# أصص — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%B5/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%A3%D8%B5%D8%B5/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [أصص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%A3%D8%B5%D8%B5.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: أصص

الأَصُّ والإِصُّ والأُصُّ: الأَصلُ؛ وأَنشد ابن بري للقُلاخ: ومِثْلُ سَوَّارٍ رَدَدْناه إِلى
إِدْرَوْنِه ولُؤْمِ أَصِّه على
الرَّغْمِ مَوْطُؤَ الحَصَى مُذَلَّلا
وقيل: الأَصّ الأَصلُ الكريم، قال: والجمع آصاصٌ؛ أَنشد ابن دريد: قِلالُ مَجْدٍ فَرَعَتْ آصاصا،
وعِزَّةً قَعْساءَ لن تُنَاصا
وكذلك العَصُّ، وسيأْتي ذكره. وبِناءٌ أَصِيصٌ: مُحْكَم كرَصِيص. وناقة أَصُوصٌ: شديدةٌ مُوَثَّقةٌ، وقيل كريمة. تقول العرب في المَثَل: ناقة أَصُوصٌ عليها صُوص أَي كريمة عليها بَخِيل، وقيل: هي الحائلُ التي قد حُمِل عليها فلم تَلْقَحْ، وجمعُها أُصُصٌ، وقد أَصَّتْ تَئِصّ؛ وقيل: الأَصُوصُ الناقةُ الحائلُ السَّمِينةُ؛ قال امرؤ القيس:
فهل تُسْلِيَنَّ الهَمَّ عَنْكَ شِمِلَّةٌ،
مُداخَلَةٌ صَمُّ العِظامِ أَصُوصُ؟
أَرادَ صَمَّ عِظامُها. وقد أَصّتْ تَؤُصُّ أَصَيصاً إِذا اشْتَدّ لحمها وتَلاحَكَتْ أَلْواحُها. ويقال: جِئْ به من إِصِّكَ من حيث كان. وإِنه لأَصيصٌ كَصيصٌ أَي مُنْقبض. وله أَصيصٌ أَي تحرُّكٌ والتواء من الجَهد. والأَصيصُ: الرِّعْدةُ. وأَفْلَت وله أَصيصٌ أَي رِعْدة، يقال: ذُعْرٌ وانْقِباضٌ. والأَصِيصُ: الدِّنُّ المقطوع الرأْس؛ قال عبدة بن الطَّبِيب:لنا أَصِيصٌ كجِزمِ الحَوْضِ، هَدَّمَه
وطْءُ الغَزال، لَدَيْه الزِّقُّ مَغْسُول
وقال خالد بن يزيد: الأَصِيصُ أَسْفلُ الدَّنِّ كانَ يُوضَعُ لِيُبالَ فيه؛ وقال عديّ بن زيد:
يا ليتَ شِعْري، وأَنا ذو غِنىً،
متى أَرَى شَرْباً حَوَالَيْ أَصِيص؟
يعني به أَصْل الدَّنّ، وقيل: أَراد بالأَصِيصِ الباطِيةَ تشبيهاً بأَصْل الدَّنِّ، ويقال: هو كهيئة الجَرِّ له عُرْوتانِ يُحْمل فيه الطينُ. وفي الصحاح: الأَصِيصُ ما تكَسّر من الآنية وهو نصف الجَرِّ أَو الخابية تُزْرَعْ فيه الرياحينُ.

### Türkçe

**الأَصُّ** ve **الإِصُّ** ve **الأُصُّ**: asıl; ve İbn Berrî, **القُلاخ** için inşad etti:

Ve **سَوَّار** gibi, onu
**إِدْرَوْنِه**’ine ve aslının alçaklığına, onun **أَصِّه**’ine, geri çevirdik;
zorla; çakılın çiğnenmişi, zelil kılınmış olarak.

Ve denildi: **الأَصّ** kerîm asıldır; dedi: çoğulu **آصاصٌ**’dur; İbn Düreyd inşad etti:

Şeref tepeleri, **آصاصا** yetiştirdi,
ve **قَعْساءَ** bir izzet; asla **تُنَاصا** olunmayacak.

Ve bunun gibi **العَصُّ** da (vardır); onun zikri gelecektir. Ve **بِناءٌ أَصِيصٌ**: **رَصِيص** gibi sağlam. Ve bir deve

**أَصُوصٌ**: şiddetli, sıkıca bağlanmış; ve denildi: kerîme. Araplar meselde derler: deve

**أَصُوصٌ**; onun üzerinde **صُوص**; yani: kerîme üzerinde cimri; ve denildi: o, üzerine aşırtma yapıldığı hâlde gebe kalmayan kısır olandır; onun çoğulu **أُصُصٌ**’dur; ve gerçekten **أَصَّتْ** **تَئِصّ**; ve denildi:

**الأَصُوصُ** semiz kısır devedir; İmru’ul-Kays dedi:

Acaba senden gamı giderecek mi bir **شِمِلَّةٌ**,
iç içe geçmiş; kemikleri katı, **أَصُوصُ**?

Onun kemiklerinin katılığını kastetti. Ve gerçekten **أَصّتْ** **تَؤُصُّ** **أَصَيصاً**: eti şiddetlendiği ve levhaları birbirine kenetlendiği zaman. Ve denilir: onu, senin **إِصِّكَ**’inden, bulunduğu yerden getir. Ve şüphesiz o, **أَصيصٌ** **كَصيصٌ**’dur; yani: büzülmüş. Ve onun bir **أَصيصٌ**’i vardır; yani: güçlükten bir hareket ve bükülme.

Ve **الأَصيصُ**: titreme. Ve o kurtuldu; onda bir **أَصيصٌ** vardı; yani: bir titreme; denilir: korku

ve büzülme. Ve **الأَصِيصُ**: başı kesilmiş küp; Abde b. et-Tabîb dedi:

Bizde, havuzun kesik parçası gibi bir **أَصِيصٌ** vardır; onu yıktı
ceylanın basması; yanında yıkanmış tulum vardır.

Ve Hâlid b. Yezîd dedi: **الأَصِيصُ** küpün alt kısmıdır; içine bevledilsin diye konulurdu; ve Adiyy b. Zeyd dedi:

Keşke bilseydim; ben bir zenginlik sahibi iken,
ne zaman görürüm, **أَصِيص**’in çevresinde bir içki?

Bununla küpün aslını kasteder; ve denildi: **الأَصِيص** ile, küpün aslına benzeterek **الباطِيةَ**’yi kastetti; ve denilir: o, iki kulplu bir çömlek biçimindedir; içinde çamur taşınır.

Ve **الصحاح**’ta: **الأَصِيصُ** kaplardan kırılan şeydir; ve o, testinin yarısı yahut büyük küptür; içinde reyhanlar ekilir.
