُ  الله، صلى الله عليه وسلم: من غَسَّلَ يوم الجمعة واغْتَسلَ وغدا وابْتَكر  ودَنا فاستْمَع وأَنْصَت كان له كِفْلانِ من الأَجْر، ومن غَسّل واغْتسل  وغدا وابْتَكر ودنا ولَغَا كان له كِفْلانِ مِنَ الإِصْر؛ قال شمر: في  الإِصْر إثْمُ العَقْد إذا ضَيَّعَه. وقال ابن شميل: الإصْرُ العهد الثقيلُ؛  وما كان عن يمين وعَهْد، فهو إِصْر؛ وقيل: الإِصْرُ الإِثْمُ والعقوبةُ  لِلَغْوِه وتَضْييِعهِ عَمَلَه، وأَصله من الضيق والحبس. يقال: أَصَرَه  يَأْصِرُه إِذا حَبَسه وضَيَّقَ عليه. والكِفْلُ: النصيب؛ ومنه الحديث: من  كَسَب مالاً من حَرام فَأَعْتَقَ منه كان ذلك عليه إِصْراً؛ ومنه الحديث  الآخر: أَنه سئل عن السلطان قال: هو ظلُّ الله في الأَرض فإِذا أَحسَنَ  فله الأَجرُ وعليكم الشُّكْر، وإِذا أَساءَ فعليه الإِصْرُ وعليكم  الصَّبْر. وفي حديث ابن عمر: من حلف على يمين فيها إِصْر؛ والإِصر: الذَّنْب  والثَّقْلُ، وجمعه آصارٌ.  والإِصارُ: الطُّنُبُ، وجمعه أُصُر، على فُعُل.  والإِصارُ: وَتِدٌ قَصِيرُ الأَطْنَابِ، والجمع أُصُرٌ وآصِرَةٌ، وكذلك  الإِصارَةُ والآصِرَةُ.  والأَيْصَرُ: جُبَيْلٌ صغير قَصِير يُشَدُّ به أَسفَلُ الخباء إِلى  وَتِدٍ،
مقاييس اللغة:
(أصر) الهمزة والصاد والراء، أصلٌ واحدٌ يتفرع منه أشياء متقاربة. فالأصر الحبسُ والعَطف وما في معناهما. وتفسيرُ ذلك أنَّ العهد يقال له إصْرٌ، والقرابة تسمى آصِرَةٌ، وكل عقدٍ وقرابةٍ وَعهدٍ إصرٌ. والبابُ كلُّه واحد. والعرب تقول: "ما تأصِرُني على فلان آصِرَةٌ"، أي ما تعطفني عليه قرابة. قال
الحطيئة:
أضم عفوا عليّ بغير آ *** صرَةٍ فقد عظُم الأَواصِرْ([5])
أي عطفوا عليّ بغير عهدٍ ولا قرابة. والمأْصَِرُ([6]) من هذا، لأنه شيء يُحْبَس [به]. فأما قولهم إنّ [العهد([7])] الثّقيل إصْرٌ فهو [من] هذا، لأنّ العهدَ والقرابةَ لهما إصْرٌ ينبغي أن يُتَحمَّل. ويقال أصَرْتُه إذا حبستَه. ومن هذا الباب الإصار، وهو الطُّنُب، وجمعه أُصُرٌ. ويقال هو وتد الطُّنُب. فأمّا قول الأعشى:
فهذا يُعِدُّ لَهنَّ الخلا *** ويَجْعلُ ذا بينهنَّ الإصَارا([8])
القاموس المحيط:
الْأَصْرُ الكَسْرُ، والعَطْفُ، والحَبْسُ، وأن تَجْعَلَ للبيتِ إصاراً، وفِعْلُ الكُلِّ كضَرَبَ، وبالكسر العَهْدُ، والذَّنْبُ، والثِّقَلُ، ويضمُّ ويفتحُ في الكُلِّ، وما عَطَفَكَ على الشيءِ، وأن تَحْلِفَ بطَلاقٍ أو عِتْقٍ أو نَذْرٍ، وثَقْبُ الْأُذُنِ،ج آصارٌ وإصْرانٌ.والآصِرَةُ الرَّحِمُ، والقَرابَةُ، والمِنَّةُ
ج: أواصِرُ، وحَبْلٌ صغيرٌ يُشَدُّ به أسْفَلُ الخِباءِ، كالْإِصارِ والْإِصارَةِ والْأَيْصَرِ. والمَأْصَِرُ، كمَجْلِسٍ ومَرْقَدٍ: المَحْبِسُ،ج: مآصِرُ، والعامَّةُ تقولُ: مَعاصِرُ. والْإِصارُ، ككِتابٍ: وتِدُ الطُّنُبِ، والزَّنْبيلُ، والحَشيشُ، وكِساءٌ يُحْتَشُّ فيه، كالْأَيْصَرِ فيهما، ج: أُصُرٌ وآصِرَةٌ.والْأَصيرُ: المُتقارِبُ، والمُلْتَفُّ من الشَّعْرِ، والكثيفُ الطَّويلُ من الهُدْبِ. والمُؤاصِرُ: الجارُ. والمُتآصِرونَ: المُتجاوِرونَ. وائْتَصَرَ النَّبْتُ: طالَ، وكَثُرَ، الأرضُ: اتَّصَلَ نَبْتُها، القومُ: كَثُرَ عَدَدُهُمْ.
تاج العروس:
أَ ص ر
الأَصْرُُ بفَتْحٍ فسُكُونٍ : الكَسْرُ والعَطْفُ يقال : أَصَرَ الشَّيءَ يَأْصِرُه أَصْراً : كَسَرَه وعَطَفَه
الأَصْرُ : الحَبْسُ يقال : أَصَر الشَّيءَ يَأْصِرُه أصْراً إذا حَبَسَه وضَيَّقَ عليه وقال الكِسَائِيُّ : أَصَرَنِي الشَّيءُ يأْصِرُنِي أي حَبسَنِي وأصَرْتُ الرَّجل على ذلك الأمر أي حَبَستُه . وعن ابن الأعرابيّ : أصَرْتُه عن حاجتِه وعَمَّا أرتُه أي حَبَستُه
الأَصْرُ : أن تَجعلَ للبيتِ إصاراً ككتابٍ عن الزَّجّاج أي وَتِداً للطُّنُبِ . وفِعْلُ الكلِّ كضَرَبَ
الإِصْرُ بالكَسْر : العَهْدُ وفي التنزيل العزيز : " وأَخَذْتُم على ذلكم إِصْرِي " قال ابن شُمَيل : الإِصْرُ : العَهْدُ الثَّقيلُ وما كان عن يَمينٍ وعَهْدٍ فهو إِصْرٌ . وقال الفَرّاءُ الإصْرُ ها هنا إثْم العَقْدِ والعَهْدِ إذا ضَيَّعُوه كما شَدَّد على بني إسرائيلَ . ورُوِيَ عن ابن عَبّاس : " ولا تَحْمِلْ علينا إصْراً " قال : عَهْداً لا نِفي به وتُعَذِّبنا بتَرْكِه ونَقْضِه وقوله : " وأخَذْتُم على ذلكُم إصْرِي " قال مِيثاقِي وعَهْدي . قال أبو إسحاق : كلُّ عَقْدٍ من قَرَابَةٍ أو عَهْدٍ فهو إِصْرٌ
الإٍصر : الذَّنْبُ . قال أبو منصورٍ في قوله تعالَى : " ولا تَحْمِلْ علينا إصْراً " أي عُقُوبةَ ذَنْبٍ تَشُقُّ علينا . وقال شَمِرٌ في الإصْرِ : إثْمُ العَقْدِ إذا ضَيَّعه وسُمِّيَ الذَّنْبُ إصْراً لِثقَلِهِ
الإِصْرُ : الثِّقَلُ سُمِّيَ به لأنّه يَأْصِرُ صاحبَه أي يَحْبِسُه من الحَرَاك . وقوله تعالى : " ويَضَعُ عنهم إصْرَهُمْ " قال أبو منصور : أي ما عُقِدَ مِن عَقْدٍ ثَقِيل عليهم مثل قَتْلِهم أنفسَهم وما أشبَه ذلك من قَرْضِ الجِلْدِ إذا أصابَتْه النَّجَاسةُ وقال الزَّجّاج في قوله تعالَى : " ولا تَحْمِلْ علينا إصْراً " : أي أمْراً يَثْقُلُ علينا " كما حَمَلْتَه على الَّذِين مِن قَبْلِنَا " نحو ما أُمِرَ به بنو إسرائِيلَ مِنْ قَتْل أنفسِهِم أي لا تَمْتَحِنّا بما يَثْقُلُ علينا . ويُضَمُّ ويُفْتَحُ في الكلِّ
الإِصْر : ما عَطَفَكَ على الشَّيْءِ
في حديث ابنِ عُمَرَ : " مَن حَلَفَ على يَمِينٍ فيها إصْرٌ " فلا كَفّارةَ لها قالوا : الإصْرُ : إنْ تَحْلِفَ بطَلاقٍ أو عَتَاقٍ او نَذْرٍ وأصلُ الإصرِ الثِّقْلُ والشَّدُّ لأنها أثقلُ الأيمانِ وأضيقُها مَخْرجاً يَعْنِي أنه يجبُ الوفاءُ بها ولا يُتَعوَّضُ عنها بالكَفّارة
الإصْرُ : ثَقْب الأُذُنِ قال ابن الأعرابيّ : هما إصْرانِ . " ج آصَارٌ " لا يُجاوِزُنه أدْنَى العَددِ وإصْرانٌ بالكسر جمعُ إصْرٍ بمعنى ثَقْبِ الأُذُنِ . وأنشد ابنُ الأعرابيّ :
إن الأُحَيْمِرَ حِينَ أرْجُو رِفْدَه ... غَمْراً لأقْطَعُ سَيِّئُ الإصْرانِ . الأقْطَعُ : الأصَمُّ : والإصْرَانُ : جمعُ إصْرٍ . والآصِرَةُ : ما عَطفَكَ على الرَّجُلِ من الرَّحِمِ والقَرَابةِ والمعروفِ والمِنَّة ويقال : ما تَأْصِرُنِي على فُلان آصرَةٌ أي ما تَعْطِفُنِي عليه مِنَّةٌ ولا قَرَابَةٌ . " ج أواصِرُ " قال الحُطَيئة :
عَطَفُوا عليّ بغَيْرِ آ ... صِرَةٍ فقد عَظُمَ الأواصِرْ . أي عَطَفُوا عليّ بغيرِ عَهْدٍ أو قَرَابةٍ . ومن سَجَعَات الأساس : عَطَفَ عليَّ بغيرِ آصِرَة ونَظَرَ في أمرِي بعِيْنٍ باصِرَة
الآصِرَةُ : حَبْلٌ صغيرٌ يُشَدُّ به أسفلُ الخِبَاءِ إلى وَتِدٍ وأنشد ثعلبٌ عن ابن الإعرابيّ :
لَعَمْرُكَ لا أدْنُو لِوَصْلِ دَنِيَّةٍ ... ولا أتَصَبَّى آصِراتِ خَلِيلِ . فَسَّرَه فقال : لا أرْضَى من الوُدِّ بالضَّعيف ولم يُفَسِّر الآصرةَ وقال ابن سِيدَه : وعندي أنّه إنّما عَنَي بالآصِرَة الحَبْلَ الصَّغِيَر الذي يُشَدُّ به أسفَلُ الخِبَاءِ فيقول : لا أتعرَّض لتِلْك المواضِعِ أبْتَغِي زَوجةَ خَلِيلِي ونحْو ذلك وقد يجوزُ ان يُعَرِّضَ به لا أتَعرَّضُ لمَن كان مِن قَرابةِ خَلِيلِي كعَمَّتِه وخَالَتِه وما أشبهَ ذلك كالإصارِ والإصارةِ بكَسْرِهما والأيْصَرِ والآصِرَةِ وجمعُ الإصارِ أُصُرُ وجمعُ الأيْصَر أيَاصِرُ
والمَأْصَرُ كمَجْلِسٍٍ ومَرْقَدٍ : المَحْبِسُ مأْخوذٌ من آصِرَةِ العَهْدِ إنّما هو عَقْدٌ ليُحْبَسَ به ويقال للشيْءِ تُعْقَدُ به الأشياءُ : الإصارُ مِن هذا وقد أصَرَه يَأْصِرُه إذا حَبَسَه " ج مآصِرُ " والعامَّةُ تقولُ : مَعاصِرُ بالعَيْن بَدَلَ الهَمْزِ
والإصارُ ككتابٍ : وَتِدُ الطُّنُبِ قَصِيرٌ وفي الفُرُوق لابن السِّيد : الإصارُ : وَتِدُ الخِبَاءِ وجمعُه أُصُرٌ على فُعُلٍ وآصِرَةٍ . والإصارُ : القِدُّ يَضُمُّ عَضُدَي الرَّجلِ والسِّينُ فيه لغةٌ
الإصار الزَّنْبِيلُ يُحْمَلُ فيه المَتَاعُ على التَّشْبِيه بالمِحَشِّ . الإصارُ : ما حَوَاه المِحَشُّ من الحَشِيشِ قال الأعْشَى :
فهذا يُعِدُّ لهنَّ الخَلَى ... ويَجْمَعُ ذا بَينهنَّ الإصَارَا . الإِصار : كِساءٌ يُحْتَشُّ فيه كالأيْصَرِ فيهما وجمعُه أياصِرُ قال :
تَذَكَّرَتِ الخَيْلُ الشَّعِيرَ فَأَجْفَلَتْ ... وكُنّا أُناساً يَعْلِفُونَ الأيَاصِرَا . والإصَارُ والأيْصَرُ : الحَشِيشُ المُجْتَمِعُ . وفي كتابِ أبي زَيْدٍ : الأيَاصِرُ : الأكْسِيَةُ التي مَلَؤُوهَا مِن الكَلأ وشَدُّوها وَاحدُهَا أيْصَرُ وقال : حَشٌّ لا يُجَزُّ أيْصَرُه أي مِن كَثْرَتِه . وقال الأصمعيُّ : الأيْصَرُ : كِسَاءٌ فيه حَشِيشٌ يقال له : الأيْصَرُ ولا يُسَمَّى الكِسَاءُ أيْصَراً حين لا يكونُ فيه الحَشِيشُ ولا يُسَمَّى ذلك الحَشِيشُ أيْصَراً حتى يكونَ في ذلك الكِسَاءِ
" ج أُصُرٌ " بضمّتين وآصِرَةٌ . والأصِيرُ : المُتَقَارِبُ والمُلْتَفُّ من الشَّعَرِ يقال : شَعَرٌ أصِيرٌ أي ملتفٌّ مجتمعٌ كثيرُ الأصلِ قال الرّاعي :
" ثَبَتَتْ على شَعَرٍ أَلَفَّ أَصِيرِ . الأَصِيرُ أيضاً : الكَثِيفُ الطَّوِيلُ من الهُدْبِ قال :
" لِكُلِّ مَنَامَةٍ هُدْبٌ أَصِيرُ . المَنامةُ : القَطِيفَةُ يُنامُ فيها
والمُؤَاصِرُ : الجارُ قال الأحمر هو جارِي مُكَاسِرِي ومُؤَاصِرِي أي كِسْرُ بَيْتهِ إلى جَنْبِ كسرِ بَيْتِي وإصارُ بَيْتِي إلى جَنْبِ إصارِ بَيْتِه وهو الطُّنُب وزاد الزَّمَخْشَرِيُّ ومُطَانِبِي ومُقَاصرِي . والمُتآصِرُون من الحَيِّ : المُتَجاوِرُونَ . وائْتَصَرَ النَّبْتُ . إذا طالَ وكَثُرَ والتفَّ
وائْتَصَرِت الأرْضُ ائْتصاراً : اتَّصَلَ نَبْتُهَا . وائْتَصَرَ القومُ : كَثُرَ عَدَدُهم يقال : إنهم لَمُؤْتَصِرُو العَدَدِ أي عَدَدُهم كَثِيرٌ
ومما يستدرك عليه : كَلأٌ آصِرٌ : حابِسٌ لمَن فيه أو يُنْتَهَي إليهِ من كَثْرته . والأواصِرُ : الأواخِي والأوارِي واحدتُها آصِرَة قال سَلَمَةُ بنُ الخُرْشُب يصفُ الخيلَ :
يَسُدُّون أبوابَ القِبَابِ بضِمُرٍَّ ... إلى عُنُنٍ مُسْتَوْثِقاتِ الأواصِرِ . يُرِيد خيلاً رُبِطَتْ بأَفْنِيَتِهِم والعُنُن : كُنُفٌ سُتِرَتْ بها الخيلُ مِن الرِّيح والبَرْد وقال آخر :
لها بالصَّيْفِ آصِرَةٌ وجُلُّ ... وسِتٌّ من كَرَائِمِهَا غِرارُ . والمَاصِرُ : مَفْعِلٌ مِن الإصْر أو فاعلٌ من المِصْر بمعنى الحاجِزِ . ولَعَنَ المآصرَ هكذا في الأساس ولم يُفَسِّره . وفي اللِّسَان : والمَأْصِرُ يُمَدُّ على طَرِيقٍ أو نهرٍ يُؤْصَرُ به السُّفُنُ والسَّابِلَةُ : أي يُحْبَسُ لِيُؤْخَذَ منهم العُشُور . وآصَرَ البَيْتَ بالمَدِّ لغة في أصَرَه إذا جَعلَ له إصاراً عن الزَّجّاج

### Türkçe

ءصر
**أَصَرَ - يَأْصِرُ**

**أَصَرَ - يَأْصِرُ - إصْر**

**أصَرَ - يَأْصِرُ** + varlık + bir varlığı veya bir şeyi: onu bağlar, ona darlık verir ve hareketini sınırlar: ona, hareket özgürlüğünü daraltan ve onu tek bir zor güzergâha göre hareket eder kılan bağlar ve yükümlülükler kılar.

**إِصْر**: “**فـِعـْل**” vezninde, fiil adı “**أصَرَ - يَأْصِرُ**”: ve yine “**أَصَرَ - يَأْصِرُ**” fiiliyle olan şeydir: hareketten alıkoyan, hapseden ve engelleyen bağlar, kayıtlar ve bağlayıcı yükümlülükler: yapılması gereken işler ve yükümlülükler topluluğu; zorluk ve ağırlıkla nitelenir.

**حمل - يحمل** + varlık + üzerine varlık + **إصراً**: onu zor bir yükümlülükle yükümlü kılar: ona şiddetli, daraltıcı, zor yükümlülükler ve yükler yükler.
﴿Ve üzerimize **إصرا** yükleme﴾

**أخذ - يأخذ** + varlık + **إصره** + üzerine varlık: onu, kendi özel yöntemi ve sünneti üzere bir yolda yürümeye dair yükümlülüğü ve bağlılığı yüklenmeye sevk eder.
﴿Ve bunun üzerine **إصري** aldınız﴾

**وضع - يضع** + varlık + üzerinden varlık + **إصراً**: onu, zor ve kayıtlayıcı özel bir yöntem üzere yürümeye bağlılıktan özgürleştirir.
﴿Ve onların **إصرهم**’ini üzerlerinden kaldırır﴾

Ve lafız, şu lafızlar grubuna mensuptur: “Varlığın kendisini veya başka bir varlığı, zorla hareketten, fiilden ve intikalden men etmek”; bunlar:
**وَقَفَ - يَقِفُ**، **صَبَرَ - يَصْبِرُ**، **عَضَلَ - يَعْضُلُ**، **كَظَمَ - يَكْظِمُ**، **طَلَتَ - يَطْلِتُ - طَالُوْت**، **أَصَرَ- يَأْصِرُ**

Lafız bakımından ayırt edilir:
**صَرَّ - يَصرُّ - أَصَرَّ - يُصِرُّ**: kendisini veya bir şeyi topladı ve sıktı.
**أصَرَ - يَأْصِرُ** + varlık + bir varlığı veya bir şeyi: onu bağlar, ona darlık verir ve hareketini sınırlar: ona, hareket özgürlüğünü daraltan ve onu tek bir zor güzergâha göre hareket eder kılan bağlar ve yükümlülükler kılar.

**إصر**
﴿Allah hiçbir nefse ancak gücünün yettiğini yükler; kazandığı kendisine, edindiği aleyhinedir. Rabbimiz, unuttuk yahut hata ettikse bizi sorumlu tutma. Rabbimiz, bizden öncekilere yüklediğin gibi üzerimize **إصرا** yükleme. Rabbimiz, bize gücümüzün yetmediğini yükleme; bizi affet, bizi bağışla, bize merhamet et; sen bizim mevlamızsın; kâfir kavme karşı bize yardım et. (286)﴾ **البقرة**
﴿Ve Allah peygamberlerin misakını aldığı vakit: “Size kitap ve hikmetten ne verdiysem, sonra yanınızdakini tasdik eden bir resul geldiğinde, ona mutlaka iman edecek ve ona mutlaka yardım edeceksiniz.” dedi. “İkrar ettiniz mi ve bunun üzerine **إصري** aldınız mı?” dedi. “İkrar ettik.” dediler. “Öyleyse şahit olun; ben de sizinle beraber şahitlerdenim.” (81)﴾ **آل عمران**
﴿O kimseler ki, yanlarındaki Tevrat ve İncil’de yazılı buldukları ümmi peygamber resule uyarlar; onlara marufu emreder, onları münkerden men eder; onlara temiz şeyleri helal kılar, onlara pis şeyleri haram kılar; onların **إصرهم**’ini ve üzerlerindeki zincirleri kaldırır. Artık ona iman edenler, onu destekleyenler, ona yardım edenler ve onunla indirilen nura uyanlar; işte onlar kurtuluşa erenlerdir. (157)﴾ **الأعراف**

Tefsirde geldi: **إصر**: yerine getirmekten aciz kaldığımız bir ahit - vasiyet - ağırlık - meşakkatli yükümlülükler.

**مختار الصحاح**
Ve **الإصْرُ** (kesre ile): ahittir; o aynı zamanda günah ve ağırlıktır.

**الراغب**
Ve **الإصر**: sevap ve hayırlardan bozanı alıkoyan, pekiştirilmiş ahittir. Yüce Allah dedi ki: }**أأقرتم وأخذتم على ذلكم إصري**{ [**آل عمران**/81].

**ملخص اللسان**
1. **أَصَرَه  يَأْصِرُه**: onu hapsettiği ve ona darlık verdiği zaman.
2. **أَصَرَ الشيءَ يَأْصِرُه أَصْراً**: onu kırdı ve büktü.
3. Ve **الآصِرَةُ**: rahimdir; çünkü seni büker (kendine çeker).
4. Ve **والإِصْرُ**: ağır ahittir.
5. **الإِصر**: onu zayi ederse akdin günahıdır.
6. ﴿Ve üzerimize **إِصْراً** yükleme﴾; yani bizden öncekilere yüklediğin gibi üzerimize ağır gelen bir iş.
7. ﴿Ve üzerimize **إِصراً** yükleme﴾; yani bize meşakkat veren bir günah cezası.
8. ﴿Ve onların **إِصْرَهم**’ini üzerlerinden kaldırır﴾; yani kendilerini öldürmeleri ve buna benzer, necaset isabet ettiğinde deriyi kesmek gibi, üzerlerine ağır gelen ağır bir akitten bağlanan şey.
9. **الإِصْر**’ın aslı: ağırlık ve sıkılıktır; çünkü o, yeminlerin en ağırıdır ve çıkışı en dar olandır.
10. **الإِصْر**: onun lağvı ve amelini zayi etmesi sebebiyle günah ve cezadır; aslı darlık ve hapistendir.
11. Ve **والإِصر**: günah ve ağırlıktır.
12. Ve **والأَصْرُ  والإِصْرُ**: seni bir şeye büken (çeken) şeydir.
13. Ve **والآصِرَةُ**: seni bir adama; rahimden yahut akrabalıktan yahut sıhriyetten yahut iyilikten dolayı büken (çeken) şeydir.
14. **عَظُمَ الأَواصِرْ**: yani ahit veya akrabalık olmaksızın bana yöneldiler (beni kendilerine çektiler).
15. Ve **والأَصِيرُ**: birbirine yakın olandır.
16. Ve **والأَواصِرُ**: kardeşleştirmeler ve bağlardır.
17. Ve **وأَصَر الشيءَ يأْصِرُه أَصْراً**: onu hapsetti.
18. Ve **والمآصِرُ**: ahdin **آصِرَة**’sinden alınmıştır; ancak onunla hapsedilmek için bir akittir.
19. **الإِصارُ**: şeyleri bağladığın şeydir.
20. Şüphesiz **الإِصْر**: boşama yahut azat yahut adak üzerine yemin etmendir.
21. **أَخَذْت عليه إِصْراً** ve **أَخَذْتُ منه إِصْراً**: yani Yüce Allah’tan bir sağlam bağ.
22. Ve **والإِصارُ**: çadır ipidir.
23. Ve **والإِصارُ**: iplerin kısa kazığıdır.
24. Ve **والأَيْصَرُ**: çadırın altını bir kazığa bağlamakla bağlanan kısa küçük bir tepeciktir.
25. Ve **والآصِرَةُ والإِصارُ**: adamın iki pazusunu birleştiren kayıştır.
26. “O, benim kırıcı komşum ve **مُؤَاصِري**’mdir”: yani evimin **إِصارُ**’ı onun evinin **إِصار**’ının yanındadır; o da çadır ipidir.
27. Ve “bir mahalle **مُتآصِرُون**”: yani bitişik komşular.
28. **الإِصْرانِ**: iki kulak deliğidir.
29. Ve **والإِصار**: ot biçme aletinin ottan içine aldığı şeydir.
30. Ve **والإِصارُ**: içine ot doldurulan bir örtüdür.
31. Ve **وكَلأٌ آصِرٌ**: içindekini hapseden yahut çokluğundan dolayı kendisine varılıp durulan (ot).
32. Ve **وشَعَرٌ أَصِير**: sarılmış, toplanmış, kökü çok olan (saç).
33. **شَعْرٍ أَلَفَّ أَصِيرِ**: o, uzun ve gür olandır.
34. **وأْتَصَر النَّبْتُ  ائْتِصاراً**: sarıldığı zaman.
35. Ve şüphesiz onlar **لَمُؤْتَصِرُو العَدَدِ**: yani sayıları çoktur.
36. **مُسْتَوثِقاتِ الأَواصِرِ**: avlularına bağlanmış atlar.
37. **لا يُجَزُّ أَيْصَرُه**: yani çokluğundan dolayı biçilmez.
38. **الأَيْصَرُ**: içinde ot bulunan bir örtüdür; ona **الأَيْصَر** denir.
39. **لا يُجَزُّ  أَيصره**: yani kesilmez.
40. Ve **والمَأْصِر**: bir yol yahut nehir üzerine gerilen bir hapishanedir; onunla gemiler bağlanır.

**لسان العرب**
Ve **الإِصْرُ**: ağır ahittir. Tenzilde: ﴿Ve bunun üzerine **إصْري** aldınız﴾; onda: ﴿Ve onların **إصْرَهم**’ini üzerlerinden kaldırır﴾; çoğulu **آصْارً**dır; onunla en az sayıyı aşmaz. Ebû Zeyd: **أَخَذْت عليه إِصْراً** ve **أَخَذْتُ منه إِصْراً**: yani Yüce Allah’tan bir sağlam bağ. Aziz ve celil Allah dedi: “Rabbimiz, bizden öncekilere yüklediğin gibi üzerimize **إِصْراً** yükleme”; el-Ferrâ: **الإِصْرُ** ahittir; yine Yüce Allah’ın şu sözünde de böyle dedi: ﴿Ve bunun üzerine **إِصري** aldınız﴾; dedi ki: **الإِصر** burada, onu zayi ettikleri zaman akdin ve ahdin günahıdır; İsrailoğullarına ağırlaştırdığı gibi. Zecâc dedi: ﴿Ve üzerimize **إِصْراً** yükleme﴾; yani bizden öncekilere yüklediğin gibi üzerimize ağır gelen bir iş; İsrailoğullarına kendilerini öldürmeleri emredildiği gibi; yani bize de ağır geleni vermekle bizi imtihan etme. İbn Abbas’tan rivayet edildi: ﴿Ve üzerimize **إِصراً** yükleme﴾; dedi ki: yerine getirmediğimiz bir ahit; onu terk etmek ve bozmakla bize azap edersin. Ve onun sözü: ﴿Ve bunun üzerine **إِصري** aldınız﴾; dedi ki: misakım ve ahdim. Ebû İshak dedi: akrabalıktan yahut ahitten her akit, o **إِصْر**’dır. Ebû Mansûr dedi: ﴿Ve üzerimize **إِصْراً** yükleme﴾; yani bize meşakkat veren bir günah cezası. Ve onun sözü: ﴿Ve onların **إِصْرَهم**’ini üzerlerinden kaldırır﴾; yani kendilerini öldürmeleri ve buna benzer, necaset isabet ettiğinde deriyi kesmek gibi, üzerlerine ağır gelen ağır bir akitten bağlanan şey. İbn Ömer hadisi: “İçinde **إِصْر** bulunan bir yemin üzerine yemin eden kimseye kefaret yoktur”; denir ki: şüphesiz **الإِصْر** boşama yahut azat yahut adak üzerine yemin etmendir. **الإِصْر**’ın aslı: ağırlık ve sıkılıktır; çünkü o, yeminlerin en ağırıdır ve çıkışı en dar olandır; yani ona vefa gerekir ve kefaretle ondan bedel alınmaz. Ahde **إِصْر** denir. Hadiste, Eslem b. Ebî Umâme’den: dedi ki, Resulullah, Allah’ın salâtı ve selâmı onun üzerine olsun, dedi: “Cuma günü yıkayan ve gusleden, erken gidip erkenden varan, yaklaşıp dinleyen ve susan kimse için ecirden iki pay vardır; yıkayan ve gusleden, erken gidip erkenden varan, yaklaşıp lağveden kimse için **الإِصْر**’dan iki pay vardır.” Şemmer dedi: **الإِصْر**’da, onu zayi ederse akdin günahı vardır. İbn Şümeyl dedi: **الإصْرُ** ağır ahittir; yemin ve ahitten olan her şey **إِصْر**’dır. Ve denildi: **الإِصْرُ** onun lağvı ve amelini zayi etmesi sebebiyle günah ve cezadır; aslı darlık ve hapistendir. Denir ki: **أَصَرَه  يَأْصِرُه**: onu hapsettiği ve ona darlık verdiği zaman. Ve **الكِفْلُ**: paydır; ondan hadiste: “Haramdan mal kazanan, ondan birini azat ederse, bu onun üzerine **إِصْراً** olur.” Ve ondan diğer hadiste: sultandan soruldu; dedi ki: “O, yeryüzünde Allah’ın gölgesidir; iyilik ederse ona ecir vardır ve size şükür düşer; kötülük ederse onun üzerine **الإِصْرُ** vardır ve size sabır düşer.” İbn Ömer hadisi: “İçinde **إِصْر** bulunan bir yemin üzerine yemin eden kimse”; ve **الإِصر**: günah ve ağırlıktır; çoğulu **آصارٌ**dur. Ve **الإِصارُ**: çadır ipidir; çoğulu **أُصُر**dur, **فُعُل** üzere. Ve **الإِصارُ**: iplerin kısa kazığıdır; çoğulu **أُصُرٌ** ve **آصِرَةٌ**dur; yine **الإِصارَةُ** ve **الآصِرَةُ**. Ve **الأَيْصَرُ**: çadırın altını bir kazığa bağlamakla bağlanan kısa küçük bir tepeciktir.

**مقاييس اللغة**:
(**أصر**) **الهمزة** ve **الصاد** ve **الراء**: kendisinden yakın şeylerin dallandığı tek bir asıldır. **الأصر**: hapis ve bükme (çekme) ve bunların manasındakilerdir. Bunun açıklaması: ahde **إصْرٌ** denir; akrabalığa **آصِرَةٌ** denir; her akit, akrabalık ve ahit **إصرٌ**’dır. Bütün bab birdir. Araplar der ki: “**ما تأصِرُني على فلان آصِرَةٌ**”, yani ona beni büken (çeken) bir akrabalık yoktur. Dedi:
**الحطيئة**:
أضم عفوا عليّ بغير آ *** صرَةٍ فقد عظُم الأَواصِرْ([5])
yani ahit ve akrabalık olmaksızın bana yöneldiler (beni kendilerine çektiler). Ve **المأْصَِرُ**([6]) bundandır; çünkü o, onunla hapsedilen bir şeydir. “Ağır ahit **إصْرٌ**’dır” sözlerine gelince, bu bundandır; çünkü ahdin ve akrabalığın bir **إصْرٌ**’ı vardır; taşınması gerekir. Ve denir: **أصَرْتُه**: onu hapsettiğim zaman. Ve bu babdandır **الإصار**; o çadır ipidir; çoğulu **أُصُرٌ**dur. Ve denir: o, çadır ipinin kazığıdır. Ama A‘şâ’nın sözü:
فهذا يُعِدُّ لَهنَّ الخلا *** ويَجْعلُ ذا بينهنَّ الإصَارا([8])

**القاموس المحيط**:
**الْأَصْرُ**: kırmadır, bükmedir ve hapistir; ve ev için bir **إصاراً** kılmandır; ve hepsinin fiili **ضَرَبَ** gibi. Ve kesre ile: ahit, günah ve ağırlık; ve hepsinde zamme ve fetha ile de gelir. Ve seni bir şeye büken (çeken) şey; ve boşama yahut azat yahut adak ile yemin etmendir; ve kulak deliğidir; çoğulu **آصارٌ** ve **إصْرانٌ**. Ve **والآصِرَةُ**: rahim, akrabalık ve minnettir; çoğulu: **أواصِرُ**. Ve çadırın altını bir kazığa bağlamakla bağlanan küçük bir ip; **الْإِصارِ** ve **الْإِصارَةِ** ve **الْأَيْصَرِ** gibi. Ve **المَأْصَِرُ**; **مَجْلِسٍ** ve **مَرْقَدٍ** gibi: hapishanedir; çoğulu: **مآصِرُ**; avam **مَعاصِرُ** der. Ve **الْإِصارُ**; **كِتابٍ** gibi: çadır ipinin kazığı, sepet, ot; ve içinde ot doldurulan bir örtü; ikisinde de **الْأَيْصَرِ** gibi; çoğulu: **أُصُرٌ** ve **آصِرَةٌ**. Ve **الْأَصيرُ**: birbirine yakın olan, saçtan sarılmış olan ve kirpikten gür uzun olan. Ve **المُؤاصِرُ**: komşudur. Ve **المُتآصِرونَ**: bitişik komşulardır. Ve **ائْتَصَرَ النَّبْتُ**: uzadı ve çoğaldı; yer: bitkisi birleşti; kavim: sayıları çoğaldı.

**تاج العروس**:
**أَ ص ر**
**الأَصْرُ** (fetha sonra sükûn ile): kırma ve bükmedir; denir: **أَصَرَ الشَّيءَ يَأْصِرُه أَصْراً**: onu kırdı ve büktü.
**الأَصْرُ**: hapistir; denir: **أَصَر الشَّيءَ يَأْصِرُه أصْراً**: onu hapsettiği ve ona darlık verdiği zaman. Kisâî dedi: **أَصَرَنِي الشَّيءُ يأْصِرُنِي**: yani beni hapsetti. Ve **أصَرْتُ الرَّجل على ذلك الأمر**: yani onu o iş üzerinde hapsettim. İbnü’l-A‘râbî’den: **أصَرْتُه عن حاجتِه وعَمَّا أرتُه**: yani onu hapsettim.
**الأَصْرُ**: ev için **إصاراً** kılmandır; Zecâc’dan, **كِتابٍ** gibi: yani çadır ipinin kazığı. Ve hepsinin fiili **ضَرَبَ** gibidir.
**الإِصْرُ** (kesre ile): ahittir. Aziz tenzilde: “Ve bunun üzerine **إِصْرِي** aldınız.” İbn Şümeyl dedi: **الإِصْرُ**: ağır ahittir; yemin ve ahitten olan her şey **إِصْرٌ**’dır. Ferrâ dedi: **الإصْرُ** burada, onu zayi ettikleri zaman akdin ve ahdin günahıdır; İsrailoğullarına ağırlaştırdığı gibi. İbn Abbas’tan rivayet edildi: “Ve üzerimize **إصْراً** yükleme”; dedi ki: yerine getirmediğimiz bir ahit; onu terk etmek ve bozmakla bize azap edersin. Ve onun sözü: “Ve bunun üzerine **إصْرِي** aldınız”; dedi ki: misakım ve ahdim. Ebû İshak dedi: akrabalıktan yahut ahitten her akit **إِصْرٌ**’dır.
**الإٍصر**: günahtır. Ebû Mansûr, Yüce Allah’ın şu sözünde dedi: “Ve üzerimize **إصْراً** yükleme”: yani bize meşakkat veren bir günah cezası. Şemmer **الإصْر** hakkında dedi: onu zayi ederse akdin günahıdır; günaha, ağırlığından dolayı **إصْراً** adı verildi.
**الإِصْرُ**: ağırlıktır; onunla adlandırıldı; çünkü o, sahibini, yani onu hareketten hapseder. Ve Yüce Allah’ın sözü: “Ve onların **إصْرَهُمْ**’ini üzerlerinden kaldırır”; Ebû Mansûr dedi: yani kendilerini öldürmeleri ve buna benzer, necaset isabet ettiğinde deriyi kesmek gibi, üzerlerine ağır gelen ağır bir akitten bağlanan şey. Zecâc, Yüce Allah’ın şu sözünde dedi: “Ve üzerimize **إصْراً** yükleme”: yani bizden öncekilere yüklediğin gibi üzerimize ağır gelen bir iş; İsrailoğullarına kendilerini öldürmeleri emredildiği gibi; yani bize ağır gelenle bizi imtihan etme. Ve hepsinde zamme ve fetha ile de gelir.
**الإِصْر**: seni bir şeye büken (çeken) şeydir.
İbn Ömer hadisi: “İçinde **إصْرٌ** bulunan bir yemin üzerine yemin eden kimse” için kefaret yoktur. Dediler ki: **الإصْرُ**: boşama yahut azat yahut adak ile yemin etmendir. **الإصر**’ın aslı ağırlık ve sıkılıktır; çünkü o, yeminlerin en ağırıdır ve çıkışı en dar olandır; yani ona vefa gerekir ve kefaretle ondan bedel alınmaz.
**الإصْرُ**: kulak deliğidir. İbnü’l-A‘râbî dedi: ikisi **إصْرانِ**’dır. “Çoğulu **آصَارٌ**”: onunla en az sayıyı aşmaz. Ve **إصْرانٌ** (kesre ile): kulak deliği manasındaki **إصْرٍ**’ın çoğuludur. İbnü’l-A‘râbî şu beyti okudu:
إن الأُحَيْمِرَ حِينَ أرْجُو رِفْدَه ... غَمْراً لأقْطَعُ سَيِّئُ الإصْرانِ .
**الأقْطَعُ**: sağırdır. **الإصْرَانُ**: **إصْرٍ**’ın çoğuludur. Ve **الآصِرَةُ**: seni bir adama; rahimden, akrabalıktan, iyilikten ve minnetten dolayı büken (çeken) şeydir. Ve denir: “**ما تَأْصِرُنِي على فُلان آصرَةٌ**”: yani beni ona büken (çeken) bir minnet ve akrabalık yoktur. “Çoğulu **أواصِرُ**.” **الحُطَيئة** dedi:
عَطَفُوا عليّ بغَيْرِ آ ... صِرَةٍ فقد عَظُمَ الأواصِرْ .
yani ahit veya akrabalık olmaksızın bana yöneldiler (beni kendilerine çektiler). Ve **الأساس**’ın secilerinden: “Bana **آصِرَة** olmaksızın yöneldi ve işime **باصِرَة** bir gözle baktı.”
**الآصِرَةُ**: çadırın altını bir kazığa bağlamakla bağlanan küçük bir iptir. Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den şu beyti rivayet etti:
لَعَمْرُكَ لا أدْنُو لِوَصْلِ دَنِيَّةٍ ... ولا أتَصَبَّى آصِراتِ خَلِيلِ .
Onu açıkladı ve dedi ki: sevgiden zayıf olana razı olmam; **الآصرة**’yi açıklamadı. İbn Sîde dedi: bence o, **الآصِرَة** ile ancak çadırın altını bağlayan küçük ipi kastetti; yani der: o yerlere yaklaşmam; dostumun karısını ararım ve benzeri; ve onunla, “dostumun akrabasından olan kimseye yaklaşmam” diye üstü kapalı söylemesi de caizdir; halası, teyzesi ve benzeri gibi; **الإصار** ve **الإصارة** (ikisinin kesresiyle) ve **الأيْصَر** ve **الآصِرَة** gibi. **الإصار**’ın çoğulu **أُصُرُ**; **الأيْصَر**’ın çoğulu **أيَاصِرُ**.
Ve **المَأْصَرُ**; **مَجْلِسٍ** ve **مَرْقَدٍ** gibi: hapishanedir; ahdin **آصِرَة**’sinden alınmıştır; ancak onunla hapsedilmek için bir akittir. Ve şeyleri bağladığın şeye **الإصارُ** denir; bu babdandır. Ve **أصَرَه يَأْصِرُه**: onu hapsettiği zaman. “Çoğulu **مآصِرُ**”; avam, **الهَمْزِ** yerine **العَيْن** ile **مَعاصِرُ** der.
Ve **الإصارُ**; **كِتابٍ** gibi: çadır ipinin kısa kazığıdır. İbnü’s-Sîd’in **الفُرُوق**’unda: **الإصارُ**: çadırın kazığıdır; çoğulu **أُصُرٌ** **فُعُلٍ** üzere ve **آصِرَةٍ**. Ve **الإصارُ**: adamın iki pazusunu birleştiren kayıştır; onda **السِّينُ** bir lehçedir.
**الإصار**: eşya taşınan sepettir; **المِحَشِّ**’e benzetme yoluyla. **الإصارُ**: ot biçme aletinin ottan içine aldığı şeydir. A‘şâ dedi:
فهذا يُعِدُّ لهنَّ الخَلَى ... ويَجْمَعُ ذا بَينهنَّ الإصَارَا .
**الإِصار**: içine ot doldurulan bir örtüdür; ikisinde de **الأيْصَر** gibi. Çoğulu **أياصِرُ**. Dedi ki:
تَذَكَّرَتِ الخَيْلُ الشَّعِيرَ فَأَجْفَلَتْ ... وكُنّا أُناساً يَعْلِفُونَ الأيَاصِرَا .
Ve **الإصَارُ** ve **الأيْصَرُ**: toplanmış ottur. Ebû Zeyd’in kitabında: **الأيَاصِرُ**: otla doldurdukları ve bağladıkları örtülerdir; tekili **أيْصَرُ**. Ve dedi: “**حَشٌّ لا يُجَزُّ أيْصَرُه**”: yani çokluğundan dolayı. Asma‘î dedi: **الأيْصَرُ**: içinde ot bulunan bir örtüdür; ona **الأيْصَرُ** denir; örtü, içinde ot olmadıkça **أيْصَراً** diye adlandırılmaz; o ot da, o örtünün içinde olmadıkça **أيْصَراً** diye adlandırılmaz.
“Çoğulu **أُصُرٌ**” (iki zamme ile) ve **آصِرَةٌ**. Ve **الأصِيرُ**: birbirine yakın olan ve saçtan sarılmış olandır; denir: **شَعَرٌ أصِيرٌ**: yani sarılmış, toplanmış, kökü çok olan. **الرّاعي** dedi:
" ثَبَتَتْ على شَعَرٍ أَلَفَّ أَصِيرِ .
**الأَصِيرُ** ayrıca: kirpikten gür uzun olandır. Dedi ki:
" لِكُلِّ مَنَامَةٍ هُدْبٌ أَصِيرُ .
**المَنامةُ**: içinde uyunan kadifedir.
Ve **المُؤَاصِرُ**: komşudur. Ahmer dedi: “O, benim kırıcı komşum ve **مُؤَاصِرِي**’mdir”: yani evinin kırığı, evimin kırığının yanındadır; ve evimin **إصارُ**’ı onun evinin **إصار**’ının yanındadır; o da çadır ipidir. Zemahşerî “ve **مُطَانِبِي** ve **مُقَاصرِي**” diye ekledi. Ve mahalleden **المُتآصِرُون**: bitişik komşulardır. Ve **ائْتَصَرَ النَّبْتُ**: uzadığı, çoğaldığı ve sarıldığı zaman.
Ve **ائْتَصَرِت الأرْضُ ائْتصاراً**: bitkisi birleşti. Ve **ائْتَصَرَ القومُ**: sayıları çoğaldı; denir: “Şüphesiz onlar **لَمُؤْتَصِرُو العَدَدِ**”: yani sayıları çoktur.
Ve ona ek olarak şunlar da zikredilir: **كَلأٌ آصِرٌ**: içindekini hapseden yahut çokluğundan dolayı kendisine varılıp durulan (ot). Ve **الأواصِرُ**: bağlar ve kazıklardır; tekili **آصِرَة**. Seleme b. el-Hurşub, atları vasfederken dedi:
يَسُدُّون أبوابَ القِبَابِ بضِمُرٍَّ ... إلى عُنُنٍ مُسْتَوْثِقاتِ الأواصِرِ .
Avlularına bağlanmış atlar kasteder. **العُنُن**: atların rüzgâr ve soğuktan örtüldüğü siperlerdir. Ve bir başkası dedi:
لها بالصَّيْفِ آصِرَةٌ وجُلُّ ... وسِتٌّ من كَرَائِمِهَا غِرارُ .
Ve **المَاصِرُ**: **الإصْر**’dan **مَفْعِلٌ** yahut engel manasındaki **المِصْر**’dan **فاعلٌ**dir. Ve “**لَعَنَ المآصرَ**” böylece **الأساس**’ta geçti; onu açıklamadı. **اللِّسَان**’da: ve **المَأْصِرُ** bir yol yahut nehir üzerine gerilir; onunla gemiler ve yolcular **يُؤْصَرُ** edilir; yani onlardan öşür alınmak için hapsedilir. Ve **آصَرَ البَيْتَ** (med ile): Zecâc’dan, **أصَرَه**’deki gibi, ona bir **إصاراً** kıldığı zaman, bir lehçedir.
